Part 30

„Wel zeker snuuske,” zegt de blinde, en Drieksje ruurt met een pleeten lepeltje in haar Veluwsche limonade; en Bram, as ie ’t glas neemt, dan zeit ie: „O!” went hie had die kleine pink er hoast bij genomen. En as ie den drank drinkt, dan zou misschien ’en ander ’en zuur gezicht hebben getrokken, moar hie—nee, nooit had ie zoo’n verfrissing gepruufd, en nooit had ie eugskes gezien, die hum zóó lieflik vroegen: of ’t hum goeddee, en of z’em ook nóg op zoo’n glêske traktieren kos.—Noe joa, ’t glee toch zoo koel noar binnen, en: „Geen nood boas Witte, te gauw drink ik niet.”

Hoe ’t zoo geloopen was kos Bram zich eiges niet verkloaren, moar, met ’en wondere franse slag had die tolboas hum tot den aftocht bewogen. Nee, ’t hoefde met dat liefke niet UUT te wêzen had ie gezeid, en Driekske toen ze hum bij ’t afscheid die kleine hand gaf, toen het ze ook gefluusterd: „Oome verloaten doei ik wel nooit, moar ou vergêten.... ’k zou niet weten woarum.” Alêvel ’t was hum toch wat al te gauw huus-in huus-uut gewêst; en, hie zou dan nou weer alleen....

Zie, dát was wonderboarlik! Toen Bram den blinde ’en hand tot afscheid wou geven, met de belofte dat ie erst met voader en moeder zou sprêken, toen het de blinde gezeid, dat ie ’en goed eind meeging um Bram ’t allernoaste pad over den barg deur ’t bosch te wiezen, went de rechte weg, niewoar, was toch altied de kortste, en hier óók de beste.

’t Was al heel wonderboarlik: Thijs Witte wou niks van geen vasthouen weten: ’En dun hoagedorn-stökske had ie ien de hand en doarmee spitste en tikte ie veuruut en op zied—krek as ’en peerd met de oor’ speult. Joa, asof ie ’t heele landschap ien ’t heufd had, zoo sprak ie van de hei op zied, en ’t beukenbosch gunds, en ’t deurzicht op de Bêtuw; en de bremstruuken hier en de wilde eerdbêzen doar ien ’t gres.—En op ’t smalle poadje deur ’t hout, liep ie Bram veuruut; niet te hoastig moar heel sekuur. Zeker, ’t was ’en miroakel!

As Bram ’t niet eiges gezien of geheurd had, hie zou niet geleufd hebben dat ’en blinde zich zoo redden en op ’t gevuul af kieken kos, moar nog minder dat ie vroolik zou proaten as de kloarziendste mins, alschoon de heldere gruune zomerdag, toch stikduustre nacht veur ’em was.

Terwijl de beide mannen nu juist bij een kromming van het smalle pad, den heuvel afdalende, achter het struikgewas verdwijnen, heeft er aan de Betuwzij nabij de rivier, een ander tooneel plaats.

Nolleke Janssen, die pas nietsig van kwoadheid over de proat van boer Oarends was thuus gekommen, het deur ’en errebeiers kiend ’en brief gekregen; den brief deur Teunes geschreven.

Nolleke het den brief gelêzen, en, van vuurrood is ze spierwit geworden; heur dikke hand’ het ze tot vuusten geknepen; ze is zich goan wasschen oan den put; en boven op heur cel het ze oan ’t loddereindeuske geroken. Maar nou—weg met die gekheid! Zoo, nou vuult ze zich stark. Vort mot ze noar ’t veerhuus!

Teun de veerknecht lei oan ’t woater platweg achterover op den grond, ien de schauw van ’en rietmat. Toen ie Nolleke van verre zag oankummen, toen kneep ie de oogen dicht.—Hij sliep.—Doar kumt ze. En dan, as Nolleke al veur de darde keer zien noam het geroepen, en êfkes met heur voet hum ’t wakker worden meklik moakt, dan zeit ie verwonderd:

„Hê, wie is doar?”

Nolleke wou wel is weten of Teun bevrind was met ’en mins die Jan Peper heitte?

Teun was al opgestoan.

„Bevrind,—nee, moar ik ken ’em van oanzien; hie kumt zoo’n enkelen keer hier over ’t woater. Wat zou dat juffer Janssen?”

