Part 8

Harmen was afgestapt. Een jongen die op ’t erf liep had hij geroepen, um ’t peerd vast te houwen, en eiges was ie noar binne gegoan.

„Hê!” had de jongen gezegd: „’t peerd zoo bezweit zonder dek te loaten! Wacht, achter den barg zal ’t minder trekken,” en dóar was ie bij Reuske gebleven, Reuske, die wel een bietje dempig was, en ’en keer of wat..... kuchte.

Ga binnen. ’t Is hetzelfde vertrek waarin wij ons gisteravond bevonden. Toen, toen hebt gij er niets vreemds, niets bijzonders bespeurd—of—’t moest de verveloosheid van ’t houtwerk, en de hooge ouderdom der weinige meubelen zijn geweest. Sieraden, gewone boerenwoning-sieraden vindt uw oog er zelfs nu bij klaarlichten dag niet. Geen Jozefs of Genoveva’s aan den wand; geen porseleinen schotels op den schoorsteen!—drie witte borden, waarvan er twee nog gekramd zijn. Een spiegeltje.....? ’t is er niet. Een koekoek....? ja toch, daar hangt de klok in den hoek. Of de olie van ’t uurwerk verdikt of dat de veer is gesprongen, wij weten ’t niet; zóóveel is zeker dat de kleine wijzer, nu vier jaar geleden, op één is blijven staan, en—op één staat hij nog.

Ziet gij die steenen kan zonder oor en een scherf uit de tuit? ’t Is de kan door Franske gebroken. Dezen morgen heeft zij voor grootmoeder ’en poar mooie tekskes seringen d’r ien gezet. Da’s een aardigheid van Franske. Wilt ge een aardigheid van Sander zien? Dáár boven ’t broodkastje hangen drie snoeren uutgebloazen vogeleier. „’t Steet oarig,” zegt Sander, „en ge hebt ze veur de muujte van ’t nemen en bloazen.”

„Da’s recht, Sander Bikkers,” zeggen de poppen en gaaikes, „veur de muujte van ’t nemen en bloazen!”

Op dit oogenblik zit moeder Grade bij de vuurplaat sokken voor Sander te breien, en Sander zit op de punt van zijn stoel bij de tafel, juist tegenover den blozenden weduwnaar.

„Dan za’k oe nou krek is loate kieken wa’k ’r veur over heb,” zegt Homan, terwijl hij een breede portefeuille uit den jaszak te voorschijn haalt: „Da’s een, da’s twee-, da’s drie- en—da’s vierhonderd guldes,” en vestigt na het toewerpen der bankbriefjes een vragenden blik op Sander.

En Sander, verrechtig, hij kon ’t gliemlachen niet loaten toen ie die pampierkes, één voor één, naar zich toe zag vliegen; verrechtig, hij kreeg ’r de kriewel van ien vingers en duum; moar toch, Homan zal ’t niet gemerkt hebben.

Sander heeft zich tot de oude gewend, en zegt: „Met vieftig d’r bij dan kos’t goan, niewoar moeder?”

Of moeder het niet gehoord heeft, althans, zij antwoordt niet.

’t Was ’en vraag op zied, umdat ie rechtuut toch ook wat straf was.

Eer er tien seconden waren verstreken, was de zaak betreffende de ruiling der weilanden afgehandeld.

’t Vijfde bankbiljet van zestig gulden lag voor Sander op de tafel. Homan moest tien terug ontvangen, en Sander zou voor de overdracht zorgen, omdat Homan, zooals hij zeide, dat „genotoaris” zat was.

„’t Het geen hoast, we zullen dat bagatelleke wel kriegen,” verzekerde Harmen toen hij zag dat Sander opstond, vermoedelijk om die tien gulden te halen. Maar.... Sander stapte de keldertrappen binnen, kwam eenige minuten later terug, en, ’t was merkwaardig om te zien hoe Sander—van die zestig weerum gaf. Of ie zich ook verteld had....? „Nee;.... tien guldes! zie je Homan.... ’t was zestig, dat was tien guldes weerum, niewoar....? Kiek dan is hier....! ’k hou van effen rêkening. Ien geldzoaken, placht voader te zeggen, mo’j glad wêzen. Hei’j ’t gezien? vief en nóg êns vief, da’s tien!”

Maar Harmen Homan kijkt er niet naar; hij heeft heel wat anders gezien.

