Part 3

Chính phủ cho phép, và trong một số trường hợp còn khuyến khích các tổ chức tôn giáo được chính thức công nhận liên kết với các nhóm theo cùng tôn giáo ở nước ngoài; tuy nhiên, Chính phủ tích cực ngăn chặn Giáo hội Phật giáo Việt nam Thống nhất tiếp xúc với những Phật tử ủng hộ họ ở nước ngoài. Mặc dù bị ngăn cản nhưng tiếp xúc giữa một số tổ chức Tin Lành chưa đăng ký với những thành phần ủng hộ ở nước ngoài vẫn diễn ra thường xuyên, kể cả đào tạo, hỗ trợ tài chính và cung cấp tài liệu tôn giáo. Chính phủ vẫn lo ngại về tiếp xúc giữa các tín đồ Tin Lành “Đề-ga” ly khai ở Tây Nguyên với những người ủng hộ ở hải ngoại.

Việc theo tôn giáo nào được ghi rõ trên chứng minh thư và trong “sổ hộ khẩu”. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều công dân theo đạo thường không ghi như vậy trên chứng minh thư, và Chính phủ liệt họ vào nhóm không theo đạo. Mặc dù có thể thay đổi mục tôn giáo trên chứng minh thư nhưng nhiều người cải đạo đã gặp những thủ tục quá phiền hà hoặc sợ Chính phủ trừng phạt. Chính phủ không yêu cầu ghi tôn giáo trên hộ chiếu.

Việc theo một tín ngưỡng nào đó nhìn chung không ngăn cản người dân tham gia vào đời sống kinh tế và những sinh hoạt đời thường, tuy nhiên nó cản trở sự thăng tiến trong Đảng Cộng sản, Chính phủ và trong hàng ngũ quân đội. Quân đội không có chức giáo sĩ tuyên úy. Trước đây việc thừa nhận theo đạo cản trở việc vào Đảng, nhưng nay Đảng tuyên bố có đến hàng vạn trong số hơn ba triệu Đảng viên theo đạo. Tín đồ của nhiều nhóm tôn giáo hiện đang nắm giữ các chức vụ trong chính quyền tỉnh và địa phương, và là đại biểu Quốc hội. Một số giáo sĩ và tín đồ là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - một tổ chức xã hội chính trị của Đảng Cộng sản. Quan chức Đảng và Chính phủ thường xuyên đi lễ đền, chùa, nhà thờ, và thậm chí đến cả một số nhà thờ Công giáo và Tin Lành nhân dịp Giáng sinh.

Nghị định 22 quy định Uỷ ban Nhân dân các tỉnh phải chấp thuận việc xây dựng các cơ sở tôn giáo mới. Việc trùng tu hoặc nâng cấp các cơ sở tôn giáo mặc dù không nhất thiết phải được phép nhưng phải thông báo cho chính quyền, tuỳ thuộc vào mức độ cải tạo. Nghị định quy định rằng chính quyền phải có ý kiến trong vòng 20 ngày đối với đơn xin phép xây dựng.

Chính quyền các tỉnh đã trả lại một ít tài sản đất đai của nhà thờ bị tịch thu sau khi đất nước thống nhất năm 1975 và tiếp tục thảo luận về những tài sản khác. Rất nhiều cơ sở đất đai bị tịch thu trước kia là các trường đào tạo về tôn giáo và bệnh viện đã được sát nhập vào hệ thống trường và bệnh viện công. Mặc dù Chính phủ và Giáo hội Công giáo đã đạt được thỏa thuận về việc trả lại một cơ sở, nhưng còn nhiều cơ sở khác chưa được giải quyết. Các tổ chức Tin Lành được công nhận đã nhận lại một số ít đất đai bị tịch thu trước đó, nhưng tranh chấp về những khu đất khác vẫn còn. Hội thánh Tin lành Việt nam miền Nam vẫn muốn đòi lại hơn 250 khu đất. Các hệ phái Tin Lành khác hoạt động ở miền Nam trước năm 1975 cũng đòi đất. Các chức sắc đạo Cao Đài cho biết trong số khoảng 100 cơ sở bị tịch thu, 30 cơ sở đã được trả lại.

