Part 39

„Gemergen smid! Met Dorus’ verkoudheid wat bêter? ’t Is jammer dat hie den Toonstelling, en veural vandoag met de komst van den prins, niet bijwonen kan. Ge weet ’et misschien, mien Janna zal ien de stoasie wêzen. Erst hadden de drie meiskes besloten as modeploat te goan, moar Leendert van Huibert-nêf het doar ’en stökske veur gestoken. Hie lachte toen ie ’t heurde, en ik zei óók: Wel kiend, wie zou ’t betoald hebben! went op zoo’n prins ku’j niet rêkenen, en op geen Road en geen keurmeisters ook niet. Moar zie, alschoon ze nou simpel ien ’t Zundagse pak zullen goan, ’k wed toch dat de prins d’r van opkieken zal. ’k Zeg: Jammer van Dorus; zoo’n trouwe, zoo’n eerlikke jong!”

Zie, ’t was of de smid nog witter wier; moar z’n oogen keken zoo zwart as de nacht.

Erst zeit ie niks; moar dan, aleer ie zich umdrêjt en hoastig weggeet:

„Wil ik oe wat zeggen Peters? Ik geleuf dat ’en iedele deern den eerliksten jong op ’en dwoalspoor kan brengen; en, dat gij, as ge noar zeker geld woudt zuuken, ’et meer as gemekkelijk vinden zoudt.”

—Goeje God! Peters was een stap achteruut gegoan. Hie begreep er niks van, verechtig niet.

Nou ie opkiekt, nou ziet ie smid Roelfsen niet meer. En,—wat roaken hum nou nog de peerds, die gunds op den karkweg zoo lustig veur de keurmeisters op en neer droaven; en de vette ossen, wat moalt ie d’r um!—„Iedele deern!” En, „zeker geld dat ie mekkelik zou vinden!” Wat beteekent ’et. Wát!?

En smid Roelfsen? De letste woorden hebben hum gekrabd ien de borst aleer ie ze sprêken kos.

Siends den nacht dat ie deur Annekes kiend zoo fel op ’t hart was getrapt, en Dorus—„zien schuld bewust”—bij voaders komst ien de warkploats is neergesloagen, sinds dien stond was hum ’t lêven as iezer, nóú rood en gluujend, dán zwart en koud.

En sinds dien stond lei Dorus met dolle koortsen te bed;—en altied as voader toefde bij Annekes jong, dan zag ie hóár, en ook—’en dief, die noar ’t spinhuus gebrocht wier.—O God, zoo oaklik!

Alêvel behalve met den dokter, en ook met Thom—die arg kapot was gewêst—het Roelfsen, van ’t hoe en van ’t wat, met niemand gesproken.—Dorus had de koorts! niks meer.

Moar bij al ’t donker gevuul het toch nog ’en stroaltje van licht geschenen:

Toen Dorus in dien nacht deur voader te bed was geholpen, is smid Roelfsen, nog eer ’t dag wier, met ’t kleine rad, dat ie in de smeejerij vond, noar ’t schuurke gegoan.

En lang, heel lang het ie gekeken.—Ien ’t letst, toen het ie ’t rad oan dat warktuug gepast, en, joa, zelfs geschroefd, en—toen ie goeng drêjen oan ’t rad, toen zei ie: „Wel weerlichs!”

Wát Roelfsen geprakkezierd had um dat ding—zonder zien toedoen of weten natuurlik!—nog noar die Toonstelling te kriegen, dat kan ie niet zeggen. Moar Thom, die arg kapot was, het zooveul verstoan, dat ie—heel uut eiges, joa zelfs dat de boas ’r geen schoaduw van markte,—’et stuk d’r noar toe het gekroojen.

’En beste jong, die Thom; altied meegoande, en, arg met Dorus bewogen, alschoon Thom toch z’n botterram at. Zie dát was z’n oard: Êten kos ie altied. Zelfs dee ie ’t op den starfdag van Anneke, die toch meer as ’en moeder veur ’em gewêst was.

En nou, deez’ mergen dat die Toonstelling geopend wier, is smid Roelfsen meer as onrustig gewêst. Veur de smeejerij het ie geen heufd gehad; dóár moesten de knechts moar zurgen. En oan Dorus bedstee had ie ook geen rust gevonden. ’t Was hum ielkreis asof ’et dooie geloat van zien Anne genoade vroeg veur—den dief!