Een was er ien huus neisgierig gewêst, heel neisgierig van wie dat kerreke en peerd achter den barg mocht wézen. Toen ze ’t geheurd het, toen is ze neisgierig geworden um den neiën boer van ’t Wilderveld—woar nogal geproat van was—toch ook is te zien. Kobus kwam loat; misschien had ie Homan ’t arf op zien voaren, en wachtte ie tot de vremde weer aftrok.—As ze binnengoeng misschien dat ’r dan ’en eind oan ’t gepoerperlee kwiem.... ’En takkenbos onder den erm; zóó noar binnen.

Zie den Homan met zien blauw oogen is kieken!

Wat is dat knikske beteuterd, woarbij mooi Franske: ’t Gemergen zeit.

„Is dat oe jungske, vrouw Bikkers?” vroeg Harmen onnadenkend, waarop de een-en-tachtig-jarige vrouw al de: He’k z’n lêvens! en Heere bezwiekes! lucht, die haar in dezen oogenblik ten dienste staan.

„Zooveul as oangenome nicht doar we niks veur rêkenen en doar ook weinig van te hoale zou wêzen,” zegt Sander: „’en dern as goud; en veur moeder! niewoar moeder? doar za’k ’r veur zêgenen zoo trouw as ze veur grootmoeder is.”

„Schei moar uut oome,” komt Franske, die met den takkenbos bij ’t vuur gehurkt en den rug naar de menschen gekeerd, de bleuheid deur ’t schorsteengat joagt: „schei moar uut; as ik veur grootmoeder Grade niet deugde, dan zou’k ’t lêven niet weerd zin.”

„We weten ’t wel soam, niewoar Franske!” zegt de oude vrouw, terwijl ze heur breikous dichter bij de oogen houdt, umdat drie stêk zin gevallen.

„Trouw veur oud: trouw veur jong!” zegt de weduwnaar, en hij knipoogt tegen den oom. Maar, Sander ziet slechts.... hoe Homan doelloos met die guldens speult en over de toafel tuult.... Doar ha’j ’t al! over de toafel—van de toafel—op den grond.... tot bij.... bij....? Woar was ie geblêven? tot onder de vuurploat!

’t Is moeder Grade die „Si! si!” zegt; ’t is haar zoon die opgesprongen, en met zijn hoofd op den steenen vloer rustende, naar het stuk tuurt, het geldstuk, dat tusschen de afgebrokkelde steenen ligt. ’t Is Franske die op Sanders aanwijzing met een houtje vruchtelooze pogingen doet om den gulden er uit te werken, en eindelijk den Homan heurt schoateren van ’t lachen, dat er zooveul spuls um één gulden gemoakt wordt,—woarbij ze ’t niet loaten kan um ’en schalksch eugske noar ’em op te sloan.

Franske! ’t Is jammer da’j dat lach-eugske hebt opgespeuld. Jammer! Dat ééne lach-eugske het oan Harmen—den vremde—gezeid, wa’j giester toen de moan scheen, veur Kobus niet weten woudt; toen zelfs hei’j ’t laster genuumd dat oome Sander knieperig is. Franske! dat ééne lach-eugske doar lacht ’en duuveltje um.

Zoo arg?

Zóó arg!

„As ’r moar één penningske zuuk is, leert de Schrift, dan keer ie ’t huus wel met bêzems,” vermaant Grade.

„Ik heb ’em!” roept Sander en toont den eigenaar het weergevonden muntstuk. Homan echter had liever ’en bitteren borrel, of, al was ’t moar ’en kummeke koffie ien plaats gekregen; as den Bikkers bij hum was gewêst dan had ie minstens ’en fiene fles achter de knoopen gehad.

Franske heeft geen tijd om langer te toeven, misschien is de wenk van oome Sander haar niet ontgaan, en, met een: „Mergen soam!” tot den vreemde, wil ze vertrekken.

Maar wacht, Harmen vindt—wat er wel meer vonden—dat die blonde dern ’en weergoais poar eugskes had, um van de kuultjes ien de wang’ niet te sprêken: „Heisa Franske!” zegt Homan: „ik bin erstens hier gekommen um met Boer Bikkers ’en zoak te beklinken,”—dubbelzinnig woord, moar Sander vuult ’em niet—„en voorders um olluu kennis te moaken. Eerda’j goat, heur is hier: zoo gauw as’k op ’t Wilderveld heel thuus zal wêzen, dan vroag ik de buurt op ’en moal doar ie ’t kastentuug op oan kunt trekken.... Za’k verzinke! as ’t niet woar is.”