Nolleke kiekt ien ’t ronde.—Niemand ziet ze.

—Of Teun dan is êfkes deez brief wil lêzen?

Teun sprak gemuujzoam:

„Nee, mot niet kwoalik nemen, andermans brieven.... nee!”

Nolleke stampt met den voet. Ze wil dat ie den brief zal lêzen.

En Teun, as ie dan tóch zoo asstrant most zin!.... Hie lêst; en as ie ’t gedoan het dan kiekt ie beschoamd, en zeit:

„Och, wat za’k oe zeggen juffer Janssen: ’t is woarheid, zeker!”

„Wát is woarheid vroag ik?” stampt Nolleke weer.

Teun ziet heur oakelik oan:

„Och juffer Janssen, ge weet niet hoe ’t heele darp oe beklaagt.”

„Bekloagen! Mien!? ’k Wil weten woarum!?”

Teun wijst naar den brief, en dan:

„Moar ’t most er van kommen.”

„Mins ik stik! Sprêk, wat mein ie?”

„Ien de wieg oan mekoare gekoppeld! Och heere, den amoer as ’en leske van buuten geleerd! Ielkeen juffer Janssen, bekloagt oe; schoon kiend as ge bint!”

Nolleke bijt zich de lippen in bloed. Teun vervolgt:

„Joa juffer, noe den vremde oe ’t oog het doen opengoan, nou, ’t mot gezeid zin: ’t is ’en schandoal!”

En Nolleke forsch:

„Wat weet ie van Bram Oarends? Allô!”

—Och! Teun wou er liefst niet van sprêken. Peper had zwiege motten; moar, nou Peper zoo’n brief had geschreven, en as ’t dan zoo wêzen most, dan zou ie ’t heur zeggen—Teun zag noar den opweg en voorders ien ’t rond.—Joa, dan zou ie d’r moar veur uutkommen, dat Bram, krek as ien den brief sting, z’n eigen had verslingerd oan ’en licht vrouwspersoon, woarmee ie te Oarem kennis had gemoakt en nou op de Vêluw in ’t geniep verkeering hiew.

„En dat weet ie sekuur?” zegt Nolleke met vlammen in ’t oog.

„Zóó sekuur as dat de zon oan den hemel steet,” zegt Teun: „en krek zoo zeker as dat ’et God gekloagd is dat zoo’n melkmuul ’t welgeschoapenste kiend uut de Bêtuw—gekoppeld of niet—zoo schandelik vergêt.”

Nolleke Janssen kon niet spreken. Zóóveul leed en op zoo’n wermen dag; en zóóveul loopen; en a’j zóó zwoar van pestuur bint!—Ze snakte noar oajem....

„Bewiezen!” zegt ze: „Ik vroag noar bewiezen?”

Teun kumt noar heur toe; vat—alsof ’t zoo van zelf sprak—heur hand; en dan....

Moar Nolleke—klets!—„Handen thuus houen; vort! Ik vroag oe bewiezen! Wie het ’t oe gezeid?”

Teun begriept dat ie te gauw van wal is gestoken.—Alêvel, noe zal ie hoar dan ook bescheielik de moat volmêten:

—Al dukkels, en ’t meest bij oavend en ontied, zei Teun, had ie Bram motten overzetten; en, Bram had de reden woarum ie noar ’t Hoog goeng, niet kunne verzwiegen. Teun had hum toen ’t verkeerde kloar veur oogen gesteld, en op juffer Nolleke gewezen—die toch meer as meer was. Moar, fluite! niks had geholpen. Gek was ie noar dat vrouwmins, stoapelgek!

—Of Teun hoar kende?

—Wel zeker, hie kende hoar best.

—Of ze groot van pestuur was?

—Joawel, groot en permantig; moar veural ’en valse tronie; gouwe bellekes ien de oor’. Schandoalen, schandoalen! O! En rauw ien d’r mond! Juffer Janssen zou ’en kleur kriegen as ze ’t alles noar woarheid vernam. Moar, dat den kwiebes weerd zou wêzen, dat ’en lieflik kind as Nolleke, nog zie zóóveul van ’em weten wou, dát nee,” zei Teun, „da’s krek zoo onmeugelik asdat ik oe kan oanzien zonder.... Och Heer!” kwiem ie toen met ’en diepen zucht, en nóg ens: „Och Heer!”

