Part 5

„Uit de Haarlemmer van den 6den dezer heef ik gezien dat uwees krek heitte as ikke en dat Uwee Lord naar Parijs goeng. Daar zij ik over doende den heelen tijd, went ik heef bezonder veul femiliezwak. As ge nou—docht ik al—over Holland, laa’k zeggen Gelderland, bij name over E.... in de Betuw, terug goeng, en ’t Bijenveld opzocht, dan kosten we mekare is zien en spreken. Da’k van aadel bin, dat geleuf, maar dat weet ik toch niet. Ge hebt hier ’en Balders die metselaar is, maar dat besteed zich geen haar. As’k zeg da’k honderd en dertig mergen land onder de ploeg en honderd en vieftig stuks vee in ’t land heb, dan lieg ik geen schepel of kalf.”

Alleen die honderden er bij waren abuis.

„Als ge kumt, Lord William Balders,—nêf za’k maar zeggen,—zal Uwee zien dat ’t spulleke zien man wel weerd is. Ziede ook getrouwd, en heb ie kinders? Ik heef m’n tweede. Van mien eerste heef ik een aardig deernje, evel zonder veul begriep. Den dag naa dat ik oe naam in de krant zag, kreeg Sanne—zoo heit mien tweede vrouw—’en jongske, en nou staai ik er op dat hij ook William zal heiten. A’j peet wilt wezen en doopgetuige, dan mot Uwee Zondag over acht dage hier zin, dan vel ie met den neus in ’t vet, van wêges de slagt. As oe de reis te kras is, dan za’k oe den buul wel is vullen. ’k Wou wel geern, Uwee bij den doop naas me sting. Dat ik denk dat we femilie zin, zit ’em ien ’t woord van mijn grootvader, die zei, dat zien broeder naar ou land was gegaan. De groetenisse van Sanna en Luitiena en Williammeke, die we voorders Wimpke zullen hieten, en blief ik meseu Lord William Balders, bij okkazie antwoord, Uwee toegenegene neef,

Hannes Balders.

Het is misschien niet geheel overbodig hier vluchtig aan te stippen, dat het schrijven van zulk een brief, een schets is—ofschoon van verre—naar ’t leven genomen.

Geen woord was er op dien brief teruggekomen. In den beginne had Balders aan jan en alleman gezegd, dat ie ’en Lordschap die zien eigen nêf in ’en rechte lien was, op den doop van z’n jungske wachtte; maar, toen de groote Hannes één, twee jaren tevergeefs gewacht, en menigeen al eens over den Engelschen Lord-nêf gelachen had, toen had Hannes er van gezwegen, stil gezwegen, en slechts wanneer hij alleen was keek hij, zooals nu, zijn opstel nog eens in, en sloot het met de courant weer in de hooge latafel.—Ronduut gezeid, ien stee van ’en brief schrieven was ie d’r wis op uutgetrokken, over Pries noar Londen, as ie zooveul plint had gehad as ie gern wou dat de minsen ’t gleufden.

„Tik! tik!” klonk het op de ruiten.—Kees de arbeider stond buiten, en riep naar binnen: „Boer Balders, d’r is ’r één, die oe sprêken wou.”

„As ’t Levie um de ossen is, dan zeg moar, da’k er mergen mee naar de merkt wil.”

„Nee, ’t is een ander.”

„Wie?”

Kees heeft zeker de vraag, die anders luid genoeg gedaan werd, niet gehoord en kijkt onnoozel.

„Wie?” roept Hannes luider.

„Och dinges, hoe heit ie ook—za’k maar zeggen....” prevelt Kees.

„Nou, loat ’em op ’t diekkamertje, ik kom zoo stond.”

„Gea moar binnen Huibert,” zei Kees eenige oogenblikken later, en Huibert trad het dijkkamertje in.

Huibert Balders was in ’t geheel geen kind meer; eer zou j’em vijf en twintig dan negentien hebben aangezeid, maar toch—a’j goed luustert dan kun’j ’em ’t hart heure sloan.