Vấn đề đất đai trở nên phức tạp do yếu tố lịch sử và sự phát triển kinh tế nhanh chóng trong những năm gần đây. Như trong trường hợp địa điểm Tòa Khâm sứ cũ tại Hà Nội, có những khu đất mà cả Phật tử lẫn các tín đồ Công giáo đều đòi lại, do những khu đất đó trước kia thuộc về các chùa Phật giáo nhưng sau đó trong thời kỳ thực dân Pháp cai trị lại được giao cho Giáo hội Công giáo. Một số khu đất tương tự sau đó bị Chính quyền cách mạng tịch thu. Hơn thế nữa, đất đai ngày càng là một hàng hóa có giá trị ở Việt Nam, và chính phủ ưu tiên các kế hoạch thúc đẩy phát triển kinh tế. Các tổ chức tôn giáo, các tổ chức phi chính phủ, nông dân và các chủ sở hữu đất nhỏ phải cạnh tranh với các doanh nghiệp và các nhà kinh doanh địa ốc có tiềm lực tài chính và ảnh hưởng chính trị mạnh hơn. Các chức sắc tôn giáo cho biết các vụ tranh chấp đất đai của họ là vấn đề kinh tế chứ không phải là phân biệt đối xử với tôn giáo.

Mặc dù Pháp lệnh Tín ngưỡng, Tôn giáo khuyến khích các tổ chức tôn giáo tổ chức các hoạt động từ thiện trong lĩnh vực giáo dục và y tế, nhưng mức độ giám sát của chính quyền đối với các hoạt động này khác nhau tùy theo địa phương. Ở một số vùng, đặc biệt là miền Nam, các linh mục và nữ tu Công giáo đã mở các nhà trẻ, các trại trẻ mồ côi, các trung tâm dạy nghề, các trạm y tế và tham gia vào nhiều chương trình nhân đạo khác. Ở Thành phố Hồ Chí Minh và Huế, Giáo hội Công giáo tham gia hỗ trợ xây dựng các trung tâm điều trị và bệnh viện cho bệnh nhân HIV/AIDS và tư vấn cho thanh niên. Giáo hội cũng mở một trung tâm dành cho các bà mẹ và trẻ em nhiễm HIV. Trong nửa đầu năm 2008, các khóa huấn luyện về chăm sóc bệnh nhân HIV/AIDS dành cho các linh mục, nữ tu, và những người trợ tế đã được mở ở một số tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh và Giáo hội Công giáo tiếp tục thảo luận cách thức phê chuẩn chính thức các sáng kiến mới, ví dụ địa vị pháp lý chính thức của Giáo hội khi thực hiện các hoạt động phòng chống HIV/AIDS, mặc dù chính quyền cho phép Giáo hội ngầm thực hiện các sáng kiến đó. Tuy nhiên, hoạt động mà không có cơ sở pháp lý cũng khiến Giáo hội gặp phải một số khó khăn. Ví dụ, trung tâm không thể có được giấy khai sinh hợp pháp và đưa trẻ em mà Giáo hội chăm sóc vào học tại các trường công. Các hoạt động từ thiện của các nhóm tôn giáo ở miền Bắc bị hạn chế hơn nhiều, tuy nhiên trong thời gian báo cáo này tường trình có tin là một số tỉnh miền bắc đã được cho phép. Ví dụ, tỉnh Thái Bình tích cực khuyến khích hoạt động của Giáo hội Công giáo về HIV/AIDS và điều trị cho người bệnh và người tàn tật. Trong thời gian báo cáo này tường trình, chính quyền Thành phố Hải Phòng cũng bắt đầu hợp tác với Giáo hội Công giáo trong các lĩnh vực liên quan tới điều trị nghiện ma túy và HIV/AIDS, trong khi giáo phận Nam Định đã mở một trại trẻ mồ côi.

