Ælfrics Grammatik und Glossar

Part 34

Chapter 342,273 wordsPublic domain

18 _kein absatz_ ‖ incolo _J_ ‖ ut _C_ ‖ cuman _J_, acumen _C_ 19 in _vor_ peregrinus _getilgt F_ ‖ per. æl. _f. C_ ‖ c. t. a. æ. _f. W_ 1 riptere _J_ ‖ l _an_ hype _nachträglich gesetzt C_, hupel _W_ ‖ aratrum--2 geoc _f. W_ 2 sul _CF_ ‖ scear _CJ_ ‖ cultor culter _JO_ 3 â _in_ gâd _aus_ o _O_ ‖ sticel: _C_, sticcels _F_ 4 funis--5 gewrit _f. W_ ‖ râap _C_ ‖ mægister _das zweite mal J_ 5 ep. ǣ. _f. J_ ‖ æren(d)- _C_ 6 eu.--godspel _f. W_ ‖ euuang- _CFJ_ 7 planta _J_ ‖ diploma--8 _1._ ł _f. C_ ‖ enula--8 bôcfel _f. W_ ‖ n _in_ énula _auf r._, a _nachträglich v. ds. hd. O_ 7. 8 pergamentum _J_ 8 scedla ł _W_ 9 graphium _C_ ‖ f _in_ græf _aus_ r _J_ ‖ metingc _J_ 10 teapor _W_ ‖ cementum lim to wealle _hinter_ lîm _J_ ‖ scul(p)tor _C_ ‖ grafere _zu_ græfere _C_, græfere _O, dahinter_ grafium græf _W_ ‖ sculpture _J_ 11 t _in_ græft _sehr verblasst W_ ‖ imago ł _f. W_ ‖ imaga _J_ 12 -seax _C_, -se[x] _W_ ‖ [scola--15 miser]? _W_ ‖ scol _zu_ scolu _C_ ‖ peda(g)ogus (g _v. späterer hd. ü. rad._ l) _F_, pedagogas _J_ 12. 13 cildre hyrda _J_

_Miser_ earming. _caecus_ blind. _claudus_ healt. _mutus_ 15 dumb. _balbus_ stamur. _blaessus_ wlips. _surdus_ dêaf. _debilis_ lama. _luscus_ ł _monoptalmus_ ânêgede. _strabo_ scylêgede. _lippus_ sûrêgede. _mancus_ ânhynde. _infirmus_ untrum. _aeger_ ł _aegrotus_ âdlig. _paraclytus_ frôfergâst. _paraliticus_ [[305]] bedreda #oððe# sê ðe PARALISIN hæfð. _leprosus_ hrêoflig #oððe# lîcðrôwere. _lunaticus_ mônaðsêoc. _daemoniacus_ dêofolsêoc. _energuminus_ gewitsêoc. _morbus_ âdl. _pestis_ cwyld. _amens_ ł _demens_ gemyndlêas. _rabidus_ ł _insanus_ 4 wôd. _sanus_ hâl. _rabies_ wôdnys. _incolomis_ gesund. _freneticus_ sê ðe ðurh slǣplêaste âwêt. _frenesis_ sêo untrumnys. _lethargus_ ł _letargicus_ ungelimplîce slâpol. _lethargia_ ungelimplîc slâpolnys.

15 _kein absatz_ ‖ earmingc _J_, ærming? _W_ 15. 16 caecus b. c. h. m. d. _f. W_ 16 blesus _C_ ‖ _hinter_ wlips _am rande von ds. hd. wie_ 300^18 glabrio calu oðða nót _F_ ‖ surdus--17 lama _f. W_ ‖ deaf _v. a. hd. aus_ dead _F_ 17 luscus _aus_ lurcus _O_ ‖ oneiȝe[de strabo] _W_ 17. 18 scyulegede _C_, scelgegede _J_ 18 lyppus _F_ ‖ _erstes_ e _in_ suregede _aus_ c _J_ ‖ anhende _J_ 19 eg[er ł egrotus] ł languidus _W_ ‖ egrot(v)s _aus_ -tos _J_ ‖ paraclitus _CFOW_ 19. 305^1 parali(ti)cus _C_ 1 bedrida _C_ ‖ o.--hæfð _f. W_ ‖ e _von_ se _auf r. O_ ‖ ðe _f. C_ ‖ hæ. pa. _J_ 1. 2 [hr. o. lic]þroware _W_ ‖ hreoflic _O_ 2 e _in_ oððe _nachträglich zugefügt O_ ‖ monoð- _C_, monð- _F_, monaþsic _W; davor_ (fell seoc ł) _v. a. hd. O_ ‖ acus _von_ d. _auf r. O_ 3 deofelsic _W_ ‖ [iwits. mor]bus _W_ ‖ morb. (_so!_) _F_ 4. 5 ⁊ insanu[s wod rabies] _W_ 5 sanus hâl _f. W_ ‖ incolomis _zu_ -lumis _F_, -lumis _W_ 5. 6 frenetus _W_ 6 þe þet _W_ ‖ sleap- _CJ_ ‖ awed _C_ ‖ fr. s. u. _f. CFW_ ‖ freneris _O_ 7 [leth. ł] _W_ ‖ lethargus _aus_ -ur _O_ ‖ letar:icus (g _rad._) _O_ ‖ lethargia--8 wæcce _f. W_ ‖ leth.--8 uigil _auf r. F_ ‖ g _in_ lethargia _scheint aus_ r _gemacht und hat hier fränkische form O_; letharga _F_, letarga _C_ 8 ungelimplice _C_ ‖