„Hêêêê!” kwiem ie gedurig—„zoo roar, zoo kort van oajem!—zoo dreug, zoo plekkerig ien den mond; zoo knikkerig ien de knie?—Kom..... verdrêjd! ’t Is krek ’en mins as ikke.—’t Is niet gering hier.... ’en vergulde spiegel! Harrejennig, wat zie’k er uut! zoo bleik as de dood, en êvel bin’k heelegoar werm. Wat zou Luutje wel zeggen as ze wiest da’k hier was....?—Lupt ze doar buuten? Verrechtig! Kiek met ’en pers jekske en ’en witte rok oan. Hoe proper en toch hoe simpel! doar zit geen grutsigheid bij. Wa’n oarig wiefke zou ’t wêzen!—Pst!—Luutje? ’k Wou dat z’is hierhin uutkeek! Pst!———’k heur wat. Zou oome d’r oan kommen....? ’k Wou da’k weg was.... ’k Gluuj as ’en bol ien den oven.—Bi’j gek jong, kerroazie!” En nauwelijks had Huibert de gedachte om ferm te wezen bij zich verlevendigd, of de deur ging open—Huibert draaide zich wat schuin op zij—en Hannes trad binnen.

„Wie he’k doar?” vraagt Balders op een toon zoo voornaam en deftig als hem mogelijk is, en laat zich tegelijker tijd in een armstoel zakken.

„Huibert—Huibert Balders oome,” klinkt het antwoord, en hij die het geeft vermant zich en komt een schrede nader.

De grootste verwondering teekent zich op Balders gelaat. De hand brengt hij boven zijn oogen alsof hij scherper wil zien en eindelijk zegt hij afgemeten: „Gij!—wat woudt gij hier?”

Eenige oogenblikken blijft het stil. Huib wou zoo veul, moar—’t wou d’r niet uut.

„Ik meinde,” ving Balders langzaam aan, terwijl hij onrustig de handen over de armen van zijn stoel liet heen en weer glijden: „’k meinde da’k dukkels meer as kloar had gezeid, da’k op bezuuken van een van de Hoazekamp niet gesteld was.—Heit ie Huibert?”

„Noar oe vader oome, mien grootvoader.”

„Dat die Huibert heitte wiest ik lang véur ou; dat ha’j mien niet te rappelieren. Wat doe’j hier te kommen?”

Huibert ziet strak—„Loa ’k moar!” Hij vermant zich, treedt den oom naderbij, en spreekt zacht en schijnbaar kalm:

„Oome, d’r zin twee bruurs, de een is riek en hoog, de andere is erm en hoalt ’et zoer ien de wereld; de erste bin gij, de....”

„Lês ie ’en boek! zeide roazend!” roept Balders: „Hei’j en leske van buuten geleerd um mien is oan’t buis te kommen? Proat moar niet wiejer menneke; die kemélie die kenne we al: gêf ie wat of doe’j ’t niet gern. Da’k riek bin, misschien de riekste uut de Bêtuw, dat weet ik, en dat weten ze allemoal, méér as ik zien loat of weten wil. Da’k de erste bin doar beruum ik me op, umda’k et deur eigen hand, en eigen heufd, en eigen overleg—zie je—gekregen heb; geen mins en geen ziel he’k ’r dank veur te weten. Als gilluu van de Hoazekamp, nou met ’en lêge buul kumt, dan kniep ik de oogen dicht zie je—zie je, zoo doei ik dan; went eigen schuld ploagt ’en mins ’t meiste.—Blief ien oe stand, zei ik; moar fluute Jan Berend! ik wiest wel dat de botter uut ’t vat, en ’t nekske zou buugen. Komplement menneke, en da’k er niks van wil heuren; loat vader Oarie blied zin dat ie zoo véul van mien kreeg.”

’t Schemert Huibert, maar ’t laatste heeft hij verstaan, en hevig wil hij roepen: „Gelogen dat ie van ou kreeg!” maar hij toomt zich in, en vraagt bedaard: „Van ou gekregen oome! doar he’k nooit van geheurd.”

„Da’s wel meugelik!” zegt Hannes: „moar—as ’t hier Engeland was, dan zou’j ’t bêter begriepen: de oudste zeun kriegt doar alles, de andere kunne heerkomme zuuken.”

Dáár wist Huibert niets van. Die woorden, zonder ziel of grond, verzachtten echter zijn wrevel. ’t Was meugelik dat voader van oome meer as zien recht had gekregen. ’t Kon wêzen.... en, kalmer nog meer naderbij komende, sprak hij gevoelig: „Dan zou’k oe de hand drukken oome, dan zou’k oe zêgenen, went, alles wa’j oan voader gedoan hadt, dat zou’k rêkenen as oan mien gedoan.”