Chức sắc Ban trị sự Tổng hội Hội thánh Tin lành Việt nam miền Bắc cho biết chính quyền tỉnh Thanh Hóa và Nam Định tích cực khuyến khích các giáo hội trên địa bàn của tỉnh mở rộng các hoạt động từ thiện. Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tham gia các hoạt động nhân đạo, trong đó có thực hiện các chương trình cai nghiện và chăm sóc trẻ em, chương trình điều trị cho những người nhiễm HIV/AIDS và các hoạt động từ thiện khác trên cả nước. Bên cạnh việc thực hiện các chương trình điều trị cho bệnh nhân HIV/AIDS, thành phố Hà Nội đã cho phép một số chùa thuộc Giáo hội Phật giáo Việt nam được mở các trại trẻ mồ côi dành cho trẻ em bị bỏ rơi và trẻ em tàn tật.

Các chức sắc Hồi giáo tại thành phố Hồ Chí Minh cho biết quan chức thành phố ủng hộ việc hỗ trợ người nghèo của họ. Trong thời gian báo cáo này tường trình, các tổ chức Cao Đài và Hòa Hảo được công nhận chính thức cũng cho biết họ tham gia vào rất nhiều hoạt động từ thiện và các chương trình phát triển của địa phương.

Lạm dụng tự do tôn giáo

Báo cáo về các trường hợp lạm dụng tôn giáo giảm dần trong khoảng giai đoạn báo cáo này đề cập. Tuy nhiên, nhiều tín đồ tiếp tục bị đàn áp hoặc sách nhiễu do hoạt động trái phép. Trong một số vụ lẻ tẻ, cán bộ địa phương đàn áp các tín đồ Tin Lành tại một số khu vực ở Tây Nguyên và Tây Bắc và các khu vực khác bằng cách hạn chế các cuộc tụ họp tại nhà thờ, đóng cửa các nhà thờ tại gia và buộc các tín đồ phải từ bỏ tôn giáo, tín ngưỡng của mình, nhưng những cố gắng này đều không thành công.

Một số tín đồ người dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên - đặc biệt ở những vùng bị nghi là có liên quan tới “Giáo hội Đề-ga” tiếp tục bị ngăn không cho tụ họp hành đạo. Tuy nhiên, số báo cáo đáng tin cậy về các vụ việc xảy ra đã giảm đáng kể so với những năm trước và có vẻ như phản ánh sự thiên vị cá nhân ở cấp địa phương chứ không phải chính sách của Chính phủ trung ương. Trong một số vụ, cán bộ địa phương liên quan bị khiển trách hoặc bãi nhiệm.

Hạn chế đối với các chức sắc Giáo hội Phật giáo Việt nam Thống nhất vẫn được giữ nguyên, quyền tự do đi lại, tự do phát biểu ý kiến và tự do hội họp của chức sắc bị hạn chế. Không có nhiều báo cáo đáng tin cậy về việc cán bộ tùy tiện bắt giam, trả thù và sách nhiễu tín đồ vì lý do tín ngưỡng, tôn giáo, đặc biệt là ở các vùng dân tộc thiểu số miền núi.

Trong tháng 4-5/2008, một mục sư của Hội thánh Phúc âm Toàn vẹn tỉnh Thanh Hóa cho biết đã xảy ra một số vụ sách nhiễu, cụ thể là công an can thiệp vào các buổi lễ cầu nguyện và phạt 6 đô-la (100.000 đồng) đối với những người tham gia và tiến hành thẩm vấn những người này.

Cũng trong tháng 4 và 5/2008, Hội thánh Phúc âm Toàn vẹn tại xã Hiếu Từ, huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh cho biết chính quyền địa phương một vài lần đã giải tán các buổi hành lễ và ép các mục sư hạn chế hành lễ bằng cách đe dọa cắt phúc lợi chính quyền. Có tin là hai tín đồ đã bị người dân địa phương đánh đập.

Tháng 3/2008 có tin là các mục sư thuộc Liên đoàn Truyền giáo Phúc âm tại tỉnh Bình Phước bị công an xã đánh đập và sỉ nhục khi trên đường đi giảng đạo cho các tín đồ người H’mông thiểu số ở tỉnh Đắc Nông.

Tháng 2/2008, các tín đồ Công giáo ở tỉnh Gia Lai bị ngăn không cho tổ chức các buổi hành lễ đặc biệt nhân ngày tết âm lịch.

