Part 33

17 _kein absatz_ ‖ þæ:ra (ð _r._) _D_, þara _H_ ‖ dala _J, f. D_ ‖ [meta]plasmus _W_ ‖ þæt _usw. in d. z. R_ 18 awę(n)d _a. hd. H_ ‖ spræc: (e _rad._) _O_, spræce _J_ 18. 19 fæiȝernes[se hw]ulon _W_ 19 niode _H_ ‖ dyrst.--295^1 audaciter _f. O_ ‖ durstiliche _W_ 1 scolde bion _H_ ‖ audaci[ter ȝi]f _W_ ‖ hit _urspr. U, aber jemand, der die etwas verbl. buchst. dieser stelle nachgezogen hat, hat_ hig _daraus gemacht_; hi _h_

(XXV) Sume sind gehâtene SCEMATA, þæt sind mislîce hiw and fægernyssa on lêdensprǣce, hû hêo betst gelôgod bêo. 5

3 _k. abs._ ‖ sum(e) _O_ ‖ siond _H_, beoþ _W_ ‖ þæt _usw. in d. z. R_ ‖ beo[þ mi]sliche _W_ ‖ siond _H_, sid _O_ 3. 4 mistlice _H_ 4 -nysse _CJ_, -nisse _U_ ‖ læden- _H_ ‖ hio _H_ ‖ beotst _J_, best _W_ 5 beoð _h_

(XXVI) Sume sind gehâtene TROPI, þæt sind mislîce getâcnunga oððe wîsan on lêdensprǣce âbrodene of heora âgenre getâcnunge tô ôðre gelîcnysse, swâswâ is gecweden _fluctuare segetes_, _gemmare uites_, #þæt æceras ŷðjað# and #wîntrêowa gimmjað#, forðan ðe æceras 10 farað on sumera, swâswâ sǣ ŷðigende, and wîntrêowa blôstman bêoð gimmum gelîce. ealswâ _floridam iuuentutem et lacteam caniciem_ #ðâ blôstmbǣran juguðe and þâ meolchwîtan hârunge#.

6 _k. abs._ ‖ sum[me b]eoþ _W_ ‖ siond _H_ ‖ þæt _usw. in d. z. R_ ‖ siond _H_, beoþ _W_ 6. 7 mistlice _H_, mistliche _W_ 7 -nga _aus_ -nge _H_ ‖ oþer _W_ ‖ wison (on _z. t. weg_) [on--9] þet _W_ ‖ læden- _H_ 8 hiora _H_, hyra _D_ ‖ tacnunge _h_ 9 f(l)uctuare _aus_ fact- _a. hd.? H_, fructuare _F_ ‖ uitis _H_ ‖ aceras _H_ 10 [and w.] _W_ ‖ wintr(i)owa _H_, wentrywa _J_ ‖ gymmiað forþan þe _auf r. C_ ‖ forþui þe (_wie es scheint_) _W_ 11 sumere _J_ ‖ sæ _auf r. O_ ‖ -triowa _H_, -treo[wa] _W_ 12 blost::man (ti _rad.?_) _F_, blos(t)man _D_, blosman _J_ ‖ beoð _aus_ bioð _a. hd. H_ ‖ gim:mum (n _rad.?_) _O_ 12. 13 iuuentem _J_ 13 canic(i)em _O_, canitiem _U_ ‖ [þeo] _W_ ‖ blostbæran _CHU_, -bæra(n) _O_ ‖ iugoðe _J_ 14 meolc- _aus_ miolc- _a. hd. H_ ‖ harunge _aus_ hæ-? _R_

(XXVII) Sum ðǣra is PROSA, þæt is #forðriht lêden# 15 bûton lêoðcræfte gelencged and gelôgod.

15 _kein absatz_ ‖ þara _H_ ‖ þæt _usw. in d. z. R_ ‖ forþ[riht] _W_, -rihte _H_ ‖ læden _H_, lyden _U_ 16 butan _Dh_ ‖ gelenged _CDU_, geglæncged _H_, geglenced _J_ ‖ gologod _unvollst. zu_ gel- _H_

(XXVIII) Sume sind gehâtene METRA on grêcisc, ðæt is on lêden MENSVRAE and on englisc #gemetu#. ðâ gemetu gebyrjað tô lêdenum lêoðcræfte. se cræft is [[296]] swâ âmeten, þæt ðǣr ne môt bêon furðon ân stæf ofer getel, ac bêoð ealle þâ fers geemnytte be ânum getele, gif hit âht bêon sceal.