„Loat moar zitten, loat moar zitten!” zegt Hannes, terwijl hij de hand afweert die hem werd toegereikt: „Doar wi’k geen dank veur.” Opstaande: „Wou’j nog wat anders?”

„Nee oome.... nee, niks....”

Doar geet Luutje ’t venster langs:

„Joa oome, joa, nog ’en enkel woordje;” en radder vervolgt Huibert, terwijl Balders met halfgesloten oogen naar de hoogte ziet: „Joa, oan ou hangt ’et heil van mien lêven. Oome, eiges hei’j’t gezeid: Trouw in oe stand; en ikke oome, heit ik geen Balders, geen Huibert noar oe voader? Kiek, al zeg ik ’t eiges, ’k heb handen oan ’t lief en gevuul ien de botten; en zie je—weet ie—hoe za’k zeggen——altied hewwe mekoare ien ’t hart gelêgen. Luutje, och Luutje he’k zoo lief, zoo kneujig lief oome; as ze mien wier, joa, ze zou gelukkig wêzen as ikke. Oome, ge bint wel wat heug, moar kwoad bi’j toch niet; nee, dan zou’j geen bruur van voader wêzen. Och, a’j ons soam is oankeek—kiek, dan zou’j geen nee kunne zeggen; dan kowwe verkeeren zoo lank a’j’t wou; dan zou j’ ook voader de hand wel rieken; oome, God zou oe zêgenen, ou en oe kiender. Och! ’k het Luutje zoo lief, zoo kneujig lief—kiek, doar hei’j nou alles.”

De toon, waarop Huibert gesproken had, was inderdaad zoo gevoelvol geweest dat hij een steenen hart zou gebroken hebben. Balders hart was niet van steen, in ’t geheel niet, maar—in ’t hart zat ’en lillik ding dat zwart was; ’en stooterig ding dat alles ’en por gaf wat bêter dan hie was, en binne wou kommen.

Balders was werkelijk een oogenblik getroffen. Hij zag Huibert daar zoo smeekend staan, en al kan hij aan zijn vurigen wensch geen gehoor geven, een vriendelijk woord zal hem troosten.... „Vort!” zegt het leelijke zwarte ding dat in ’t hart zit: „vort! d’r uut’r mee! Is dat ’en astransigheid; heigrond um weigrond kommen! Vort! d’r uut ’r mee!”

„Ei, ei,” zegt Hannes langzaam: „dat dingske was ligt te prebieren hê? Dank mien op oe bloote knie’, da’k niet de perdzwiep vat, en oe, zoo lank a’j bint, van mien arf kasseboen....—Of ie nou rood wordt of bleik, en of ie nou met oe klavieren scharmt, doar he’k geen spier mee van doen manneke. Gelieke stand!? Denk ie umda’j oe Balders nuumt da’j doarum ’en echte Balders bint. Goat ’r moar vroagen ien Engeland, dan zu’j heuren—dan zu’j heuren! dat de oudste zeun alles ien noam en doad is.—Oe vader heit hier ien’t land Balders, moar d’r buuten zouwe z’em anders leeren; en dan—nog op den koop toe—zich eiges versmieten en verslingeren oan ’en dern die’k nog niet bij ’t volk op den dêl zou willen; die me te min en te smerrig is um....”

„Um! um!” schreeuwt Huibert in vreeselijke woede, terwijl hij zich tandenknarsend en met doodsbleeke lippen voor Balders plaatst en hem dreigend in de oogen ziet: „Mien lieve beste moeder besmêlen! die vrome trouwe moeder....? Mins! mins!! je bint geen mins, ge bint.... God weet wa’j bint, moar weerd bi’j da’j lêger velt as de put diep is; da’j.... da’j....” en Huibert loopt met gebalde vuist driftig het kamertje op en neer, en ’t zwarte ding in Balders hart roept als een razende: Weerlichts! en donders! en nog lilleker woorden, die we maar weg zullen laten.

Daar gaat de deur open; ’t is Luutje. Luutjes lief gelaat teekent angstige bezorgdheid. Huiberts blik ontmoet den haren. Die blik ontwapent zijn toorn: „Oome,” roept hij kalmer doch levendig: „a’j eiges oe moeder hebt liefgehad, zeg dan da’j de miene belasterd en besmêld hebt; trek oe zundige toal ien.... of anders....”

