Part 32

Toen ie veur ’t erst de oog’ weer opsloeg, was ’t al ’en goed uur gelêjen. Teun meinde dat ie met zwoare hoofdpien te bed lei. Luuster! De wiend sloeg deur ’t open roam, en de gardien van de bedstee fladderden en moakten spektoakel asof er ’en hoagelslag op ’t dicht gebloart’ van ’en bosch viel.—Nou schrikt ie op.—Wat was dat? Sloegen de hoagelsteen’ deur ’t bedstee-zolder hum op ’t gluujende heufd? Hie kiekt; hie speurt, en tuurt....

—Heere God, woar was ie!? Joa, zie, nou weet ie ’t; hie lee ien ’t groote bosch. En gunds, doar gunds—zie je’m niet? doar, achter ’t dichte hout, doar steet den boarlikken duuvel! O Heere! O God!

En de hoagel grienzelde langs den bargrug. En Teunes, hoast bezwiemende van smert oan ’t fel gesmakte hoofd, zocht tastend den weg noar umlêg. Angstig gejoagd, kwiem ie in ’t eind bij de boot oan den Rien, en uutgeput viel ie ien ’t oakske neer, nog karmende en kreunende: „O Heere! O God!”

En terwijl zijn eigen duuvel den veerman nog steeds in ijlende droomen vervolgt, is ’t binnen den tol met Bram Oarends op ’t argste geschoapen.

—Neen, ’t zou zeker niet lang meer duren heeft dokter gezegd. Er was geen pols meer te voelen. Wat hij nog verzonnen en gedaan had om de levensgeesten op te wekken, ’t was vruchteloos geweest: „Ja, tegen Gods wil en tegen den dood moeten wij ’t opgeven,” had hij ten laatste gemompeld, en daarbij de wenkbrauwen opgetrokken als wilde hij zeggen, dat zulks voor de faculteit en inzonderheid voor een plattelandsheelmeester bepaald onaangenaam was.

„Wees bedaard vrouwtje,” sprak hij iets later tot de luid snikkende moeder, die hem, in haar smart, zijn onmacht verweet: „En bedenk dat ik meer voor je gedaan heb dan men billijkerwijs van mij kon verlangen. Een blinde te volgen, nietwaar.... in een noodweer? En, na een vermoeienden dag zijn rust geheel en al op te offeren.... me dunkt....!”

Thijs begreep dat die moeder ’t niet langer kos oanheuren. Hie troonde dokter mee ien ’t kleine achterkämerke.—Zie zoo, hier kon dokter wat eten en drinken, en sloapen ook as ie ’t wol op den streuzakke doar.—Zie zoo! En zelf goeng Thijs weer hoastig noar veuren.

’t Was noarigheid; luuster, moeder Lina schreide nog starker; en och, nou roasde ze woest: „Mien kiend, mien lieve jong! Zien oogen stoan stief; zien oasem is weg! O God.... die ’t gedoan het die is....”

„’En kiende met ’en hart zoo kloar as gewassen schoapswol,” fluistert Thijs: „dat zeit oe ’en bliende, die ’t schouwspel taxieren kan, juffer Oarends.”

En Nolleke—straks lodderoogende op ’en stoel, moar nou weer vlak op de been’, ze kos ’t niet verdroagen dat ’et vlug spichtig ding geblamierd wier:

„A’j ’t kiend de schuld gêft, dan mo’j ’t liever Hum doen, die ’t kiend het geschoapen! Wat er gedoan wordt dat duut de Heer!”

’t Was er bie Nolleke moar zoo uutgerold. Of ’t krek woar was of niet, dat, dee d’r niet toe. Moar bij die moeder was ’t roak gewêst. Zie, dat de Heer ’t bestuur ien de hand hiew, dat was veur hoar ’en woord as zalf. En ’t wier weer kalmer ien ’t joagend gemoed. Alêvel dat heur eenige kiend, hier op den vremde, starvende was.... en dat heur leven en vreugd met zien letsten oajem veur altied vervloog.... O, ’t dee heur de handen wringen en karmen: „Heere God, neem mien; moar hum, loat ’em lêven!?”

—Nee, zoo was ’t niet besloten. Zie moar.... die oogen, ze brêken; de kleur wordt voaler en witter. Geen oajem is meer te heuren.