„Ho! ho!” zegt Grade.

„Loat moar loopen, moeder,” herneemt Harmen: „wa’j te stief trekt duut zeer. Mien hart is geen moordkuul. Nou heur dan, blondje; ’k wil d’r geen vluuk op doen—vluuken is zund, niewaar moeder?—dat de been’ niet van de vloer zullen; Franske ku’j dansen?”

„Nee mins, nee!” bromt Grade onrustig. Sander ziet schichtig, en Franske heeft een kleur als vuur nu ze zegt: „Nee, ikke niet.”

„Niet dansen! zóó’n dern niet dansen!” roept Homan: „dan mot ’et jongvolk hier ien’t darp wel kloasgoed wêzen, as ze zóó’n karmispop ien’t hökske loaten! Ik zal ’t oe leeren.—Blief nou hier!” vervolgt hij opgewonden dewijl hij bespeurt dat Franske—ondanks zijn vroolijke toespraak—de keuken wil verlaten: „Loa’k nou uutsprêken....” Maar—Franske blieft niet. Homan wendt zijn wichtig lichaam naar de zijde waar zij ontwijkt; doet een greep naar dien kant om haar tot stilstaan te nopen; doch.... krak! de leuning van den ouden stoel ligt gebroken, en Homan, die zich aan de tafel heeft vastgegrepen, doet een uitroep—dien we moar weg zullen laten—en schatert van ’t lachen.

’t Gelach is niet algemeen. Moeder Grade begriept ’r niks van: „Zoo’n rauwe mins, ’t was meer as arg!”

Sander heeft de grootste moeite om een verwijt op de lippen te smoren; ’t lukt maar ten deele. Homan—de vremde—loopt vrij; Franskes „gedrêj” krijgt de schuld.

En Homan, ’t is ’en oarige kerl. Wat trekt ie vremde gezichten dat Franske ze zien kan; en eindelik.... kiek, doar vat ie de tien guldes die nog op de toafel liggen: „Hiér mien dern,” roept hij luide: „wat ik brak, doar hebt gij geen schuld oan. Hier! jandorie! koop doar oe grootje ’en spiksplinterneie en mekkelikke leuningstoel veur, en dan wuns ik, dat ze d’r lang nog krek zoo mekkelik in zitten mag, as loater dóar—en Homan wees naar boven—ien Abrams schoot.”

’t Was voor ’t eerst—terwijl Harmen naar den zolder zag—dat het geknets van den houtworm zijn aandacht trok.... ’t was sterk, zóó sterk, asof ’r twee van weerskant oan ’t knetsen woaren.

„Die balk mot ’r uut buur Bikkers!”

„Joa Homan, dat mot ie!” zegt Sander: „moar reperoasie kost veul!”

Zoo even is de nieuwe buur Harmen Homan het hek van De Kniehorst weer uitgereden. Dat wachten op haar meester zal der arme bruine geen goed hebben gedaan; haar kuchen onder ’t loopen doet Harmen besluiten om—uut bestwil—nog is flink de zweip ’r over te leggen, en kou en ongemak noar buute te joagen.

Terwijl Harmen naar ’t Wilderveld rijdt, treedt een ander persoon de keukenkamer van de Kniehorst binnen. Franske kent hem heel goed. Maar toch, zij bleef op de deel, niet ver van de deur der achterwoning, en, leunt er op een gavel waarmee zij daareven het stalvee hun sober maal heeft voorgelegd.

Die houding, die blik naar de half openstaande achterdeur, men ziet het dat zij luistert; niet slechts met haar oor, neen, met haar geheele ziel.

Kobus zou ’en deunje fluiten as ’t goed was; Franske most dan moar binnekommen.—Franske luusterde.... Kobus floot geen deunje. Franske meinde.... Nee, ’t was ’en tocht die ’t roeste hengsel van ’en deur dee fúpen. Niks.... alweer niks.... ’t Was ook onneuzel: vierhonderd guldes! Oome Sander, en vierhonderd guldes, dat waren er krek vierhonderd en één. Joa, as ie ’en kerl as dien Homan was...!

