Part 7

„Bij God!” herhaalt de vader langzaam: „Is ’r ’en zark ien stad besteld, Luutje?” vraagt hij een oogenblik later: „’en groote zark met William Balders ’r op?”

Tóch—tóch leefde het zwarte ding nog.

„Nee voader,” zegt de lieve dochter: „nee, Wimpke sloapt onder de hangende wilgen. Och! loat geen hoogmoed ’em dekken; de lêvende God die wil ’et niet.”

„Hoogmoed!” herhaalt de vader met klem, en drukt de hand voor het aangezicht; en later, als tot zich zelven zegt hij: „Mot dan de erste de erste niet blieven?”

De tijd was gekomen: „Nee, nee voader, dat mot, dat kan niet,” roept Luutje: „gunds ien dat boek, ien grootmoeders biebel dóar steet te lêzen: De ersten zullen de letsten, en de letsten de ersten zin.”

Weder blijft Balders een wijle zijn kind beschouwen: „Doar ien den biebel?” zegt hij eindelijk: „dóar....? lês dan Luutje, lês.”

En Luutje treedt nader met den grooten klampbijbel. Strak houdt Balders den blik er op gevestigd. Een vaal rood komt zijn wangen kleuren; een zenuwtrillen bevangt hem. Zijn Willem ziet hij voor zich als in diens laatste ure; daar hoort hij weer die woorden der hoogste verrukking: „Kleuren, zoo zacht as die van ’t pauweveerke!”

’t Pauweveerke! zie, ’t ligt daar nog in den bijbel; ’t veerke, waarmee hij gespeeld, waarmee de vader hem de wangen gestreeld heeft.—De magere hand strekt hij naar het bijbelboek uit; het meisje opent de klampen, en legt het boek voor den zwakke neder.

„Hier, hier,” zegt Balders en slaat het blad op waarbij de pauweveer ligt: „Hier!”

En—sterker worden zijn wangen gekleurd, want Luutje leest:

„Zijt allen malkander onderdanig, zijt met ootmoedigheid bekleed, want God wederstaat den hoovaardige, maar den nederige geeft Hij genade.”

’t Is een liefelijke avond. Zie, de popels werpen in de nijgende Meizon lange schaduwen over den akker Gods. Wat heerlijke ure, zoo stil, zoo vreedzaam.

Ziet ge—daar ginds bij dien treurwilg, daar staat de man, die den troon, welken hij zich zelven stichtte, zich zelven weer sloopte. Vijf jaren is het reeds geleden dat Hannes Balders ervaren moest, hoe God den hoogvaardige wederstaat. Zie, hij staat daar bij het graf van zijn zoontje; bij het graf van hem, aan wien zijn hoogmoed den vroegen dood berokkende. Daar staat hij, en ’t zelfverwijt zal hem pijnigen tot aan zijn jongste ure. Maar toch hij aanbidt Gods wijsheid: „Dóar, dóar ien reiner lêven, zou ’t jungske bêter zin dan hier ien voaders school van iedelen trots.”

Ja Balders, de groote Hannes Balders heeft zich verootmoedigd voor God en de menschen.

Daar staat hij, en uit zijn wambuis trekt hij het veertje te voorschijn, dat hem de wegwijzer ten leven geweest is; hij drukt het aan zijn lippen; een traan ontrolt er aan zijn oogen. Hij heeft zich vernederd, en God schenkt hem genade.

Genade! Ja, want hij heeft zijn broeder met warmte de hand gedrukt, en van hem geleerd, waarin het heil van den nederige bestaat,—in tevredenheid. Hij heeft diens vrouw vergiffenis gesmeekt voor bittere miskenning, en ziet in haar bevestigd, dat gering naar de wereld dikwerf groot is bij God. Hij heeft zich op den voet gezet, die aan zijn vermogen past, en vindt er vrede bij. Zijn nederig gezinde dochter heeft hij aan ’t hart gedrukt zooals hij het slechts zijn Willem gedaan had. En Huibert, den trouwen zoon van een geringe moeder, hem heeft hij geprezen, hem heeft hij roerend de hand geschud; hem heeft hij zijn dochter aan ’t hart gelegd; den echt zijner kinderen heeft hij gezegend, en het loon—hunne liefde—is de grootste genade, de zaligste wellust.