„Heere Jezus!—Kiend, liefste kiend!” gilt vrouw Lina: „Dokter! Hier!—Woar is z’n voader?—O bermhertige God!”

’t Was goed dat Nolleke Janssen ’en stevig pestuur had: vrouw Lina, die in mekoar zonk, ving ze op; en ’t spichtige dink, die wit as ’en doek op den dooje sting te kieken, gaf ze ’en stoot met den zwoaren elleboog, en zei:

„Toe, bi’j noe de kluts kwiet! Gauw ’en emmer koud woater, doar mot ze met ’t heufd ien!”

„Wàt Driekske..... dood?” fluistert oome. En Driekske al snikkende:

„Joa oome, joa, DOOD!”

Moar luuster, ’en kar of ’en woagen houdt krek veur het tolhuusken stil. Thijs Witte is al buuten de deur. Den tolboom smiet ie open. Dat voartuug kan met ’en boodschap noar stad, wel meuglik van dienst zin.—Moar, heurt ie wel goed? Mot dat hier wêzen? Is de man, die bloazend de tree van ’t rietuug doet kroaken, de dikke boer uut de Bêtuw? En, brengt ie ’en dokter nog mee uut de stad?

—Groote hemel, denkt Thijs, as die voader verneemt wat al geschied is, dan zal ’t ’en uutbarsting worden.

„Bin ie boer Oarends? Wacht êfkes. Ik mot oe sprêken,” zegt Thijs.

„Wachten? Zou ’k dóárum den dood te gemoet zin gegoan?” roept Arends al blazende: „He’k niet den hemel oan ’t weerspannige jong verdiend! Zie, den dokter is al de deur ien.—Loat me, went a’k geen rust krieg dan sloai ik d’r neer as ’en steen. ’t Karkas is mien krek as gekroakt!”

En de dokter uut stad was al oan ’t bed van ’t arme Oarendskiend.

Moeder Lina zag schichtig op, en streek zich langs ’t veurheufd. En ’en oogenblik loater ging er ’en schok deur de koamer. Moeder Lina riep: „O God van genoade!” ’En gluujend rood vloog Driekske langs ’t wit van de koaken. De blauwe oogen van Thijs ze gliensterden fel, asof ie kloar ien de zon zag. En Nolleke, voal peers verschoten, plofte ze ’t heufd ien de handen, en riep dan: „Miroakel! ’En dood mins weer lêvend! Miroakel van God!”

Dat de dokter uut de stad, met ’en simpele loating, den ander van ’t darp ’en bril op den neus had gezet, dat most moar ien den tol blieven, zei Thijs, went de mins had kienders.—Wat ie vroeger verordineerd had, ’t was toch alles richtig gewêst; en—wie ien ’t duuster, ’en ander die zien kan, nog moar vastholden wil, die is nog zoo kwoad niet.

Krek twee moanden noa den nacht ien den tol, ha’j op de hoeve ’t Rijnland ien de Bêtuw, ’en andere okkoazie.

Wat er te doen was, da’s ’t allererste op de hofstee van Nollekes voader te heuren.

Nolleke is zoo rood as ’t kalkoensch gebroed dat buuten op ’t arf moar altied schrauwt, omdat ’t ielkreis klinkt asof er op ’t Rijnland ’en deur wordt dichtgesloagen.

Of ’et doargunder geweerschieten is, en—of ’t van de kalkoenen lachen of kwoadheid zou wêzen....? Nolleke weet ’et niet. Ze kiekt ien ’t spiegel:—Nee, dat ze geschreid het van nacht, en straks ook nog, dat ku’j niemeer zien. Wat vlamt heur ’en gloed ien ’t geloat! Boe! ’t zwart zieden kleed zit heur veuls te strak um ’t pestuur. Phu! ’t is um te bersten. Vort er mee!—Zóó, ien ’t gruune japon met de roode bluumkes kan ze zich ruuren. Welzeker, vigelant mot ze wêzen. Vader en moeder het ze belêzen um zonder hoat en nêteligheid, mee noar de Oarends’ te goan. As Nolleke nou eiges ’en strak gezicht zette dát zou gladweg verkeerd zin.