Tháng 12/2007 tại xã Thất Hùng, tỉnh Hải Dương, các nhà chức trách địa phương đã ngăn không cho Hội thánh Tin lành Giám lý Việt Nam Liên hiệp tổ chức lễ Giáng sinh 2007 tại nhà của một mục sư vì lý do giáo hội này chưa đăng ký. Ba mục sư đã bị giam giữ và thẩm vấn. Để ngăn không cho các buổi hành lễ diễn ra, người ta đã chặn lối vào nhà và cắt điện nhà mục sư đó.

Một số giáo đoàn thuộc Hội thánh Giám lý và Hội Thánh Tin Lành Liên hiệp Truyền giáo ở Quảng Bình, Bình Phước và Tiền Giang cũng cho biết họ cũng gặp rắc rối trong dịp lễ Giáng sinh. Một số không được phép tiến hành buổi lễ, một số khác được phép nhưng bị hạn chế số lượng mục sư và tín đồ tời từ các địa phương khác.

Cũng trong tháng 12/2007, một giáo đoàn Công giáo ở tỉnh Điện Biên tổ chức lễ Giáng sinh, nhưng sau đó chủ nhà nơi tổ chức sự kiện này cho biết họ bị công an thẩm vấn. Công an muốn chủ nhà hứa sẽ không tổ chức tụ họp nữa vì giáo đoàn chưa đăng ký. Chủ nhà không hứa và không cho biết liệu đã có những sách nhiễu mới nào sau đó nữa không.

Sáu giáo đoàn thuộc Hội thánh Baptist Việt nam ở huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai cho biết hồi tháng 10/2007 đơn đăng ký của họ không được các nhà chức trách địa phương chấp nhận. Các quan chức cũng yêu cầu các giáo đoàn cho họ danh sách tên của các tín đồ, những người sau đó đã đến gặp và bị công an địa phương đe dọa.

Trong giai đoạn Báo cáo này tường trình, các giáo đoàn thuộc Hội Thánh Tin Lành Liên hiệp Truyền giáo ở tỉnh Long An tiếp tục gặp nhiều rắc rối. Tháng 8/2007 cán bộ cấp xã công khai đe dọa các mục sư và đe dọa bắt giam các tín đồ. Tháng 7/2007 công an ở một xã khác đã giải tán và chấm dứt một lớp học kinh thánh mùa hè của 52 trẻ em của Hội Thánh Tin Lành Liên hiệp Truyền giáo, tịch thu tài liệu Kinh thánh, và triệu tập hai mục sư để thẩm vấn. Một thành viên Hội Thánh Tin Lành Liên hiệp Truyền giáo cho biết tháng 7/2007cán bộ xã đã đến nhà bà gây áp lực buộc bà phải bỏ đạo, đe dọa bỏ tù và cắt các khoản trợ cấp của chính phủ.

Tháng 8/2007 công an địa phương đã giải tán một buổi tụ họp của Hội thánh Truyền giáo Ekklesia Phục hưng tại tỉnh Hà Tây. Công an đã tịch thu một cuốn thánh ca và mười cuốn kinh thánh, đồng thời lập biên bản hành chính và cảnh cáo nếu ai còn tiếp tục tham gia các buổi tụ họp nữa sẽ bị bắt.

Đầu tháng 6/2007 tín đồ thuộc Hội thánh Tin lành Việt nam miền Bắc tại huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai cho biết chính quyền địa phương, kể cả thành viên của lực lượng biên phòng, đã về huyện để tổ chức tập huấn về khuôn khổ pháp lý tôn giáo. Theo các tín đồ, chính quyền địa phương áp mức hình phạt lên tới khoảng 100 đô-la (1,7 triệu đồng) đối với tám “tín đồ Tin Lành bất hợp pháp” và phạt vật chất (tịch thu gà) đối với chín người khác. Các “tín đồ Tin Lành bất hợp pháp” bị cáo buộc hành đạo Tin Lành mà không xin phép chính quyền tỉnh. Sau vụ việc này, chức sắc của Ban trị sự Hội thánh Tin lành Việt nam miền Bắc đã chính thức yêu cầu chính quyền tỉnh điều tra vụ việc nhưng họ không hề nhận được hồi âm. Trong giai đoạn báo cáo này tường trình, các thành viên giáo đoàn không cho biết thêm về bất cứ vụ việc nào nữa.