Zie—daar gaat hij terug: daar nadert hij De Hazenkamp, welke hij—na het verlaten van Het Bijenveld—voor zijn kinderen kocht om er met hen te wonen: en zie, zie—daar dreumelt hem een knaapje van drie jaren te gemoet:

„Ootevoader! Ootevoader!” roept het vroolijk: „Wimpke wil bij ootevoader wêze. Wimpke mot ’et veerke zien.”

En Hannes—hij neemt het jongske op den arm; ziet het teederlijk aan en zegt bewogen: „Wimpke, lieve kleine kerlje—bij God is genoade! Joa zeker—genoade!”

OP DE KNIEHORST.

’t Is ’en Mei-oavond, stillekes, doodstillekes. Eergiesteren en giesteren was ’t hitsig oan de locht; vandoag het ’t ’en bietje gerêgend, moar t’ oavend het de moan ’t weer opgetrokken.

Nou stoa’j midden op den diek, en ge ziet—ien’t Oost veur oe uut, heel ien’t verschiet—de stadstorns, niks grooter as zwêvelstökskes. Rechts—ien’t Zuud—hei’j de Bêtuw.

Mollig lepke grond! Alschoon de minsen duk ondankboar heiten, gij bint dankboar, went, as z’oe moar ’en bietje goeddoen, dan gêf ie honderd- en duuzendvoud weer.

Mooi lepke grond! Zandbargen hei’j er niet, zooas links op de Vêluw; moar andere bargen he’j ’r; doar mo’j ’t noajoar um kommen; van die bargen as halve torns, met weit en rog en boonen d’r ien; jennig zukke bargen!

Mooi lepke grond! Wat oarige wêgskes hei’j d’r ien; wat velden met koolzoad, en akkers met groan, en weiës met moddervet vee, en wallen tabak, en peppel- en wilgen- en elzenloantjes, en boerenhofstêjen, en karse- en appelbongerden, en—o nog veul meer!

A’j oe umdrêjt—achter oe, noar ’t West—doar zie’j ’en kronkel van den Rien; en volg ie den kronkel noar veuren, dan zie’j ien’t woater de moan op de gölfjes ketsen, schimp, schamp, altied trillen; dan zie’j de torns van ’en oud kastêlje blonkeren;—’t kastêlje leit op de Vêluw, links ien’t Noord—en, zoo zin we nou rond gewêst.

’t Is stillekes, doodstillekes! Ze proaten altied van honden, die j’op de hofstêjen heurt blaffen.... moar ’k heur niks! Kikkers ook niet! Toch—nou ’k ’r um denk—nou heur ’k ’r een.... Stil ding, stil!—Vertrapt! doar sleet ’en andere nachtegoal; heur moar: Tju tju tju.... Luuster ... O ’t is zoo lieflik.

Heur, doar knetst ’et heel ien de verte op den diek asof ’en kerreke deur ’t keizand rolt.—Nou is ’t weer stil. Zeker achter ’en huus.—Doar heur ie ’t weer. ’t Kniezelgeknets wordt goandeweg starker. ’t Is zeker ’en kerreke, en licht dat de boer Bikkers van De Kniehorst d’r op zit, went, met anderman meevoaren dat duut ie wèl zoo lief as eigen spul ien tuug te zetten.

En ’t is zoo. Op het karretje, dat men in den stillen avond—ofschoon nog van verre—zeer duidelijk hoort naderen, zit ter linkerzijde van Harmen Homan—die ’t spulleke toekumt—Sander Bikkers, boer van De Kniehorst.

Bij ’t maanlicht kunnen wij duidelijk zien dat Sander een klein en mager persoon is; ouder dan vijf en dertig jaren zal hij niet wezen; zijn signalement heeft niets bijzonders; ’t eenige is, dat zijn oogen nog al dicht bij elkaar staan, en veelal iets hebben asof ze verstöppelje speulen.