¶ _uigil_ wacol. _uigilia_ wæcce. _peruigil_ þurhwacol. _pius_ ârfæst. _impius_ ârlêas. _iustus_ rihtwîs. _iniustus_ unrihtwîs. _famosus_ hlîsful. _fama_ hlîsa. 10 _infamis_ unhlîsful. _infamia_ unhlîsa. _largus_ cystig. _tenax_ fæsthafol #oððe# uncystig. _frugi_ ł _parcus_ spærhynde. _auarus_ gîtsere. _raptor_ rêafere. _sagax_ ł _gnarus_ glêaw. _sapiens_ wîs. _insipiens_ unwîs. _prudens_ snotor. _inprudens_ unsnotor. _astutus_ pætig. _stultus_ stunt. _sottus_ sot. _uerax_ 15 sôðfæst. _ueridicus_ sôðsagol. _fallax_ ł _mendax_ lêas. _falsidicus_ unsôðsagol. _testis_ gewita. _testimonium_ gewitnys #oððe# gecŷðnys. _sermo_ ł _locutio_ sprǣc. _cursor_ rynel. _superbus_ môdig. _superbia_ môdignys. _humilis_ êadmôd. _humilitas_ êadmôdnys. 20

uigila _J_ 9 pius _auf r. F_ ‖ ârfæst] ærest _auf r. F_ ‖ [impius or]leas _W_ ‖ iustus--10 unr. _f. W_ 10 ł _vor_ iniustus _rad. F_ ‖ _ü._ famosus h. _v. ds. hd. wie_ 300^18 svavis wunsum oðða softa _F_ 11 infama _F_ ‖ unhli[sa largus] _W_ ‖ cysti _FO_ 12 -haful _C_, -hafod _J_ ‖ oððe] parcus _W_ ‖ uncysti _FO_ ‖ frui _C_ ‖ -hende _J_ ‖ au.--13 rêaf. _f. W_ 13 s[agax ł gna]rus _W_ ‖ sap.--14 unwîs _f. W_ 14 snoter _FJ_ 14. 15 unsnoter _FJ_ 15 stultu[s stunt ue]rax _W_ ‖ sottus sot _f. W_ 17 uns[oþsawel testis] _W_ 18 oððe g. _f. F_ ‖ s. ł l. sp. _f. W_ ‖ cu(r)sor _C_ 19 [superbia mo]dinesse _W_ ‖ modinys _F_ 20 humilitus _J_

[[306]] _Vita_ lîf. _anima_ sâwul. _spiritus_ gâst. _mors_ dêað. _yris_ ł _arcus_ rênboga. _tonitruum_ þunor. _fulgor_ lîget. _pluuia_ rên. _nix_ snâw. _grando_ hagol. _gelu_ forst. _glacies_ îs. _aer_ lyft. _uentus_ wind. _aura_ hwiða #oððe# weder. _nimbus_ scûr. _procella_ storm. _nubes_ wolcn. _lux_ lêoht. 5 _tenebrae_ þêostru. _flamma_ lîg. _seculum_ woruld. _dies_ dæg. _nox_ niht. _mane_ merigen. _uesperum_ ǣfen. _hora_ tîd. _ebdomada_ wucu. _mensis_ mônað. _uer_ lencten. _aestas_ sumor. _autumnus_ hærfest. _hiems_ winter. _uernum tempus_ lenctentîd. _uernalis dies_ lenctenlîc dæg. _aestiuus dies_ sumorlîc 10 dæg. _autumnalis dies_ hærfestlîc dæg. _hiemalis nox_ winterlîc niht. _annus_ geâr. _tempus_ tîma. _hodie_ tô dæg. _cras_ tô merigen. _heri_ gyrstan dæg. _nunc_ ł _modo_ nû. _sursum_ ûpp. _deorsum_ nyðer. _calor_ hǣte. _frigus_ cŷle. _feruor_ micel hǣte. _cauma_ swôloð. _siccitas_ drugoð #oþðe# 15 hǣð. _humor_ wǣta. _sterilitas_ unwæstmbǣrnys. _fertilitas_ wæstmbǣrnys. _color_ bleoh. _albus_ hwît. _niger_ blac. _ruber_ rêad. _fuluus_ ł _flauus_ geolu. _uiridis_ grêne. _uarius_ fâh. _unius coloris_ ânes blêos. _discolor_ mislîces blêos. _forma_ hiw. _fantasma_ gedwimor. _umbra_ sceadu. _creator_ scyppend. 20 _creatura_ gesceaft.

