Category: History - European

Geschiedenis der Noordsche Compagnie

+--------------------------------------------------------------------+ | Opmerkingen van de bewerker: | | | | Tekst die in het originele werk schuingedrukt, gespatiëerd of in | | klein-kapitalen is afgedrukt wordt hier weergegeven als _tekst_, | | ~tekst~, respectievelijk TEKS...

Chapters

51. Part 51

Onder alle swaricheden ende hindernissen die den spoedigen voortganck van dese Negotie in haeren aenvanck seer hebben gesteut, is wel de voornaemste geweest, dat vanden beginsel...

12. Part 12

Aan deze vergadering waren de belangen der Noordsche Compagnie toevertrouwd: over de belangrijkste punten werd daar beraadslaagd. In het algemeen bestond de hoofdwerkzaamheid, a...

11. Part 11

Zoo was de vereeniging gegrondvest, die onder den naam van de »Noordsche compagnie”[170] bijna dertig jaren lang zoo goed als alleen de vlag der Nederlanders in de barre poolstr...

17. Part 17

[435] Wassenaer, Hist. verh. V fol. 157.--Martens, Voyage to Spitzb., in: White, Spitzbergen. p. 133.--Sent. v. h. Hof v. Holl. in zake de N. C. c. Braem, dd. 29 Juni 1629.--Een...

47. Part 47

Art. 12. Ende alsoo voor desen Jaere 1616 aende Compaignie van Nicasius Kien, Dirck Adriaensz. Leuerstein, ende consoorten, bij Resolutie vande Ho: Mog: Heeren Staeten Generael...

42. Part 42

[1206] N. Z. 17 Mrt. 1622.--Miss. v. Zeeland dd. 17 Mrt. 1622, in: N. Z. 1622.--R. S.-G. 20 Febr., 3 Mrt. 1622--Ook de kleine N. C., aanvankelijk bereid om de Zeeuwen op Jan May...

49. Part 49

In the yeere 1613 the Companie set out for Greenland seuen sayle of Ships vnder the Command of Beniamin Ioseph, and Thomas Edge, the Ships departed from Grauesend the six and tw...

38. Part 38

De zaak scheen op de lange baan geschoven te zullen worden, en Baugy voegde dan ook bij Vrolicqs repliek eene nota, waarin hij op terzijdestelling van alle »longueurs affectées”...

13. Part 13

[275] R. S.-G. 4 Febr. 1622.--N. Z. 17 Mrt. 1622.--Sent. v. de H. R. in zake de N. C. Hoorn c. Enkh. dd. 4 Apr. 1637.--Req. der N. C. aan de Stn. v. Holl. (dd. 18 Jan. 1642), in...

37. Part 37

[1032] Aitzema, Saken v. Staet. I p. 1150.--Req. der N. C. aan de Stn.-Gen. c. Vrolicq dd. 2 Febr. 1634 en ald. bijl. D, in: Noordsche togten. 4. Loop. N. C. R.-A.--Het bij Aitz...

39. Part 39

Toen namelijk de klachten van Clarke over de hem in 1617 toegebrachte schade met zijn verzoek om vergoeding den 16 Februari 1618 door de aartshertogen aan de Staten-Generaal war...

18. Part 18

Laat ons zien, waar wij het Nederlandsche gebied in de IJszee te zoeken hebben. Dat het tot Spitsbergen en Jan Mayen-eiland beperkt was, wordt algemeen aangenomen. Vestigingen o...

16. Part 16

Uit al het over de walvischvangst gezegde zou men lichtelijk kunnen opmaken, dat dit de eenige bezigheid der Noordsche Compagnie was. Ook was het steeds het hoofddoel harer reiz...

8. Part 8

Het voornemen was nu, om overeenkomstig met de plannen van Linschoten den ouden korteren weg door de straat van Nassau weder te beproeven. De jaarlijksche tochten der Russen naa...

25. Part 25

»~Jan Mayen Island,~” zegt Scoresby[710], »~was also discovered by the whalers of Hull about the same time~ (i. e. 1611 of 12)~, and named Trinity Island; in consequence of whic...

41. Part 41

De Staten-Generaal hadden ongetwijfeld het recht, zich niet aan den tegenstand van eene provincie te storen. De grondwet der Vereenigde Provinciën had het verleenen van octrooie...

21. Part 21

Hoe was het ondertusschen met hunne lotgenooten op Jan Mayen-eiland afgeloopen? Reeds dadelijk liet de zaak zich voor hen erger aanzien. Het voortdurende slechte weder, storm en...

29. Part 29

De Noordsche Compagnie was met ’s konings beslissing maar weinig ingenomen. Het was te verwachten, dat de Engelschen de in 1618 ondergane beleediging niet ongewroken zouden late...