De eigenaar van het rijtuig, Harmen Homan, is een jonge boer van nauwelijks vijf en twintig jaren. ’En ronde knappe kop; flinke blauwe oog’ d’r ien; ’en frisse kleur; blond krullend hoar, en ’en mooie ringboard, niewoar?—Breed en zwoar veur zien lêftied, ku’j’t ’em oanzien, dat ie ’t lêven nog niet muu is. En toch, nou twee moand’ gelêje zou’j dat niet gezeid hebben. Zie’j wel dat ie ’en hoed op ’t heufd het, met ’en rouwband d’r um, ’en breeje tot boven oan toe....? Pas één joar getrouwd stierf zien Reuske: ’en wiefke—kiek! zoogoed en oarig en liefkes a’j ’t ooit belêfde. Ien den mergen toen ’t ’s nachts gebeurd was, toen ha’j Harmen is motte zien. Och hemel! oan ’t snikken kwiem geen end. „Harmen, Harmen! bedoar toch,” hadden ze gezeid, moar, wàt ze proatten of prakkezierden, niks had geboat: „Loat mien óók starven! had ie geschráuwd, „mien Reuske weg: alles weg!”

’t Was toch ook arg! Den ermen Homan!

Heur, nou sprêkt ie ien’t kerreke, en Bikkers zal ’em bescheid doen:

„Duur of niet duur Bikkers, da’s tot doar ’en toe. Op mien hofstêj ien R. te blieven dat wou en dat kos ik niet. Woar ’k goeng of stong, ’k zag en heurde altied Reuske; en ’t argste mins—ze was ’r niet. ’t Kwiem krek al oarig dat de hofstêj ’t Wilderveld hier te koop sting. ’k Sprak ’r Limp de notoaris over; ’en oarige kerl! o zoo’n oarige kerl! altied vol fratsen, en lachen! lachen da’k den buuk mot vasthouen as ie op slag is. En Limp het mien boeltje verkocht—duur kan ’k niet zeggen—en ’k het nou ’t Wilderveld, ien de hoop—al verspeul ’k ’en duuzend gulden of vier—da’k in ou buurtschap zal oarden.—Wi’j ’en segoartje....? ’k Het nog vuur.”

„Dat kan ’k niet afsloan,” klinkt Bikkers’ antwoord, terwijl hij met welgevalligen blik het segoartje vat: „’k Rook weinig segoartjes,” voegt hij er bij: „da’s ook al neimodies, en êvel, met brand zie je.... op ’t arf!”

„Van oe arf gesproken,” herneemt de weduwnaar, „jongens Bikkers, ge most mien de mergen weiland verkoopen, die achter de meulen krek bij mien Wilderveld leit; ze zeggen da’j d’r wel af wilt wêzen; ’k bin ’en liefhebber van peerds, en doarum he’k ze gern dicht bij huus loopen.”

’t Was of de moan ien de kleine eugskes van Sander ketste: „Verkoopen!” zegt hij langzaam: „Nee Homan, dóár he’k nooit oan gedocht; ’k zou ’t weiland niet misse kunnen.... en ook....”

„’k Weet road, ’k weet road!” roept Harmen: „as buur zu’j mien gern van dienst wille wêzen: Dat mien uuterweerds bêter zin dan ou binnenweike dat weet ’en kiend; nou dan: gij van mien ’en mergen uuterweerd, ik van ou ’t stuk achter de meulen....?”

„Hê hê hê!” klinkt het uit Sanders mond, maar Harmen kan niet heuren of ’t lachen of proaten is.

„Da’s dan akkoord!” roept de weduwnaar: „Veuruut moar! Gunds in De Lindeboom doar zuwwe is opstêken. Vort Reuske!.... Weetje: ’k heb ’t peerd noar mien wiefke genoemd. Loopen kan ze; wi’j ’t is zien?

„Dank oe, dank oe!” valt Sander haastig in—went hie was bang ien’t voaren: „Veurzichtig! veurzichtig!! Moar van de wei... wi’k zeggen....” Bikkers slokte: „die is mien krek zoogoed gelêgen as ou; en, best is ie, meer as best!”

„’k Ben geen kniesoor! verdrêjd!” roept Harmen met klem: „um Reuske bij huus te houwe wou’k ’et meulenstuk; moar weet ie wat: ’en mergen uuterweerd en—honderd doalder ien’t zekske d’r bij....? Alla: hoe is ’t ’r mee....?”

„Heur is, hê hê hê, da’s te weinig,” zegt Sander: „’t meulenstuk is ’en arfenis; ’k het ’r zwakkigheid op; en, zie je....?”