1 _kein absatz_ ‖ uita--4 îs _f. W_ ‖ sawl _C_ 2 yris _CFJO_ ‖ leget _J_ 4 u. w. _f. W_ ‖ aura _von späterer hd. aus_ auro _F_, auro _W_ 4. 5 [weder nimbus] _W_ 5 nimb. (_so!_) _F_ ‖ wolcna _C_, weolcne _W_ ‖ lux--8 mônað _f. W_ ‖ mâne mergen _hinter_ leoht _C_ (_vgl. 7_) 6 world _C_, weorld _J_ 7 m. m. _f. hier C_ (_les. zu 5_) ‖ merien _J_ 8 lengcten _J_ ‖ ae. s. _f. W_ 9 herfest _J_ ‖ h. w. _f. W_ ‖ hyemps _J_ ‖ temp[us leintentid] _W_ 10 _erstes_ n _in_ lenctenlic _aus e. a. F_ ‖ aestiuus--15 micel hǣte _f. W_, --11 _2._ dæg _f. J_ ‖ aesti(u)us _von sp. hd. aus_ -inus _F_ 11 nox _auf r. C_ 13 mergen _C_, merien _F_ ‖ ł] oðð _O_ ‖ mod(o) _O_ 15 ferfor _J_ ‖ swaloð _J_, sweoli _W_ 15. 16 s. d. o. h. _f. W_ ‖ drugað _J_ 16 sterilitas _aus_ sterelitas _F_, sterelitas _JO_ ‖ un[wæstmbernes]se _W_ 17 wæstbernys _J_ ‖ albus--blac _f. W_ ‖ rubor _J_ 18 ȝ[eolu uarius] _W_ ‖ g:eolu _O_ ‖ uiridis grêne _f. W_ ‖ fag _F_ 19 unius--_1._ blêos _f. W_ ‖ l _in_ discolor _aus_ b _F_ ‖ mistlices _O_ ‖ r _in_ forma _von sp. hd. F_ 20 umbra--307^4 storc _f. W_ 21 cr(e)atura _C_ ‖ geseaft _J_

[[307]] NOMINA AVIVM.

_Auis_ ł _uolatilis_ fugel. _aquila_ earn. _coruus_ hremn. _miluus_ glida. _accipiter_ hafoc. _grus_ cran. _ardea_ hrâhra. _ciconia_ storc. _merula_ þrostle. _columba_ culfre. _palumba_ wudeculfre. _aneta_ ened. _alcedo_ mǣw. _pauo_ pâwa. _olor_ ł _cignus_ 5 ylfette. _rostrum_ bile. _mergus_ ł _mergulus_ scealfra. _hirundo_ swalewe. _passer_ spearewa #oððe# lytel fugel. _turdus_ stær. _ficus_ fina. _auca_ gôs. _anser_ gandra. _gallus_ coc. _gallina_ henn. _coturnix_ erschenn. _pullus_ cicen #oððe# brid #oðþe# fola. _ouum_ ǣg. _nidus_ nest. _uespertilio_ hrêremûs. _noctua_ 10 ł _strix_ ûle. _falco_ ł _capum_ wealhhafoc. _turtur_ turtle. _graculus_ hrôc. _alauda_ lâuerce. _parrax_ wrǣnna. _apis_ bêo. _fucus_ dræn. _uespa_ wæps. _bruchus_ ceafor. _scabro_ hyrnette. [[308]] _scarabeus_ scernwibba. _musca_ flêoge. _cinomia_ hundes lûs. _culex_ stût. _scinifes_ gnæt.