31. Part 31

Den 11 April 1616 ontvingen de Staten-Generaal eenen brief van Christiaan IV van 18 Februari, waarin zijne pretensiën en plannen uitvoerig werden uiteengezet. Z. M. ving aan met...

44. Part 44

Maar de tijden van ongestoorde rust waren toch voor de vereeniging voorbij: in de nog overige jaren van haar bestaan schijnt zij zich ten gevolge der Hollandsche resolutie van 1...

24. Part 24

[676] R. S.-G. 15 Febr. 1627.--Sporen van dezen tocht vindt men op de kaart van Carolus van 1626 (R.-A.) en op Goos’, Visschers en Zorgdragers (Groenl. vissch. p. 71) kaarten va...

23. Part 23

Toen dus ook deze tocht naar het verre westen den zoo gewenschten doortocht naar Oost-Indië niet had doen ontdekken, verflauwde bij de Noordsche Compagnie de lust naar het zoeke...

45. Part 45

Dat omme de vruchten vande costen Inden voorleden Jare gedaen, eensamentlyck vande voorszeide nauigatie te mogen genijeten voor dezen Jare daertoe toegerust ende wtgezonden zull...

14. Part 14

Al deze handelingen, die mij toeschijnen den toets der kritiek zegevierend te kunnen doorstaan, getuigen van het loffelijk streven der Staten-Generaal, om de door hen in het lev...

32. Part 32

[882] Christiaan IV verklaarde in 1625 aan den Nederlandschen gezant Vosberghen, „dat hy geen paspoorten op Spitsbergen hadde gegeven als alleen aan eenen Braem, ende aen nyeman...

2. Part 2

[4] Tot die expedities behooren o. a. die van Jan van Kolno (verkeerdelijk ook Szkolno en Anskoeld genoemd) in 1476 (Richardson, Polar regions. p. 33.--Asher, Hudson the Navigat...

27. Part 27

Was het misschien in de overtuiging, dat zulk eene overspanning van krachten als in 1614 had plaats gehad, op den duur voor beide natiën onvoordeelig ja onhoudbaar moest zijn, z...

9. Part 9

[119] De reis van Jan Corneliszoon van Hoorn, waarover Witsen (Noord- en oost-Tartarye. p. 906) spreekt, is geen andere dan deze tot voor korten tijd bijna onbekende tocht.--Vol...

34. Part 34

Terwijl alzoo Christiaan IV door zijne herhaalde verzoeken aan de Staten-Generaal evenmin als door gewelddadige handhaving der Basken een stap verder gekomen was tot zijn doel,...

7. Part 7

[77] De koers van Rijp na zijne scheiding van Heemskerck wordt hier voor het eerst medegedeeld. Ik ontleen dien voornamelijk aan de door De Jonge gevonden getuigenis van Rijp ze...

4. Part 4

Dit waren tijden, waarin stoute, geniale plannen konden gevormd worden, maar de kamergeleerde, de wetenschappelijke onderzoeker vond er geen plaats. Wie lust tot dergelijke bezi...

54. Part 54

Geeft met behoorlijcke referentie te kennen Jan Vrolicq Capiteijn ter Zee van St. Jan de Luz in Vranckrijck dat hij suppliant van zijne Co. Ma^{t}. aldaer mitsgaders mijn Heer d...

28. Part 28

De Amsterdammers, die weder voor zich het best gezorgd hadden, vischten dit jaar ongestoord; maar slecht verging het de onbeschermde schepen van het Noorderkwartier. In Bell-sou...

20. Part 20

Nu ik de Spitsbergsche vestiging zoo uitvoerig beschreven heb, kan ik over die op Jan Mayen-eiland korter zijn: beide nederzettingen droegen geheel hetzelfde karakter. De vestig...

15. Part 15

[356] Uit de uitrustingen der enkele kamers kan men met behulp der boven (p. 81, 82) opgegeven verhouding van de krachten der kamers, de sterkte der geheele vloot ~nagenoeg~ ber...

36. Part 36

De Staten-Generaal stonden tegenover Denemarken dit jaar op een veel te weinig onafhankelijk standpunt, om den machtigen vorst, dien men evenals Karel I van sterke Spaanschgezin...

6. Part 6

Het plan dezer tweede Nederlandsche noordpoolreis leeren wij nauwkeurig kennen uit de »pointen geproponeert opte Nauigatie benoorden om, naeden Coninckrycken van China ende Japa...

3. Part 3

[18] Zie over de Moscovische Compagnie: Hamel, Tradescant. p. 88-90, 162, 212.--Asher, Hudson the Navigator p. CII, CIII, CXXIII, CXXV.--Beke, Three voyages by the north-east. p...