’t Zwarte ding van binnen hoort Huiberts kalmeren toon, en—bloast zich nog ens zoo dik as ie is; en Balders roept gekrenkt vol bitsheid: „As de weerlich m’n huus uut, heur ie! Zu’j d’r uut, zeg....? of mo’k oe oan ’t buis kommen....? Wou’j mien hier de wet nog lêzen? Een twee.... drie, opgemarsierd.... mars!!” en, met zijn stevige vuist Huibert in den kraag vattende, dringt hij den knaap, die daarop niet bedacht is, ter deure uit en verder.... en verder, tot buiten de voordeur.

„Um Gods wil, voader!” roept het meisje; „voader, nog giesteren het Huib mien uut groot gevoar geholpen: um Gods wil, wat kwoads het ie ou gedaan? Luuster—heur!” Maar, vruchteloos was het dat zij hem toeriep en aan ’t pand van zijn jas trok, Huibert was buiten eer ze ’t wist, en Balders schreeuwde: „Ook ie wilt den kop boven uut stêken; boven mien, boven oe voader, hooveerdig dink! ’k bêf ’r van; zóó he’k ’et nog nooit belêfd!”

„Best!” zei ’t zwarte ding van binnen, „de bovenste heit ie, en de bovenste mo’j blieven.”

Luutje weende. En Huibert?

Huibert ging koud water drinken, twee, drie, vier glazen. Thuus gekommen viel hij zijn lieve moeder om den hals,—die docht dat Huib ’t ien’t heufd was gesloagen—en kuste haar op ’t vriendelijk bezorgd aangezicht.

Huibert ging dien dag in ’t land om klaver te maaien, en hij maaide dóór, zonder schoften,—vremd, zonder praat of weerwoord.

En ’s avonds? Ja, hij ging te bed, en in ’t schemerdonker zag hij zijn stoel weer staan, met de kleeren er op, en de schoenen er onder, en—ginds in den hoek zag hij ook ’t geweer hangen. ’t Mussengeweer!.... Al dee ie ’t niet gern, de spreeuw’ en de mus’ had ie ’r wel mee geroakt dat ze drêjden en soezelden. Doar hieng ’t.—Ien den oorlog schoten ze mekoare wel dood zonder hoat ef nêteligheid. Doar hieng ’t; niet wiejer as ’en el van ’em af. Wat gluujde ’t heufd. De oogen kneep ie dicht met geweld. Moar hoe arg duuster was ’t nou!

Overeind ging hij zitten. Een sprong—en hij was het bed uit.

Daar staat hij met het geweer in handen. Bij het venster beschouwt hij loop en pan en vuursteen. Omlaag naar buiten wendt hij den blik.—Lienks ien ’t duuster leit ’et Bijenveld. Doar slupt ie de lillekerd, de trotse mins!

Rechts waart zijn blik, en ’t kerkje met den spitsen toren trekt zijn oogen. Langs de leikes heer, klimt en klimt ie; op den hoan tuurt ie; en den hoan heurt ie kroaien, driemoal kroaien.... en—noar hooger kiekt ie, dóár gliensteren de sterrekes weer helder as glas, en weemoed schiet hum ien ’t hart; ’t mussengeweer loat ie zakken; bei z’n hand’ drukt, ie veur de oog’. „Moeder! Luutje!” roept ie, en—tranen, dikke tranen glinsteren in zijn oogen. ’t Zin sterrekes, Goddank heldere sterrekes.