1 _überschrift f._ (_aber raum dafür mitten in der zeile gelassen_) _J_ 2 _kein absatz J_ ‖ auig _F_ ‖ hrem _CF_, hræm _J_ 3 _erstes_ c _in_ accipiter _auf r. O_ ‖ hafuc _CF_, heafuc _J_, (gos)hafuc _v. sp. hd._ (_fr._ g) _F_ ‖ hragra _CFJ_ 4 storc _aus_ steorc _C_ ‖ merul[a þrostle alcedo] _W_ ‖ þrosle _C_ ‖ columba--5 ened _f. W_ ‖ columbe _J_ ‖ wudu- _CJ_ 5 mawa _ü._ mæw _ds. hd. wie 3 F_, meaw _W_ ‖ pauo--7 fugel _f. W_ ‖ cignus _mit fränkischem_ g _O_, cingnus _J_ 6 scea(l)fra _C_ ‖ hyrundo _FJO_ 7 spearwa _CJ_ ‖ tardus _F_, turduh _J_ 8 ficus--9 henn _f. W_ ‖ gos] ::: (_aber am rande_ go(s). anster hwit _von a. hd., dahinter_ gos _von ds. hd. wie_ 300^18, _die auch die folgenden am rande stehenden glossen geschrieben hat_: canta grei gos. cucu lapawinca. bicoca hæuerbleta. fusianus worhana. cornelia crawa. cornicula cheo. alietum sperhauac. scuricaricus musha(uac). robusca ruduc. turdus screc. beacita (stern). picus higera. gaus hedeshen. _eine spätere hand hat zum teil sehr schwer lesbare frz. glossen beigefügt_) _F_ ‖ ganra _J_ 9 co:turnix _O_, cont- _J_, [co]t[ur]nix (_eingekl. unlesbar_) _W_ ‖ erschenn _zu_ -hen _C_, ediscine _W_ ‖ pullus _auf r. O_ ‖ o.] ⁊ _W beide mal_ 10 ou.--nest _f. W_ ‖ uespertilia _F_ ‖ re[remus noctua] _W_ ‖ _zweites_ re _in_ hreremus _v. a. hd. auf r. F_ 11 strinx _J, dahinter_ ł bubo _W_ ‖ falco--turtle _f. W_ ‖ fulco _J_ ‖ capū _FJ_ ‖ wea(l)h- _C_, hweal- _J_; -hafuc _F_ ‖ turle _F_ 11. 12 craculus _J_ 12 al. l. _f. W_ ‖ læuerce _C_ ‖ wrenne _J_ ‖ a:pis _C_ 13 examen swerm oðð dom _ü._ f. d. u. _ds. hd. wie_ 300^18 _F_ ‖ dro[n scabro hur]nette _W_ ‖ dran _aus_ dræn _radiert C_, dran _F_ ‖ uespa--ceafor _f. W_ ‖ wæ:p(s) _O_, weaps _J_ ‖ hyrnete _J_ 1 scearn- _C_, scærn- _J_, scearnbudda (_letztes_ d _zum teil abgerieben_) _W_ ‖ m. f. _f. W_ ‖ lûs] fliæ _W_ 2 stu(t) (t) _über rad._ nt _O_ ‖ sc.--4 fisc _f. W_ ‖ s(c)inifes _O_, scnifes _C_

NOMINA PISCIVM.

_Piscis_ fisc. _cetus_ hwæl. _delfinus_ mereswŷn. _ysicius_ ł _salmo_ leax. _mugilis_ ł _mugil_ mêcefisc. _taricus_ ł _allec_ hærinc. 5 _mullus_ heardra. _tructa_ truht. _anguilla_ ǣl. _fannus_ hreoche. _rocea_ scealga. _cancer_ crabba. _polipos_ loppestre. _ostrea_ ł _ostreum_ ostre. _muscula_ muxle. _murena_ ł _murenula_ merenæddre. _luceus_ hacod. _belua_ egeslîc nŷten on sǣ oððe on lande. _concha_ scyll. 10

3 _überschrift f._ (_doch raum dafür gelassen_) _J_ 4 _am rande v. ds. hd. wie_ 300^18 platissa floc. focus sæl. castorius beuer. celasus martra _F_ ‖ pisscis _F_, pisces (e _durchstrichen_) _C_ ‖ [hwæl delfinus] _W_ ‖ delfin _aus_ -nus _F_ ‖ ysi::|cius _C_, yricius _O_, yscius _F_ 5 lex _CFJW_ ‖ mugilis--mêc. _f. W_ ‖ mæce- _J_ ‖ tariscus _C_ ‖ ł _vor_ allec] oþþe _hier auch C_ ‖ hæring _CFW_ 6 mullus--ǣl _f. W_ ‖ anguilla _von späterer hd. aus_ anwilla _F_; anwilla (_an_ w _geändert O_) _CO_ ‖ fanus _C_ ‖ ro[che cancer] _W_ ‖ hreo(c)he _O_, reoh|che _J_, hreohe _CF_ 7 rocea sc. _f. W_ ‖ canger _J_ ‖ polipes _W_ ‖ ostrea--8 muxle _f. W_ ‖ ost(r)ea _C_ 8 mu(s)cula _O_, musculo _F_ 8. 9 myre- _J_; -nædre _F_, -næddra _J_ 9 [luceus h.] _W_ ‖ luceus _alle, aber_ e _durchstrichen C_ ‖ oþer _W_ 10 conchra _J_

[[8. 9 myre- _J_ invisible dot in “8 9”]]

NOMINA FERARVM.

_Fera_ wildêor. _lupus_ wulf. _leo_ lêo. _linx_ gemenged hund and wulf. _unicornis_ ânhyrne dêor (þæt dêor hæfð ǣnne horn bufan ðâm twâm êagum swâ strangne and swâ [[309]] scearpne, þæt hê fyht wið ðone mycclan ylp and hine oft gewundað on ðǣre wambe ôð dêað. hê hâtte êac _rinoceron_ and _monoceron_). _griffes_ fiðerfôte fugel lêone gelîc on wæstme and earne gelîc on hêafde and on fiðerum: sê is swâ micel, þæt hê gewylt hors and menn. 5

11 _überschrift f._ (_aber raum dafür gelassen J_) _JW_, incipiunt n. f. _C_ 12 wilde d[eor linx imenge]d hund _W_ ‖ lupus w. l. l. _f. W_ ‖ _das zweite mal_ l:o (e _rad._) _F_ ‖ gemencged _J_, -ngod _C_ 2 vnicornis ł rinoceron ł monoceron _W_ ‖ anhyrned _J_ ‖ deo[r taxo ł me]lus broc _W_ ‖ þæt--309^6 fox _f. W_ ‖ anne _C_ 14 bufan _aus_ bafan _O_ ‖ e(a)gum _O_ 1 (he) _O_ ‖ þonne _C_ ‖ myclan _J_, miclan _F_ 2 oft] of _F_ ‖ :: on _O_ ‖ ôð] of _J_ 3 grif(f)es _O_, giffres _C_, griffus _J_ 5 gewyld _C_