En dan, Thom had hum almee onrustig gemoakt. Wat Dorus misdreef, zoo had ie gevleid, dat most de boas hum moar kwietschelden. ’t Was alles ontstoan deur de iedele deern. Och, de boas most er moar geen woord van sprêken as Dorus, met Gods hulp, weer bêter wier, went, dat zou hum heel zeker den dood op ’et lief joagen. Vergeven en vergêten, dat sting in den biebel!

—Nooit van sprêken! Vergeven en vergêten! Smid Roelfsen het niks gesproken. Woar bemuujde die Thom zich mee! ’t Was goedheid, joawel, moar ’t miek ’en mins, bij zoo’n stoat, korzeleurig.

Smid Roelfsen was arg onrustig gewêst. Ielkreis had ie op de klok en op ’t harlozie gekeken, vroeger het ie gezeid dat ie niet noar die Toonstelling wou; die fratsen en neie kunsten ’t was niks as verzuuking. Alêvel nóú,—hie mot er uut. Joa, de zurg veur den zieke blieft veilig oan Hanna, de dienstbooi, vertrouwd.—Hie mot er op uut!—Noar die Toonstelling? Nee! Moar hie mot er op uut!

En,—een van de ersten die onder de kroonvlaggen deur, die Toonstelling binnengoeng, ’t was boas Roelfsen de smid.

Of ie niet wou gezien wêzen? althans, heelegoar is ie achterum geloopen; en van ’t rumoer ien ’t darp had ie weinig gezien: zelfs niks van den oploop bij de Roskam, woar Tols de kastelein—zooas geproat wier—’en jonge kerl die met vals geld wou betoalen, uut de deur had gegooid.

En ien den achtersten hoek, woar bijna geen volk kwiem, doar was ie verbleven, totdat Janna’s voader hum ’t bloed oan de kook brocht, en, noar den veurkant verjoeg.

Moar ’en klein bietje loater was Roelfsen alweer in dien achtersten hoek. Hie steet er bij ’en schoapshok te kieken. Alêvel ’t oog gluurt op zied, en toeft op ’en duustere zee. Dóár, bij eggen en ploegen en streujbrêkers, doar stoan nóg de massinie-keurmeisters. Ze zin oan ’t eind van heur wark.—Roelfsen kiekt strak noar de schoap’.—Hie heurde gelach.—Luuster, ’t geproat ku’j verstoan.

„’En onooglik ding!” zeit er één.

„Nommer Honderd en drie. ’En hakselsnijer. Inzender fabrikant: Thomas Brasser.”

Smid Roelfsen keek zóó vremd noar de schoap’, dat ze allegoar soam noar den kant van ’et afschutsel drongen—Thom Brasser!!!

—En gunder wier alweer gesmuuspeld, en gedrêjd oan ’en rad da’j ’et rakklen kos heuren; en,—weer wier d’r gelachen.

Roelfsen kos ’t niet loaten êfkes noar die keurmeisters te kieken.—Bij den hemel! dat lachen ’t was niet te verdroagen!—En zijn oogen vonkten nóg ens noar dien hoek, en toen, toen liep ie weer onder den vlaggenboog deur, en bromde ien stilte:

„Vervluukt geknutsel! Moar, joa, joa! Thom is ’en goeje; met zien eigen noam het ie den smidsnoam gedekt!”

Ien ’t zolderkämerke van Janna Peters speulde ’t zunneke op den ersten Toonstellingsdag zóó vroolik, asof er ien de letste drie doag’ geen troan was geloaten. Moar, ’t spiegel wist ’et; rood zin ze gewêst die mooie oogen; rood, zóó rood, dat bijkans geen woater ’t het kunne verjoagen.

’t Was ook hard gewêst.—Van Dorus het ze heel niks vernomen. En dan, asof ’t niet genoeg was dat ze, op ’t punt um noar stad te goan, ten einde tóch veur dat geld ’t kleedoazie te koopen, ’en booi most kriegen dat die begroeting moar simpel ien ’t Zundagse pak zou wêzen; nee, hoe hard ook, ’et argste dat kwiem nog: Op den loaten oavend van dienzelfden dag was hoar ’en briefke gebrocht, en wat er ien stond, dat trof as ’en hoamer. Luuster:

„Liefste Janna!

