Part 38

—Welzeker, as Dorus hier veur ’em stond, dan zou ie hum vroagen: Wóárum, wóárum ook alles buuten voader gedoan? Woarum, ook nooit, nooit geproat: alschoon ikke niet proat!—’En eigen uutvindsel, woar ie zelfs op de Toonstelling mee parrieren kunt, da’s nog wat anders as ’en poort van turven, of knutseloarij.—En,—’t mooiste darpskiend—as ze niet dwoaselik is, wat roakt ’et of ze geen geld het! Had oe moeder geld toen ’k ze op den neijoarsoavend, achter de smidse veur ’t erst ien den erm hiew, en heur zei da’k er nooit een zou liefhebben as hoar! Geld! wat wiest ze van geld! Heur voader was ’en arbeidsmins; moar oogen had ze as krôalen, en, gluujend kosten ze stoan van liefde veur mien en—veur ou! Geld! woarveur had ze geld neudig?—Wou ze uutblinken? Nee! Moar ik, ik wou ’et. Met de karmis zou ’t wêzen. Ielkeen zou ’t weten dat de grofsmid den goudsmid regieren kos.

—Geld! Versiering!

Met de forsche hand op de klaptafel geleund, staat nu smid Roelfsen een oogenblik stil.

—Of ’t weer een dief is, die aan het flikker-licht vonkt? ’t Besluit schijnt genomen.—’t Is alles rustig in huis. Thom, en de knecht, en Hanne de dienstbooi, ze gingen sinds lang al naar bed.—En Dorus?—Noe, loat ’em, loat ’em!

’t Vuur aan den haard is uitgedoofd: smid Roelfsen steekt een gereedstaand lantaarntje aan; dooft het lamplicht, en verlaat de keukenkamer.

De koekoek slaat vier.

—Vier! dan mot ie toch straks wel gesloapen hebben toen ie Dorus op ’t kelderkämerke bij Annekes kammenet zag stoan, en ’t gekras van de ringsleutels ien ’t slot geheurd het; toen ie ien d’ eigen stond, moeder—den engel—op ’t jong zag toeschieten, en drukken oan ’t hart, en kussen op ’t veurheufd; toen ie zag dat ze ’t kiend uut die kast ’en zak gaf met spoargeld, en ook heur dyamanten kruus, heur erste kleinood. Joa zeker, toen het ie gedreumd, lang en zwoar.

Moar nou, nou ie deur ’t veurhuus getroojen, de keldertrappen is opgegoan woarlangs zien engel op den kouwen wientermergen—nog killer as ’t ies ien de kolk—wier afgedroagen; nou ie ien ’t holst van den nacht, de deur losduut van ’t kämerken woar grooter schat ging verloren dan die er veur Annekes kiend blieft bewoard; nou is ’t ’en suuzing, die den forsen smid op den durpel beruurt.

—Dat ie nóu woakt, dat weet ie; moar, t oog spitst ie veuruut.—Wat ie ziet, hie begriept, hie geleuft ’et niet: ’En moanglimp, deur ’en hart ien ’t vensterluuk, speult op ’t blanke linnen van Annekes losstoand kammenet.—Is ’t ’en schim, ’en spoeksel misschien?—Moar nee, zie! En ijlings toegetroojen, steet ie as ’en bargroei stief, en vliegt hum ’et bloed met woestheid noar ’t heufd. ’t Kunstig slot is verbroken!

—Bij God ien den hemel, z’n kiend wier ’en dief! Annekes eenigst.... gebrandmarkt veur hier en veur ’t eeuwige lêven!

En bij ’t venster ien ’t moanlicht met grootmoeders karkboek op schoot, sliep Janna, ’t mooi reuske van ’t darp.

En de moan ging zuutjes passieren.

En binnen smid Roelfsens smederij brandde omstreeks hetzelfde uur—het vierde na middernacht—de kleine katrollamp; en soesde de blaasbalg; en vonkte het kolenvuur aan de smidse, alsof ’t overdag was.

Dorus is er aan ’t werk.

Gezwiept en met jachtigen angst—ielkreis luusterend, en vluchtig opziende noar de binnendeur ien den hoek, het ie den dunnen hoepel veur ’t rad van zien warkstuk gesmeed.—Met de bouttang gevat, en ’t iezer um ’t rad gesloagen, gluujt den vurigen ring oan ’et hout; moar—starker zien heufd.