„Schei moar uut! schei moar uut!” roept Harmen: „hier hewwe De Lindeboom al. ’k Zal ’t mergen bij kloarlichte dag wel kloar met oe speulen; ’t is nou te duuster. Wacht, doar zie’k vrouw Grompel al stoan.—G’n oavend moeder!—Ho Reuske! we zullen is oanpiepen.—Is ’r niemand um ’t peerd vast te houen? Allinnig stoan dat duut ie niet gern.—zoo Koatje, bin ie doar! Jong dern, naar ’t peerd en niet te veul noar de moan kieken, heur ie.—Alla Bikkers, kom mee; moeder Grompel schenkt ’en glêske konjak dat ’en dood mins weer lêvendig wordt.”

Sander Bikkers is mede uit het karretje gestapt. Toen Homan hem, een uur geleden, heeft gevraagd: of ie mee wou varen, toen het ie op die weergoaise Lindeboom niet gerêkend. Sander het ’et land oan kroegen; ’t zin drêjkolken, zóó bi’j boven, zóó d’r onder, en—genacht soam!—Ien kroegen of harbargen kregen ze Sander nooit. Uut godsdienstigheid, zei deez; uut knieperigheid, zei ’en ander.—„Kom mee?” had Harmen gezeid, en Sander denkt: ’k Zal veur ’t meevoaren ’en borrel motte prezentieren! ha’k dat geweten, dan ha’k krek zoo goed loope kunnen. As ’t ’r bij één nog bleef; moar den Homan het ’en kop asof ie van ’t natte slag is. ’t Meulenstuk! doar mot ie tóch oan.

„’k Het verrechtig geen tied,” zegt Bikkers: „’k blief ou dankboar da’k mee heb gevoaren, went ’k had mien toch al verloat. Genacht Homan! ’k sprêk ou loater nog wel. Nacht vrouw Grompel; nacht Koatje.” En Homan zegt:

„As ’t dan wêzen mot, wèl te rusten, tot mergen!” En vrouw Grompel trekt ’en halve-moansgezicht tegen Koatje, en Koatje gêft ’en kniepeugske weerum, en zeit:

„Stil peerd! went Reuske hoaide met den veurhoef en smeet de neus ien de locht, asof ze lont rook.

Terwijl Harmen Homan, onder ’t genot van ’en konjekske, met vrouw Grompel over zien beste wief zit te proaten, die moar één joar met hum soam mocht wêzen en nou op ’t karkhof leit; over de vrouw, die ’en bekske had as ’en kussentje, en die ie nooit zal vergêten.... „Alla! nog ’en slukske!”—terwijl Kaatje ’t land het umdat Kobus de veerknecht uut is, en zij nou bij ’t peerd mot stoan wachten;—terwijl Sander Bikkers zijn weg over den Rijndijk vervolgt, en over ’t meulenstuk prekkeziert, ’t meulenstuk dat dien Homan wel twee-, driemoal de gewone pries weerd mot wêzen;—terwijl de moan nog altied ketst op de gölfkes, en de nachtegoal, noa ’en langen slag, zwiegt,—klinkt er hondgebas in de verte, ginds, in de richting van De Kniehorst.

’t Is Waks de hokhond die blaft. Waks is ’en vuule veur vremden ’en heel vuule hond. Zijn hok staat aan den buitenkant van ’t achterhuis der hofstee.

„Stil Waks, koest! ’t is Kobus en ikke,” zegt een meisje van ’en knap pestuur; en, op ’t hooren van haar stem, staakt Waks onmiddellijk zijn uitvallende kettingmetingen en halve-cirkel-beschrijvingen. Waks is om en bij de zestien jaren oud, en—van al de kleintjes, doar ie jonk mee ien ’t nest was, is zij die koest riep, de eenige, die niet is weggebrocht, gunds noar de sloot, umdat—umdat zij krek zoo as hij, te goed veur ’t verzuupen gewêst was.

In duidelijker woorden: Francijntje Schouw was twee jaren oud toen aan de zesling-broertjes en zusjes van Waks, op reeds zoo teederen leeftijd het doodvonnis werd voltrokken. De kleine Waks was Franskes speulpupke; ’t kind voelde zich tot den hond getrokken, en de hond—in één woord, er bestond sympathie tusschen die twee.—Waks kende zijn ouders niet—hij wist niet eens dat er zoo iets bestaan had. Franske wist van haar ouders omtrent even weinig; dit wist ze alleen, dat voader al dood was gewêst nog eer dat zij op de wereld kwiem, en dat moeder starf toen zij op z’n best ien ’t lamplicht kos kieken.