„Deze schrijf ik u omdat Dorus u afvallig is. Maar als hij zelf u losloat, dan gunt hij u aan den vriend, aldat ik schuldig staai, want ik was blind van liefde, zoodat het ienstee van mijn spaargeld het spaargeld van vrouw Anneke was. Maar de daad is geen daad. Zoudende vrouw Anna mij zeker meer als dat verleend hebben, daar ik alles van haar gedaan kos kriegen. Doch alschoon ik mijn gading nam, en wat mijn as rechtveerdig toekomt, de minsen zin dwars. Als ze weten dat ik den zak met geld uut het kammenet kreeg,—aldat het dyamanten kruus bleef liggen umdat ik het niet vinden kos—dan pakken ze mien, en gleuven aan niks meer.

„Nu, mijn geliefde, deze is dienende om u te verzuuken, alsdat mijn oog op u geslagen, niet mag verriwweneerd worden, maar in genade, omdat ik goed voor m’n brood bin, en een tiende in de loterij speul. En in den biebel, die gij mien op pand hebt gegeven, steet argens,—maar ik kos ’et niet vinden: Deze twee zullen zalig zin. Dat waren de moordenaars aan ’t kruus. Zoo zeg ik Janna, zal er geen scheiding zijn tusschen ons; en wie ’et geld uut vrouw Annes kammenet ontving, en ’et karkboek op pand gaf, die zal veur den rechter toch wel in alles met Thom Brasser geliek staan. Nou Janna, en daarum moet u dit in gedachtenis houwen; en zie, as gij zelfs alleen den avond van ’t meziek ien de Roskam met mijn woudt wezen, dan zou alles goed zin; en van ’t geld geen spraak, nimmendal!

„In de hoop op minzaam, en dat wij samen voor eeuwig vereenigd zijn, verblijve uw eeuwige minnaar:

„THOMAS BRASSER.”

Joa, rood, bloejig rood het Janna heur oogen geschreid toen ze dat schrift had verstoan.

—O! ’t Was dan woarheid: dat geld wier gestolen!

Ien den ersten oanval van angst is Janna op de knieën gevallen, en het ze gesnikt: „Nee goeje God, Gij weet ’et, kwoads dee ik niet, ’en ’k stoai niet geliek met ’n dief as Thom Brasser.” En terzelfder stond wier ’t noar zoo oaklik benauwd, dat ze de oogen weer losdee.—As ze Thom afstoot, dan zou ie heur oankloagen en ien ’t verdarf brengen.—O lieven Heer! zou zij veur den rechter stoan; zou zij ien ’t gevangenhuus zitten! achter troalies en slot! Zij, ’et bluumpke van ’t darp!?—Nee, zie moar, ielkeen knikt heur toe; ’t jongmansvolk fluustert: Mooi Janna! Zelfs ’t riekvolk gêft heur de hand; en, wat heur benijdt, ’t mot toch êfkes heur oanzien.

—En, nóu keeren ze de heufden van heur af.—O, woarum kwiem Dorus ook niet! Woarum liet ie heur los? Woarum gaf God heur de eer en den ermoei er bij?

—Moar geen nood! Had ’et heur droef gestemd dat ’et geld ongebruukt most blieven, nóú is ’t en zêgen. Dóár in de loajtoafel, doar leit ’et zóó as ze ’t ontving.—Ze zal zich opmoaken. Ze wil noar ’t smidshuus, en oan Dorus ’t geld weerumgeven. Ze zal hum vroagen van ’t wát en woarum; en zeggen hoe ’t alles geschied is.

—Alêvel, noar ’t smidshuus!?—Al was ’et niet woar dat Dorus heur losloaten wil, toch boog ie as kiend veur den grommenden voader. En de smid zal heur vatten in den iezeren vuust; en hie zal heur stellen veur Thoms gezicht. En, as zij den schender verroajt, dan zal ie liegen, en zeggen.... dat Janna hum drong tot de doad, en dat ze heur grootmoeders karkboek verkocht.—En, o lieven Heer, dan gleuft hoar geen mins, en brengen ze heur weg, op den dag van dat feest, as ’en schande van ’t darp!