—Alêvel veuruut!—’t Deksel van ’t woaterluuk noar boven gehoald. ’t Rad noar beneden.—Heur, ’t sist in de diepte....., as ’en slang; as ’en voader die hum ’t wark wil verdarven! as ’en spoeksel dat grienst: ’t Is al muujte vergêfs!—Moar toch veuruut! As ’t stuk niet kloar kwiem dan woar den uutzicht verloren. Voader zal hum ’en droomer en knutseloar nuumen—onbekwoam veur ’t wark; en, Janna zal wachten.... wie wist hoe lang.

—Gezwiend, ’t rad noar boven gehoald; op den vloer getuuld; met nêgels beklonken!

—Moar groote God: of ’t hout gezwollen, of ’t iezer te klein was, de band is geborsten; ’t wark van ’en uur leit onnut; verbroken—o God!

En na ’t koortsig gejaag van den vroegen morgen tot nu in ’t holst van den nacht, nu dreigt het hart hem te bersten in de hijgende borst, en glijden de zweetdroppels hem tappelings van ’t breede voorhoofd langs de slapen. ’t Is een aanval van koorts, die hem schudt en tandenklapperend doet rillen als een paard in ’t gareel.

En op d’ eigen stond, riep de koekoek ien ’t achterhuus vier, en bromde de karkklok ’t heur noa.

Nog twee uren het Dorus veur ’t wark; twee uren; niks meer!

—Moar luuster, buuten krêjt de hoan.

Of ’t vroeg, of ’t loat ien den nacht is, as de hoan krêjt dan sprêkt ie van lichten ien ’t Oost, van lêven en frisheid.

En Dorus, alschoon de oajers hum zwollen, en de erms zin gekneusd! en de hand’ zin verlamd; alschoon ’t rad veur zien oog’ ien stroalen verschiet, en krimpt, en weer klinglend uiteenspat.

„Moed, moed!” zoo sprêkt ie.—En, wiejer krêjt weer ’en hoan—wel meuglik op ’t arf van Janna, zien liefde!—Moed Dorus, moed, en oan ’t wark!—Veuruut! Den geborsten band mot ielings van ’t rad gedoan, en ’en neie gesmeed!—Woarum kwiem Thom niet helpen? Vremd dat ie kos sloapen deez’ nacht. Nou, loat ie sloapen den goeje! Oan Dorus’ wark mocht toch geen ander de handen sloan.

En de moat van ’en neien band is genomen. En de bloasbalg soest; en ’t vuur vonkt weer op.—Moar luuster.... Wat klonk er in huus?—’En slag van ’en deur; ’en dreun....!

Met de hand aan den blaasbalg, en de pook in den gloed, staren Dorus’ glinsterende oogen naar de binnendeur der smederij.

„Wie is doar? Wie!?” zoo roept hij.

En de deur geet open; en doar gunds ien den grauw duustren hoek, zie, doar stoat de mins, die hum ’en droomer en onbekwoam veur ’et smidswark nuumt, die ien ’t einde ’t geknutsel muu, bij ontied en nacht zien vinding te verdarven zuukt.

Strak, onbeweeglijk steet Dorus.

Smid Roelfsen op den dorpel, houdt zien lanteern ien de hugt.

’En oogenblik mot ie bezinnen en oajemhoalen. Alschoon ie ’t gedreun van den hoamer geheurd had, ’t verraste hum toch den dief hier oan ’t warken te zien.

Nou steet ie veur ’t kiend:

„Dief! wat doej’ hier! zeg, wát veur den bliksem!”

Of er ’en donderslag volgde op ’t vuur: Dorus heurde ’em niet.

De bliksem was iengeslagen.

Toen de morgen grauwde, en de Betuw nog onder ’et dek van den herfstdauw lag, sloop Thom haastig door de achterdeur van het smidshuis naar buiten.

Z’n oogen stonden rood, asof ie niet veul had gesloapen. Ien den zak scheen ie wat wichtigs te droagen,—hij hiew er de hand tegen: en ielkreis zag ie noar achter, asof ie meinde dat iemand hum noaliep.