Moar nou....? Heur: Doar klost ’et ien ’t achterhuus! doar kumt Kobus: ge hoeft niet te vroagen. Zie moar: ’t heufd noar de lêgt; ’en hoagelschot van honderd nees; krek ien ’et hart. ’t Was arg roak gewêst. Kobus floot geen deunje.

Wát ze proaten die twee....? Veul oarigs was ’t niet. Wóár ze liepen met mekoar....? Heel wied was ’t ook niet.

’t Is weer avond. Even als gisteren ziet de maan vriendelijk op de Betuw neer en bestraalt er met haar zilveren glans zoowel het oude erf De Kniehorst en de nieuwere hoeve Het Wilderveld, als het vriendelijke kerkje dat midden in het dorp staat.

Wanneer ge des avonds om tien uren op De Kniehorst komt, dan is er gewoonlijk geen licht meer te vinden. ’t Is klikke voor tienen. Zoo even verliet Sander Bikkers na het „Genacht” tegen moeder en Franske, de groote keuken. Hij heeft de deur van zijn kelderkamer van binnen op den grendel gedaan, en verzekert zich dat het kleine vensterluik—goed sekuur op de knip is.

Sanders slaapvertrekje is een langwerpig vierkant, waarin wij niets dan een bedstee in den muur, een stoel er voor, en een ouden meeltrog, die voor bergkast en tafel dient, in een hoek ontwaren. Zie, nadat Sander de lantaarn, waarin slechts een luttel oliepitje vlamt, aan een haak, die aan de lage zoldering is bevestigd, heeft opgehangen, opent hij het slot waarmee de oude meeltrog gesloten is.—Terwijl de linkerhand het deksel naar boven houdt, reikt de rechterhand tot op den bodem. Wat hij daarbinnen zoekt heeft zeker een vaste plaats, althans de hand wordt dadelijk weer zichtbaar, en, wat zij te voorschijn haalde.... gij raadt het....? Een verborgen schat. Juist! Wel diep verborgen voor hem die in ’t blinde tast: Bikkers heeft den bijbel er uitgehaald—den biebel woar ie gewoon is um trouw, véúr ’t noar bed goan, ’en kapittelje ien te lêzen; den biebel die moeder Grade hum gaf toen ie lid van de Griffermierde Kark was geworden; den biebel woar moeder Grade eiges veurin had geschreven:

„Deez bijbel aan mijn zoon Sander, van zijn moeder, Lees er altijd in, en wandel, in den Heere, den Albehoeder; Opdat gij sterft zalig. En leef hier op aarde, Niet iedelik, maar zuinig, opdat gij voor den ouden dag wat gaarde.”

Moeder Bikkers heeft wel eens gezegd, dat meester Meijer—die ’en wiesgeleerd mins was gewêst—dat gedichtstuk beriemde, „moar,” had ze er dan ook altijd bijgevoegd; „mien beduuling het ie ien moat gebrocht, da’s woar, en zóó zou’j kunnen zeggen dat ikke ’t gemoakt had.”

Grade! beste brave trouwe ziel! slechts jammer—dát zeiden wij reeds eenmaal, en nú, nu voegen we er bij: Jammer dat ge met uw helder hoofd—in vroegere jaren—het anders wel schoone woord zuinigheid, bij uw kind te veel op den voorgrond hebt gebracht. ’t Was voor Sander niet noodig geweest.

En nu, stil, hij leest.—Wat?—Ten vervolge woar ie giesteroavend gebleven is. Weet Sander wát hij daar las? Ho! daar rollen hem te veel andere denkbeelden door het brein....

„’En mergen best uuterweerd ien ruil veur ’t schroale meulenstuk, en vierhonderd en vieftig guldes toe!—’t Geld nog is zien.”—De rechterhand daalt weer in de meelkist: „Hier he’k ze.”—Hij lacht.—„Eerlik geld; gebooje geld; opgedrongen geld! Zou’k gek zin gewêst?—Den Homan! zoo’n roare kerl lêft er geen tweede. Moar die riek is mot rejoal wêzen.—Vierhonderd vieftig! Asof’t uut de loterij kwiem. Doar speul ik niet ien; woagen is zund.—’En oarig gezicht!—De keukenzolder mot gereparierd worden. Ze zeggen dat ons bouwland wel ’en bietje uut de voag leit; goed, tegen de leinte ’en honderd voet mest d’r ien; en dan ’en poar stuks vee koopen.