17 _kein absatz_ ‖ siond _H_, :beoþ _W_ ‖ gre[kisc] _W_ 18 þæt _usw. in d. z. R_ ‖ (on) _O_ ‖ læden _H_ ‖ mensura _W_ ‖ ænglis _H_ 18. 19 ðâ g. _f. J_ 19 gebirigað _U_ ‖ lædenum _H_, leden _W_ ‖ _mit_ leoðcræfte _endet R_ (_doch ist der schluss der grammatik von moderner hd. aus U ergänzt_), leoþcræ[fte] _W_ 1 beon _aus_ bion _a. hd. H_ ‖ furþan _FW_ 2 getæl _FH_ ‖ all[e] _W, f. D_ ‖ uers _CDFhUW_ ‖ geemnette _H_ ‖ getæle _FH_ 3 beon _aus_ bion _a. hd. H_

(XXIX) Sume synd gehâtene FABVLAE, þæt synd #îdele spellunga#. FABVLAE synd þâ saga, þe menn 5 secgað ongeân gecynde, þæt ðe nǣfre ne gewearð nê gewurðan ne mæg.

4 _kein absatz_ ‖ XXVII[II] _C_ ‖ siond _H_, beoþ _W_ ‖ fab[u]le _W_, fubule _O_ ‖ siond _H_, beoþ _W_ 5 siond _H_, beoþ _W_ ‖ saga] laga _U_ ‖ mæn _H_ 6 ik[un]de _W_, gecynd _CDU_ ‖ ðe _f._ (_rasur C_) _CU_

(XXX) Sum ðǣra is gehâten HISTORIA, þæt is #gerecednyss#. mid þǣre man âwrît and gerehð þâ ðing and þâ dǣda, þe wǣron gedône on ealdum dagum and ûs 10 dyrne wǣron.

8 _kein absatz_ ‖ þara _CD, von_ þara _nur das erste_ a _gz. erhalten H_ ‖ _1._ is _gz. weg H_ ‖ hystoria _DU_, ist- _H_ ‖ [is] _W_ 8. 9 gerecced- _F_, gerec:ced- _O_ 9 mid] mit _F_ ‖ þæra _H_, ðæra _J_ ‖ man âwrît] mana writ _U_ ‖ i _und z. t._ t _in_ awrit _auf r. h_ ‖ gerecð (-þ _H_) _CDHJU_ ‖ þinc _H_ 10 weron _J_ ‖ id[one] _W_ ‖ eald(um) _O_

SY ÞEOS BOC ÐVS HER GEENDOD.

12 _f. U_ (_doch raum dafür gelassen_) ‖ beo _W_ ‖ geændod _H_

On lêdensprǣce synd menigfealde getel, ac on englisc nis nân ðǣra gewunelîc bûtan þrîm ânum. _libra_ on lêden is #pund# on englisc. fîf penegas gemacjað ǣnne 15 scylling and þrittig penega ǣnne mancus.

13 DE NVMERO _als überschrift des letzten absatzes H_ ‖ _1._ on--297^14 mâ _f. W_ ‖ on] in (i _vom rubricator_) _F_ ‖ læden- _H_; -sprece _U_ ‖ siond _H, f. CU_ ‖ getæl _FH_ ‖ ac _f. F_ ‖ ::englisc _C_, ænglisc _H_ 14 þara _DH_, a _auf r. C_ ‖ buton _CDFHhJU_ ‖ þ(r)im _O_, þriom _H_ ‖ lib:ra (e _rad._) _O_ 15 læden _H_ ‖ ænglisc _H_ ‖ pænegas _J_ ‖ anne _C_ 16 scyllingc _D_, scillingc _CJU_ ‖ þritti _H_, þritig _h_, XXX _und_ ti _darüber C_, XXX _U_ ‖ pænega _J, dahinter_ gemaciaþ _H_ ‖ anne _C_ ‖ manccus _h_, mancs _U_

[[297]] INCIPIVNT NOMINA MVLTARVM RERVM ANGLICE.

NOMINA.

_Deus omnipotens_, #þæt is# god ælmihtig, #sê wæs ǣfre unbegunnen and ǣfre bið ungeendod#. _caelum_ heofen. 5 _angelus_ engel. _archangelus_ hêahengel. _stella_ steorra. _sol_ sunne. _luna_ môna. _firmamentum_ roder. _cursus_ ryne. _mundus_ ł _cosmus_ middaneard. _tellus_ ł _terra_ eorðe. _humus_ molde. _mare_ ł _aequor_ sǣ. _pelagus_ wîdsǣ. _oceanum_ gârsecg. _homo_ mann. _mas_ ł _masculus_ werhâdes mann. 10 _femina_ wîfhâdes mann. _sexus_ werhâd #oððe# wîfhâd.

_das glossar in CFHJOUW_ (_doch vgl. zu_ 296^{13}. 298^{7}. 299^11) 1--3 _fehlt FJ_ 1 incipi(un)t _O_ ‖ nomina] glos(ul)e _U_ 3 momina _H_, exposite a quodam sapiente _U_ 4 (god) _C_ ‖ -mihti _H_ 5 únb(e)gunnen _C_ ‖ beoð _U, f. H_ ‖ ungeændod _H_ 5. 6 heofon _F_ 6 æncgel _H_ ‖ heahængel _F_ 7 sunna _J_ ‖ roder _aus_ rodor _oder umgekehrt H_ ‖ currus _F_ 8 _ff._ ł] oððe _immer O_ (_doch vgl._ 312^12 _u._ 321^3) ‖ cos:mus (u _rad._) _J_ ‖ middangeard _U_, mid(dan)geard _C_, þæt is m. _O_ ‖ þæt is eorðe _O_ 9 þæt is sǣ _O_ ‖ (p. w.) _O_ 10 garsegc _J_ ‖ ma(s)culus _F_ ‖ þæt is w. _O_

NOMINA MEMBRORVM.