Dóár kreeg ze ’n ienval: ’t Geld begroaven ien den grond! Of, den zak ien de woaikolk smieten, bij oavend achter de elzen, oan den anderen kant van ’et smidshuus!

—Moar, ien den hof zullen ze heur zien; en ’t ploffen ien ’t woater zullen ze heuren; en, Gert de veldwachter zal achter ’en schutting of boom stoan, en heur griepen.... O lieve God, wat benauwdheid!

’s Anderendoags was Janna veul kalmer, en het ze zich goed gehouen. Niewoar, ze dee toch geen kwoad—behalve van ’t karkboek.—Ze most redenieren.—As ze Thom ’en bietje te vrind houdt, dan zal ie heur ’t karkboek—veur ’t geld, dat ze toch niet van nooj het,—wel weergeven; en, eenmoal zoo wied, dan loat ze hum trekken, den valse!—Joa zeker: den valse!

—Moar toch, as ze rechtveerdig is dan mot ze ’t erkennen: Wat ie misdee, dat dee ie veur hóár. Die bedreiging in den brief, ’t kan deur den gloed van zien liefde wêzen.—En, of ie tóch slecht is, wat geet ’et hoar oan! ’t Zal zich alles opkloaren ien ’t eind. En zeker! dwoas zou ’et wêzen zich de vreugd en de eer van zoo’n dag te verdarven.

—Wie weet, wie weet zelfs, of Dorus ien ’t letst nog niet opdoagen kumt! ’t Kos wel alles onwoar wêzen wat Thom heur berichtte. Onwoar, dat Dorus zoo streng had geschimpt tegen de eerebegroeting en „’t iedel gepronk van gekken en dwoazen”. Onwoar, dat er um ’t stuk van zien moaksel, en zien liefde veur hoar, al bloedige ruzie op ’t smidshuus gewêst was.—Joa, Janna zal redenieren. Nou ’t geld onoangeruurd bleef, nou is ze toch vrij, en kan ze doen woartoe de wardiering heur riep.—Welzeker, ze zal niet beangst zin, zij—Janna,—Nommer één van de drie!

Maar in weerwil dat Janna aan den avond vóór het groote Landbouwfeest met zulke gedachten was ingeslapen, zoo stonden haar mooie oogen bij ’t ontwaken toch lang zoo fleurig niet as ’t zunneke oan den hemel.

—Blij-angstig, wonderlik vremd, klopte heur hart. ’t Zag er buuten uut asof ze noar de Nimwêgse karmis most; en de veugels ien de boom’ veur ’t roam, ze sjilpten en zongen alsof ’t meziek van den oavend alvast was begonnen. Moar toch, Janna’s oog vloog ielkreis weer noar die onderste loaj van de loajtoafel, woar, ien den achtersten hoek, onder prullen en dinger, dat zekske met specie verburgen lag.

—Noe, ze wil er niet meer oan denken; ze zal lochtig wêzen. Niewoar, ze het zoo verlangd noar den stond dat ze zich opmoaken kan en zich tooien, um „’t pronkstuk te wêzen van ’t Toonstellingsfeest.”

Alêvel, ’t is nog te vroeg, veul te vroeg. Thom het gedrongen dat ie hoar noar ’t Roadhuus zou riejen.—Noe ’t was goed. As ie ’t karkboek meebrocht, het ze gezeid. Ze most hum winnen niewoar? En moeder zou meevoaren ook! Zoo had ze besloten. D’r zou veur moeder nog wel ’en ploatske op ’t Roadhuus wêzen; wel zeker.

—’t Sloeg tien: um twoalf zou Thom met z’n kerreke kommen. En Janna—onrustig—het nog gedurig oan de huusdeur gestoan.—Och, as ze rechts en links kiekt, dan het ze toch ielkreis zoo’n stille hoop of Dorus nog kommen mocht.

—Maar nee; hie kumt niet. Ontrouwe oan ’t woord! Afhankelik kiend! As Leendert ’t moar wiest, hie zou heur roajen en steunen, en vast verlossen uut den strik, die den loensche heur spant.—Och, voader en moeder te sprêken, ’t is heur niet meuglik gewêst.

Zie, een oogenblik later staat Janna’s lief gezichtje weer minder bedrukt.—Boven de lindes van ’t karkhof flappert ’et rood wit en blauw heur zoo vroolik toe; en luuster, ’t gegons van lêven en vreugd ’t klinkt almee uut de verte.