En toch, ’t schiet heur weer noar de oogen: Nou ’t er op oankwiem, nou vuult ze toch meer as meer dat Bram nog diep in heur hart lei.—Krak, zei ’en stoel, went Nolleke viel d’r op neer.—

Joa, diep ien ’t gemoed!—Zekerlik—as ze noadenkt—’t was gekheid gewêst, groote gekheid, went heur spichtige jungske was nooit met woord of doad uut den hartshoek gekommen. Kontroarie! Ens zeidie—toen ’t op ’en oavend wat gekkigheid wier: „Ge bint zoo zwoar van pestuur Nolleke.” En dan nog den dag veur ’t geval op den Hoogkant, toen zeidie: „Nolleke, weerd bi’j da’j gelukkig ien trouw wordt, moar, met pestuur van ’s gelieke.

—Lief kneuterig jungske....! En luuster, doar schrauwen de kalkoenen weer umdat ze schieten ter eere van hum en dat Vêluwsche kiend.—Dank God, spichtig schroal kerlje, dat ’et zoo’n lieflik dernje was en geen ander; dank God dat den Teunes Van Vlot.... Stil, de gekke mins is ’t niet te wieten dat ie onwoarheid en zottetoal sprak; en.... Nou schrok ze.

„Nolleke! Kom ie? As we goan zullen dan wordt ’et hoog tied!” Nolleke vloog op.

„Joa,” riep ze: „Joa!” En den palmdoek sloeg ze um ’t zwoare pestuur; en den streujen hoed met rooje en blauwe kornblommer zette ze op; en de neie zêmleeren handschoenen greep ze; moar zie, met den hoast berstten ze heur van de hand’.—Alêvel wat schêlt ’et—as d’r tóch zooveul berst ien de wêreld!—Vort nou noar ’t Oarendshuus, um er zêgen te wunsen oan ’t jong en zien Driekske.

’t Was er opgetuugd, heur! Toen Nolleke achter voader en moeder Janssen de mooi gesierde pronkkoamer van ’t Rijnland ientrooi, toen kon ze ’t niet gebêteren dat ze oan weerskant van de deurposten ’en vlerk van de gruune slingers met zich meezwiepte. Alêvel, ’t kwam geliekweg weer ien ’t fatsoen.

En Janssen en de vrouw, ze zeien tegen heur buren,—de Oarends’—alschoon d’r ’en koeligheid zat:

„Gods zêgen d’r op!” En tegen ’t jong met z’n fienneuzig bruudskiend: „Gods zêgen d’r op!” En tegen ’en mins, met groote blauw’ oogen, die stief veur zich uutkeek en zeker de bruuds-oome was: „Gods zêgen d’r op!”

Zag Nolleke goed? Nee ’t was geen vergissing: die strakke groote blauw’ oogen sprongen êfkes ien troan’.

Nolleke zag ’t. En, doar begon ’t weer te kloppen ien heur gemoed: moar toch, asof er ’en wicht van heur hart viel.—Erme mins! ’t was zien ooilam, dát had ie gezeid! ’t Licht in zien duusteren nacht....

Nolleke kos soms zoo wonderlik uutpakken. Met den streujen hoed ien de ééne, en de vastgegrepen hand van den tolboas ien de andere hand, zei ze met ’en stamp op den grond:

„Zie, as ’et bruudskiend troanen in die oogen weerd is, dan kan ze Bram Oarends wel op den deurslag d’r bij kriegen! Gods zêgen d’r op!”

Bram is de wêreld te riek! As Nolleke van kiend afoan wat minder breed-moederke had gespeuld, nou ens sukkerzuut; hum droagende, sussende, traktierende; en dan weer, kletsende um de oor’: hier jong! zêk! Kommandieren asof ’t den hond ien den karnmeulen was, misschien zou Bram dan wel gemarkt en zelfs geleufd hebben dat Nolleke meer veur ’em vuulde as buurmanskiend. Moar ’t was hum nooit ekfetief ien de harsens gekommen dat één enkel mins, ien woarheid, aan Nolleke en hum as man en vrouw kos denken.—Voader? Noe joa, um ’t pestuur. Alêvel, noar ’t veurbeeld van voader en moeder had ie zoo’n adee, dat ’en honderdvieftig pond overwicht oan den één of den anderen kant, nou krek geen noodzoakelikheid veur den balans ien ’t huwelijk was.