_Membrum_ ân lim, _membra_ mâ lima. _caput_ hêafod, _capita_ mâ. _uertex_ hnoll. _cerebrum_ brægen. _ceruix_ hnecca. _collum_ swura. _frons_ foreweard hêafod. _nasus_ ł _naris_ 15 [[298]] nosu. _capillus_ hǣr, _capilli_ mâ. _caessaries_ fex. _coma_ locc. _auris_ êare, _aures_ mâ. _timpus_ þunwenge, _timpora_ mâ. _maxilla_ hlêor. _facies_ ansŷn. _supercilium_ oferbrûwa. _palpebrae_ brǣwas. _oculus_ êage, _oculi_ mâ. _pupilla_ sêo. _os_ mûð. _os_ bân. _medulla_ mearh. _labium_ weler, _labia_ mâ. 5 _dens_ tôð, _dentes_ mâ. _lingua_ tunge. _palatum_ gôma. _guttur_ þrotu. _mentum_ cinn. _barba_ beard.

12 _überschrift f. CFJU_ 13 _kein absatz U_ ‖ mem::brum _O_ ‖ capud _FJOU_ ‖ copita _J_ 14 ma heafda _HO_ ‖ hnoll] noll _aus_ holl _unvollst. rad. H_ ‖ cerebrum br. _f. W_ ‖ celebrum (_an_ l _rad._) _J_ ‖ bragen _CFHJU_ ‖ cer[uix] _W_ 15 collum--298^2 _1._ mâ _f. W_ ‖ sweora _H_, swyra _F_, swyre _J_ ‖ fore(weard) _O_, -wearde _J_ 1 þæt is nosu _O_ ‖ capilli mâ _f. H_ ‖ ma hæra _O_ ‖ cesaries _JU_ 2 aures mâ _f. H_ ‖ ma earena _O_ ‖ -wencge _J_, -wange _H_ ‖ timpora mâ _f. H_ ‖ tympora _U_ 3 s. o. _f. W_ 4 bre[wes] _W_ ‖ egælid _ü._ bræwas _hd. 12. jhd. F_ ‖ o. ê. o. mâ _f. W_ ‖ eage _aus_ eagan _O_, eaga _J_ ‖ oculi mâ _f. H_ ‖ i _in_ pupilla _aus e. a. C_ ‖ lacrime teares _h._ seo _H_ 4. 5 os m.--mearh _f. W_ ‖ flegina oreþ _h._ muþ _H_ 5 oss ban _CFHOU_ ‖ medulla mearh _f. H_ ‖ mærh _J_ ‖ weler:: _O_ ‖ labia mâ _f. H_ 6 dens--9 milte _f. W_ ‖ dentes mâ _f. H_ ‖ ma toða _O_ 7 þrota _J, dah._ rumes wasend gula (h)race _H_ ‖ _mit_ beard _endet U_

¶ _pectus_ brêost. _cor_ heorte. _pulmones_ lungena. _iecur_ lifer. _fel_ gealla. _stomachus_ maga. _splen_ milte. _adeps_ rysel. _aruina_ ungel. _uiscus_ innoð, _uiscera_ mâ. _exta_ þearmas. _sanguis_ blôd. 10 _caro_ flǣsc. _cutis_ hŷd. _pellis_ fell. _scapula_ sculdra. _dorsum_ hrycg. _uenter_ wamb. _brachium_ earm, _brachia_ mâ. _ulna_ elboga. _manus_ hand. _digitus_ finger, _digiti_ mâ. _unguis_ nægel, _ungues_ mâ. _pollex_ ðûma. _index_ scytefinger. 14 _medius_ middelfinger. _medicus_ lǣcefinger. _auricularis_ êarfinger. _palma_ handbred. _artus_ lið. _latus_ sîde, _latera_ mâ.

