Ethica In meetkundigen trant uiteengezet, vertaald, ingeleid en toegelicht door Jhr. Dr. Nico van Suchtelen

_Opmerking:_ Deze en dergelijke dingen, welke wij over 's menschen waarachtige vrijheid hebben betoogd, hebben betrekking op de Kloekheid, d.w.z. (_vlg. Opmerking St. LIX D. III...

Wat naar onze voorstelling tot Blijheid leidt, trachten wij ons (_vlg. St. XII v.d. D._) zooveel mogelijk voor te stellen; d.w.z. (_vlg. St. XVII D. II_) wij zullen trachten het...

Baruch, later genaamd Benedictus de Spinoza (de Espinoza) werd den 24sten November 1632 te Amsterdam geboren. Zijn ouders behoorden beiden tot een naar Holland uitgeweken geslac...

Deze zijn dan die voorschriften der Rede welke ik hier kortelijks wenschte aan te duiden, alvorens ze op breedvoeriger wijze te gaan uiteen zetten. Ik deed dit om, zoo mogelijk,...

Dit is de meening van dezen zeer beroemden man (voorzoover ik die uit zijn eigen woorden kan opmaken), en ik zou nauwelijks kunnen gelooven dat een dergelijk man haar heeft uitg...

_Opmerking:_ Dit is nog duidelijker te begrijpen uit wat in de Opmerking bij Stelling VII van Deel II gezegd werd, dat namelijk Geest en Lichaam één en dezelfde zaak zijn welke...

Dat uit de noodwendigheid van den goddelijken aard alleen, of (wat hetzelfde is) uitsluitend uit de wetten van dien aard, onvermijdelijk een oneindig aantal dingen volgt, hebben...

Er mag hier ook niet onopgemerkt blijven dat de aanhangers dezer leer, die hun vernuft willen ten toon spreiden in het aanwijzen van de doeleinden der dingen, een nieuwen vorm v...

Wie zichzelf en zijn aandoeningen helder en duidelijk begrijpt, verheugt zich (_vlg. St. LIII D. III_) en dat wel met de begeleidende gedachte aan God (_vlg. voorgaande St._). D...

Ik begin dus met het eerste en verzoek den lezer nauwlettend te onderscheiden tusschen "voorstelling" of begrip van den Geest en "beelden" der dingen welke wij ons verbeelden[A1...

Wanneer iemand zich voorstelt dat een ander hem liefheeft, terwijl hij meent daartoe geenerlei aanleiding te hebben gegeven (_hetgeen vlg. Gevolg St. XV en vlg. St. XVI v.d. D....

_Opmerking:_ Hieruit zien wij dus hoe een samengesteld enkelding op velerlei wijzen inwerkingen kan ondergaan terwijl niettemin zijn aard behouden blijft. Tot dusver nu hebben w...

God is volstrekt oneindig (_vlg. Definitie VI D. I_) d.w.z. (_vlg. Definitie VI D. II_), Gods aard verheugt zich in oneindige volmaaktheid, en dat wel (_vlg. St. III D. II_) met...

Wanneer het menschelijk Lichaam op geenerlei wijze inwerking van eenig uitwendig voorwerp ondergaat, zal ook (_vlg. St. VII v.d. D._) de voorstelling van het menschelijk Lichaam...

_Opmerking:_ Tusschen Spotzucht (welke ik in Gevolg I slecht genoemd heb) en Lachlust maak ik groot onderscheid. Immers lachen, evenals schertsen, is zuiver Blijheid en is dus (...

De macht waardoor de bijzondere dingen, en bijgevolg ook de menschen, hun bestaan handhaven is (_vlg. Gevolg St. XXIV D. I_) de macht van God of van de Natuur zelf, niet voorzoo...

Onder verstand immers verstaan wij (_gelijk vanzelf spreekt_) niet het absolute Denken, maar slechts een bepaalden vorm van denken, welke vorm verschilt van andere denkvormen al...

Toen ik dus zag hoe dit alles mij in den weg stond wanneer ik werk wilde maken van een nieuwe levenswijze; ja, dat het er zoozeer mede in strijd was dat ik òf van het een òf van...

_Opmerking:_ Deze Droefheid, vergezeld door de voorstelling onzer machteloosheid, wordt _Neerslachtigheid_ geheeten; de Blijheid daarentegen, welke uit de beschouwing van onszel...

Indien het menschelijk Lichaam ééns tegelijkertijd inwerking van twee voorwerpen ondervond, zal de Geest, wanneer hij zich later één dier beiden voorstelt, zich (_vlg. St. XVIII...

_Opmerking:_ Hieruit blijkt dat, ofschoon twee attributen inderdaad als verschillend worden begrepen, dat wil zeggen zonder elkaars hulp, wij toch niet de gevolgtrekking mogen m...

Een handeling wordt in zoover slecht genoemd, als zij dááruit voortkomt dat wij Haat koesteren, of eenige andere slechte aandoening ondergaan (_zie Gevolg I St. XLV v.d. D._). D...

Laten er bijvoorbeeld drie getallen gegeven zijn, waarbij een vierde gezocht moet worden, dat zich verhoudt tot het derde als het tweede tot het eerste. Kooplieden zullen niet a...

_Opmerking:_ Indien nu echter de een of ander vraagt, of misschien het hoogste Goed voor hen, die de Deugd volgen, ook nìet aan allen gemeen zou kunnen zijn, en of dan niet daar...

_Opmerking:_ Indien men nu een voorbeeld verlangde ter nadere verduidelijking hiervan, zou ik er helaas geen weten te geven dat de kwestie waarover hier gesproken wordt, en die...

Voorts merk ik op dat deze vijf aandoeningen (_gelijk ik reeds in Opmerking St. LVI v.d. D. in herinnering bracht_) geen tegengestelden hebben. Want Gematigdheid is een soort va...

V. _Verachting_ is de voorstelling eener zaak, welke den Geest zoo weinig raakt, dat de Geest door haar aanwezigheid er méér toe gedreven wordt zich voor te stellen wat die zaak...

[Aanteekening 19: _Formalis rerum essentia_, _Ens (of Esse) formale_ of _reale_, door Spinoza zelf vertaald met "formelijk, dadelijk wezen". Vorm-hebbend, _werkelijk-bestaand_,...