„Moar die keukenzolder....? Och, ’t zal onze tied wel uuthouen; die dán kumt die dán zurgt.—Méér vee? Evel al noaloop genogt, ’s weinters dat duure heuj!—Mest? ’t Kos wel.... moar, as de hoagel kumt, alda’j dan ’t beste gewas hadt, dan bi’j toch kedielje—Kobus.... Franske.... ’en veurschot van vierhonderd guldes....?—Of ze mien veurschotten zouwen as’k verlêgen was? Trouwen is hongerliejen. Moeder zou weer goejig gewêst zin en joa gezeid hebben. As ik tegenwoordig den duum op ’t loadgat niet hieuw! Nee nee, ze zullen niet vliegen!—En toch, as ze d’r gelukkig mee wieren....!?—’En lomp mins die dat fooze pampiere geld het uutgevonden. Mergen wisslen veur blanke guldes bij den ontvanger.”—Sander lacht—Iets later: „As Franske toch met Kobus gelukkig ien trouw kos worden....?—Nee, nóg ens: trouwen is honger liejen. Ik eiges, bin ik getrouwd!? Woar mos ’t hen as iedereen trouwde!—Koatje?—loa’k oan Koatje niet denken; ’t is lang gelêje; ’t was ien ’en dolle vlocht. Getrouwd! Goddank da’k wiezer was. Koatje:.... Tien joar getrouwd.... acht kienders.... doodêters.... geluk d’r mee!—Loat Kobus bij ’en ander um de vierhonderd guldes goan.—Dóár kumt ’en denkbeild:

„As den Homan ’t geld oan Kobus wou schieten!! Dat was ’en ding! en die Homan was er krek ’en kerl veur!

„As Franske trouwde dan zou moeder heur wel missen. Wat schoai! Zou ik veur moeder niet voldoende wêzen? ’k Heb heur lief volgens ’t hart en ’t gebod.—Franske’s wark? Dat kos ’en dernje tusschentieds veur ’en dubbelje ’s wêks wel doen....

„Nou mosten die briefkes is vals wêzen!.... Ze sprêken van effect koopen, moar—die pampiere huuskes doar he’k ’t niet op. Bêter boar zonder ientrest, as pampier die de muus kunne vrêten.—Franske is ook ’en duchtige ien de pot; en kwiestig! Of ik ’t zeg of niet, altied mot de koffie zoo bitter as gal en ’t brood ’en duumdik gebotterd wêzen. Waks had weer ’en korst weitebrood ien’t hok liggen. Wie anders zou ’t hum geven as Franske.... ’k Wou da’k de dern de vierhonderd guldes van Homan bezurgen kos. God gaf dat ze gelukkig wier met Kobus!.... As ze ermoei kreeg....!—Jong! wat ’en ienval:.... Met den Homan zou ze nooit geen ermoei kriegen! Da’s ’en kerl met ’en rug. Wát ze proaten—hier, hier liggen de bewiezen—’k Zou geen nood hebben van: leenje buur, of „oome we zitten zoo verlêgen”.—Verdrêjd! Met Homan! Franske zou binnen, en wij veur ’t stutten bewoard wêzen! Hie keek heur wel lonksig oan: dat dee ie.... hê hê!—moeder zeit: „Rauw ien de mond”, moar moeder ziet altied op mien; en ikke bin zêjig van toal. As den Homan Franske is nam! hê hê! ’k Wor wel duuzend pond lichter. ’k Had den heelen dag zoo’n stuk op de moag.—Loa’k ze moar weer wegsluuten die briefkes; mergen blanke specie ’r veur, en alles bij ’t andere, op zied.... Nee, ’k roak ’r nooit oan, krek of’t ’r niet was. De boerderij mot toch de boerderij bedruupen en as de oogst meelupt, dán kuwwe oan de keukenzolder prakkezieren.—’k Zie dankboar oan God, da’k nou weer zoo’n klein kaptoalje zuuver en glad op zied kan leggen: veur moeder.... veur den ouwen dag—’k Wou da’k voor mien geld, ien stee van de ouwe mêlkist ’en sekuur huuske had, doar niemand arg ien kreeg.—Ien de grond....!? Moar dan is ’t zoo uut ’t oog.—’k Zal ’r nog is riepelik over denken. Riepelik! Ien ielk geval: ’t geld blieft mien, en Franske zal toch geholpen worden.—’k Het moeder nog op de koop toe, ’en neie stoel bezurgd. Joa, ’t kwiem eigenlik deur mien. Moar tien guldes veur ’en stoel!—Veur drie guldes ku’j d’r ook een kriegen; ’en bovenste beste. De zeuven guldes die overblieven doar za’k Franske kiepen veur loate koopen, dan het ze ook ’en oarigheidje; de eiers zin duur.—Moeder sprak van den erme: „D’r kos veur den erme wel wat op overschieten,” zei ze.—Die den erme geeft, leent den Heere! ’t Is geen wegsmieten; néé!”