Nolleke wist niet wát Teun in ’t letste gezeid het. Wark het ze um hoar troan’ te bedwingen. Ien éns had ze gevuuld dat Bram hoar toch diep ien ’t gemoed lei.—Och, ’t was altied, van klein kiend af oan, zoo’n oarig jungske gewêst!—As noaste buren woaren ze krek as van éénen heerd! Woar was de tied dat ze soam den grooten karnhond veur de prikslee spanden, en ielk verzet op de slee goenge zitten; toen ze soamen mussen ien de knip vongen; en witte konien’ hiewen, niks as witte, wel vieftig, met rooje oogen!

Nolleke vermant zich nou ze oan rooje oogen denkt. Den Teun zal niet marken hoe’n slag ze op ’t hart kreeg. Moar, Teun sprak onwoarheid! ’t Kon zóó niet wêzen!—Had ze dan geen gevuul veur Bram asof z’em lêvenslank op de spekkoek met stroop wou traktieren; en hie, het ie zelfs nog loatst niet gezeid, dat geen mins ze zoo lekker kon bakken as zij?

Nolleke vuult dat ze wit wordt. Bij al wat heur lief is, as ’t woarheid mot wêzen, dan zal ie ’t onderveinden dat Nolleke zich niet bespotten loat! Dan zal ze zich wrêken!—Alêvel, zekerheid wil ze.—En tot Teun.... Nee, erst, nógens—klets! Weg met die hand!—Luuster: „A’k zekerheid kreeg dat ie zich oan zoo’n slecht vrouwmins kon versmieten....”

„Dan was ie weerd,” valt Teunes in, „dat ie den hals brak, juffer Janssen.—As Bram ’t woater weer overkumt, dan za’k ’em zeggen dat ie op d’eigen stond noar oe toe mot um zich vrij te sprêken; of—en zoo zal ’t wêzen—as ie ’t niet durft, en j’em loater met blauwe oogen en ’en dikken neus deur ’t darp ziet goan, denk dan moar dat Teunes Van Vlot niet zal verdroagen dat ’et liefste kiend uut de Bêtuw, bespot en vertrampt wordt; en.... Och juffer Janssen!”

Nolleke kwiem nog êfkes, klets, met de hand op Teunes’ hand, moar niet zoo straf as de twee erste keeren. Heur gemoed was overvol. As ’t uutkumt dat Bram zich eiges en hoar vergat, dan.... O! ze kan ’t niet langer uuthouen; heur oogen schieten ien troan’. Oan Teunes drêjt ze den rug toe. En, vort is ze, den weg op noar huus.

Een klein uur later heerschte er bij boer Arends op ’t Rijnland de grootste ontsteltenis.

Zoo even was er van de overzij der rivier een boodschap gebracht, dat Bram niet thuis kon komen, want, dat hem op ’t Hoog een overval had getroffen,—waarschijnlijk van de warmte of te sterke verkoeling—en, dat hij nu bij Witte den tolbaas, in huis lag.

—Bij Witte den tolbaas! ’En overval! O God, dát het boer Oarends wel altied gedocht!—Moeders onverstand zou ’t verdarf van ’t kiend wêzen; ’t ongeluk van ’t heele huus!—’En overval!.... Starke verkoeling!—Arends schoof het volle bierglas ter zij: ’t Was dom en onverstandig van Lina dat zij ielkreis de kruuk moar weer vulde; ’en mins die dorst had, dronk toezoers deur, moar dat most ’en mins die geen dorst had, tegengoan. ’t Was meer geluk as wiesheid dat hie eiges ook in geen overval lei.

„Wouter, ik wil terstond noar ’t Hoog,” zegt vrouw Lina: „En gij....?”

„Ikke noar ’t Hoog!” roept Arends: „Zeg Lina, is ’t oe niet genoeg da’j oe kiend tot schande oanzet en doardeur Gods wroak op ’t lief hebt gehoald?”

Lina vermant zich:

„Wouter ik loat de sjês ienspannen; te loopen dat duurt te lang.—O, mien erme kiend!”