’En goed uur vroeger was Janna, bij ’t roam woar ze in sloap viel, weer wakker geworden. Gedreumd het ze niks, moar, toen ze ’t karkboek zag toen wist ze weer alles, en kreeg ’en gevuul asof ’t vremd was dat onze Lieve Heer—um ’t sparen van ’t karkboek—heur niks ien den sloap had gestuurd.

—Moar nee, ze wist wel bêter; zukke dinger gebeurden niet; alêvel dat ze die spoaring beloond zou kriegen, dát was heur geleuf:—’t geleuf oan Gods goedheid.

Van ’t sloapen op den stoel is Janna rillig en schuuverig geworden. ’t Was buuten nog duuster, en ze wil dus wel gern nog ’en bietje noar bed goan.

’En goed uur loater wier Janna wakker. Ze dreumde krek dat Dorus heur uutlacht, umdat ze ’t kleedoazie wil oantrekken moar niet kloarkommen kan; en dat ie nog harder lacht, alschoon ze grooten hoast moakt, umdat ze roepen dat de prins al ien ’t darp is.—’En kanonschot ter eere van den prins dee heur opschrikken.

Janna wreef de oogen.

—Bons! Nog ens, bons!—Van buuten wier d’r zeker met ’en stoak of ’en dink tegen ’t venster gebonsd.

„Joa, joa! Wacht!”—Ze mot zich toch erst ’en bietje oantrekken.—Van jachtigen hoast kan ze de hoaken van ’t jak bijkant niet dicht kriegen.

—Geduld dan, geduld!—Zou ’t Dorus met ’t geld en z’n moeders versiersels nog wêzen!? Joa, nou ’t mergen is en z’n wark misschien al bezurgd, nou komt ie op stond en brengt wat hie toch ook ’t best oan zien Janna kan geven.

Nou is ze kloar, en vliegt noar ’et roam.—’t Is nog groezelig buuten; moar zien kan ze best.

—Umlêg steet Thom Brasser. En Thom, as ie Janna gewoar wordt, dan telegrafiert ie met allegoar vremde teikens, en wil ’en leer tegen ’t dakvenster zetten.

Janna tikt tegen ’t glas, en schudt van nee.

Thom knikt van joa; moar zij, nóg ens nee, en in ’en ummezien is ze benêjen; en van de deur schuuft ze de grundel los, en stêkt ’t mooi snuutje ien den frisschen mergen.

—Wel zeker,—alschoon ’t Janna arg tegenviel dat ’et Thom was, ze wil gern weten wát ie hoar te zeggen het. Moar nee, hum binnenloaten, dát kon ze niet doen. Ielk oogenblik kos voader opstoan, en wát zou ie wel denken as ie Thom hier in huus zag!

—Moar, Thom het wat wichtigs ien de hand:—„Noe, gauw dan!”

Ien ’en wip was Thom op de dêl—en,—geen tien menuten later stond Janna versuusd. Wat Thom heur zei, dat het heur ien ’t hart gegrepen.—Nee, ze kan ’t niet geleuven. Dorus had gezeid dat Janna, as ze hum verechtig liefhad, die dwoasheid van den prins te begroeten uut ’t heufd most zetten. ’t Was iedele proalzucht, had ie gezeid! en bovendien, ze wist wel dat hie geen geld000000000000000 had, en ’t voader noú ook niet vroagen kos. Janna zou verstandig wêzen; Dorus’ eer most hoar glorie zin, en niet de proal van gekken en dwoazen.

Toen Thom had gezwegen, keek Janna strak noar den grond.

—Nee, as Dorus haar verechtig liefhad, dan zou ie zóó niet sprêken. Dan zou ie ien stee van Thom met zoo’n boodschap te sturen, nou ien de vroegte toch êfkes zelf zin gekommen.

—Gekken en dwoazen! Was ’t ook dwoasheid misschien dat ze heur trouwwoord gaf oan ’en mins, die volgens zien eigen voader, nog onbekwoam was veur z’n handwark; dwoas, dat ze ien d’erste vervoering van eer, noar ’t schuurke vloog um met Dorus heur vreugd te beproaten. En, was ’t ook dwoas, dat ze ’t woord niet weerum gaf, toen ie oan niks docht as eigen glorie, en zien liefste,—’t mooi reuske—as ’en erm kiend liet goan?