Mặc dù giấy chứng nhận đăng ký sinh hoạt tôn giáo nên không có thời hạn, một giáo đoàn thuộc Hội thánh Tin lành Việt nam miền Bắc ở tỉnh Lào Cai nhận được giấy chứng nhận đăng ký do chính quyền tỉnh cấp tháng 5/2007 với ngày hết hạn là 31/12/2007. Sau khi giáo đoàn nhận được giấy chứng nhận đăng ký, công an đã gọi chức sắc giáo đoàn tới để yêu cầu họ phải “ngoan ngoãn” nếu không giáo đoàn sẽ bị mất địa vị pháp lý và sẽ không được đăng ký lại.

Tháng 1/2007 một người trợ tế theo đạo Tin Lành ở tỉnh Tuyên Quang đã bị bắt vì vận chuyển bản sao của cuốn kinh thánh bằng tiếng H’mông và các tài liệu giảng dạy tôn giáo. Sau vài ngày giam giữ, người này bị phạt 62 đô-la (1 triệu đồng).

Tháng 1/2007 ở tỉnh Ninh Bình, công an đã phá hủy bức tượng Đức mẹ sầu bi sau một đám rước của các tín đồ công giáo. Tháng 3/2007, trưởng công an xã bị khiển trách và chính quyền địa phương đã đề nghị khôi phục lại bức tượng. Tuy nhiên, vị Giám mục giáo phận từ chối lời đề nghị này và tự tu sửa bức tượng tháng 7-8/2007.

Mặc dù chức sắc của một số giáo đoàn Tin Lành ở Tây Nguyên cho biết chính quyền địa phương tích cực ngăn cản không cho những người mới cải đạo được hành đạo. Tuy nhiên, trong thời gian báo cáo này tường trình, không có nhiều có báo cáo đáng tin cậy về việc chức sắc các giáo hội chưa đăng ký ở Tây Nguyên và Tây Bắc bị sách nhiễu, bị giam hay bị ép phải bỏ đạo.

Việc phổ biến thông tin về khuôn khổ pháp lý tôn giáo không được thực hiện một cách đồng bộ, đặc biệt ở miền Bắc và Tây Bắc. Cho đến cuối thời gian báo cáo này tường trình, nhiều mục sư và linh mục cho biết công an và các nhà chức trách khác đã không thực hiện đầy đủ những bộ luật này. Trong giai đoạn báo cáo này tường trình, một số tín đồ Tin Lành ở các tỉnh miền Bắc và Tây Bắc cho biết quan chức địa phương thường dùng lý do pháp luật làm cái cớ để cản trở hoặc gây khó dễ khi đăng ký.

Mặc dù có những tiến bộ rõ rệt ở Tây Nguyên, song các giáo đoàn thuộc Hội thánh Tin Lành miền Nam ở Đắc Lắc khẳng định việc đăng ký các địa điểm tụ họp mới diễn ra rất chậm và cho biết vấn đề chính của họ vẫn là đào tạo mục sư mới để đáp ứng sự gia tăng của các giáo đoàn. Một chức sắc của nhà thờ tại gia Tin Lành ở tỉnh Đắc Lắc cho biết chính quyền địa phương đã đe dọa và sách nhiễu, thậm chí đặt một chiếc biển trước nhà thờ ghi rõ “khu vực quân đội, không xây dựng nhà cửa, không lấn chiếm đất đai”. Biển này đã bị dỡ bỏ tháng 10/2007. Tại huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum, nơi mà đầu năm 2006 cán bộ huyện không cho là có “tôn giáo” nào ở khu vực này, các quy định còn ngặt nghèo hơn. Trong khi đó những báo cáo mới đây từ Kon Tum cho thấy tình hình ở đây đang được cải thiện. Có dấu hiệu cho thấy ít nhất trong một số trường hợp cán bộ chính quyền cấp cao hơn đã can thiệp và khiển trách chính quyền địa phương vì đã gây khó dễ cho các nhà thờ tại gia, trái với Chỉ thị của Thủ tướng về Đạo Tin Lành. Trong một số vụ việc xảy ra ở đồng bằng sông Cửu Long, có tin là chính quyền địa phương tăng cường sách nhiễu các nhóm nộp đơn đăng ký.