Wij verwijlen niet langer bij de genegenheid, die er tusschen Waks en Franske bestond, maar vragen alleen: Hoe kwam Franske Schouw op De Kniehorst?

De moeder van Franske was de eenige dochter der oudelui Bikkers, en alzoo ook de eenige zuster van Sander geweest; drie maanden vóór Franskes geboorte stierf haar echtgenoot, en weinige weken na die geboorte daalde zij zelve in ’t graf.

Arm weeske! arme Franske! Wel arm, want vader Schouw is een Job geweest,—zonder Jobs laatste dagen van weelde en overvloed.—In de zes jaren van zijn huwelijksleven heeft hij rampen gehad zonder tal, en, toen hij acht weken voor zijn sterven, bij zijn schoonvader op De Kniehorst om een laatste uitredding kwam smeeken, toen kreeg hij nog honderd gulden op hand, maar de verzekering er bij: dat ’t arfdeil van Martje zien vrouw al méér as vergeven, en loater bij starven of dinksigheden, op niks meer te rêkenen was.

Schouw en Martje hebben geen arfdeel meer noodig gehad, maar ’t kind....? ’t Kind heeft er nooit aan gedacht; ’t weeske is bij grootvoader en grootmoeder en oome ien huus gekommen; ze het ’r gegêten en gedronken, en—is ’r opgewassen tot ’en schoone knappe dern. Toen grootvader veur vier joaren stierf, toen het ze, veur ’t erst van d’r lêven, gegreind zonder dat ze straf of roazes gehad had; en nou, nou helpt ze grootmoeder vort, grootmoeder die ze lief het, en zuukt ze oome Sander te believen zooveul ze kan, went, oome Sander is best en wèl, en oome Sander houdt óók van zien „gouwe dukoatje”—zoo kan ie heur, as ’t heel mooi weer is, wel nuumen—en zij.... ze mag oome.... ook.... wel.... en ze is hum dankbaar.... moar, dat oome ’en bietje arg knieperig is, dat onderveindt ze te veul; en, dat oome op ’en keer, toen ze ’t oor van ’en eerden kan had gebroken: „Schoap!” het gezeid: „genoadebrood êten en de boel trampenieren!” da’s ’en ding dat ze lang het vergêven moar niet kan vergêten.

En van Kobus hieuw Franske veul. Kobus niet weinig van hoar; moar, al had ze de halfscheid minder van Kobus gehouen, dan zou ze nog blied met ’en vrijer zin gewêst. Woarum....? Alleen um t’ oavond of mergen onafhankelijk te wêzen; went, ze kos geen botteram smeren—al was ’t dan ook schroal—of ze zei bij d’r eiges: „’t Is toch genoadebrood! alles um Godswil!”

Waks, Franskes vriend, is in ’t hok teruggetreden; heeft er zich in omgedraaid, met den kop weer naar buiten, en ’t vroolijk geklop van zijn staart tegen de hokwanden zegt duidelijk genoeg, dat ie geen jaloersigheid kent, en dat Kobus Van Kempe bij hum ien geen kwoaje reuk steet.

„Ik zeg ’t oe Franske! nóú of z’n lêven niet,” spreekt Kobus: „’t kan nooit bêter; ’en veerhuus is mien lust en mien zin. Gij zelf hebt altied gezeid dat boer Bikkers niet knieperig is; ou geleuf ik ’t beste; zóóveul is zeker: wi’j hebben, mo’j vroagen: en Sander Bikkers kan niet ruuken da’k bij de pacht vierhonderd guldes veuruut mot stellen, ’k Zal z’em vroagen Franske; as ie dan krek van oe houdt zóó as ie zeit, dan zal ie ’t geld wel geven; en Franske.... nog eer dat de rogge van ’t land is, binde gij Kobus’ wiefke!”

„Ik kan ’t niet geleuven Kobus,” antwoardt het meisje: „nee gierig is ie niet, moar vierhonderd guldes! veur ou, veur mien....!”

„En altied hei’j’t laster geheiten dat oome knieperig is,” valt Kobus in.

„Da’s woar, da’s woar!” roept Franske met haaste: „moar vierhonderd guldes!”

„Op ientrest. ’En veurschot!” spreekt Kobus weder: „Mergen oan den dag kom ik hier en prebier ’t!” En, hij legt zijn beide handen op Franskes schouders, en geeft haar: ’en bezoer sloap wel, op ’r mond, die klinkt as ’en klok.