—’t Erme kiend! Joa, denkt Wouter, vrouw Lina mot opstond noar ’em toe, went geen is er zóó ree um iemand bij te stoan; moar, ’t peerd en de sjês, en—ge kost niet weten: as hie eiges d’r tegen den oavend noar toe wou:

„’t Is bêter da’j te voet goat Lina; gij vuult niet wóárum, moar ’t is zoo.”

„En as er gevoar bij was, zou ’t erme kiend starven zonder zien moeder!” roept de vrouw.

Wouter-boer wordt wit:

„Starven!—Wat mein ie, Bram starven!—Moar dóár is toch geen denken oan. ’t Zal zoo arg niet wêzen. Weet ie wát Lina: we loaten ’t speulwoagentje ienspannen, dan voar ik tóch met oe mee, en kunnen we Bram ienloajen ook. Moar starven....” Haastig: „’k Wou da’j van die dinger niet sprak.”

Moeder Lina is reeds verdwenen. Geen tien minuten later staat het bruine kapwagentje voor de deur der hoeve. Dikke Wouter-boer heeft de leidsels en zweep reeds terhand genomen om na vrouw Lina in te stappen; de bouwknecht geeft den boer een steun onder den arm. De rechterveer van het wagentje vertoont een sterke drukking.—Arends roept zwaar blazend: „Vort Piet.” Breede rimpels plooien den bil van het bruine paard. Arie de bouwknecht licht de pet op; en—’t echtpaar rijdt het witte met hooivlokken beslingerde hek der hoeve uit.

Teunes de veerknecht zou er niets van vernemen dat de boer en de boerin van ’t Rijnland met het kapwagentje naar de overzijde der rivier gingen.—Arends vond het bêter over Oarem te goan. Dóár ha’j de schipbrug; en hier oan ’t veer was ’t met ’et ienvoaren van de gierpunt gevoarlijk veur ’en mins, die zoo zwoar van pestuur was.

Vrouw Lina is er niet in geslaagd om hem van besluit te doen veranderen. ’t Was voor haar om te schreien. Meer dan twee uren te moeten omrijden; en niet uit den wagen te mogen springen; en haar jongen ziek te weten bij vreemden, misschien gevaarlijk ziek! „Och,” heeft ze nog eens gezegd: „loat mien dan over ’t veer goan, en loopen Wouter. Wat zou ’t wêzen as ik te loat kwiem.”

„Hum!” heeft Wouter gekucht: „Te loat! Ik zeg oe nee!” En dan: „As oe eigen man onderwêge ’en ongeluk kreeg, niewoar, dat dee d’r niet toe; die zou j’ ien de stêk loaten! Watte gekheid, te loat!”

Te Arnhem over den Rijn, en alzoo op den Veluwzoom gekomen heeft Wouter—weinig bekend met de wegen aan gene zij der stad, en met een toestemmend antwoord op de weinig doordachte vraag: of die stroatweg de stroatweg noar ’t Hoog was—in plaats van den Utrechtschen weg, den weg naar Apeldoorn gereden. Vrouw Lina had al gezegd, dat ’et niet in de richt was, maar Wouter had beweerd dat de weg toch hoog-op liep.

Aan den eersten weg heeft hij zijn dwaling vernomen; langs een binnenweg, dien men hem aanwees zou hij nu—ofschoon het een heele reis bleef—toch eerder op den rechten weg komen dan wanneer hij over Arnhem terugreed. Men moest bij den Lichtenbeek nog den Amsterdamschen straatweg passeeren en dan maar rechtuit rijden: „Goeje middag!”

Goeje middag! Jawel, maar ’t was al avond toen Bruin met schuim overdekt het speulwagentje met een paar schokken uit een der zandwegen op Utrechtschen straatweg terecht bracht.

Vrouw Lina’s onrust heeft geen grenzen gekend, en, Arends zelf, heeft Goddank! gezegd, want Lina’s sombere voorspellingen op dien langen tocht, hadden hem bij de inspanning van het hortend en stootend dwalen op zulke vreemde wegen, gedurig het angstzweet doen uitbreken, en, eerst tegen half zeven in den avond bereikten de echtgenooten den tol van baas Witte.

Teunes de veerknecht had intusschen zijn besluit genomen.—Hoe ie ’t ook prakkezierde, ’t stond bij ’em vast dat—mocht Bram ook jollen en dollen met ’en liefke op ’t Hoog, ’t spul toch zekerlik met ’en trouwerij tussen Bram en Nolleke z’n beslag zou kriegen. De duiten! niewoar, de duiten!?—En zie, as ’et zoo loopen most, dan was en bleef die Bram Oarends—hoe ’en mins ’t ook berêkenen wou—niks meer as overkompleet.