Drie jaren zijn er verloopen. Wilt ge weten wat er in dien tijd is veranderd? Zie, daar ligt De Hazenkamp, maar niet één gelaat herkennen wij. Arie Balders heeft een jaar geleden dat erf verlaten, moeten verlaten. Ongeluk en ziekten van hem en de zijnen brachten hem in ’t achter, en Hannes—de rieke Hannes zag ’et oan zonder wee of hulp. Van boer is Arie arbeider geworden, en ginds woont hij in een klein huisje juist bij den grindweg. En toch, ’t is aardig, toch kan hij met zijn Lieske God nog ielken oavend danken veur zêgen bij veul ramponderveinding. In vergelijk heeft hij het beter dan vroeger op De Hazenkamp. Brood en minder zorg. Al moest hij om zijn verval veel achting en schijnvrienden, ja zelfs de kerkvoogdij verliezen, toch is hij tevreden, en zelfs zouden Arie en z’n wijfje heel tevreden geweest zijn, wanneer hun Huibert, hun oudste—niet arg verminderd en vremd van heufd, dukkels arg vremd en stil gewêst was. Die ’et niet zag zou ’t niet geleuven, hoe machtig veul de ronde flinke jong in die drie joar’ verspeuld had. Warken dee ie als ’en êzel, da’s zeker; êten en drinken dee ie op tied, da’s óók zeker, moar, dat ie d’r uutzag as ’en voatdoek; dat ie geen woord sprak of ’t most broodneudig wêzen; dat ie nooit, ’s mergens noch ’s oavonds ’en liedje zong of ’en deunje floot, en dat ie altied keek as ’en huusmus ien ’en kenariekooi, schuw en akelik, da’s net zoo zeker.

Nog tevredener ook zouden Arie en Lieske geweest zijn, zoo niet de kleine Netje—woar moeder zoo mee getobd, en gekrooien had, gesturven was. De minsen zeien, dat ’t heel gelukkig was: heel gelukkig! Moar de minsen vuulden niet wat Oarie en zien wiefke vuulden. Woarveur hei’j meer hart en zurg, veur ’t rechterbeen dat ree, of veur ’t linker, woar ’en gat as ’en vuust ien zit?

Maar, wat hun weervaren was, ze hadden God voor oogen gehouden, ze waren dankbaar tevreden, en hoopten voor Huibert op betere dagen.

Het Bijenveld ligt daar nog als vroeger, maar—a’j de oogen scherp zet en wiejer kiekt as oe neus lang is, dan zu’j toch wel ’en bietje schotsigheid zien. Ge mot boer wêzen om te vuulen woar ’t hum krek ien schêlt, moar zien ku’j toch, dat de schoen’ zin uutgetrokken en de slof’ zin oangedoan.

Daar is Hannes, de groote Hannes. Oan zien neus ku’j niet zien dat ie gekker as gek is gewêst, en koaler as koal d’r af is gekomen.

„Stil,” fluistert Kees de arbeider: „k bin met den boer—St.-Jan ’en joar—met de ossen noar Londen gewêst: dat ie dartig keuningskoppen op ’t stuk verspeulde wil ie niet weten; dat ie ’en nêf of ’en eum zocht, die de erste van ’t land was en Balders heitte, doar sprêkt ie geen woord van; dat ie doar, deur zoo’n mikmaks van ’en kerl ien de hugt gestoken, veur ’en oarige pluk is afgezet, doar zal ie geen toal van lochten; dat ie wark had um ien’t noajoar ’t jonge vee te koopen, doar kniept ie de oog’ van dicht. Dat Kees de noarigheid weet, dat stêkt ’em genog. Kees mag ’r geen woord van sprêken.... Nou, dat duut ie ook niet, hie fluustert ’et moar.”

Op ’t oog is Hannes Balders niets veranderd, maar Wimpke wel. Wimpke is nu acht jaren oud; ’t is ’en mooi ’en knap jungske. Zoo stadsig ziet ie ’r uut. ’En loakens bokske, ’en schots kielje, ’en spierwit kroagske, ’en gêlzied deske.

Noar de derpschool mocht Wimpke niet, dóár was Luutje glad bedurven. Nog ’en joar wiejer, ’t most buugen of bersten, dan zou ie ’en meister ien huus hebben, en alles leeren, tot Engels toe.

Zoo’n lieve jong, zoo’n lekkere jong! „Kom is hier Wimpke,” roept Balders: „zeg nóg is wat burgemeisters Oarend oe leerde; toe sprêk is Frans. Toe, dan krieg ie ’en kwartje. Toe dan.”

„Bezoer meseu, voes êt ’en foe meseu.—Nou ’t kwartje!” riep de jongen; en Balders zei: „Owie meseu,” en gaf het kwartje, en had ’en oarigheid, en lachte dat ie meinde te stikken. Den Oarend most hum nog meer leeren. Wimpke was sneu, zonder weergoai, ’en jong um te stêlen!