Franske had al lang gezeid dat ’t tied was van weggoan; ielk oogenblik kos oome thuus kommen! Veur dat bij Kobus ’t spek oan den balk hieng, had oome van geen verkeerderoazie wille heuren. Dus—nou nog vrijen um ’en huukske, moar mergen! mergen!!

„Nacht liefste Frans, nacht dierkelief, droom is van me.” En Franske zei: „Gauw vort moar!” En, vort was Kobus, vort noar ’t veerhuus De Lindeboom woar ie knecht was.

Een groot kwartier later—nadat een leelijk geblaf van den hokhond was vernomen—trad Sander Bikkers de keukenkamer der boerenhoeve binnen, der hoeve, die hij reeds gaarne de zijne noemde.

Evenwel de wettige eigenares van De Kniehorst zit nog dáár, in haar krakenden leuningstoel, en is gezond van harte; maar toch—ze strekt de magere handen en armen gedurig naar het plaatvuur uit: „’En oud mins is kouwelik,” zeit ze, en ook—ien heur jonkheid was de Meimoand lank zoo griemelig niet.

De toon, waarop Sander zijn oude moeder en Franske g’en oavend wenscht, is zóó opgeruimd als Sander ’t maar doen kan; en, de vriendelijke weergroet der vrouw geeft het bewijs dat opgeruimdheid aanstekelijk is.

Moeder Gerharda—bij verkorting moeder Grade—begriept wel woarum, en Franske ook. Veur kalver, die Sander gelêverd had, was ie ’t geld wêze hoalen.—Verstoa j’et: Ien de portefeuilje, diep ien de jaszak!

„’t Is loat geworden oome,” zegt Franske, terwijl zij ’t pruttelende koffieketeltje van ’t vuur neemt: „Hei’j van middag gegêten?”

„Da’s te zeggen.... nee,” zegt Sander: „’k Zou ien De Roskam te Z. wel ’en botteram gevat hebben, moar—’t was arg loat geworden. ’t Trof anders oarig da’k mee weerum kos riejen. Onze neië buurman van ’t Wilderveld ree krek hier op oan; ’t is ’en oarige kerl.”

„Goat ’r nou zitten, en loawwe bidden en êten,” herneemt de jonge huishoudster.

Eenige oogenblikken later heur j’alleen: ’t geknets van den houtwurm ien den zolderbalk.

De minsen zitten te bidden. Houtwurmen bidden niet.

„Doar he’k van heure sprêken,” zegt Franske, die de neië buurman weer opvatte: „’t mot ’en vroolikke mins wêzen.... Och, hoe heit ie ook weer....?”

„Harmen Homan,” valt Sander in: „’t zeggen was dat ie splint had, en—nou he’k ’et gezien: rejoal heur, peerd en kerreke, kant en kloar!”

De oude vrouw heeft de gewoonte om door gebaren of klanken van haar belangstelling in ’t geen men zegt te doen blijken. „Wel! wel! He’k z’n lêven!” en „Si! si!” zijn Grades meest gebruikelijke uitroepen—waarvan zij nu den laatsten deed hooren—terwijl haar bij buitengewone gelegenheden ook buitengewone uitroepen ten dienste staan.

Denk niet dat we met Grade gaan spotten; neen, Sanders moeder is een brave trouwe ziel; slechts jammer—doch stil! Sander Bikkers roept: „Watte kunsten! Wat weergoaise gekheid!” en Grade knikt goedkeurend, want, Franske heeft ongemerkt in den zwarten ketel, drie eiers veur oome gekookt; den heelen dag niks te êten, dat kos niet.

Sander schuift het bakje waarin de eieren vóór hem liggen van zich af: „Eiers! as ze vier cent oan de mérkt doen!”

Grade maakt een teeken van: toemoar!

Sander heeft honger; hij pruttelt iets binnensmonds, vat een ei, legt het voor zijn moeder neder, en zegt:

„Alla! as gij d’r ook een wilt vatten.”

„He’k z’n lêven!” zegt Grade en legt het ei bij Franske neder. Franske zegt: „Dat ku’j begriepen!” en ’t ei, dat nog eenige malen door Grade wordt ter zij gelegd, en haar opnieuw door de anderen wordt toegeschoven, strekt der oude in ’t einde tot een smakelijk hapje; maar ook, Franske ziet dat Sander den board likt, en—umdat ’et dan êvel zoo wêzen mot—zien tweede ei tegen de toafel butst.