Bram denkt er niet oan dat Nolleke veur hum op dit oogenblik nog wat anders vuult as ’t pleizier dat ie weer vigelant op de been is; en dat ie zoo’n schoapske van ’t eigen pestuur z’n wiefke mag nuumen.

En Nolleke, nou ze Bram Oarends de hand drukt—wa’n andere hand as van ’t oarig fien snuuske, denkt Bram—nou zeit ze kelant:

’t Was verdiende loon gewêst a’j van ’t gulzige drinken gekrepierd woart. Oan dát kind hei’j noast God ’t behoud van oe lêven te danken. ’k Zal ’en oog op ’t arf houen da’j goed veur d’r blieft! Sprêk van geluk da’k geen slecht, permantig vrouwmins met gestolen goud heb gevonden! Nou, ’t zal zoo wêzen met oe beien! Gods zêgen d’r op!”

En ’en half uurke loater zoaten ze allegoar, met nog anderen meer, oan den grooten disch. Stokvisch was nommer één; riendvleisch met grauwe erwten nommer twee; ham met groote boonen nommer drie; riestenbrei met sukker nommer vier en spekkoek met stroop nommer vief.

„Êt ze met smoak en tot verzoadiging!”

Toen ’t hoast zoo wied was gekommen, schonk boer Oarends zien hooge bierglas vol wien. Hij dronk, zeidie, allereerst op ’t jonge poar—noar den eisch; moar dan—dan dronk ie op zich eiges; went êten en drinken was niks, en, dat ’en moeder ’en kiend kreeg, dat was noar ’t bestoan van de vrouw, moar, dat ie metterdoad as voader z’n eenigste kiend van den dood weer lêvend had gemoakt, en dat zonder zien voart met de dillezjans ien zoo’n noodweer noar stad! geen miroakel oan Bram zou geschied zin, dát kos iedereen getuigen: zoodoende dat ie dan dronk op de liefde van zich eiges veur zien jong, en dat de Heer hum nog lange joaren den dank van dat kiend as ’en arfdeil zou schenken, ien breedte en overvloed!

Bram trok ’t lieve snuutje noar zich toe. Hie wist wie ’t bestier had gehad.—En oome Thijs die noast zien snuuske zat, hie heurde zoo’n roar geluid, en zuutjes zeidie:

„De pertretten die zuuken mekoar. Hê snuuske: ’en mond noar beheuren?”

„Mien goejerd!” zeit Driekske, en as ze den erm um oome z’n hals sleet, dan:

„Hier hei’j d’r ook een.” En, ’t klinkt as ’en klökske.

Toen ’t spekkoek op tafel kwiem, en de stroop ien stroalen d’r op wier gekringeld, toen kreeg Nolleke ’t weer te kwoad; moar, ze vermande zich. Ho! ’t was nou krek den tied om heur plan te besloan. Ze stond op, en, met ’en kleur as.... boer Oarends, zei ze:

„Ik moet ook wat zeggen: Die ien ’t vette zitten, motten oan ’t schroale denken.—Ielkeen weet dat de veerknecht Teunes Van Vlot op den oavend dat Bram veur dood ien den tol lei, ’t verstand verloor. Zeker het ie ien ’t bootje—wachtende dat Bram zou kommen—’en slag of ’en schrik van den bliksem gekregen.—’t Is ’en oakelik ding a’j altied meint dat de duuvel oe achter de vodden zit.—Phu!” kwiem Nolleke d’r tussen: „En dóárum vrinden en brullofstgasten, um den ermen mins noar eisch te besteën, mot er ien den buul getast.”

Van overspanning liepen Nolleke de peerels langs ’t geloat; moar, ze kreeg zêgen op den ienval: de erme krankzinnige mins, die—zoo docht ze—zeker al vroeger niet snik was gewêst, hie zou deur voader Janssen en ’t heele Oarendsnest, en nog anderen, gesteund en gestut worden.

Op ’t zelfde oogenblik dat Nolleke van den duuvel sprak, lei ’t hert op den Hoogkant goed verschanst ien den kuil, die Teunes Van Vlot er op dien oavend had gegroaven. En as et doar rustig herkauwende—moar toch altied luustrende, neerleit, te midden van de dorre bloai, die de harfst ien den kuul het gestreujd, dan denkt het zeker niet, dat ie ’en trouwe blinde mins misschien veur ’en wreejen oanslag het bewoard. Ien ’t duuster toch, zou Teunes den blinde welzeker veur ’t jungske hebben gevat.—En vast denkt ’et hert met zien mooi gewei, al krek zoomin, dat ’et ’en zundig mins, veur heel zien lêven, as duuvel deur de harsens zal speulen.