¶ _uulpes_ fox. _taxo_ ł _melus_ broc. _equus_ hors. _equa_ myre. _asinus_ ł _asina_ assa. _camelus_ olfend. _onager_ wilde assa. _mulus_ mûl. _elefas_ ylp. _ursus_ bera. _ursa_ hêo. _simia_ apa. _lutrius_ oter. _fiber_ befor. _feruncus_ mearð. _mustela_ wesle. _talpa_ wandewurpe. _cattus_ ł _murilegulus aut muriceps_ catt. 10 _hyricius_ ł _erinacius_ îl. _glis_ sisemûs. _mus_ ł _sorex_ mûs. _uermis_ wyrm. _lumbricus_ angeltwicce. _ceruus_ heort. _cerua_ hind. _damma_ ł _dammula_ dâ. _hinnulus_ hindcealf. _capreolus_ râhdêor. _caprea_ rǣge. _caper_ ł _hircus_ bucca. _caprea_ ł 14 _capella_ gât. _haedus_ ticcen. _lepus_ hara. _porcus_ ł _sus_ swŷn. _scroffa_ sugu. _aper_ ł _uerres_ bâr. _magalis_ bearh. _porcellus_ fear. _bos_ oxa. _uacca_ ł _bucula_ cû. _uitulus_ cealf. _iuuencus_ styrc. _ouis_ sceâp. _aries_ ramm. _ueruex_ weðer. _agnus_ lamb. _pecus_ ł _iumentum_ nŷten.

6 uulpis _J_ ‖ uox _F_ ‖ ł mellus ł melleht brocc _C_ ‖ equus--7 _1._ assa _f. W_ 7 bilis gealla _v. ds. hd. wie_ 300^18 _ü._ asinus _F_ ‖ asina] acina _aus_ aqua _F_ 8 m. m. _f. W_ ‖ mu:::|lus (sus _rad.?_) _O_ ‖ elefas _aus_ -fans _O_; -fans _CFJW_ ‖ ursus--apa _f. W_ ‖ simia|lia (lia _getilgt_) _C_ 9 [oter fiber] _W_ ‖ beofer _J_ ‖ feruncus--12 wyrm _f. W_ ‖ mærð _J_ 10 -worpe _F_ ‖ m(u)ri- _v. a. hd. aus_ meri- _F_; -legulus|:: (us _nachträglich vor_ | _u. rad. nach_ |) _O_, -legutus _J_ ‖ aut] oððe _O_ 11 yricius _J_ ‖ eri:nacius _O_ ‖ îl] hil _F_ ‖ s(v)rex _aus_ so- _C_ 12 lubricus _JW_ ‖ -twiccæ _O_, -twicca _J_, -cwycce _F_, -twæcche _W_ ‖ ceruus--13 hindcealf _f. W_ 13 damma--hindcealf _f. F_ ‖ damma _aus_ damna _O_ ‖ capreoleus _F_ 14 [c. ł h.] _W_ ‖ hyrcus _FO_, yrcus _C_ ‖ caprea _zu_ capra _F_, capra _J_ 15 capella aut egidiam gât _C_ ‖ damma ł dammula do ceruus heort c[erua hind]kælf hinnulus hind _zwischen_ got _und_ hedus _W_ ‖ lepus--swŷn _f. W_ 16 suga _J_, suwa _W_ ‖ b[or magalis] _W_ ‖ porcellus--17 oxa _f. W_ 17 fearr _CF_, fearh _J_ ‖ _am rande von späterer hd._ armentum ryþer _O_ ‖ uit. c. _f. W_ 17. 18 iuuencncus steor _W_ 18 ouis--310^1 byð _f. W_ ‖ scep (_an_ p _radiert_) _F_ 19 lam: _F_ ‖ pec|:us _J_ ‖

[[_cattus_ ł _murilegulus aut muriceps_ catt. text unchanged: expected form AUT in small capitals]]

¶ _animal_ ǣlc þing, ðe cucu [[310]] byð. _canis_ hund. _molosus_ ryþþa. _catulus_ hwelp. _draco_ draca. _uipera_ ł _serpens_ ł _anguis_ næddre. _coluber_ snaca. _rubeta_ tâdje. _rana_ frogga. _lacerta_ efete. _stellio_ slâwyrm. _locusta_ gærstapa. _sanguissuga_ lǣce. _limax_ snægel. _testudo_ sê þe hæfð hûs. _formica_ ǣmette. _eruca_ mǣlsceafa. _peduculus_ 5 lûs. _pulex_ flêa. _cimex_ maðu. _tinea_ moððe.