„Ze willen anders wel zeggen dat die Homan wat rauw van lêven is,” spreekt Franske weder, terwijl zij, in ’t minst niet overdadig, een snede eigenbaks botert.

De boter schijnt voor Bikkers’ oogen een aantrekkingskracht te bezitten; waar boter verwerkt wordt daar dwalen zijn oogen.

„’k Heurde ien Z. dat de botter weer veertien en ’en half is,” zegt hij met iets haastigs in de stem.—Franske vuult ’em, en striekt heur mes op ’et botterbord af.—„Rauw lêven!” herneemt Sander; „as Homan geld het, dan mot ie het gebruuken; ik zeg dat de man rejoal is, en rejoal doar hou ’k van—a’j ’t wêzen kunt. Z’n vrouw het ie dood, en doarum kos ie te R. niet blieven. ’t Is ’en knap slag van ’en mins, wel êns zoo zwoar as ikke, en ’en kleine tien joar jonger.”

„Oome hei’j niet geheurd dat ’et veerhuus te R. ondershands te pacht is?” vraagt Franske en kiekt noar ’t vuur.

„Nee Franske.”

„De wêduwvrouw wil d’r afwezen, êvel wil ze ien ’t huus blieve wonen, achter ien, weet ie, en ’t veerhuus veur den pachter.”

„Niks af geheurd! Wat zou dat Franske?” klinkt Sanders weerwoord.

„Joa.... zie je....” aarzelt Franske: „Kobus had ’r ’en oog op. Niewoar grootmoeder, ’k zei ’t oe straks al....?”

„He’k z’n lêven!” zegt de grootmoeder, en licht vol verbazing haar hand op.

’t Goeje mins was ’t verrechtig al lang vergêten.

„Zoo! het Kobus doar zin ien,” spreekt Sander, en—weg zin zien eugskes.

„Met ’en knecht op ’t veer te houwen,” herneemt Franske, „gaf ’t veur de wêduwvrouw geen rêkening, en, met ’en schikkelikke pacht was ’t veur Kobus ’en oarig bestoanje. Kobus is ’en beste veerman.”

„Dat is ie!” bevestigt Sander: „’k heb ’em oan ’t veer bij de Lindeboom z’n lêven niet onbekwoam gezien.—Loawwe danken, went moeder het sloap,” laat hij er spoedig op volgen, maar ’tgeen hij zegt is iets anders dan ’tgeen hij denkt, en ’t denken is: De olie kost geld; m’n kos ook bij ’t moanlicht wel eten.

’t Knetsen ien den balk is weer ’t eenige gewêst wa’j heurde. Loater: ’t genacht zeggen. Sloap wel.

Sander is naar zijn eigen verblijf getrokken. Op dit oogenblik stapt moeder Grade in haar bedstee binnen de keukenkamer, en Franske, die de boel het geredderd, kiekt, véurdat ze zich uitkleedt, nog erst is deur ’t venster noar buuten. ’t Moantje schient oolik.—Krek of ’t lacht.—Oom Sander het goed van Kobus gesproken; ’t was ’en beste veerman!—De moan lacht verrechtig! Nacht Kobus, slaap wel! tot mergen!

’t Is mergen! De jonge huusmus’ en spreêuw’ schoppen ’en leven op ’t dak asof ’t karmis is. Schik hebben ze; moar—as gundse karsebongerd, nou spierwit van bluumpkes, gruun zat ien ’t blad, met duuzenden roodböllekes d’r onder, dan hè!! zou ’t nog anders wêzen!

„Wat niet is kan worden!” redeniert ’en ouwe spreêuw.

„A’j moar tied van lêven het!” antwoordt ’en hoagelschot. Roak of niet roak, da’s de vroag nou.

Weinige oogenblikken geleden is Harmen Homan De Kniehorst opgereden. ’t Was nog frisch; en Grade, toen ze even was buiten geweest, had recht gehad met te zeggen: Minsen kienders! ’t blieft moar koud veur den tied van ’t joar.

Homan had hard gereden, want, hij was al vroeg naar de stad geweest, en Reuske was stik bezweit dat de damp d’r afsloeg.