„En wat hei’j doar ien de hand?” vraagt Janna, nu ze eensklaps opziet, en met geweld een traan terugdringt. Misschien was ’t nog ’en bepruuving, dat Dorus tóch ’t geld oan heur stuurde. Ge kost niet weten; ’t was êvel zoo’n wakkere jong; en, zien oog blonk zoo trouw op dien oavend!

„Joa, wa’k hier ien de hand heb, Janna!” zegt Thom zoo’n bietje schuchter; en als hij haar zeer nabij komt, dan vervolgt hij snel, terwijl hij haar een zak met geld in de hand drukken wil:

„Wie oe lief het die kan geen troan’ in oe eugskes zien. Hier neem ’et! Joawel Janna; ’k zou Dorus’ vrind niet wêzen, a’k, bekend met oe nood, oe toch ien de stêk liet. ’t Is mien spoargeld Janna; en woarveur zou’k nog langer spoaren op de wêreld, nou ie oan Dorus oe woord hebt gegeven! Toe Janna, neem ’et! ’t Woar eeuwige schand, as gij, met de komst van den prins, niet de kroon van ’t darp woart.”

Moar Janna kos de hand niet uutstêken um ’t geld te vatten.—Zeker, Thom is Dorus’ vrind—zien eenigst en trouwste: En zie, veur Dorus’ beminde acht ie z’n spoargeld um niet.—Alêvel, wat kiekt ie heur oan! Zoo vremd stoan zien oog’! Weet ze ’t niet meer wat ie vroeger, en nog giester gezeid het.... van ’t helse vuur, woarin ie wou branden veur ’en eenige lonk uut heur oog’? En, hoe kwiem den erme smidsknecht oan zooveul geld!? Kan dat zien spoargeld wel wêzen!?

—Luuster, hie zeit dat ze soamen noar stad zullen goan, um alles en ’t mooiste te koopen. ’t Is merktdag; licht kan ze bij voader en moeder ’en veurwendsel zuuken.

Janna wordt angstig.—Die grauwe oogen ze gliensteren zoo fel.—Soamen noar stad!—Wat proat ie wiejer?

—Luuster: woarheid mot woarheid blieven, zoo zeit ie. Bêter mins as Dorus lêft er niet; moar—woater en vuur die blussen mekoar, en ’en mooi vuurke as Janna, mot hout hebben, joa, al is ’t ook moar sprokkelhout.

In de tamelijk donkere ruimte, waar ’t aanbrekende daglicht slechts de reten der groote deeldeur zoomt, staat ’t mooi bluumke van ’t darp ien ’en glimp van dat licht, en, wat er streed in heur borst, dat wisten de veugeljes niet, die buuten van Gods liefde zongen.

—Of die jong met zien grauwgêle hoaren en mopse neus, hoar duuvel zou wêzen!? Zooveul is zeker, woar de duuvel ooit kumt doar het ie zien lokoas.

’t Is ’et geld in Thoms hand.

—Van wie kos Janna ’et anders verwachten! Oan wie kos ze ’t vroagen; en wie zou ’t heur geven!? Ze kriegt ’t benauwd. De dêldeur duut ze los.—Zóó, nou vuult ze zich stark um ’en dolheufd met één smak noar buuten te sloan.—Moar toch dat geld!—En overmergen zal ’t de begroetingsdag wêzen; en—as heur goed dan niet kloar kwiem!

Thom smuuspelt weer, dat gunds veur de harbarg de merktwoagen wacht.

„Woarum niet op stond noar de stad?” zoo vraagt ie: „’t Is toch alles verrassing niewoar? Kom Janna, gezwiend! a’j oe hoastig wat oantrekt en meegoat, dan bi’j véúr den middag present weer in huus!”

’t Kwiem goed dat de mergenwiend zoo fris was. Janna gluujde. In de grauwe oogen van Dorus’ vrind doar het ze gelêzen, wat de gêlwitte weimpers bij ’t neersloan, veur hoar niet koste bedekken.—Moar toch, dat geld!—Alêvel, as ’t ’ens gestolen was!!!—O God loat ie goan!—Gestolen!—Woarum kiekt ie anders zoo schuuns en zoo dukkels noar buuten; woarum smuuspelt ie dan zoo vremd en gejoagd!?

—Moar, Dorus’ vrind kan toch zoo’n slechtoard niet wêzen. Nee zeker, gestolen is ’t niet. In elk geval, wat schêlt ’t hoar! Geld blijft geld; en, as ze woar veur dat geld gêft, wie zou ’t hoar betwisten!