—Spoed dan Janna, spoed! Oe kroon mo’j niet missen! Noar ’t kämerken, vort!

En op heur kämerke had Janna nog warks genog. Toen ze in ’t gries parremat met bajees veur den spiegel zich eiges terdeeg bekeek,—joa, toen mocht ze ’t priezen. ’t Hartje van ’t wit sjemizet,—noar de mode ien stad—doar zullen de andere twee geen gedachte op hebben. En,—moeders grenoatslot is wel niet zwoar of groot, moar—’en halske zoo poezel en blank zullen Nela en Driekske niet toonen.

—’t Is vremd, hoe dukkels het ze niet vroeger ’t klein moedervlekske hier oan de kin met ’en bietje kriet of witkalk bestreken; moar, siends Leendert hoar eergister zei, dat ’t stads was, en ’t kinneke nog ronder en blanker miek, nou mot ze bekennen:—’t steet oarig!

—Alêvel wat ’et heele geloat belangt, as ze goed kiekt dan is ze toch bleêker as anders.—Van al den onrust misschien.—Wacht, de klapreus die ze bewoarde kan ’t licht verhelpen. Zóó, tussen duum en vinger gemurwd, mot z’m êfkes moar drukken op ’t donzige vel.

—Te stark!—Ze kan ’t wel verdrieven.—Moar kiek, nóu is’t weer te min. Janna kan niet best zien of ’t op ielke wang wel allins is.

Met ’t kleine spiegel ien de linkerhand kiekt ze van rechts ien den groote; moar—de groote koatst glanzig de zon die krek op ’et roam steet. Ze mot den groote ’en klein bietje van den muurkant afdrêjen. Zóó!—Joa, ’t kleurke oan deez kant is goed; moar hier? Den spiegel kan nog wel ’en zierke op zied noar veuren.

Alêvel, op stond dat Janna den spiegel nog wiejer van den muurkant drêjt, keert ongemarkt de spieker ien den lossen kalkmuur den kop noar umlêg.

—Zóó, nog ’en kriezelke dwarser getrokken, dan kan ze meteen zich eiges van achter bekieken.

En de spieker grienzelt en sukkelt al wiejer ien de kalk noar buuten; alêvel, zien kromme punt houdt nog vast oan den muur, en ’t dik eindje touw bewoart nog heel êfkes ’t verband tussen ’t glas en den spieker.

—Bestig! Nou kan Janna zich heelegoar zien; van veur en van achter.—Niewoar, as Dorus heur nou toch ens zag!—Moar, wat denkt ze oan hum! As Leendert, de Road, ’t heele darp, joa zelfs de prins hoar zóó zien zal.

Janna vuult toch êfkes ’en scheut deur de borst; went krek zoo noabij as ze zich eiges nou ziet, zal straks de prins tegenover heur stoan.—Moed Janna, en begriep wie da’j bint! Zeker, wát ook gromt en bloast ien ’t lêven, veur mooi geet alles op zied; en, of ze ’t, wangunstig, vergankelik nuumen,—ien de kark da’s wat anders—gegroet, de druif zin te zoer, zei de vos.

Nog met de hand aan den grootsten spiegel, ziet Janna nu luisterend op.

Ze heurde rumoer onder ’t roam, en drukte en lêven in huus.

O! as ’t de veldwachter was! Moar nee, ’t zal Thom alvast met ’t kerreke wêzen.—Och, as ’t Dorus nog wêzen mocht!.... of, Leendert!—Nee luuster, ’t is moeder die roept: „Kom Janna, kom gauw!”

—Joa! Janna kumt.—’t Blauw strikske op ’t gemoed mot erst nog ’en bietje terdeeg gedoan. Moar,—’t spiegel, die wel wat stark noar veuren helt, wordt zwoar in heur hand. Ze drêjt hum weer hoastig terug noar den muur. Alêvel,.... woar schiet plots ’et licht met de koamer noar toe! „Help, help!” ’t stuk zwiept veuruut. Vuur spat uut heur oog! En sterker gilt zij: „Help, moeder, help!”