’t Is toch vreeselijk donker in ’t hart van Teun den veerknecht geworden.

Hie prakkezierde! ’t Schee-mes da’k altied op zak heb, is scharp genoeg; moar—bloed is ’en helle kleur.—Watblief? ’t Blauwe diepe woater op ’n sturmdag?—Nee, sekuur was dát niet. Schippers oan den oever, en ’t volk ien de weerden kosten ’t verroajen.—’t Bosch?—Joa, ’t bosch oan d’overkant van ’t woater!—Zoo’n bosch is ’s oavends duuster. Wie zal doargunder op ’t Hoog adee op Teun den veerknecht kriegen; doar zin streupers en polderjongens: kwoad volk dat loert op ’en vette beurs uut de Bêtuw. ’t Gebeurde soms dat dóár iemand verdween zonder dat ie ooit weer terecht kwiem. Bram Oarends is ’en kiend, ’en zwêvelstökske! ’t Kos alles in ’en ummezien geschied zin!

—’t Zal wel loat worden eer ik weerum kom, had Bram gezied. Nou, de moan is dan in ielk geval wel onder, en ’t bosch goed duuster.—Ze zeggen ien ’t darp dat Nolleke Janssen meer wicht ien goud het te wachten as ze zwoar van pestuur is.—Ei wat verspeult de Bêtuw oan Bram zoo’n wittebroodskiend? En ikke!? As ik ’en mol stêk, of ’en hoas striek, dan zeggen ze, knap zoo. Wat oe ien de weg stoat—vort er mee! krek as van rupsen en al zu’k gesnor; dat steet ien den almenak.—’En liester ien ’t strik drêj ik den hals um. Domenei zei letst ien ’t predekoatsie, dat ’en mins zelfs nog minder as ’en vogel was, went ’en vogel kon vliegen en dat kon ’en mins niet. En bijveurbeeld, as zoo’n voader en moeder van Bram dat kiend heelegoar niet gekregen hadden dan was ’t er ook heelegoar niet gewêst, niewoar? Of, as ’t ien de luiers gesturven was.... Welzeker!

Teunes Van Vlot heeft toen eenige oogenblikken met de hand onder de kin, voor zich heen zitten staren. Toen heeft hij rond gezien.... en even ’t mes uit de schee naar boven gehaald; maar, ’t ook aanstonds weer laten zakken.—Scherp was ’t genoeg; giester het ie ’t nog geslepen.—Stil!—ze zouen oan ’t strak kieken kunnen marken dat ie wat ien ’t adee had.—Trek ien ’t êten....? nee trek het ie niet. Boven op zien cel doar het ie ’en fleske met kloare; hie zal d’r ’en kluutje goan vatten; joa, twee of drie as ie nóg ens zoo gek is um zich te verbeilden dat ie Bram al heurt schrauwen. Nou, as Bram moar ens ien ’t bosch onder d’ eerd leit, dan, och God, dan krêjt er geen hoan noar.

Buuten krêjde de hoan, moar, Teunes Van Vlot hie heurde ’et niet, en, dronk zien darde glas kloare.

Nolleke Janssen is arg dik, alêvel d’r zit stoal en iezer in.

Tegen zessen is ze—’en goed half uur hooger op ’t revier—in heur voaders visch-oak gestapt, went Janssen had oalskurven in den Rien. Met de roeispoan’ kos Nolleke krek zoo goed overweg as met de riestenbrijlêpel.—En nou, ze was ien spanning d’r bij. Weten zou ze ’t! Rust had ze niet.—Klets, kloeng! ’t Woater spatte heur somtieds ien ’t gezicht, moar ’t oakske vloog toch deur ’t nat, en Nolleke—as ze oan ’t overkant van den Rien de boot oan ’en kribpoal het vastgebonden, dan trekt ze wel ’t halsdoek af, en wischt ze zich ’t rooje geloat, moar, vigelant stapt ze toch deur de weies op den barg met z’n bosch toe.

Veurzichtig had ze uutgevischt woar ’t slechte vrouwmins kos wonen, en, ze geleuft wel te weten, woar ’t jong zal te veinden zin.