En van verre glimmen weer de sloten van grootmoeders kerkboek.—As ze ’t karkboek oan Thom gaf; ien leen; ien pand! zoo vleit ’t van binnen.

En Thom Brasser? Duustere ziel! Wist ie zelf wat hum dreef? Is ’t ’en vlam van ’et hart; ’en minnige zucht noar de fleur van ’t darp; of,—’en kanker van helsen gloed; ’en wangunst van kiendsbeen af oan; ’en ik-zucht ten koste van ’t edelst gemoed, van trouw en van mildheid, joa, ten koste van den vrind, die as kiend, hum ’t lêven gered had!?

Duustere ziel!—Toen—lang verleên—de vrind hum vertrouwde dat ’t Janna zou wêzen, toen gloorde op stond de vonk, die nou tot ’en vlam was geworden.

En de vlam sting op ’t uutsloan.—Moar, Thom zal ’em nog ienhouen. ’t Liep alles noar wensch, alschoon ie ’t straks niet gedocht had.

Zie, Janna bedenkt zich. Nou neemt ze ’t besluit.

„Wacht êfkes!” zoo sprêkt ze;—en vort is ze noar ’t achterst van de dêl, en doar de trapleer van heur kämerken op.

Thoms oog blinkt heur noa. Dan kiekt ie noar buuten. De merktwoagen steet nog veur de harbarg.

—As Janna moar spoed moakt, zoo denkt ie, en kiekt weer noar binnen.

—Moar zie, boven alle begriep kumt ze nou al de trapleer weer af.

Thom markt niet dat Janna weerum kwiem zóóas ze gegoan was, zonder hoed, zelfs zonder mantel um ’t sierlik pestuur.—Hie kiekt noar den woagen. Ze mag niet zien hoe ’t hum verrukt dat ze vast ien den strik lupt.

En Janna, die met spoed kwiem geloopen, vertroagt den voettrooi, went:

—Nog ’ens zingen de veugeljes doar buuten.... van ’en gelofte oan ’t erste nachtmoal....

—Moar, ’t boek dient as pand; wel zeker, niks meer. En noar den afkomst van ’t geld het zij niet te vroagen.

Nou steet ze bij Thom.

En Thom, ’t allererst dat ie Janna ien den erm wou vatten, is ie geschrokken.—Wát hum beruurde dat wist ie niet. Spierwit was ie geworden. Hie heurde weer ’en urgel, maar nou ’en karkurgel speulen. Hie zat tussen Dorus en Dorus’ moeder ien de karkbank, en wermde de vuut’ op vrouw Anna’s stoof; en ze gaf hum ’en cent; en de knoop, die ie ien ploats van de cent ien ’t zekske wou geven, gluujde hum ien de hand, went van den prêkstoel klonk ’en stem met geweld: Verloren! Voor eeuwig verloren!—Moar.... de knoop gaf ie toch: alêvel de oog’ dorst ie niet opsloan; en onder de bank en op vrouw Anna’s karkboek het ie gekeken, hie wist niet hoe lang.

„Ik zeg, loat mien boek ’en pand veur oe geld zin,” dringt Janna.

—Nee, Thom wiest wel, dat dát boek niet ’et karkboek van Dorus’ moeder was; moar hie heurde nog altied ’et karkurgel; en vuulde vrouw Annekes stoof: de gluujende stoof; en nog ens klonk die stem:—Verloren, voor eeuwig verloren....!

—Onneuzel! ’t was Thom niet doenlik dat karkboek te vatten. Moar eindelijk, hie dee ’et. En,—toen ie ’en ummezien loater noar huus liep, toen had ie, tot loon veur den roof van zien weldoeners geld, ien stee van ’t mooi reuske van ’t darp, ’en karkboek—zoo’n oakelik boek, vol van God en van Dood!

Nog nooit sting er boven de Bêtuw ’en harfstlucht zóó strak glanzig-blauw, as op den ersten dag van de groote Landbouwtentoonstelling, die ’t darp, met klapperend rood wit en blauw, van vroegs-oan al vierde.

Op ’t breeje plein achter de kark en over ’t Roadhuus, ha’j de groote loods, woar de heele verbouw van ’t vette land met keur en sier was uutgestald.