8 pu(l)mones _C_ ‖ liuer _C_ ‖ geall:a _H_ 9 ungel] smera _u. davor am rande v. a. hd._ ungel ł _O_ 10 ui(s)cus _O_ ‖ i[n]no[þ] _W_ ‖ sanguis--12 mâ _f. W_ 11 sculdru _C, dah._ (h)umera eaxla _H_ 12 hryc _J_ ‖ uenter _aus_ uerter _a. hd. H_, :::ter (uen _r.?_) _F_ ‖ brac(h)ium _C_ 13 eleboga _J, dah._ oþþe elm _H_ ‖ manus--18 uenae mâ _f. W_ ‖ cubitus fæðm _h._ hand _H_ 14 nægl _CJ_ ‖ ungue:s (n _r._) _J_ ‖ mâ _f. H_ ‖ scytelfinger _J_ 15 læce fincer _O_ ‖ auriculariis _H_, -larius (_ü. getilg._ medicus _C_) _CJ_ 15. 16 eare finger _J_ 16 oððe brad hand pugnus fyst _h._ handbred _H_ ‖ medulla mærig _h._ lið _H_ (_vgl. zu 5_) ‖ látera :: _O_

¶ _costa_ ribb, _costae_ ł _costas_ mâ. _renes_ lendena. _neruus_ sinu, _nerui_ mâ. _uena_ ǣddre, _uenae_ mâ. _femur_ þêoh, _femora_ [[299]] mâ. _coxa_ þêoh. _clunis_ hype. _poples_ hamm, _poplites_ mâ. _genu_ cnêow, _genua_ mâ. _pulpa_ lira. _sura_ spærlira. _crus_ sceanca, _crura_ mâ. _tibia_ scina #oððe# scinbân. _talus_ anclêow. _pes_ fôt, _pedes_ mâ. _planta_ fôtwylm, _plantae_ ł _plantas_ mâ. _allox_ tâ, _alloces_ mâ. _ungula_ hôf #oððe# clawu. 5

17 costa _aus_ casta _F_ ‖ c _v._ costas _auf r. F_ ‖ mâ _f. C_, ma ribba _O_ ‖ lændena _H_ ‖ sina _FO_, syna _C_ 18 ma sina _O_ ‖ uenae mâ] uertellum hweorban _H_ ‖ ma æddra _O_ ‖ femur--299^1 þêoh] femur ł coxa þih _W_ ‖ oh _in_ þeoh _auf r. O_ 18. 299^1 femora mâ] calamus teors _dick durchstrichen H_ 1 ma ðeona _O_ ‖ cuniade :::::: testicula hærþan _hinter_ þeoh (_rad. ausser_ testicula) _H_ ‖ catacris hupeb. _a. hd. am rande O_ ‖ poples--mâ _f. W_ ‖ pobles _CF_ ‖ poplites mâ _f. H_ ‖ poblites _CF_ 2 genua mâ _f. H_ ‖ [lira] _W_ ‖ surra _H_ ‖ sperlira _FO_ 3 scanca _H_ ‖ crura mâ _f. HW_ ‖ scyne _J_ ‖ o. sc. _f. W_ 3. 4 angleow (_aber_ g _zu_ c _und_ c _noch einmal darüber_) _J_ 4 pes--mâ _f. W_ ‖ pedes mâ _f. H_ ‖ plantae--5 _1._ mâ _f. HW_ 5 al[lox] _W_ ‖ alloces mâ _f. HW_ ‖ ma tana _O_ ‖ clau _W_

_Patriarcha_ hêahfæder. _propheta_ wîtega. _apostolus_ apostol. _archiepiscopus_ ercebisceop. _episcopus_ lêodbisceop. _diocesis_ ł _parochia_ bisceoprîce. _regnum_ rîce. _abbas_ abbod #oððe# fæder. _presbiter_ mæsseprêost. _sacerdos_ sacerd. _clericus_ prêost #oððe# cleric. _diaconus_ ł _leuita_ diacon. 10 _subdiaconus_ underdiacon. _archidiaconus_ ercediacon. _monachus_ munuc #oððe# ân standende. _monacha_ ł _monialis_ mynecynu. _anachorita_ ancra. _eremita_ wêstensetla. _nonna_ ârwyrþe wydewe #oððe# nunne. _cantor_ sangere. _cantrix_ sangestre. _lector_ rǣdere. _lectrix_ rǣdestre. _laicus_ lǣwede 15 mann. _coniunx_ gemæcca. _coniuges_ ł _coniugales_ gesinhîwan. _coniugium_ ł _matrimonium_ sinscipe. _castus_ clǣne. _incestus_ unclǣne. _pulcher homo_ fæger mann. _formosus_ wel gewlitegod. _deformis_ hiwlêas. _speciosus_ ł _decorus_ wlitig. 20

6 _kein absatz_ ‖ patriarcha--7 lêodb. _f. W_ 7 arce- _C_, a(r)ce- _H_; -biscop _H_, -ƀ _C_ ‖ leodbiscop _H_ 8 diocessis _J_ ‖ parrochia _CFHO_ ‖ biscop- _H_ ‖ regnum--13 ancra _f. W_ 9 (mæsse)preost _O_ ‖ sacerdos--10 preost _am rande von ds. hd. nachgetragen O_ 10 clercus _O_ ‖ prêost oððe _f. H_ 11 subd. underd. _f. CO_ ‖ archidiaconus--318^7 ceaster _f. H_ 13 mynycenu _C_, mycenu _J_ ‖ aeremita _F_, here- _CW_ ‖ westense[tla] _W_ ‖ nonna--16 mann _f. W_ 14 arwurðe _C_, -wurþe _J_ ‖ wuduwe _C_ 15 sangystre _J_ ‖ rædistre _J_ 16 coniuncs _CO_, -uncx _F_ ‖ gemecca _J_ 17 coniungium _J_ ‖ sins[cipe] _W_ ‖ (c)læne _O_ 18 inc.--mann _f. W_ 19 speciosus ł _f. W_