48. Part 48

[1345] Uit een pamphlet, getiteld: Drie Voyagien Gedaen na Groenlandt. (Amsterdam, G. J. Saeghman.) p. 11-15.--Hoewel dit werkje waarschijnlijk eerst veel later verschenen is (c...

33. Part 33

Z. M. was zeer verontwaardigd, dus schreef hij, dat niettegenstaande de herhaalde beloften der Staten-Generaal toegelaten was, »das man Unsere hoheit uber die lande nicht allein...

35. Part 35

Niettegenstaande deze memorie in de vergadering der Staten-Generaal den 15 Mei eindelijk gelezen was[972], werd het antwoord op den brief van Christiaan IV steeds uitgesteld. Dr...

30. Part 30

Alle aandacht van de bewindhebbers der Noordsche Compagnie werd nu aan de beslissing dezer quaestie gewijd. Den Staten-Generaal was het ditmaal ernst met de zaak; de Engelschen...

46. Part 46

Ceste Baye[1326], en la quelle nous estions, entroit bien avent auecq une ance en dedans, au costé du Su y avoit une pointe basse, arriere laquelle on peut naviger, entrant pres...

5. Part 5

[45] Van Meteren, Comment. ofte memor. fol. CXXV. („Sints,” d. i. na Pet en Jackman in 1580, „heeft Olivier Brunel uyt Hollant de Noordooste passagie ghesocht, ende ontdeckte”,...

53. Part 53

Quelques marchands de St. Jan de Luz et Soubibourre, aijans entendu de quelques Basques, qui se laissoijent emploijer au service de la Compagnie flamande, qu’il ij avoit a faire...

1. Part 1

+--------------------------------------------------------------------+ | Opmerkingen van de bewerker: | | | | Tekst die in het originele werk schuingedrukt, gespatiëerd of in |...

43. Part 43

[1249] Zie o. a. de kaart van Spitsbergen, bij: Zorgdrager, Groenl. vissch. p. 85.--Zie over de pogingen, door Friesland in 1642 en 43 aangewend om ~op geheel gelijke wijze~ dee...

40. Part 40

Bij eene zoo duidelijke redeneering kan het oppervlakkig eenigszins zonderling schijnen, dat de gedaagden aanvankelijk geen aanspraak op uitsluitende rechten gemaakt schijnen te...

55. Part 55

T’ eynde van welcke dispute ende debatten geweest syn expresse ende tot meermaels gereitireerde dreygementen, selffs by geschrifte gedaen, hem suppliant met het gewelt van wapen...

10. Part 10

[148] Wel werd „Cherie-island” nog verscheidene malen bezocht, o. a. reeds in 1611 door Poole, die daar 200 walrussen doodde en de bemanning der bij Spitsbergen gestrande Mary M...

22. Part 22

Maar zoodra de Noordsche Compagnie haar octrooi verkregen had, namen de ontdekkingsreizen een aanvang. Aangevuurd door de medewerking der Staten-Generaal besloot de vereeniging...

52. Part 52

[1364] Dit is onjuist: de N. C. trok zich eerst na 1618 naar de Mauritius-baai terug. (Vgl. hiervóor p. 137.)--Zie echter hiervóor (p. 388) het verhaal van Edge ad 1616.

26. Part 26

De commandeur Van Muyden, met zijne beide schepen den 27 Mei op Spitsbergen aangekomen[734], had zich bij de zuidpunt van Prince Charles’ foreland gevestigd en was 13 Juni de wa...

19. Part 19

Op den duur was echter zulk een ongelijke toestand natuurlijk onhoudbaar, en het was te voorzien, dat de verongelijkte kamers niet lang zouden toezien, dat hare Amsterdamsche zu...

57. Part 57

Advent bai |Krt. Petermann |Klaas Billen-baai. Agardh-Bay |Krt. Petermann |Fowlsound. Agardh. (Cap) |Krt. Petermann |Foxnose. Albastert-houck |Van der Brugge, |(?) |Journael. p....

58. Part 58

N.C. beteekent: Noordsche Compagnie. R.S.-G. „ Resolutiën der Staten-Generaal. R.H. „ Resolutiën der Staten van Holland. N.Z. „ Notulen der Staten van Zeeland. L.D. „ Lias Duits...

50. Part 50

Hooge ende Mogende Heeren, alsoo door verscheyden navigatien gedaen bijde Ingesetenen deser Vereenichde Provintien, om de Noortse quartieren, onder andere nieuwe ende onbekende...

56. Part 56

[1385] Mijn doel met deze lijst is de grenzenlooze verwarring, die in de nomenclatuur der Spitsbergsche plaatsen heerscht, eenigszins te verminderen. De plaatsen zijn dikwijls d...