þingc _J_ 1 molo[sus r. ru]beta _W_ ‖ catulus--2 snaca _f. W_ ‖ hwylp _J_ ‖ (d)raco _a. hd. F_, dracus _J_ 2 snaca _aus_ s::anca _O_ 3 tadde _W_ ‖ ra. fr. _f. W_ ‖ efeta _J_ ‖ stellia _O_ 4 gærsstapa _J_, gars. tapa _F_, greshoppe _W_ ‖ sa. l. _f. W_ ‖ san::::suga _F_, sanuuissuga _O, dahinter_ ł hyrundo _J_ ‖ li[max sn. testu]do _W_ ‖ snæ:gel _O_, snegel _J_ 5 ð _in_ hæfð _aus_ t _C_ ‖ f. ǣ. _f. W_ ‖ mæslesceafe _W_ 5. 6 ped.--6 flêa _f. W_ ‖ pedulus _F_ 6 pulix _CFO_ ‖ f:l(e)a (o _rad._) _O_ ‖ tine[a--10 felt]wurt _W_ ‖ tinea] oðða _ü. d. z. von ds. hd. wie_ 300^18, _die auch hinter_ moððe _noch_ gvrgulio (e)mel (_erstes_ e _ü. getilgtem undeutlichem_ e) _gesetzt hat F_

NOMINA HERBARVM.

_Herba_ gærs #oððe# wyrt. _allium_ lêac. _dilla_ docca. _libestica_ lufestice. _febrefugia_ feferfugje. _simphoniaca_ hennebelle. _auadonia_ feltwyrt. _aprotanum_ sûðerne wudu. _sinitia_ 10 grundeswelige. _feniculum_ finol. _anetum_ dile. _electrum_ elehtre. _malua_ hoclêaf. _malua crispa_ simæringcwyrt. _polipedium_ hremmes fôt. _consolda_ dæges êage. _solsequium_ solsece. _slaregia_ slarege. _adriaca_ galluc. _ruta_ rûde. _betonica_ sêo læsse bisceopwyrt. _petrocilinum_ petersylige. 15 [[311]] _costa_ cost. _epicurium_ halswyrt. _millefolium_ gearewe. _tanicetum_ helde. _saxifriga_ sundcorn. _citsana_ fana. _calamus_ ł _canna_ ł _arundo_ hrêod. _papauer_ papig. _absinthium_ wermôd.

7 _überschr. f._ (_aber raum dafür gelassen_) _J, von neuerer hd. aufgefrischt C_ ‖ erbarum _F_ 8 herba::: _O_ ‖ wurt _C_ ‖ algium _CO_, aligum _F_ ‖ docca _zu_ doccæ _C_ 9 lufesstice _F_ ‖ -fugia _J_, -fuge _F_ ‖ simfoni(a)ca (a) _ü. getilgtem_ o _a. hd. O_ 10 feldwyrt _C_ ‖ abrotanum _W_ ‖ suþer wude _W_ ‖ sin.--12 elehtre _f. W_ 11 -swylige _F_ ‖ fenol _J_, finel _C_ 12 electre _J_, lehtre (_punct unter_ h _zufällig?_) _C_ ‖ _das erste mal_ malfa _J_ ‖ hoclêaf malua] tuber swam _v. a. hd. auf rasur F_ ‖ hoc (_ohne_ leaf) _W_ ‖ symeringc- _J_, siniærring- _F_, -ng- _C_, [s-]rt _W, dahinter_ simitia grundeswulie anetum dile _W_ 12. 13 polipodium _W_ 13 hrem(m)es (m) _ü. getilgtem_ n _O_, hræ- _F_, refnes _W_ ‖ [consolda d]eies eien _W_ ‖ eaga _O_, ege _CF_ 14 solsece--ruta _f. W_ ‖ solsæce _J_ 14. 15 bettonica _F_ 15 petr.--311^1 gearewe _f. W_ ‖ petrocilium petersilium _J_ 1 epicurrum _F_ ‖ halstwyrt _F_ ‖ gearwe _J_ 1. 2 ta[nicetum hel]de _W_ 2 saxifraga _J_, -fragia _W_ ‖ suntcorn _C_ ‖ citsôna _C_, gitsana _W_ ‖ fana _aus_ fanu _O_; fanu _CF_, fæarn _W_ 3 [arundo hr]eod _W_ ‖ arundo _aus_ -da _O_ ‖ hre(o)d _O_ ‖ pap(a)uer _aus_ papeuer _O_ ‖ papi _CFO_, popig _J_, popi _W_ ‖ absintium _J_ ‖ -mot _W_

[[3 ... pap(a)uer _aus_ papeuer _O_ text unchanged: MS reading is pap(á)uer]]

¶ _urtica_ netle. _archangelica_ blindnetle. _plantago_ wegbrǣde. _quinquefolium_ fîflêafe. _uinca_ perfince. _marubium_ hârhûne. 5 _camicula_ argentille. _fraga_ strêowberjan wisan. _ciminum_ cymen. _modera_ cicena mete. _apium_ merce. _lappa_ clâte #oððe# clifwyrt. _helena_ horselene. _sandix_ wâd. _caula_ ł _magudaris_ cawul. _cresco_ cærse. _menta_ minte. _serpillum_ fille. _artemesia_ mugcwyrt. _saluia_ saluje. _fel terrae_ ł _centauria_ 10 eorðgealla. _ambrosia_ hindheolað. _pionia_. _mandragora_. _pollegia_ hylwyrt #oððe# dweorge dwesle. _organum_ organe. _cardus_ þistel. _hermodactula_ ł _tidolosa_ crâwan lêac. _pastinaca_ wealmoru. _lilium_ lilje. _rosa_ rose. _uiola_ clǣfre. _agrimonia_ gârclife. _rafanum_ rædic. _filex_ fearn. _carex_ segc. 15 _iuncus_ ł _scirpus_ risc.