_Pater_ fæder. _mater_ môdor. _auus_ ealda fæder. _abauus_ [[300]] ðridda fæder. _proauus_ fêorða fæder. _atauus_ fîfta fæder. _filius_ sunu. _filia_ dohtor. _liberi_ mâ bearna. _soboles_ bearn. _familia_ hîwrǣden #oððe# hîrêd. _frater_ brôðer. _soror_ swyster. _uitricus_ stêopfæder. _nouerca_ stêopmôdor. _priuignus_ stêopsunu. _filiaster_ stêopdohtor. _nepos_ neua, _neptis_ #be 5 wîmmen#. _altor_ ł _nutritor_ fôsterfæder. _altrix_ ł _nutrix_ fôstermôder. _alumnus_ fôstercild. _patruus_ fædera. _matertera_ môdrige. _auunculus_ êam. _amita_ faðu. _osculum_ coss. _propinquus_ mǣg. _affinis_ ł _consanguineus_ siblingc. _amicus_ frêond. _progenies_ ł _tribus_ mǣgð. _generatio_ cynryn. _gener_ 10 âðum. _socer_ swêor. _socrus_ sweger. _nurus_ snoru.

[[_neptis_ #be wîmmen#. anomalous gesperrt text in original]]

21 _kein absatz_ ‖ pater--300^2 bearna _f. W_ ‖ (pater) _O_ ‖ moder _J_ 1 ðridde _J_, þidda _F_ ‖ próauu(s) _O_ 2 sunu: (s _rad._) _O_ ‖ dohter _J_ ‖ lib. mâ bearn _hinter_ sob. bearn _J_ ‖ bear(n)a _O_, bearn _CJ_ ‖ sobole[s ł] liberi bearn _W_ 3 familia--swyster _f. W_ ‖ broðor _F_, -þor _C_ 3. 4 swy:ster _O_, swuster _CJ_ 4 ui:tric:us (c _und_ i _rad._) _F_, ui:tricius _O_, uictricius _W_ ‖ n. st. _f. W_ ‖ -moder _FJ_ ‖ priuiuignus _W_ 5 -dohter _FJ_, stepd[oh]ter _W_ 5. 6 neptis be w. _f. W_ 7 -mo[der] _W_ ‖ alum(n)us _C_, -mpnus _J_ ‖ forster cild (s _aus e. a._) _O_ ‖ patruus--8 coss _f. W_ 8 moddrige _CFJ_ 9 afinis _F_, affínus _C_ ‖ consanguín(e)us _C_, -neos _J_ ‖ sibling _FJ_, sybling _C_ 9. 10 am. fr. _f. W_ 10 freo(n)d _O_ ‖ [proge]nies _W_ ‖ cynren _J_ 11 so[crus] _W_

_Rex_ kyning. _sceptrum_ cynegyrd. _regina_ cwên. _imperator_ ł _caesar_ ł _augustus_ câsere. _imperatrix_ ł _augusta_ ðæs câseres cwên. _princeps_ ealdormann. _dux_ heretoga #oððe# lâttêow. _comes_ ealdormann #oððe# gerêfa. _clito_ 15 æþeling. _obses_ gŷsel. _primas_ hêafodmann. _satrapa_ þegen. _iudex_ dêma. _praepositus_ gerêfa #oððe# prâuost. _miles_ ł _athleta_ cempa. _exercitus_ here. _populus_ folc. _procinctus_ fyrdingc. _edictum_ geban.

12 _kein absatz_ ‖ rex--14 cwên _f. W_ ‖ cyning _CJ_ ‖ regina cwên _f. C_ 13 inperatrix _C_ 14 þes _J_ ‖ princeps--15 lâttêow _f. C_ ‖ heoratoga _J_ 15 lateow _J_ ‖ gerêfa] gefera _O_ 16 æþelingc _J_ ‖ s:atrapa (t _rad._) _O_ ‖ þegn _J_ 17 iudex dêma _f. C_ ‖ pr.--pr. _f. W_ ‖ gereua _F_ ‖ prafost _CJ_ 18 adleta _JO_, adtleta _F und wol W_ ‖ e. h. p. f. _f. W_ ‖ _ü._ ex. h. populus _von einer späteren hd._ (_des 12. jhds.?_) pubis cnihthad inpubis berdles _F_ ‖ here ::: _O_ ‖ pop(v)lus _aus_ popolus _J_ 19 fyrding _CF_ ‖