En vrouw Steyntje, versuusd en gejoagd deur ’en toestand umlêg, woarveur ze heur kiend kwam hoalen, schrikt bij ’t ienkommen, en roept: „God, Janna wat doe’j!” en griept noar den spiegel, die ’t kiend langs ’t geloat streek.

Eén oogenblik wist Janna van hemel noch eerde. Moar toen—toen zag ze met ’en zwonk heur moeder, en ook ’en groote, heel groote oranjekokarde op moeders borst; en—ze wist zelf niet woarum—toen begos ze te lachen, hard, oaklik, en zonder begriep.

Moeder wier kwoad. Den spiegel van boven tot onder geborsten!—En beneden zoo’n toestand! En dan zu’k onzinnig geschater!

„Ge most liever schreien!” zoo roept ze: „Joa schreien, ’t was bêter. O God, wat ellend op deez dag!”

En—veur Janna was er niks méér neudig. Bij den letsten schoaterlach zag ze moeders duuster geloat; en ook bij ’en glimp van de zon, de loaj woar dat geld in lag, en—met de hand oan ’t geloat, zeeg ze plots bij heur moeder neer; bleek, maar zonderling rood gevlekt, losberstende ien troan’, en kloagende: „Nee, moeder, ik dee toch geen kwoad! nee, zoo woarlik as God!”

Terzelfder tijd dat Janna—aleer ze zich kleeden ging—aan de huisdeur tuurde of de ontrouwe nog komen mocht; in den eigen stond lei Dorus ien koortsgloed te bed.

Ge weet ’et: smid Roelfsen was naar de Toonstelling; en Hanna zou goed oppassen, en ’t medicijn geven; dát het ze gezeid.

Toen Hanna bij de bedstee ’en bietje getoefd had, en Dorus—zooas ze begreep—heel rustig sliep, toen is ze moar opgemarsierd, went, met zoo’n drukte ien ’t darp is ’t natuurlijk dat ’en mins liever ’en keer oan de stroatdeur steet as ien ’en dompig kämerke bij ’en zieke te zitten as ie toch niks van nooj het.

En terwijl Hanna aan de deur stond, kwiem aan den achterkant van ’t smidshuis, langs het schuurtje bij de kolk, een welbekende schier ademloos aangeloopen. ’t Was Thom.—Bij de achterdeur gekomen, staat hij even stil; luistert; wischt zich het zweet van ’t gelaat, en sluipt dan zachtjes het huis in.

Weinige oogenblikken later bevindt hij zich in het kleine vertrek waar Dorus te bed ligt. ’t Is vrij donker in dat benedenkamertje naast het groote keukenvertrek, en vooral aan den kant van ’t afhellend dak waar zich de bedstee bevindt.

Thom, op een stoel neergevallen, snakt naar adem. Van ’t vreeselijk loopen is hem de borst als dichtgeschroefd, en gloeit hem een vuur in de keel.

—Vervluukt! Dat geld, dat verwunste geld zou ’t alles bedarven! ’t Was ’en zeeuw, ’en ongangboare munt, had Tols ien de Roskam gezeid.—Thom had gedocht dat ’et ’en groot soort ouwe rieksdoalders woaren. Wie had er z’n lêven van zeeuwen geheurd!

—Moar zeker, domheid was ’t gewêst um ’t meeste geld veur zich eiges te houen.—Alêvel, as de nood oan den man kumt, dan zal ’et karkboek bewiezen veur wie ie ’t gedoan het.—De nood zal êvel niet kommen. Geen zurg! ’t Zal alles veur Dorus’ rekening blieven. Joa zeker, dát mot ’et!

Nu voor het eerst ziet Thom naar den vriend.

—Kiek, hie krenzelt zoo roar, en proat zoo onrustig. Zie, hie wil zich oprichten ook.

Thom was geschrokken.

Krek toen ie ’en zekske met vieftig stuks ouwe zeeuwen langs Dorus heufdkussen achter ien de bedstee liet glijen, en één van de losse geldstukken zoo’n bietje hooger tussen den peuluw en ’t kussen had gewarkt, toen zag Dorus hum heel oaklik oan, en vroeg met wild en angstig geboar... of ’t stuk was bezurgd en, of Janna d’r bij stond.

Thom Brasser wist niet wát ie antwoorden zou. ’t Was ’en iezig gezicht!