Mặc dù khẳng định từ năm 2004 Chính phủ đã bớt can thiệp một cách thường xuyên và có hệ thống vào các buổi lễ tôn giáo của họ, nhưng thành viên của Hội Thánh Tin Lành Liên hiệp Truyền giáo ở tỉnh miền nam Long An tiếp tục cho biết cán bộ địa phương sách nhiễu họ. Tháng 4/2008, cán bộ địa phương đã can thiệp vào các buổi lễ cầu nguyện tại nhà một mục sư và phạt hành chính vì vi phạm Pháp lệnh Tự do, tín ngưỡng. Tháng 11/2007 có tin là công an địa phương đã giải tán các cuộc tụ họp tại một địa điểm.

Tháng 6/2006, chủ sở hữu bốn nhà thờ tại gia của Hội Thánh Tin Lành Liên hiệp Truyền giáo bị giam ngắn hạn vì lý do nhà thờ chưa đăng ký mà đã tổ chức các buổi hành lễ là phạm pháp. Hội Thánh Tin Lành Liên hiệp Truyền giáo ở Long An không thể tổ chức các buổi tụ họp tôn giáo qua đêm thường xuyên, nếu muốn tụ họp từ 50 người trở lên hoặc tổ chức các lớp giảng đạo đều phải xin phép. Các thành viên của Hội Thánh Tin Lành Liên hiệp Truyền giáo cho biết họ có thể in ấn và phổ biến tài liệu tôn giáo “nếu làm một cách bí mật”.

Tháng 6/2007 một nhóm 150 mục sư thuộc Liên đoàn Truyền giáo Phúc âm bị các nhà chức trách tỉnh Bình Phước giam trên xe vài giờ sau một buổi cầu nguyện với sự tham gia của 2.000 tín đồ. Các nhà chức trách địa phương phàn nàn và chất vấn các chức sắc về việc “truyền bá phúc âm và tổ chức tụ họp đông người mà không xin phép”. Nhóm này sau đó được phép quay trở lại Thành phố Hồ Chí Minh, và trưởng ban tôn giáo tỉnh đề nghị hỗ trợ Liên đoàn Truyền giáo Phúc âm xin đăng ký hoạt động ở tỉnh.

Ngày càng khó xác định chính xác số tín đồ Liên đoàn Truyền giáo Phúc âm ở các địa phương thuộc tỉnh tây bắc Điện Biên, nơi công an mạnh tay giải tán các buổi tụ họp hành đạo, còn chính quyền thì từ chối cho đăng ký các điểm tụ họp. Các tín đồ ở đó đưa ra những báo cáo đáng tin cậy cho thấy họ bị “ép phải tụ họp bí mật vào ban đêm, ngoài cánh đồng” để cầu nguyện. Chính quyền địa phương gây áp lực mạnh mẽ buộc các tín đồ Liên đoàn Truyền giáo Phúc âm ở đó phải từ bỏ tín ngưỡng và quay trở lại với các tín ngưỡng truyền thống. Tình trạng này kéo dài vài năm.

Tháng 4/2008, hòa thượng trụ trì chùa Phước Huế, trực thuộc Giáo hội Phật giáo Việt nam Thống nhất ở tỉnh Quảng Trị cho biết công an và cán bộ địa phương đã đến chùa thông báo quyết định của thành phố tịch thu một phần đất vốn được dùng làm khu bếp của chùa. Tin cho biết công an địa phương đã lục soát nơi ở của hòa thượng và tịch thu một máy tính, một máy ảnh kỹ thuật số, một điện thoại di động, và khoảng 6.300 đô-la, gồm cả tiền Việt và đô-la Mỹ. Trong quá trình lục soát, hòa thượng và một số chú tiểu bị giữ ở ngoài sân. Thợ địa phương đã xây một bức tường ngăn cách chùa và khu bếp. Công an không đưa ra lệnh khám xét nào, cũng không trình bất cứ giấy tờ nào liên quan đến việc tịch thu đồ đạc của hòa thượng. Tháng 5/2008, nhân ngày Phật đản, một cán bộ cấp cao của công an tỉnh đã tới chùa xin lỗi vì vụ lục soát, và hứa sẽ trả lại tiền và đồ đạc của vị hòa thượng nhưng đến nay hòa thượng vẫn chưa nhận lại được bất cứ thứ gì.