Toen de trouwfeesten uut woaren, goeng ielk noar zin eigen huus. Bram met zien wiefke noar de neie hoeve De Hartenkamp. Dat er ’en hart van ’t Hoog ien ’t spul was gewêst dat kos ie niet weten, moar dat zien hart heelgoar op ’t Hoog was gewêst, dát wist ie sekuur.

En Thijs, den ouwe Thijs Witte?—Wat Driekske ook gevleid en geschreid had, hie most noar den tol op den Hoogkant weerum. Met ’en olde nichte zol ie er ’t lêven prebieren. ’t Was bêter, veul bêter. En Driekske most zwiegen.—Noe, goed dan, prebieren!

Moar nog geen joar noa de trouw, zat Thijs al veurgoed bie Bram en Driekske op De Hartenkamp. Doar, oan den heerd zou ie ’t werme huukske hebben, zoo lank as ie lêfde. Al had Driekske—dat handige vlugge wiefke oan Bram ’en best en trouw jungske, toch kos ze den blinde-kloarziende, niet missen, ien ’t lêven. En nóu—lieve mins, wat zou ze nóu zonder oome gewêst zin!

Driekske zat, met ’en kussen ien den rug, halverwêge overeind ien de bedstee. Oome stond er veur met de blauwe oogen star op heur mond. Zien kos ie niet dat Driekske ’en heel klein köpke met ’en pluummutske ien den arm oan heur borst hiew; moar, heuren kos ie, o zoo best, Luuster:

„Joa, allerliefst ziet mien kleine mol d’r uut oome,” zegt Driekske; „En hoe? Kiek, blonde hoarkes, zilverig, glanzig, krek as zien oome. ’t Veurheufd breed, en blank as ’en spiegelje. Oogen? blauwe kroaljes, ondeugend, o zoo ondeugend! ’En kinneke as ’en albaster. Wengskes, rond, licht rooje bollebloazers, och zukke oarige wengskes!”

„En ’t munje Driekske? Noar beheuren?”

„Nee oome, nee! ’t onderlipke krek ’en zuute meikars; en ’t bovenlipke.... de vleugels van ’en engelje!—Dot!” zei Driekske en ze mokkelde ’t kienje.

„’t Is ’en pertret van mien engel heelegoar!” zei oome: „God gêf dat ie wordt zóó as zien lieve moeder.”

Doar kwiem volk.

Of ’t zoo afgesproken was: voader en moeder Oarends kwiemen te geliek met de Janssens de koamer ien.

Nolleke gaf bie ’t binnenkommen voader Bram—’t was um te lachen, die spichtige jong nou al voader!—noe, ze gaf hum ’t allererst ’en elleboogstoot; en dan:

„Pak oan! ’En mik van vieftien pond zwoar; ’k het er raziens ien gebakken, die lust ie zoo gern.—Noe, met den pluummuts: Gods zêgen d’r op!”

De mik plofte hoast op den grond, toen Bram ’em oannam uut den geknupten doek; zóó zwoar had ie d’r nooit een gezien.

Moeder Lina, och, ze schreide van vreugd toen ze ’t kleintje ien den erm had. En Oarends?—Hie was te vrêjen zeidie. De roem was uutgesloten, moar—al dat heil hadden ze metterdoad oan hum te danken, went, niewoar, as hie niet met de dillezjans....

„Bekend!” zei Nolleke. En dan: „’t Geet oe goed niewoar boer Oarends?”

Oarends zat op ’en stoel te bloazen. Nou trok ie ’en bedenkelik gezicht, en zuutjes:

„Niemand markt ’et Nolleke; moar, da’k tegenswoordig zoo wel bin, en zelfs zoover loop, da’s niet goed; da’s ’en slecht teiken. Ik gleuf oan ’en sukkerterink; erst alles zuutigheid en overvloed en dan Nolleke, PAF, GENACHT SOAM!”

KRUUZEMUNTJE.