’t Is avond geworden. Aan de linkerzijde van Balders woning nevens de lage zijdeur staat de welput. ’t Is Luutje die op den rand zit. Wat is ze schraal en smal en akelig bleek geworden.

„Ze lêven te vet en te kwiestig,” zegt de afgunst. „Z’is jongensgek,” zeggen de meisjes die geen jong kunne kriegen. „Ze lupt met de têring,” zeggen de meesten. „Jammer van zoo’n knappe dern,” zeggen de jongens. „Doar he’j de preuts- en de stiefheid,” zegt Berend, die ’en blauwtje liep, en arg verliefd was gewêst. „Krek as ’t heurt, dat kumt ’r van,” lacht Sander, die machtig veel op ’r duiten geloerd en ook ’en blauwtje geloopen had.

Zéker is het, Luutje voelde zich slap en ziek en treurig. Veel heeft ze geleden. Ze had zich met Huibert ’en kluuske getimmerd; wreed was’t weggeschupt. Op ’t puin tuurde ze drie joaren lang. Botter had ze willen strieken op ’t brood van ’t erme Oarie’s-huus; weg was’t genomen en—veur de verkens gegooid. Deur zuuvere gloas’ had ze ien voaders verval gekeken; hum eiges had ze tot warken, zuinigheid en afstand van hoogmoed oangeteid: fluite! Hannes was de erste, de erste zou ie blieven. Gaf Piet honderd veur ’en vulle, Hannes gaf er honderd en tien; met buultjes was ’t geld in huus gekommen, met zakken was ’t ’r uutgegoan.

Eenig geritsel in ’t elzenhout ter rechterzijde, doet het meisje vluchtig ontstellen en haastig omzien.

’t Is Huibert. Drie moand’ gelêje sprak z’m ’t lest, en, veul viel ’r veur, toen voader—hoe bleef ’en roadsel—d’r achter was gekommen.

„Luutje!” roept Huibert, „één woordje asteblieft.”

Vreesachtig ziet het meisje rond, doch, schielijk snelt ze op het elzenhout toe, naar Huibert, den trouwen Huib, die haar zoo lief is.

„Luutje ik bin ’t; moar op ’en distansie asteblieft,” zegt Huibert, en weert haar af met de hand. ’t Meisje blijft staan. Wat mocht er wezen?

„Luutje ’t is lang genogt; lang he’k oe ien ’t heufd gelêgen, en lang, heel lang he’k oarigheid in ou gehad.”

Wat vremde toal!

„Alles sliet met den tied Luutje; ’en keers wil vet um te branden; bij mien is de olie de lamp uut. Zuchten en steunen Luutje ku’j volhouden één, twee drie joar, moar dan ook is ’t op, dan geet de oarigheid ’r af.”

Wat roare stem!

„Gij ien de hugt, ik in de lêgte Luutje, dat lupt ’en averechtse weg uut; da’s ’en onneuzel ding. Ronduut gezeid: ons spulleke geet me vervêlen. Oafke Van Houten het me allang zoo toegelonken, en—ik ken ’r ’en trop, die ou noar de oog’ zien, geliek van stand en stief ien de duuten.”

Was ’t donker.... of wier ’t op ens zoo duuster?

„Ien vrindschap scheie Luutje, is bêter as mekoar ophouen en ien den weg stoan. Vrij za’k wezen en vrij zulde zin; wat oe voader meint is woar en goed; kalf bij kalf en koei bij koei.”

Zat ’r ’en kat op ’r kêl?

„Nou Luutje, hier is mien hand. Atjuus heur,—hier—wi’j niet vrij wêzen.... ’k Zeg oe nóg ens, ielk z’n wêg—dan—lachen we weer eer de karmis ien’t darp is. Hier—ien vrêje en vrindschap. Mergen Luutje, mergen zu’j tien pond lichter wêzen. Dan———God! wat schêlt oe—? Luutje! wat kiek ie roar! Wa’k oe bidden mag, sprêk toch,—wat hei’j—Luutje? Lieve Luutje, sprêk—sprêk—’t is krek of ie starft. Help—minsen, help!—ze starft! mien Luutje, o God!”