Langs de wanden, onder de slingers van ’t vlagdoek, glommen de zakken en moaten met ’t kostelik zoad, van allerlei oaren. Gunds ha’j de gelpe wortels, bieten en knollen; monsterkôalen, rooje en witte; eerdappels as vuusten! Ien ’t midden op ’t lange oanrecht, was alles van vruchten uut bongerd en hof geranzierd; kiek, noten as beugelballen, appels as keezen; druuven as pruums; tot zelfs de loate wienterperen en appels die—zooas ’en boerin zei: geen pries moste hebben, umdat ze d’r eigenlik nog niet koste wêzen.

En noast en tussen de vruchten, blozend en lokkend, doar stoan de blommer—’k zeg niet van ’t erste premjee, moar lachend toch ien ’t gruun oan den stam, of—in pracht van peketten. En dan die keezen—jong! zuutemelks met komijn; hoast zoo vet as die botter in potten en kluuten.

Moar stil, oan ’t eind doar hei’j wat anders: ’t Is ’en eereboog van de tabaksplant, met vlaggen en kronen, woar alles van den arbeid—kruiwoagens, spijlen, klauwiezers—alles oan bijgebrocht is. Zie, zelfs de meskes ontbreken niet, woar ze de ruggen van ’t breeje gebloart mee snijen, um de bloaj’ te stêken oan spijlen, en te hangen ien schuren hoog en dreug. De pinnekes woar Hannes Lamers de slekken mee stêkt [2], die zitten er achter misschien. Moar de forse planten met heur gruune bloajer ien ’t rond, en de mooie zoadblommen ien top; de bussels gedreugd, oan den voet—lichtbruin en donker; en ien ’t midden ’et borstbeild van Keuning Willem den darde met ’t joar van den Watersnood d’r onder, ’t is alles te zoam—op ’t kwiestigst getooid—de glorie van de Tentoonstelling, en proalt as ’en wonder ien ’t goud van de lachende zon.

Alêvel buuten, noast de loods tot bij de lindes, doar hei’j óók wat te zien: Onder ’en afdak stoan de boerenwarktuugen ien ’t groot en klein: spoajen, grepen, schoefels, goavels, ploegen, eggen, meer as meer. En al wiejer de massinies van neie vinding: karnen, melkkoelers, wanmeulens, streujsnijers, hooischudders, veul niet genog.

En dan, zie doar rooken, dampen, snuuven en stampen de hooge stoommassinies, die den dood oan de zeissen en dorsvlêgels doen.

En, kiek, gunder, doar hei’j nóg wat anders: Oan lijnen en reepen, in vakken en hokken en kurven, is ’t lêvend gedierte bijeen, t Geblêr en gesnoavel, ’t gegrom en geknur, ’t geloei en gehinnik, ’t klinkt as ’en arke van Noach.

De kiepen en kalkoenen, de schoapen en kalvers, ze hadden ’t al lang gemarkt dat ze noar de Toonstelling zouwe goan. Veur plezier? Dát vonden ze niet toen ze ien den nacht op de kar mosten. Alêvel ze woaren toch neisgierig wát zoo’n Toonstelling zou wêzen, en wat ze te zien zouwe kriegen.—Nou, ze hebben ielk dan ’en ploats—wel wat benauwd, moar genog um te zien.

Deur de poort—ien ’t afschutsel van planken en touw, woarboven ook vlaggen ien ’t zonlicht speulen, doar kumt den heelen troep van ’t minsdom noar binnen. Ze hebben zich veur mekoar op ’t mooiste gedost—Alêvel, ’t stomme vee let op de kleedoazie niet. Zie:

—Doar hei’j’ de karkmeister Bolmans, die ien den biebel lêst, en—zooas de hoan deur ’t venster zag—de kat ien ’t duustere kniept. [3]

—En de pauw met z’n mooie steert, kent Hannes Balders, en Govert Ros wel, aldat ze—deur umval en brand, heur steerten verloren. [4]

—En de duufkes stêken d’r köpkes umheug, went gunder ien ’t bonte gewoel kumt mooi Grietje van ’t Heunings-arf, die ze wakker riepen toen ’t dwoalgeleuf heur ’t wit op de koak had geleid. [5]

—Moar ook, Grauwke spitst de ooren veuruut: Doar ha’j ze soam met heur beien, Joapik en Hanske; Joapik d’ onneuz’le ien ’t kwoaje, en Hanske die trouw bleef en rein. [6]

—En ien ’t kommen en goan, bij ’t lachen en proaten, bij ’t stoan en kieken, doar ha’j d’r zooveul nog: Mansvolk, dat liever, as ’t vee, schoon woater most drinken: en vrouwluu, die de kienders noar school moste sturen, liever as ’t vee loate ploagen.