En op d’eigen stond klonk buuten ’t geschetter van stroatmeziek. ’t Woaren de blauwjassen, die ook ’s oavends ien de Roskam zouwe speulen.

Hanna, oan de deur, had er schik af; en zie, de buren die nog thuus woaren, kwiemen óók noar buuten.

Toen het schetterend geluid Dorus oor trof, toen was ’t alsof hum nóg ens ’en „bliksem” deur ’t heufd sloeg.—Wat ie zoo dukkels ien ’t droomen gezien had, da’s woarheid. Zie moar:—De vlaggen wappren; de peerds runnen op en neer. ’t Schoatert alles van vreugd.—En hie zelf zit naast Janna boven op ’en kar; en ’t warkstuk steet veur hum, met ’en pries en ’en kroon. En heur dan: op de moat van ’t meziek danst ’et volk; en—voader dondert op de pannen van ’t schuurke,—Thom leit ien ’t woater:

„Help, minsen, help!”

„Wat is er Dorus; zeg, wat schort er nou oan?”

Wat er oan schortte!? Of Thom ’t niet begreep dat de zieke in ielkoorts wou opstoan; dat ie noar ’t wark wil, noar de Toonstelling misschien; dat ie Janna ziet, oan den erm van Leendert; en Thom.... in ’en diepe kolk....!?

Of Thom ’t niet begreep? Toch kriegt ie deernis:

„Wês rustig Dorus,” zegt hij gejaagd: „Ge bint ziek; ge meugt nou niet opstoan.”

Maar, buiten klinken steeds luider klarinet- en trompettonen; en of ze den lijder den lang met angst verbeiden feestdag voor den geest tooveren, zijn jagende onrust klimt met elke seconde.

En Thom; as Dorus hum altied nog oakelik oankiekt, dan is ie wit—spierwit geworden: Hie docht oan ’en zonnigen oavend, toen twee jungskes speulden ien ’en boot, op de kolk woarin ’t zoo zwart en zoo duuster was. En ook—hie zag den biebel weer, die ie van Janna ien ruul veur dat geld het gekregen!

Moar,—duustere ziel!—of ie ook deernis gevuuld en wat bêters gewild had, doar sprêkt weer met kracht z’n duuvel ien ’t hart:

—Zeker, Dorus’ hakselsnijer steet op den noam van Thom Brasser. En Janna zal ie met ’t kerreke ook van ’et Roadhuus weerum hoalen! En, woarum zou Thom—as oangenomen kiend—niet heelegoar ien Dorus z’n ploats stoan! Zie dát letste veural, ’t was ’en licht met ’en tooverslag:

—Wil ’en zieke, ielkoortsig ’et bed uut, de stroat op, en ’t einde verhoasten, wie zal ’et keeren!—En dan, met Dorus’ dood wier ’t alles en alles begroaven!—Smid Roelfsen geleuft oan zien schuld,—en ’t geld ien de bedstee zal ’t noader bewiezen. Niewoar, wie zal ’en mins in ielkoorts weerstoan, as God zelf ’em losloat!

En de muziek in de dorpsstraat speelt lustig nog scheller „Die Wacht am Rhein!” Maar Hanna, die de wacht aan ’t ziekbed zou houden, stond aan de deur,—en mocht wel luustren, niewoar, as alles ien rust is.

Thom was toch goed veur den vrind! ’t Was hoast boven macht dat ie hum nog wat kleeren oan ’t lief kreeg; zie, went woest vloog Dorus op; en woest vloog ie weg.... de achterdeur uut; ’et schuurke en de kolk langs.

Toen Thom Dorus noazag met ’t plan um loater te volgen,—asof ’et gebeurde toen niemand d’r bij was—toen wier ’t hum toch roar um ’t hart.—Moar stil, stil, as ’t alles van hum is, en ook Janna de zien dán zal ie ’t goed moaken, ien de kark, joa, zeker, dat zal ie!

Smid Roelfsen bespeurde weinig van de drukte in ’t dorp, toen hij zich van het feestterrein weer naar zijn woning spoedde; maar te midden van al het verward rumoer, dat hem in de ooren klonk, hoorde hij gedurig dat lachen,—dat hels en soaters gelach, bij ’t stuk, dat de jong had geknutseld.

Roelfsens krachtige werkhanden waren tot vuisten geknepen: