Geschiedenis der Nederlandsche letterkunde, Deel I

Al dit menschelijk-dierlijke, of ten minste verreweg het meeste daarvan, had de dichter reeds in zijn voorbeeld gevonden. Nergens echter gaat hij de grenzen van den tact zoozeer...

Niet zonder reden vestigden wij, sprekend over HADEWYCH'S visioenen, de aandacht tevens op de Openbaring van JOHANNES; de invloed van dat werk toch openbaart zich telkens in de...

Evenals MARGARETHA VAN YPEREN heeft ook LUTGART VAN TONGEREN te worstelen met de zinnelijke liefde; evenals deze gelukt het ook haar, slechts door de liefde tot den hemelschen b...

Een gewone karaktertrek van het middeleeuwsch proza, het veelvuldig zinsverband met "ende", zooals men het nog kan opmerken bij elk kind dat iets vertelt, vertoont zich ook in d...

Scinc her den wijn, Gheselle mijn, Wi willen vroilic leven; Het mach sulc [Zijnoot: deze of gene.] zijn Noch up den Rijn, Die ons gheluc mach geven, Al moeten wi nu sneven.

Op dien Zondag in de Zandvoortsche duinen, in de schaduw der banier met den rooden leeuw, heeft een der kiemen van nationaliteitsgevoel zich in Holland ontsloten, heeft de betre...

Over den, in den _Lekenspiegel_ opgenomen, _Sidrac_ vgl. TE WINKEL a.w. bl. 396. Bij de daar vermelde literatuur-opgave is te voegen eene mededeeling van W. DE VREESE in _Tijdsc...

onderscheiden zich door zuiver zacht gevoel en naïeve kunst, door vluggen lossen gang en eene soms onweerstaanbare komische kracht. Zoo hoog als sommige Oudfransche fabliaux sta...

De hier behandelde tweespraken en dialogische gedichten, de korte coupletten, waaruit het bundeltje _Van Zeden_ bestaat, kunnen dienen als voorbereiding op de didactische lyriek...

Maar ook elders in de beide gedichten: het sluiten van het contract met den Booze, het drinken van den beker van Sint-Geerteminne, de tweede samenkomst van den ridder met den du...

Sat Maria, ghinc se ochte stoet [Zijnoot: of stond zij.], Sie custe dicke [Zijnoot: dikwijls.] haers kindes voet, Daer sijt in die wieghe leide ofte nam; Soe lanc soe meer tkint...

Opmerkelijk is hier, dat de vertaler zelf ons verzekert dat het oorspronkelijk Latijn door hem "van woorde te woorde" verdietscht is. Opmerkelijk is ook wat hij er bijvoegt om z...

[15] De plaatsen over het _hooren_ van poëzie zijn, na de vroeger vermelde, te talrijk om mede te deelen; ieder kan ze gemakkelijk vinden. Vgl. overigens: _Vad. Mus._, I, 337; _...

[28] Vgl. _Horae Belgicae_, X, no. 39 en _Het Lied in de Midd._, bl. 605 vlgg. Het lied is ons ongelukkig in een zeer bedorven redactie overgeleverd; dat blijkt reeds uit de rij...

De _Dietsche Doctrinale_ beperkt zich in hoofdzaak tot eene uiteenzetting van deugden en ondeugden; de _Nieuwe Doctrinael_ verbindt met zijne beschouwing van doodzonden en gebod...

Dat in een gedicht, bestemd voor een Limburgsch publiek, niet alleen Fransche, maar ook Duitsche dichtwerken op cijns gesteld werden, is licht verklaarbaar. Zoo vinden wij hier...

De critiek, welke zijn bewerking van den _Rijmbijbel_ hem van de zijde der geestelijkheid had berokkend, was hij in zijn _Spieghel Historiael_ nog niet vergeten[45]. Doch, had h...

[8] In den _Seghelijn_ personages uit de Karel-sage (GAURES en ROHAERT); vooral de _Flandrijs_ is nagevolgd, zie _Inl._, VI. Den reus GRAPAERT vinden wij terug in AGRAPART uit d...

Het middeleeuwsch woord _fabel_ was, evenals het Oudfransche _fabliau_, ruim genoeg om verhalen van dezen aard en verhalen uit het dierenleven te omvatten; doch wanneer wij de N...

Op menige plaats kan men zonder moeite een lied in vier- of meerregelige coupletten, welker aanvang of slot door gelijke verzen wordt aangegeven, herkennen. Door te letten op de...

Maar ook sproken en andere ernstige stukken zullen zeker wel eens voor de mindergegoede standen zijn voorgedragen. De sproke van de edelvrouw, die "vigilyen" voor de dooden plac...