—Ook oarige kiender, en—frisse dernjes; pestuurkes, mild met handen vol garst en hoaver, die zingen bij ’t wark, en—kussen bij ’t vrijen.

Noe, da’s geen kwoad. Ielk duut ’t op zijn manier: De lemmekes kussen moeders uier: en de koe duut ’et den ouwen man—as ie hum lekt met de raspige tong, langs de hand die hum welduut en krauwt ien ’t kroezelige kophoar. [7]

—Wel zeker, as de lig- of stoanploatsen moar wat ruimer woaren, en ’t geredeneer niet zoo druk was, dan zou ’t vee zoo’n Toonstelling veur ’en keer nog wel is oarig vinden. Ge ziet er van allerlei slag en pestuur: schoapen en lemmekes, duufkes en gouwe hoantjes, eenden en ezels, koeien en bokken, ossen en verkens—zooas ze zich onder mekoare duk nuumen; moar allegoar met ’en karmisgezicht, en zóó vrindelik, asof ze zelfs niet weten dat er zwiepen en allerlei messen en vals tuug ien de wêreld bestoan.

Aan den uitersten hoek van de afdeeling werktuigen, niet ver van eenige schapen—die door de keurmeesters zonder eenig beraad zijn voorbijgegaan—staat Arie Peters, Janna’s vader.

De parziks, die Janna mee noar Huibert-nêf nam, hebben niks uutgewarkt; en, as ie met ’en lonks oog gunder de schoap’ ziet, die den ersten pries kregen, dan pruttelt ie: A’k de mien ook moar duurder betoald en starker gevoerd had, dan woaren ze zeker nóg mooier gewêst.

Alêvel wat Peters hier tekort kwiem, dat zou ie te middag op ’t Roadhuus weer winnen!

De gevel van dat Roadhuus is met loof versierd, en de vlag, die d’r uuthangt, is zóó breed, dat ie bijkans ’t halve Roadhuus bedekt.

—En doar gunds, bij die stoep, zal de prins uut z’n woagen stappen, en de road zal hum begroeten; en,—ook Janna zal tegenover hum stoan. En zeker, dan zal de prins oan heur vroagen hoe dat ze heit. En dan zal ze zeggen: Janna Peters, mienheer Hoogheid. Noe, en wie weet of deur zoo’n reloasie nog geen mouw oan die schoapen te passen is. Veur ’en darde pries; ’en getuugschrift. Wie weet!

Kiek, doar steet de smid.—’t Is hum wel oan te zien dat de proatjes niet uut den wolk zin getast. A’j van ’en eenigst kiend—noar dat ie zoo pas heurde proaten—zóóveul leeds hebt, al bi’j dan ’en mins as smid Roelfsen, dan ku’j nog ’et lachen wel loaten. Goddank, dat Janna zich nooit met den Dorus het afgegeven,—zooas óók al geproat wier. Hie, Peters, kan ’t getuugen, dat ’et kiend zelfs nooit den noam het genuumd. Goddank! In stee van voaders smidswark noar eisch te doen, had dien Dorus ook altied wat vremds en onneuzels ien ’t zin. En den ouwe—zwakheufdig—het hum z’n gang loate goan. Moar nou, zoo êfkes had Peters vernomen, dat de smid zien jong opderdoad het gegrepen, toen ie ’s nachts zien eigen voader bestal, en dat ie hum toen ’en rib ien de borst kapot het gestooten. ’t Wier stil gehouen, heel stil. Geen wonder. En, al zou ’t geval van dien rib overdrieving wêzen—went dat proaten ien ’t darp ’t is altied geweldig—dat den dokter d’r twee keer per dag is gewêst, dát was hum secuur pas veur woarheid verteld.—Kom, ik punder ’em êfkes aleer ik den keur van de peerds goai bezien.