Daar staat de knaap en aan zijn voeten ligt het zwakke door den vreemden aanval zoo diep geschokte meisje in bezwijming neder. Hij meent wél te handelen, in haar belang heeft hij zich zelf bestreden; hij heeft haar hart weer vrij en zoo haar lichaam weer gezond willen maken. Toonde hij zich los van haar, los zou ze van hem wezen.

Maar zie hoe hij heeft misgerekend, en—hij kust zien liefke verscheidene malen op het doodsbleeke aangezicht; snel loopt hij op den waterput toe, doet den emmer dalen, doopt zijn halsdoek in het opgehaalde koele water; ijlt terug, verfrischt de dierbare, en meer nog de teedere woorden—zoo geheel in weerspraak met de rol, die hij daareven speelde—meer nog de warme taal van ’t minnende hart dan de koude van het welwater, brengen het meisje tot zich zelve terug, en ’t eerste wat ze zegt is: „Huibert, Huibert, was’t ’en dreum, he’k oe weer, of....?”

„Al mien lêven! al mien lêven!” roept Huibert vurig. „Luutje, da’k oe zeer dee, ’t was uut bestwil. Luutje, zoo woar as ge mien liefhebt, zoo woar he’k oe altied, altied liefgehad.” En Luutje, ze keek Huibert oan met heur kloare trouwe eugskes, en Huip, hie bad: Mocht God heur starken en voaders hoogmoed brêken meteen!

Een half uur later trad vader Hannes de keuken binnen. Hij riep zijn dochter. Zij was er niet. Naar den deel: „Luutje!” Geen antwoord. Op haar kamertje: „Luutje bin ie hier?” Een zwakke stem: „Joa.”

Hannes treedt op de bedstede toe; ziet zijn dochter nog bleeker dan gewoonlijk er nederliggen, en zegt: „Wat schêlt ou weer?”

„’k Was zoo slap voader, a’j mien hebben wilt za’k opstoan.”

„Slap, umdat’j niet êten wilt. Is ’r één boer woar zooveul vleis ien huus en zooveul ien den pot kumt? Woarom êt ie niet? ’t Is ’r; ’t steet ’r; die slap wil wêzen kan ’t worden ook.”

„’k Heb weinig trek voader.”

„Zet oe dan ’en kummeke koffie zoo stark a’j ’t lust, moar sprêk me van geen slapheid; as ik wil, dan smiet ’k den starkste op zied. Êt!” besluit Hannes: „en dan ku’j zóó doen, zóó!” en bij dat zóó slaat hij zich een paar malen met kracht op de borst.

’t Meisje zag den vader aan, en zeide zacht: „De kracht kumt van God.”

„Altied teksten as ’t niks te pas kumt,” schimpt Hannes binnensmonds, en ’t zwarte ding bloast weer: „Wa’k wil dat wil ik! en wa’k wil dat doei ’k.”

Hannes! Hannes! ’en streujwis wiejer dan zou’j den oppersten Heer zien teugels griepen. Groote Hannes, wat zou’j klein, onneuzel klein worden. Schei uut, sprêk van wat anders!

„Kracht of geen kracht,” zegt de vader na een oogenblik stilte. „Mergen is ’t peerdsmerkt te B.—’k Goai er met Mie de hardlooper heen. Wimpke zal mee; moar zie je, ’k wil dat ie op z’n allerbest zal wêzen. Het ie ’en plooikroagske schoon? Is alles beheurlijk ree en bekwoam? En dan veur mien—de zuiveren gespels wi’k op de schoen’; de zulveren zweip’ die’k met harddroaven won, wi’k gebruuken, en ’t heufdstel van ’t peerd mot ook gepoetst. Milles van Z. leit altied te zwetsen en te bluffen: dóar he’k ’t zoer oan. We zullen fien neuske veurop zetten en hum is teunen, dat we méér zin dan hie met z’n proats. De gouwen tabaksdeus mo’j ook nog ’en striekske geven, en hier—de spullekes hier, kast en sinjetten, beheurlik Luutje; poetsen dat ku’j! Kom dern, ’et bed uut, a’j eer in oe voader stelt.”

Toen Balders het kamertje verlaten had, zuchtte het bleeke meisje diep. Met moeite stond ze van haar leger op, zocht de voorwerpen bijeen, die ze bewerken of zuiveren moest; werkte—werkte tot loat ien den oavend, en rook gedurig oan de azienfles umdat ze zoo roar, en zoo vremd, en zoo slap was.