Wat al gerucht is, in den aanvang der 12de eeuw, in den lande gemaakt, in Zeeland, Utrecht, Keulen, door den dweper TANCHELM! Een voorlooper van JAN VAN LEIDEN, een volksredenaa...

In ontwikkeling zullen de "clercken" over het algemeen wel boven de menestrelen hebben gestaan. Echter behoeft men daarom aan deze laatsten niet alle ontwikkeling te ontzeggen....

vraagt eene vrouw, die--naar de gewoonte in deze minnepoëzie--sprekend wordt ingevoerd. Voor haar goeden naam moet de minnaar zorg dragen; daarom mag hij zijne liefste niet in h...

Het zijn een vijftal, in kunstig gebouwde strofen verdeelde lyrische gedichten, waarvan een drietal: _Van den vijf Vrouden_ [Zijnoot: vreugden.], _Van ons Heren Wonden_ en _Clau...

[21] In het _Itinerarium_ van dien pelgrim, dat ik leerde kennen uit MATTHAEI _Veteris Aevi Analecta_, II, 26-33 b.v.: "Natales fines et arva dulcia linquentes" (_Ecl._, I, 3);...

In den _Lancelot_ vinden wij vele "wandele" of "dolende" ridders. Opmerkelijk is ook de plaats die de allegorie hier inneemt. Wij treffen hier o.a. reeds "'t wiel van avonturen"...

Echter heeft de Nederlandsche bewerking ook elementen, welke men niet vindt in een der drie Duitsche bewerkingen die voortgekomen zijn uit het oorspronkelijk Nederrijnsch gedich...

Wij weten niet of dit proza in ruimen kring verbreid is geweest; maar ook binnen een beperkten kring van hoorders en lezers kan het allicht eenigen invloed ten goede hebben geoe...

[7] Vgl. b.v. _Moriaen_ 4641-2: "Menestrele ende yraude mede || Ward daer gegeven grote rijchede"; _Lorr._ (Fragm. JONCKBLOET), p. 46, vs. 1342. _Torec_, vs. 2714-'5: "Daer quam...

De Antwerpsche stadssecretaris JAN BOENDALE stelt in zijn _Lekenspieghel_ de vraag: of men magen en vrienden moet helpen en ondersteunen. Een wijs meester antwoordt daarop: ja,...

Doch daarmede niet tevreden, brengt men spreuken in bundels samen en alzoo onder de menigte. Sommige daarvan zijn in onbruik geraakt; ik heb het oog op een aardige spreuk als:

[27] Vgl. _Br._, I, 271, 342; 134: "Hersent rogist, si ot vergoine"; 967: "au col li met andous les braz"; 1447-'59: "Renart mist l'anel en son doi"; 1617: "baignier... ventuser...

Van NYROP'S werk verscheen eene Italiaansche vertaling met belangrijke aanteekeningen van EGIDIO GORRA. (Torino, 1888). De oudere literatuur (tot 1887) over de Keltische gedicht...

Behalve de genoemde romans zullen hier te lande in dezen tijd vermoedelijk nog andere bekend zijn geweest, misschien door eene Nederlandsche vertaling. MAERLANT, zagen wij, spre...

Tegenover het krijgshaftige, eenvoudigvroom Christelijke der oude nationale _Chansons-de-Geste_ met hunne ruwheid en grootschheid, ziet men de Keltische en klassieke romans met...

[8] _Dboec van den Houte_ is uitgeg. door J. TIDEMAN. (Leiden. 1844). Hs. H. door TIDEMAN tot grondslag gelegd voor zijne uitgave, staat volgens een later onderzoeker W. MEIJER...

RUYSBROECK neemt drie trappen ("staten" of "ordenen") aan als evenzooveel stadiën op den heilsweg. Wie tot een hoogeren trap opklimt, moet toch altijd de plichten van den vorige...

_Tot op den huidigen dag is die eerste de eenige gebleven. Met die twee feiten voor oogen zal menigeen erkennen, dat de rustelooze voortgang der wetenschap en de ontwikkeling on...

In dien kerker was ook de jonge MAERLANT gevangen, toen hij de hand sloeg aan eene bewerking van den roman van ALEXANDER, ter wille van eene schoone die hem gevangen hield en pe...

Om begrippen van ruimte en tijd uit te drukken, bedient men zich niet van ellen en mijlen, uren en dagen, doch men verzinnelijkt die begrippen door te spreken van: een boogschot...

Op een vóór zijn werk geplaatst miniatuur zien wij op zinrijke wijze den auteur van _der Minnen Loop_ tegenover dien van de _Bloem der Deugden_ gesteld; die tegenstelling is doo...