’t Was omstreeks acht uren in den avond en heel donkere onweerslucht.

Driekje van baas Witte heeft er niet eerder aan gedacht om de tollamp buiten bij ’t koninklijk wapen te ontsteken, want de spanning, waarin men binnen den tol verkeerde, was sedert den middag schier van oogenblik tot oogenblik geklommen.

—Zie, doar lei ’et knappe jungske uit de Bêtuw, karmend en kloagend en somtieds gillend, zoo wit zoo doojelik wit ien Oomes bedstee.—En zij, Driekske, zij het er schuld oan: Joa alle schuld! Och, as zij den azien met suukerwoater moar niet had gegeven! Hie was te werm gewêst.—En nou, doar leit ie!—Onderwêges met Oome toen had ie ’t gekregen.—Oome het zelf den dokter uut ’t darp goan roepen, moar, wat dokter veurschreef het goar niks geboat. En nou, sinds de dikke boer en z’n vrouw uut de Bêtuw der woaren, was ’t heelegoar oaklikheid.

De dikke boer had gevroagd: „Hoe geet ’et Bram? Wat is oe overkommen, en hoe kwiem ie hier?”—Moar Bram had niks gezeid, en alleen gekarmd.—Toen is de dikke boer op ’en stoel goan zitten, en het zich gedurig met ’en roojen neusdoek deur ’t geloat gestreken en gekarmd asof ie ’t eiges in ’t lief had.

En de moeder? Goed mocht ze wêzen, moar bitter ook; och heere zoo bitter! Toen ze ’t heurde van ’t azien met woater, toen het ze Driekske oangekeken met oogen as vuur, en gezeid: „Oanlonken en vergift in ’t lief gieten! Beest!”

—Beest! het die moeder gezeid. Dat was oakelik. Goeje God,—beest!—Moar oome het Driekske in ’t oor gefluusterd: „Stille moar kiend, as den emmer vol is dun lupt ie over.”

„O God!” steent de moeder, terwijl alle hulp weer vruchteloos bleek: „O God, hie zal ’t bestarven.”

In een vreeselijken aanval van pijn hief de arme jongen nu de handen als radeloos ten hemel, en dan, terwijl hij zijn moeders hand greep, sloeg hij meteen den matten blik op het van verre staande meisje, en riep op droeven toon:

„Driekske, hier kommen! Lieve Driekske!”

In ’t zelfde oogenblik is Driekske schreiend toegesneld, en ligt om vrouw Lina’s hals.

Hoe! schreit dat kiend oan héur borst?—Dát most wel ien ’t hart griepen.—As dat dernje slecht was, dan zou ze niet zoo snikken; dan zou ze niet um moeders hals zin gevallen.

„Nee kiend, nee, beest dat he’k niet gezeid, nee, onverstandig he’k gezeid van ’t azienwoater; moar nee, gij kondt niet weten dat ’t Bram zou kwoaddoen.—Zeker liefste jong, ze gaf ’t oe uut bestwil, moar.... ’t was niet goed da’j ’et dronk.—Nee kiend, nee, beest dat he’k niet gezeid. Nee; God bewoare!”

Geen vijf minuten later was de toestand van den armen Bram zoo zorgwekkend, dat moeder Lina in de hevigste onrust haar ingeslapen man wakker schudde, en drong om oogenblikkelijk nog eens den dokter van ’t naaste dorp te gaan halen.

Wouters paard was in het kleine schuurtje gezet, en het wagentje stond er nog buiten.

„Ikke.... de dokter....?” soesde Wouter ontwakend, en in den aanvang niet wetende waar hij zich bevond: „Joa, allang gezeid; ’k heb ’en zwelling noar ’t hart.... Watblief, veur Bram den dokter hoalen?—Ikke?—Bi’j gek Lina; ikke?”

Maar ’t was geen gekheid.

Er was de grootste haast bij. En wie anders zou ’t moeten doen! De moeder zelve? Het jonge meisje? De arme blinde misschien? Voort moest Wouter op d’eigen stond.