¶ _uulgus_ ceorlfolc. _congregatio_ ł _contio_ gegaderung. _conuentus_ ł _conuentio_ gemêting. _sinodus_ 20 [[301]] sinoð. _dominus_ ł _herus_ hlâford. _matrona_ forðwîf. _domina_ hlǣfdige. _cliens_ ł _clientulus_ incniht. _emticius_ geboht ðêowa. _uernaculus_ inbyrdling. _seruus_ ðêowa. _ancilla_ ł _serua_ ł _abra_ wyln. _custos_ ł _pastor_ hyrde. _puer_ cnapa. _puella_ mǣden #oððe# geong wîfmann. _uirgo_ mǣdenmann. 5 _procus_ wôgere. _sponsus_ brŷdguma. _sponsa_ brŷd. _infans_ unsprecende cild. _uir_ wer #oððe# wǣpmann. _mulier_ wîf. _maritus_ ceorl, ðe wîf hæfð. _uxor_ wîf, þe wer hæfð. _uidua_ wydewe. _senex_ eald mann. _anus_ eald wîf. _adolescens_ geong mann. _iuuenis_ jungling. _pater_ fæder. _paterfamilias_ 10 hîrêdes hlâford. _materfamilias_ hîredes môdor #oððe# hlǣfdige.

ł] l _C_ 20 contio _aus_ contia _O_ ‖ gemetingc _J_ ‖ sín(o)dus _C, aus_ sunodus _oder_ simodus _F_ 1 sinoþ ł imot _W_ ‖ [for]þwif _W_ 1. 2 d. hl. _f. W_ 2 clientu(lu)s _O_ ‖ [emticius--4 w]iln ł þinen _W_ ‖ empticius _J_ 3 inbyrdlingc _J_ 4 puer--5. 6 mǣdenmann _f. W_ ‖ _ü._ puer--5 mæden _von ds. hd. wie_ 300^18 mulio mulhyrde agaso horshyrdæ _F_ 5 (c)napa _C_ 6 wogege (_2._ g _unvollst. zu_ r) _F_, wowawe? _W_ ‖ sponsus--brŷd _f. W_ ‖ bryd :::: _O_ 7 infans _fast ganz weg W_ ‖ unspecende _F_, unspe[ke]nde (unspe _fast ganz weg_) _W_ ‖ uir--10 fæder _f. W_ 8 itus _in_ maritus _auf r. O_ ‖ þe wer hæfð _f. C_ 9 wuduwe _C_ 10 iung _J_ ‖ geongling _C_, -ngc _J_ ‖ pater fæder _f. JO_ 11 -fami(li)as _O_ ‖ hlâford] ealdor _C_ ‖ mater.--12 hl. _f. W_ ‖ moder _J_ 12 oððe] ł _C_ ‖

[[hîrêdes hlâford. _materfamilias_ hîredes môdor inconsistent spelling unchanged]]

¶ _consiliarius_ rǣdbora. _consilium_ rǣd. _contionator_ gemôtmann. _operarius_ wyrhta. _faber_ ł _cudo_ smið. _officina_ smiððe. _ferrarius_ îsenwyrhta. _lignarius_ trêowwyrhta. _aurifex_ goldsmið. _argentarius_ seolforsmið. _aerarius_ 15 mæstlingsmið. _rusticus_ æcerceorl. _arator_ yrðling. _ars_ cræft. _artifex_ cræftca. _opus_ weorc. _opifex_ cræftca. _architectus_ yldest wyrhtena. _piscator_ fiscere. _rete_ net. _hamus_ angel. _uenator_ hunta. _uenabulum_ bârspere. _auceps_ [[302]] fuglere. _laqueus_ grin. _trapezeta_ ł _numularius_ mynetere. _numisma_ mynet. _sollers_ menigtŷwe. _iners_ cræftlêas. _potens_ mihtig. _gigas_ ent. _nanus_ dweorh.

r(æ)d- _aus_ red- _O_ ‖ consilium rǣd _f. W_ 12. 13 con[ci]onator _W_ 14 oficina _FO_ ‖ smiþ[þe] _W, dahinter ü. d. z. v. ds. hd. wie_ 300^18 incus onfilt _F_ ‖ ferr.--15 seolf. _f. W_ ‖ ferrar(i)us _O_ ‖ lign. tr. _f. C_ ‖ li:gnarius (n _r._) _F_ 15 argentar(i)us _O_ ‖ seo(l)for- _O_, seolfer- _C_ 15. 16 ae:rarius (r _rad._) _C_ 16 mæslingc- _J_ ‖ r. æ. _f. W_ ‖ yrðlingc _J_ 17 ars cr. _f. W_ ‖ cræf _J_ ‖ cræftica _C_ ‖ wearc _urspr._ (_aber_ a _zu_ o?) _C_ ‖ opi[fex] _W_ ‖ cræftica _C_ 18 wyr(h)tena _C_, wyrhta _J_ ‖ piscator--net _f. W_ ‖ pischator _O_ ‖ nyt _J_ 19 amus _FJW_, us _auf r. O_ ‖ ue::nator (ne _rad.?_) _O_ ‖ uena[bu]lum _W_ ‖ borsper _W_ ‖ s _in_ auceps _auf r. von etwa drei buchst. O_ 1 fugelere _FJ_ ‖ l. gr. _f. W_ ‖ nummularius _JW_ ‖ myntere _C_ 2 nummisma _JO_, num[mi]sma _W_ ‖ mynyt _C_ ‖ mænigtiwe _J_, menitywe _O_, męnitype _C_ ‖ cræft _vor_ cræftleas _getilgt O_ ‖ potens--3 ent _f. W_ 3 giga(s) _aus_ gigans _O_ ‖ t _in_ ent _auf r. O_