Sanders hand die met de bankbriefjes in de kist was verdwenen komt met een geldzakje weder te voorschijn: het schuifje wordt geopend, en terwijl hij in ’t zakje tast, woelt het nogmaals door ’t brein. „’En cent van de gulden, dat zou vier guldes vieftig wêzen. ’En mooie kemeelie! Vier guldes vieftig!—As ’t is twéé guldes vieftig, zoo’n blanke rieksdoalder was.—Hier he’k ’r één.—’t Is toch alstee!——Zund’ dat ze die ouwe species hebbe opgesmolten; ’en acht en twientig was krek zoogoed veur ’t karkezekske gewêst. Nog al onderscheid tusschen zoo’n rieksdoalder en ’en acht en twientig. ’En gulden is ook kwiestig genogt. Wacht——o, ’t is ’en tienstuuverstukske. Ge zoudt ien ’t gevuul d’r op stoan dat ’t ’en gulden was.—’k Geef duk oan ’t nachtmoal één kwartje;—ze zeggen dat de ermen hier riek zin.—’En dubbelje....!? ’k Mot ’r nog een van simpel Janneke veur twee bos verkesstreuj hebben; dan kan ’k dát wel gebruuken—’k Het geen hoast!—Vort moar, en weg met ’t licht; fuut!”

’t Is donker in het kamertje; de uitgeblazen oliepit verspreidt een onwelriekenden walm. ’t Is donker, heel donker in Sanders slaapvertrek; maar toch—daar boort nog een lichtstraaltje uit de keukenkamer, waar Grade bleef met Franske.

„Zu’j dat licht uutblazen!!” roept Sander verbolgen.

’t Lichtstroalje verdwient.

’t Is heel donker in Sanders kleine slaapvertrek.—„As simpel Jenneke dat dubbelje niet betoalen kumt, dan zou’k die bossen streuj moar um Godswil loaten.”

De maan, die buiten zoo helder blinkt, zendt nog een glimpske door ’en vensterreet in het donkere kamertje.—Luiken sluuten dàt ku’j. Hemellichten uutbloazen, Goddank! dat geet niet.

Sanders geroep heeft Franske erg doen ontstellen.

Ze had ien heur nachtjekske bij ’t venster gestoan, en—ien gedachten ’t heele lamplicht vergêten.

Franske kan, nadat zij ’t licht heeft uitgedaan, niet rezelevieren um ien bed te stappen. Grootmoeder sloapt al. Franske vuult zoo’n gloed ien ’t heufd, en ze prakkeziert: „Oome Sander? ienhoalig mins!.... ienhoalig? nee, gierig! vrekkig!—Het ie van mergen geen slomp van geld gebeurd? Joa dat het ie!—Mins!—Wat bi’j ’en lillik mins! He’k ou dóárum altied nog veurgesproken?

„Oan grootmoeder, niet oan ou bin’k hier alles verplicht. Ze wou ’t nog oanbeuren,” zei Kobus. Nee was ’t en nee bleef ’t.—Kobus was kloazig; ’en ander zou van zich áfgeproat, en, as ie arg verliefd was gewêst, hebbe oangehouwen. Niks ’r van. „Ge hebt geliek gehad Franske,” zei die, „oe oom is niet gierig, moar hie kos mien niet helpen; misschien zou’k ’et óók niet gedoan hebben.”—Niet gierig!!—Lachte Kobus toen ie ’t gezeid had, of—zou ie stêkebliend wêzen? „Loawe hopen!” zei die weer: „God weet wat goed veur ons is.”—Dàt duut Ie; dàt he’k altied geleufd; moar—a’j zóó sprêkt, da’s koeligheid, da’s onverschilligheid!—Kobus? Vroolik is ie niet: en van hum gekregen....? Ens, ien de twee joar, ’en zesstuuvers-warkdeuske. Nee, scheutig is ie niet; anders toch ’en goeje jong, eerlik en zêjig. Moar die woorden: „Misschien zou’k ’et óók niet gedoan hebben....?”