Daar blinkt een vroolijk zonnetje op het geveltje eener kleine armoedige hut. ’t Is een zeer armoedig bouwvallig huisje. ’t Geveltje is van steen. Ja, maar hoe ze op elkander blijven de steenen, dat begrijpt zoomin de storm, die in het najaar giert, als de kou, die ’s winters door de open voegen, haar scherpe pijlen in het hutje zendt.

’t Is erg bouwvallig dat huisje. ’t Lage stroodak dat rust op vermolmde binten, is groenachtig zwart en schier geheel vergaan. Als ’t regent, dan drupt en lekt het water langs de ingezakte stroowisschen op het lage zoldertje, zoodat de binnenmuur heelemaal nat wordt, en de bedsteden ook, en—da’s arg; Arie kan d’r wel tegen, moar veur ’t kleine ding en veur grootmoeder is ’t noarigheid. Grootmoeder is rimmetiek, veur de ouwe ziel is ’t al heel arg!

Maar zie, ’t zonnetje blinkt nu vroolijk op het geveltje, en ’t geveltje ziet er in zijn zomertooi zelfs bevallig uit. Immers de slanke wingerd zendt zijn sierlijke ranken naar het stroodak heen, en beschauwt met zijn hel verlichte frischgroene blaren, ten deele het oude dak en het geveltje, en ook het grauwe schuinsgezakte venster met zijn verweerde ruitjes, door welke ruitjes op dit oogenblik klein Anneke naar buiten ziet.

„Kom grootmoeder, loawe noar buuten goan, kom, o ’t is zoo lekker buuten grootjelief,” vleit Anneke.

„Joa lieve dernje, joa, grootmoeder zal meegoan; wacht, grootmoeder mot erst de eerdappels ien den bak doen; wacht, hier he’k den emmer.—Anneke kan wel ’en emmer woater uut de zeeg scheppen, is ’t niet Anneke?”

„Nou! al zoo dukkels he’k woater geschept grootmoeder! Zie zoo, ’k zal moar vast veuruutgoan en ’t woater buuten neerzetten bij ’t benkske; en dan za’k oe veurlêzen grootje, uut ’t boek, woar van den prins, en den ezel, en den dief iensteet, van alles.”

„Goed, liefke, blond muulpeerke, kleine prefester,” zegt grootje. En, Anneke is al de deur uut, en grootmoeder Bette doet ’en schoonen boezeloar veur, en goat dan ook noar buuten.

Anneke heeft een emmer water uit de zeeg geschept—halfvol, moar, toch genoeg voor de aardappels, die grootje zal schillen; en grootje zit nu op ’t bankje voor het hutje, en Anneke zit vlak naast haar met een boekje in de hand; en, ’t is lekker buiten, zoo recht zomerachtig; ’t zonnetje is warm, en de schaduw van een pruimeboom—waarin de geelachtig witte pruimen al mooi glanzen—die schaduw doet goed.

„Woar was j’ ook weer gebleven Anneke?” vraagt grootmoeder.

Anneke met een soort van verslikkende verrukking: „As dat de prins tegen den boer zei, dat z’n eigen voader ’en keuning was; en toen nam de boer z’n hoed af, en toen bakte de boerin spekpannekoeken, en toen—” Annekes oogen glinsterden.... „en toen kreeg de prins ’en kummeke stroop bij de pannekoeken, joa, umdat ie zooveul as prins was, grootmoeder.”

„Joa krek, nou weet ik ’et weer, en toen kwiem er ’en os....”

„Nee grootje, nee.... da’s ’en ander verhoalje, nee; en toen ne.... toen de prins dan genogt had, toen schonk de boer ook nog ’en glêske bier oan den prins; went prinsen drinken nooit schoon woater—is ’t wel grootje....? en toen ie dat ook óp had, toen gaf ie den boer en de boerin de hand—dat was vrindelik niewoar? en zei, dat ie ze nooit zou vergêten, en....”

„Moar hoe was die prins met zoo’n honger bij den boer gekommen, klein klapheuveltje....?” zegt grootje weer en ziet Anneke vragend aan, terwijl zij een geschilden aardappel in den emmer laat vallen dat de waterpereltjes er glimmende in ’t zonnetje, van opspatten.

„Wel, dat ie verdwoald was op de hei.... de hei, ge weet wel zooas oan d’ overkant [1] achter Oosterbêk grootje.”

„O krek krek! nou weet ik ’et, klein meisterke. En toen....?”