—Moar ’t was buuten zoo duuster, en Wouter kende hier op ’t Hoog den weg niet; zonder lanteernspul kos ie ien geen geval voaren deur ’t donkere bosch.—’t Zou met Bram wel zoo arg niet wêzen; en luuster: buuten roasde de wiend; ’en hoagelslag kletterde tegen de gloas’; ’en schel licht glansde langs de luuk’ en onder de reet van de deur; ’en roatelslag van geweld knetsknatste vlak boven ’t huus; en.... O God wat zou doar wêzen....? ’t Bonsde op de deur, en ’t schrauwde doarbuuten:

„Doe open! Doe open!”

Dikke Nolleke Janssen kos goen oajem meer kriegen. Ze had geen lid oan d’r lief dat niet trilde.—Stoapelgek was ze gewêst om zoo’n aventuur te riskeeren! Wat goeng ’t hoar alêvel ook oan of Bram hier op den Hoogkant noar ’en andere vree!—Bram—zoo’n kiend! zoo’n zwêvelstok! Nee, liefde had ze nooit veur ’em gevuuld: ’en oarigheid ’en roarigheid, noe joa, moar niks meer.—As ze ooit had geweten dat ze deur hum in zoo’n onweer en nood zou kommen, dan had ze hum liever as kiend zien stikken ien ’en gluujende spekkoek....—nee dát toch niet: moar zóó te motten dwoalen ien ’t bosch; en dan die bliksem, en donder, en hoagel! ’t Is asof heur ’t heele geloat met gluujende spiekers geprikt is.

„Doe open! doe open!” roept ze nog ens, en al weer: „Ik zeg doe open!”

Driekske keek naar buiten. De wind sloeg den hoagel noar binnen, en te geliek met ’en zwonk, dikke Nolleke mee de koamer ien.

As er met Bram niet zoo’n nood en ermoei was gewêst, dan zou vrouw Lina van Nolleke geschrokken zin. Arends schrok nooit, behalve as ie den Dood zag, en—Nolleke was de Dood niet. Nee ’t lêven! ’t Was ’en bestierink van God: de liefde veur Bram zal Nolleke noar ’t Hoog hebben gejoagd toen ze van ’t overval heurde; en uutgemoakt was ’t nou meteen wie den dokter kos hoalen. O liefde Gods nooit recht geprezen!—„Kom is hier Nolleke?”

Moar Nolleke—toen ze den hoagel uut d’r hoaren en rokken geschud, en woater uut de oog’ had gewreven, toen keek ze asof ze betooverd was. Van ’t ongeval had ze niks geheurd, en nou.—Zag ze goed! Zat doar dikke boer Oarends van ’t Rijnland? En stond doar zien vrouw? En gunds, lei Bram doar karmend ien ’en bedstee!?

Woar was ze dan?—Toen ze buuten, ien de bosschen verdwoald, zoo angstig vortjoeg noar ’t rooje lanteernlicht van den tol, dat ze deur de bloajen zag gliensteren, hoe kon ze toen denken dat ien dat eigenste huus ’t heele Oarendsnest uut de Bêtuw bijeen zou wêzen.—Of ’et toevallig was?—Geen spier, a’j nog weet dat de tol bij ’t bosch ’t eenige huus was da’j op ’en verrel uur afstand ien ’t ronde zou vienden.—Moar toch, a’j van droomen sprêkt: en van wakker worden, en niet weten van hóé en van wát, dan mo’j nog altied bie Nolleke Janssen wêzen.

„Bi’j boer Oarends van ’t Rijnland, of bin ik duuvels geworden?” zegt Nolleke op haar krachtigsten toon.

—Ho! Nolleke most stil wêzen. ’t Noodweer had hoar zeker versuusd; ’t was mooi van hoar dat ze ook was gekommen.

„Mooi! Wát mooi!?—Is er met Bram ’en ongeluk gebeurd?” Ze begriept er nog niks van.—Ze hadden hoar gezeid dat Bram bij ’en schêper ien ’t bosch met ’en slecht vrouwspersoon vree. Dát had ze willen zien; moar, zuukend noar ’en schêpers-huus, had ze gedwoald ien ’t groote bosch. En ’t booze weer was heur overvallen; en, toen ze noar dees kant ’en licht deur de bloaj’ had zien gliensteren, toen was ze d’r op toegeloopen. Zie, zóó kwiem ze ’t bosch uut, op den stroatweg, hier oan den tol.

Alêvel Nolleke zou toch uut den droom kommen.