¶ _fidis_ streng. _citharista_ ł _citharoedus_ hearpere. _plectrum_ hearpnægel. _lira_ ł _cithara_ hearpe. _tubicen_ bŷmere. _tuba_ bŷme. _tibicen_ pîpere. _musa_ 5 pîpe #oððe# hwistle. _fidicen_ fiðelere. _fidicina_ fiðelestre. _cornicen_ hornblâwere. _cornu_ horn. _fistula_ hwistle. _liticen_ trûð. _lituus_ trûðhorn #oððe# sarga. _poeta_ sceop #oððe# lêoðwyrhta. _mimus_ ł _scurra_ gligmann. _saltator_ hlêapere. _saltatrix_ hlêapestre.

[str]eng _W_ ‖ citharista--5 hearpe _f. W_ 4 hearpere _auch vor_ ł _C_ ‖ ł cith. _f. J_ ‖ citharedus _CFO_ ‖ p. h. l. ł _f. J_ ‖ -næg(e)l _C_ 5 hearpe:: _O_, heappe _F_ ‖ tuba b. _f. W_ ‖ byma _J_ ‖ pip _von_ pipere _auf r. O_ 6 hwisle _F_ ‖ fiþela[re] _W_ ‖ fidicina--7 horn _f. W_ 7 -blæwere _F_ ‖ cornu horn _f. F_ ‖ wystle _C_ ‖ lyticen _FO_ 8 lithuus _CFO_ ‖ o. s. _f. W_ ‖ s(e)arga _C_ ‖ sceop--9 scurra _f. C_ 9 [mim]us _W_ ‖ glimann _O_ ‖ saltator--10 hleapestre _f. W_ ‖ hlapere _O_ 10 _ü._ saltatrix hl. _v. ds. hd. wie_ 300^18 histrio (o _undeutlich, daher noch eines darüber_) tumbere _F_ ‖ h(l)eapestre _C_

¶ _mercator_ ł _negotiator_ mangere. _merx_ 10 waru. _pirata_ wîcing #oððe# flotman. _classis_ sciphere. _nauis_ scip. _remus_ rôðor. _remex_ ł _nauta_ rêðra. _gubernator_ ł _nauclerus_ stêormann. _proreta_ ancermann. _prora_ þâr se ancerman sitt. _puppis_ stêorsetl. _anchora_ ancra. _antemna_ segelgyrd. _uelum_ segel #oððe# wâhreft. _clauus_ stêorsceofol 15 #oððe# nægel. _medicus_ lǣce. _medicina_ lǣcedôm. _arsura_ ł _ustulatio_ bærnet. _potio_ drenc. _unguentum_ smyrels #oððe# sealf. _malagma_ cliða. _salinator_ sealtere. _sutor_ sûtere. [[303]] _sartor_ sêamere. _sartrix_ sêamestre. _dispensator_ dihtnere. _diuisor_ dǣlere. _pincerna_ byrle. _caupo_ tæppere.

negatiator _J_ ‖ merx--11 flotman _f. W_ 11 u _von_ waru _auf r. C_ ‖ wigcyng _C_ ‖ scip[her]e _W_ 11. 12 n. sc. _f. W_ 12 :scip _O_ ‖ remus _zu_ remis _O_ ‖ roðer _J_ ‖ nauca _O_ 13 steor[mo]n _W_ ‖ þar _ausser O_ 14 steor[setl] _W_ ‖ anchoro _J_ ‖ ancer _J_ ‖ antempna _J_, ant- _aus_ aut- _O_ 15 segl _J_ ‖ -sceofel (_aber_ o _ü. dem letzten_ e) _O_, -sceoful _C_, -scofle _W_ 16 nægl _J_ ‖ medicus--18 sealf _f. W_ 17 un(g)uuentum (g _von späterer hd._) _F_, ungentum (g _a. hd. auf r._) _O_ 18 sealfe _J_ ‖ [mala]gma _W_ ‖ sal.--sûtere _f. W_ 1 _erstes_ r _in_ sartor _v. späterer hd. F_ ‖ sa:trix (r _rad.?_) _F_ ‖ sêamestre] heo _W_ ‖ dispensat(o)r (o _ü. einem getilgten buchst._) _O_ 2 di[ui]sor _W_ ‖ caupa _O_