4 netele _C_, netel _FJ_ ‖ archan[gelica bli]ndenetle _W_ ‖ -netele _C_, -netel _FJ_ ‖ wægbræde _C, dahinter ein verweisungszeichen und am rande von a. hd._ ostrago sticwyn| _O_ 5 qu. f. _f. W_ ‖ -um _zu_ -am _O_ ‖ perfi(n)ce _O_, f _aus_ p _CO_, peruince _J_, peruenke _W_, perpince _F_ ‖ hor[hune fraga] _W_ 6 carnicula _F_, -lo _J_ ‖ argentillæ _aus_ -illa _O_; -illa _CJ_ ‖ fragra _C_ ‖ st.--7 cymen _ü. d. z. v. a. hd.? C_ ‖ stræberie wise _W_ ‖ streaw- _J_ ‖ wise _C_ 6. 7 c. c. _f. W_ 6 cyminum _C_ 7 m(o)dera (m _auf r._) _C_ ‖ appium _J_ ‖ merc _W_ ‖ (cl)ate (cl _ü. r._) _O_ 8 clif[wurt--helena] _W_ ‖ horselne _W_ 9 caul _CFJW_ ‖ [m. mint]e _W_ ‖ minte _zu_ minta _O_ ‖ s. f. _f. W_ ‖ cerpillum _auf r. C_, serp- _zu_ cerp- _O_; -pellim _F_ 10 artemessia _J_ ‖ mugwyrt _J_ ‖ s. s. _f. W_ ‖ saluige _J_, salfie _F_ ‖ centaurea _W_ 11 eorðealla _C_, -gealle _J_ ‖ [hindh.] _W_, -heoloð _CF_ ‖ pi.--13 þistel _f. W_ ‖ piôna _C_ ‖ agene nama _nach_ mandragora _J_ 11. 12 pollegi _F_ 12 dwyrge _CJ_, dwurge _F_ ‖ dwysle _CJ_ ‖ organum _f. J_ ‖ agene naman _hinter_ organe _J_ 13 hermodoctula _J_ ‖ ł _f. W_ ‖ craw _O_ 14 -mora _J_ ‖ lilium--rose _f. W_ ‖ lilige _FJ_ 14. 15 [cl. agri]monia _W_ 14 clæfre _zu_ clafre _F_ 15 gâr-] car- _J_, gor- _W_; -clifu _FW, ü._ e _etwas_ (o?) _wegradiert O_ ‖ rafanum _aus_ raua- _O_; rafanu _J_ ‖ millefolium gearwe _hinter_ rædic _F_ ‖ filex _zu_ filix _O, aus_ filix _C_ ‖ secg _CF_ 16 iuncus--risc _f. W_ ‖ scyrpus _J_ ‖ rixs _C_, resce _J_

[[4 ... ostrago sticwyn| _O_ text unchanged: MS reading is ostrágo]]

[[312]] NOMINA ARBORVM.

_Arbor_ trêow. _flos_ blôstm. _cortex_ rind. _folium_ lêaf. _buxus_ box. _fraxinus_ æsc. _quercus_ ł _ilex_ âc. _taxus_ îw. _corilus_ hæsel. _fagus_ bôctrêow. _alnus_ alr. _laurus_ lawerbêam. _malus_ apeldre. _pinus_ pîntrêow. _fructus_ wæstm. _baculus_ stæf. 5 _uirga_ gyrd. _uirgultum_ telgra. _ramus_ bôh. _glans_ æceren. _granum_ cyrnel. _radix_ wyrtruma. _pirus_ pyrige. _prunus_ plûmtrêow. _ficus_ fîctrêow. _ulcia_ holen. _populus_ byrc. _palma_ palmtwîga. _sabina_ sauene. _genesta_ brôm. _cedrus_ cederbêam. _cypressus_ næfð nǣnne engliscne naman. _sentes_ 10 þornas. _frutex_ þŷfel. _ramnus_ fyrs. _spina_ þorn. _uepres_ brêmelas. _abies_ æps. _olea_ ł _oliua_ êlebêam. _morus_ môrbêam.