„AS IE IS.... GIERIG WAS!!! Gierig! zooas die, dóár!”—Franskes oogen hebben zich bij de laatste gedachte naar de zijde van Sanders kamerdeur gewend: „Gierig....! hu!!.... Den Homan da’s geen gierige. Zoo’n vroolik oog! Hê wat andere oog’ as van den dieje.... dóár!—’t Gastmoal!—Dansen!

„Knieziger hofstêj as De Kniehorst leit ’r geen uur ien ’t ronde: donker, lêg, wrak!—Heur den houtwurm is knetsen.—’t Wilderveld is de mooiste hofstêj van ’t darp; groote gloas’ ien de roam’; één koamer met behangselpampier!—Wat lachte den Homan toen oome noar de gulden zocht. Hie kniepoogde.—’En poar mooie blauw oogen!—Tien guldes veur ’en stoel; zóó moar, of ’t niks was.—Die beste grootmoeder! nou zal ze is mekkelik zitten. Boer Lankhorst het ’r een van dartien guldes. Al zou’k nou ’t slot van moeders karkboek noar stad brengen; zóo’n stoel zal ze hebben!—Den Homan? Noe.... wàt zou ie van mien wel denken....? ’k Was zoo triestig vandoag, en toch, kiek, de moan hie lacht nog. Kom, nou noar bed!”

En in ’t „Onze Vader” zei Franske met ’en zucht: „Verlos mien van den booze,” en—toen ze grootmoeder Grade de dêken wat vaster tegen ’t rugske stopte, toen docht ze weer: „Dat ouwe rugske kriegt ’en lekkere stoel.... deur den Homan.... dat zou ze deur Kobus nooit gehad hebben.—Zou Kobus arg bedrukt wêzen....? ’k Gleuf ’t hoast niet.... Och! of ie mien slacht. Sloap wel!”

Franske slaapt! en Kobus?

Kobus loopt.—Al sedert het middaguur heeft hij geloopen; van D. naar R. en van R. zal ie mergen bijtieds wiejer noar T. goan, um, as ’t wêzen kos, nog ’s oavends bij nêf Huibert te kommen, nêf Huibert, die hum meuglik met de vierhonderd guldes wel helpen kan;—went „Franske!—’t veerhuus en Franske! Franske en ’t veerhuus! ’t Wier goandeweg duuster, moar: „Wat God wil is ’t beste! dat is ’t en dat blieft’!”

’t Was Mei en ’t is Augustus geworden.

De dag is warm. Over den binnen-kleiweg is den geheelen voormiddag—’en gerij en gejoag gewêst, dat de beesten ien ’t land d’r verwonderd van kieken, moar niks anders begriepen, as dat stof ien de oogen slecht veur ’t zien is.

Hoor van achter dat geboomte, ter rechterzijde van den weg en even aan deze zijde van den molen, klinkt een blij rumoer. Hoor! de trom.... en somwijlen gillende klarinet-tonen. Stil! daar davert een Hoerah!

Waar we zijn en wat daar te doen is....? Kom mede!

Welk een gejubel! Alweer een hoerah!—’t Wordt ons luchtig om ’t hart, en we zouden wel mee: Hoerah! willen schreeuwen—Zonder te weten! ’t Zou toch wat dwaas zijn.

„Is onmogelijk om op de hek-posten der hoeve, haar naam te lezen; een eereboog is er tegen getimmerd, en de eereboog is behangen met slingers vol linten en bloemen. In ’t midden, tusschen twee vlaggen, hangt een uitgeholde monsterpompoen,—doar mot t’ oavend ’en keersken ien, dan ku’j lêzen wat d’r ien steet gesnêjen.

Aan de achterzij der nette hoeve heerscht het gejuich dat wel tot vreugde moet stemmen. Wát we zien? Hier ter linkerzijde—’en heele ris van kerrekes en sjêzen met de boom’ op de grond, en de peerds die ’r tusse liepen, oan ’t vrêten—gunds ien de schuur.