Tháng 4/2008, có tin là Thượng toạ Thích Trí Khải bị cán bộ địa phương trục xuất khỏi chùa Giác Hải, huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng. Những người này sau đó đã đột nhập vào chùa và thay khóa. Công an địa phương và cán bộ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam bị cáo buộc đã tập hợp công dân và các phật tử địa phương công khai lên án Thượng toạ Khải trước khi trục xuất. Hai vị sư của Giáo hội Phật giáo Việt nam Thống nhất muốn thăm Thượng toạ Khải đã bị công an giam giữ và thẩm vấn. Có những báo cáo chưa được xác định cho biết hồi tháng 5 Thượng toạ Khải đã bị ốm do bị cảnh sát sách nhiễu và muốn vào Thành phố Hồ Chí Minh chữa bệnh. Tuy nhiên, kể từ đó không thể liên lạc được với vị thượng toạ này.

Ngày 8/11/2007 ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, một vị sư người dân tộc thiểu số Khmer đã bị lột mũ áo ở Căm-pu-chia và trục xuất về Việt Nam, lĩnh mức án một năm tù vì tội “phá hoại đoàn kết dân tộc” theo điều 87 của Bộ luật Hình sự Việt Nam. Tòa án tỉnh cáo buộc vị sư này đã kích động nhân dân tham gia các vụ biểu tình đòi đất đai.

Chính phủ khẳng định họ không giam giữ bất kỳ tù nhân tôn giáo nào. Thay vào đó, những cá nhân đó thường bị kết án vi phạm pháp luật an ninh quốc gia hoặc luật hình sự. Một số nhà quan sát ước tính số lượng tù nhân tôn giáo cao hơn, nhìn chung là do các cá nhân bị bắt có tham gia vào các nhóm Đề-ga hoặc các vụ đụng độ giữa công an và những người biểu tình là người dân tộc thiểu số hồi tháng 2/2001 và 4/2004. Chính phủ và nhiều chức sắc tôn giáo chính thức hoặc không chính thức cho rằng các vụ biểu tình xuất phát từ các tranh chấp đất đai hoặc tình trạng bất bình đẳng về kinh tế-xã hội chứ không phải vì lý do tôn giáo. Mặc dù rất khó để xác định con số chính xác trong các vụ việc này vì hệ thống tư pháp không minh bạch, nhưng chức sắc tôn giáo thuộc các nhóm tôn giáo lớn cho biết họ không có tín đồ nào bị tù vì lý do tín ngưỡng.

Ít nhất có 15 người, trong đó có Hòa thượng Thích Huyền Quang, Thích Quảng Độ thuộc Giáo hội Phật giáo Việt nam Thống nhất và mục sư Công giáo Phạm Văn Lợi, bị giam giữ trong điều kiện giống quản thúc tại gia vì những lý do liên quan chủ yếu tới niềm tin chính trị của họ hay do nỗ lực thành lập các tổ chức tôn giáo không được cho phép, mặc dù không hề có cáo buộc chính thức nào chống lại họ. Việc đi lại của một số chức sắc và các tín đồ khác của Giáo hội Phật giáo Việt nam Thống nhất, Cao Đài, Công giáo, Hòa Hảo và Tin Lành bị hạn chế hoặc bị công an giám sát và theo dõi. Hai thành viên của HHCBC là Trần Văn Thắng và Trần Văn Hoàng bị bắt ngày 25/2/2005 và bị kết án 6 và 9 tháng tù giam vì “sản xuất và phát tán băng đĩa thu âm bất hợp pháp về tín ngưỡng Hòa Hảo”. Họ còn bị phạt 1.640 đô-la mỗi người (26 triệu đồng).