1 _überschrift f._ (_aber platz dafür gelassen J_) _JW_ 2 _kein absatz JW_ ‖ [treow querc]us _W_ ‖ flos--3 æsc _f. W_ ‖ c. r. _vor_ f. b. _J_ ‖ blostme (e _nachträglich?_) _C_, blosan _J_ ‖ rinde _J_ ‖ boxus _F_ 3 taxu:x (s _rad._) _O_ 3. 4 c. h. _f. W_ 4 alrr _FO_, olrr _W_ ‖ l. l. _f. W_ ‖ lauwerbeam _J_ 5 æp[eldre uir]ga _W_ ‖ apuldre _C_, æpeltre _J_ ‖ pinus--stæf _f. W_ ‖ wastm _F_ 6 ramus--æceren _f. W_ ‖ bog _und darüber von F. Junius’ hd.? F_ ‖ æcern _J_ 7 cyrnel] corn _mit verweisung auf das von a. hd. geschriebene_ nucleus cyrnel _am rande O_ ‖ _ü._ wyrttruma p. p. _von ds. hd. wie_ 300^18 frons boh. stipes boh. fomes tender _F_ ‖ radix--8 fîctrêow _f. W_ ‖ wyrttruma (a _v. a. hd. aus_ e?) _C_ 8. 9 [byrc palma] _W_ 9 _ziemlich weit unter_ a _in_ -twiga _ein wol zufälliger punkt O_, twaltiga _J_, -twig _W_, palmtreow _C_ ‖ s. s. _f. W_ ‖ b _in_ sabina _aus_ p _O_ ‖ safene _C_, -uine _J_, sæuine _F_ ‖ bromb _F_ ‖ cedrus--10 naman _f. W_ 10 cipressus _FO_ ‖ englisce _J_ 11 [furs uepres] _W_ ‖ sp. þ. _f. W_ ‖ uepres _v. a. hd.? aus_ uipres _C_ 12 olea--êl. _f. W_ ‖ ł _von a. hd. am rande O_ ‖ olina _J_ ‖ m. m. _f. C_ ‖ murus _J_

¶ _uitis_ wîntrêow. _salix_ wîðig. _silua_ wudu. _lignum_ âhêawen trêow. _ligna_ drige wudu. _truncus_ stoc. _stirps_ styb. _nemus_ ł _saltus_ holt. _desertum_ ł _heremus_ wêsten. 15 _uia_ weg. _semita_ pæð. _inuium_ bûtan wege. _iter_ sîðfæt. [[313]] _patria_ êþel. _prouincia_ ł _paga_ scŷr. _mons_ dûn. _collis_ hyll #oððe# beorh. _uallis_ dene. _foenum_ hîg #oþþe# gærs. _ager_ æcer. _seges_ âsâwen æcer. _campus_ feld. _pascua_ læsa. _pons_ brygc. _uadum_ ford. _pratum_ mǣd. _aqua_ wæter. _gutta_ ł _stilla_ dropa. _stagnum_ mere. _amnis_ êa. _flumen_ ł _fluuius_ 5 flôd. _ripa_ stæþ. _litus_ sǣstrand. _alueus_ strêam. _torrens_ burna. _riuus_ rið. _fons_ wyll. _arena_ sandceosol. _gurges_ wǣl. _uiuarium_ fiscpôl. _puteus_ pytt. _lacus_ sêað. _latex_ burna #oððe# brôc.

13 salis _F_ ‖ [silua wudu] _W_ ‖ sylua _F_ 14 iheawen _W_ ‖ styrps _FJ_, sty(r)ps _O_ 15 [styb nemus] _W_ ‖ nemvs _aus_ -mes _v. a. hd.? C_ ‖ saleus _F_ ‖ _2._ ł _f. F_ ‖ eremus _FW_ 16 strues wudauin(a) _v. ds. hd. wie_ 300^18 _ü._ uia weg _F_ ‖ weg _f. C_ ‖ [inuium buto]n weie _W_ ‖ buton _CF_ ‖ siðfæ(t)t (_das_ t _in d. z. auf r._) _O_ 1 æþel _J_ ‖ paga _zu_ pago _von a. hd. C_, pagus _J_ ‖ [dûn collis] _W_ 2 fenum _CFOW_ 3 _1._ æcer _aus_ acer _O_ ‖ se[ges asowen] _W_ 3. 4 p. l. p. b. _f. W_ 3 læswe _J_ 4 pratum mǣd _f. W_ ‖ aqua--6 stæþ _hinter_ 7 riþ _W_ ‖ _punct unter dem zweiten_ a _in_ aqua _wol zufällig O_ 5 stangnum _FW_ ‖ [mere amni]s _W_ ‖ ia _C_, eaa _W_ ‖ flumen flod ł (oððe _O_) fluuius _FOW_ 6. 7 [torrens burn]a _W_ 6 tollens _C_ 7 byrna _aus_ burna (_mit a. t.?_) _F_ ‖ fons--s. _f. W_ ‖ harena _CF_ ‖ -ceosel _J_ ‖ gurgens _J_ 8 u.--pytt _f. W_ ‖ uiuarium _aus_ -riaim _O_ ‖ puteus _aus_ puteum _O_ ‖ putt _O_ 8. 9 [seaþ latex b]roc ł burna vnda uþæ _W_ 8 s:eað (c _rad.?_) _O_

NOMINA DOMORVM. 10