„En as dat de prins, toen z’n voader starf, en de prins ienéns van prins tot keuning wier, dat ie toen op ’en goejen dag ’en erm mins oan den weg zag liggen die blind was, en niet zien kos, begriep ie grootje?”

„Ja prefesterke.”

„En dat ie toen afstapte uut de koets umdat ie.... en dóár wasse we gebleven grootje.”

„Krek zoo Anneke, lês dan moar wiejer.”

En Anneke, terwijl zij met haar wijsvingertje de woorden uit het boekje volgt, leest eenigszins hikkend en wel wat eentonig, maar toch op z’n boers-Hollandsch, en met het aardige stemmetje niet onwelluidend, het slot der vertelling:

„En dé koning steeg uit dé koets, en terwijl dé paarden stonden te trappelen, en al de kamerheeren van des konings hofstoet en al het gevolg er naar keken, ging hij op den armen blinde toe, gaf hem de hand en zeide: Mijn vriend, sta op, ik zal u eere geven en alles wat gij behoeft; en tot zijn kamerheeren zeide hij: „Plaatst dien armen man in mijn rijtuig....”—Hê grootmoeder, in ’t rietuug van de keuning!”

Grootmoeder hield op met schillen en bleef verbaasd naar het wonderboek staren: „He’k z’n lêven.”

En Anneke las weer: „Dé kamerheeren waren, evenals het gansche gevolg, ten hoogste verbaasd dat dé koning zulk een bedelaar in zijn eigen rijtuig wilde nemen; doch de brave koning dit ziende, zeide zoo luid dat allen het hooren konden: „Ja mijne heeren, toen ik dezen man beschouwde, herkende ik hem terstond voor den gullen landman, die mij eens, toen ik vermoeid en afgedwaald was, gastvrij in zijn woning ontving, en mij alles gaf wat zijn woning opleverde. Een mensch mag de weldaden niet vergeten, die hem door zijn evenmensch zijn bewezen, en een koning mag dat het allerminst!”

„En toen....?” zei grootmoeder.

„Nou is ’t uut grootmoeder; da’s spietig hê?”

„Wel he’k z’n lêven! ien de koets van de keuning!” zei grootje, terwijl ze nog altijd met een ongeschilden aardappel in de eene, en het mes—waarvan het heft op de knie rustte—in de andere hand, naar het boek zat te staren:

„En goeng ie toen met de keuning noar ’t kastêl? en zou ie doar gebleven zin en krek as de keuning gegêten en gedronken hebben....?” vorschte grootje.

„Dat weet ik niet grootmoeder; moar al die verhoaljes zin zoo opéns uut, en dan is ’t gedoan; dan heur ie d’r voorders niks meer van. ’t Is moar ’en vertelselje, zie.”

„Nou dat was oarigheid Anneke! ’En mins kan d’r veul uut leeren; ’t is wiesgeleerd zeg ik.”

„Dat zeit meister ook grootje.”

„Ik vuul ’em best: goed doet, goed ontmoet! zeit ’t sprêkwoord; zie dát is ’t: Voader en grootmoeder en meister en allegoar, die goed veur ou binne, ook altied liefhebben, heur ie.... en God bovenal!”

„Joa zeker grootje.—Za’k nóg eentje lêzen....?”

„Nee kiend, nee, ’t zal te loat worden; zie da’s de leste eerdappel; ’t is al halftwoalf op de zonneploat van den toren, en as voader thuus kumt motten de eerdappels kloar zin. Heur is....”—terwijl zij een vinger lang wijst—„’k het nog zoo’n stukske spek van ’t breien verdienst; mergen met den Zundag dan zal grootmoeder is keuninkske speulen, heur ie. Joa klein babbelmunje, mergen zal grootmoeder ook is op spekkoek traktieren; zoo erm bin ik niet, of ’en moatje mêl zal mergen met mien stukske spek toch de pan ien! Zie zoo, kom....” en omziende naar den rijweg, die langs het hutje loopt, zegt ze tot een man die voorbijgaat: „Dag veldwachter!”

En Anneke, die nog in ’t boek tuurt, ziet ook op, en zegt met de hand boven de oogen—de zon is zoo straf: „Dag veldwachter.”

Een keelgeluid zonder woord klinkt van de wegzijde.

„Wat kiekt ie lillik, grootmoeder.”