Cưỡng ép cải đạo

Nghị định 22 quy định “Không được ép buộc công dân theo một tôn giáo hoặc từ bỏ tín ngưỡng”. Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về Đạo Tin Lành cũng khẳng định như vậy. Mặc dù các quan chức Chính phủ khẳng định việc ép cải đạo hoặc từ bỏ tín ngưỡng luôn là bất hợp pháp, những văn bản trên là những văn bản pháp luật đầu tiên khẳng định rõ quy định này. Các nguồn tin cho biết ở Tây Nguyên và vùng Tây Bắc tình trạng ép phải bỏ tín ngưỡng đã giảm bớt. Trong giai đoạn báo cáo này tường trình ít có báo cáo về các vụ việc xảy ra.

Cán bộ địa phương ở một số làng vùng Tây Bắc tiếp tục thuyết phục hoặc ép các tín đồ Tin Lành người H’mông từ bỏ tín ngưỡng. Chính quyền địa phương còn khuyến khích các già làng, trưởng bản gây áp lực đối với gia đình, con cháu họ từ bỏ Thiên chúa giáo và quay về với những tín ngưỡng truyền thống.

Tháng 4/2007 các báo cáo đáng tin cậy khác cho biết công an huyện Minh Hóa, phía bắc tỉnh Quảng Bình đã tịch thu Kinh thánh của các tín đồ Liên đoàn Truyền giáo Phúc âm và ép họ phải bỏ đạo, và nói với họ rằng “Tin Lành là một tôn giáo xấu xa của Mỹ”.

Tháng 3/2007 các tin là công an huyện Đông Điện Biên, tỉnh Điện Biên tới nhà của các tín đồ Liên đoàn Truyền giáo Phúc âm gây áp lực bắt họ phải từ bỏ tín ngưỡng. Có tin là trong một vụ công an địa phương đã nói với các tín đồ là “tin vào Chúa Giê-su là tin vào Mỹ”.

Không có báo cáo nào về việc ép cải đạo của số ít công dân Mỹ bị bắt cóc hay bị đưa ra khỏi nước Mỹ một cách bất hợp pháp, hoặc không cho phép những công dân này quay trở lại Mỹ.

Những cải thiện và diễn biến tích cực về tôn trọng quyền tự do tôn giáo

Tình hình tôn trọng tự do tôn giáo đã được cải thiện đáng kể trong giai đoạn báo cáo này tường trình. Ở nhiều vùng, phật tử, tín đồ Công giáo, Tin Lành, Hòa Hảo, Cao Đài và cả Chính phủ cho biết có sự gia tăng các hoạt động tôn giáo và hành lễ. So với những năm trước, Chính phủ tiếp tục nới lỏng những hạn chế đối với các nhóm tôn giáo. Những thay đổi này xuất phát từ việc thực hiện mạnh mẽ hơn những sửa đổi quan trọng trong khuôn khổ pháp lý về tôn giáo đưa ra năm 2004 và 2005 và Chính phủ có thái độ tích cực hơn đối với các nhóm Tin Lành. Nhiều nhóm tôn giáo được công nhận và chưa được công nhận, đặc biệt các nhóm Tin Lành ở Tây Nguyên và Tây Bắc cho biết tình hình của các tín đồ tiếp tục được cải thiện. Bên cạnh đó, Chính phủ tiếp tục tích cực tập huấn, thông tin và khuyến khích chính quyền các tỉnh và địa phương tuân thủ các quy định theo khuôn khổ pháp lý tôn giáo.

Trong thời gian báo cáo này đề cập, các giáo hội thành viên và các nhà thờ tại gia thuộc Hội thánh Tin Lành miền Nam cho biết tình hình đã được cải thiện ở các tỉnh Tây Nguyên như Đắc Lắc, Gia Lai, Kon Tum và Đắc Nông. Hội thánh Tin lành Việt nam miền Nam cho biết 10 giáo đoàn và 21 điểm tụ họp nữa thuộc Hội thánh Tin lành Việt nam miền Nam ở Tây Nguyên và tỉnh Bình Phước đã được đăng ký trong thời gian báo cáo này tường trình. Một giáo đoàn có thể có nhiều điểm nhóm.