_Diues_ welig. _locuples_ landspêdig. _inops_ hafenlêas. _pauper_ þearfa. _egenus_ wædla. _fur_ þêof. _latro_ sceaða. _profugus_ flŷma. _exul_ ûtlaga. _fidelis_ getrywe #oððe# gelêafful. _infidelis_ ungetrêowe. _felix_ gesǣlig. _infelix_ ungesǣlig. 6 _contentiosus_ geflitful. _iniuriosus_ têonful. _piger_ sleac. _inpiger_ unslâw. _hebes_ dwǣs. _parasitus_ lêas ôlæcere. _augur_ wiglere. _incantator_ galere. _ueneficus_ unlybwyrhta. _maleficus_ yfeldǣda. _magus_ drŷ. _phitonissa_ wicce. _centurio_ 10 hundredes ealdor. _persecutor_ êhtere. _telonarius_ tollere. _bonus homo_ gôd mann. _malus_ yfel. _bonum_ gôd. _malum_ yfel. _dispendium_ ł _damnum_ hŷnð. _iactura_ lyre. _commodum_ hŷð. _res_ þing. _anulus_ hring. _armilla_ bêah. _diadema_ kynehelm. _capitium_ hæt. _monile_ myne #oððe# swurbêah. 15 _spinther_ dalc #oððe# prêon. _fibula_ oferfeng. _uitta_ snôd. _inauris_ êarprêon.

3 _kein absatz_ ‖ lond[spe]di _W_ 4 [scea]þa _W_, seaþa _J, dahinter_ merx waræ concors iþwære _W_ 5 fidelis--6. 7 ungesǣlig _f. W_ ‖ getreowe _J_, -treowe _aus_ -wa _oder_ -wæ? _F_ 6 ungetrywe _C_ 7 conten[tios]us _W, ein punct unter dem_ i _wol zufällig O_ 8 _ü._ inpiger--parasitus _von ds. hd. wie_ 300^18 nugas abroþen deses asolcan reses aswundan _F_ ‖ inp. un. _f. W_ ‖ unsleaw _J_, ungleaw _F_ ‖ leasa læcetere (i _ü._ æ) _O_ ‖ [leas] _W_ ‖ olecere _J_ ‖ augus _C_ 9 -wyrhta: (r _aus_ w) _O_ 9. 10 [ma]leficus _W_, maléficius _O_ 10 _punct unter_ æ _von_ -dæda _wol zufällig O_ ‖ phytonyssa _J_ 11 _2._ d _in_ hundredes _auf r. J_ ‖ [ald]or _W_ ‖ tel.--13 yfel _f. W_ ‖ the:lon(e)arius (o _auf r._) _C_, theolenarius _FJO_ 12 malus homo yfel mann _C_ ‖ góód _O_, good _F_ 13 dampnum _J_ ‖ iactura _aus_ la- _O_ 14 res--hring _f. W_ ‖ þingc _J_ ‖ hringc _J_ ‖ [arm]illa _W_ 15 cyne- _CJ_; -healm _J_, e _auf r. C_ ‖ capicium _W_ ‖ monile _aus_ -ille _C_ ‖ sweor- _F_ 16 [spi]nter _W_ ‖ dolc _J_ ‖ fibula _aus_ fab- _F_ ‖ oferfengc _J_

_Indigena_ ł _incola_ inlendisc. _aduena_ ûtan cumen. _peregrinus_ ælþêodig. _colonus_ tilja. _agricola_ æcermann. [[304]] _messor_ rîftere. _messis_ gerîp. _aceruus_ hrêac #oððe# hŷpe. _aratrum_ sulh. _uomer_ scer. _culter_ cultor. _iugum_ geoc. _stimulus_ gâd. _aculeus_ sticels. _circus_ ł _circulus_ wiððe. _funis_ ł _funiculus_ râp. _doctor_ lârêow. _magister_ magister. _scriptor_ wrîtere. _scriptura_ gewrit. _epistola_ ǣrendgewrit. 5 _euangelium_, ID EST _bonum nuntium_, godspel. _quaternio_ cîne. _planca_ spelt. _diploma_ boga. _enula_ pærl. _pergamenum_ ł _membranum_ bôcfel. _sceda_ ł _scedula_ ymele. _penna_ feðer. _graffium_ græf. _pictor_ mêtere. _pictura_ mêting. _minium_ têafor. _gluten_ lîm. _sculptor_ grafere. _sculptura_ 10 græft. _imago_ ł _agalma_ anlîcnys. _scalprum_ ł _scalpellum_ græfsex. _scola_ scôl. _scolasticus_ scôlman. _paedagogus_ cildra hyrde. _discipulus_ leorningcniht. _disciplina_ lâr #oððe# stêor. _doctrina_ lâr.