Part 11

Binnen de keukenkoamer van de hoeve De Lagekamp, doar leit ’en ouwe mins ien de bedstêj; doar leit de man die krek acht moand gelêje, zien trouwe Mieke—de moeder van zien kienders: Hannes, Riekske en Joapik—noar den kleinen hof bezijen ’t karkske brocht, en gegreind het as ’en kiend, en gebêjen: „Goeje Voader, breng ook mien woar mien Mieke lêft; hier wordt ’et zoo duuster veur den ouwe, dóar, dóar is ’t licht.”

En de man ien de bedstêj het de stem straks geheurd die ’em zei:

„Huibert, ’t wordt ou beurt goeje Huibert. Joa ge bint oud, moar mergen zu’j weer jonk wêzen.” En die ’t zei, drukt zuutjes de hand op de ooglêje van ouwen Huibert, en Huibert zal iensloapen—iensloapen veur bêter.

’t Is ’en rêgen van geweld, moar—al had ’et ook baksteen’ gerêgend, Riekske zou toch van ’t jungske dat ze verzurgde, weerum zin gegoan noar ’t starfbed van voader.

En binnen die kamer? Behalve de grijze zijn er nu vijf personen bijeen.

Riekje, de eenig overgeblevene van zes blozende dochters, staat aan de stervenssponde naast haar jongeren broeder Japik. Joapik, die wel ’en klein bietje achterlik in sommigte dinger, moar anders och, zoo’n bovenste jong is.

Ginds op een stoel zit Riekjes echtvriend. Reindert is ’en knappe mins: krullig hoar, mooie oogen, moar, die oogen stoan nou krek as ’t weer oan den hemel.

Aan het hoofdeneinde van vaders sterfbed, tegenover Riekske en bruur Joapik, staat Hannes. Hannes hun oudste broeder, de oudste van het tiental, waarvan de vader er zeven naast zijn Mieke in den hemel hoopt weder te zien.

Janneke—Hannes’ vrouw—vult ’en kruukske met heit woater: „Kouwe vuut’!” het voader gezeid.

Bij moeders starven het Hannes geen troan kunne loaten; dat kan ie ook nou niet, moar vuulen.... hij vuult ’r méér van as Riekske of Joapik; dát zeit ie eiges.

De oudste broeder houdt zijn oogen strak op het dekkleed gericht, en bijwijlen fluistert hij zuchtend: „’t Is wat te zeggen!”

In dezen oogenblik bespeurt het drietal dat de stervende grijze de magere hand op het dekkleed roert, en verneemt het nauw hoorbaar van zijne lippen: „Joapik, Riekske.”

Met een pijnlijk snikken vat de jonge vrouw zachtjes de hand, die zich alweder beweegt, en besproeit die met hare tranen:

„Luuster, Joapik, luuster,” fluistert zij een oogenblik later haar jongsten broeder toe: „Joapik, hie nuumde óe noam,” en zachter: „Voader, hier zin we.”

Een allerlaatste glimlach verheldert het gelaat van den stervenden grijze; maar—de oudste zijner kinderen bespeurt niet dat laatste glanzen der dalende zon; neen, om Hannes lippen speelt er óók een lach, maar een andere, ofschoon een weinig zichtbare, want, hij heeft gehoord dat de vader slechts twee namen noemde; twee: Joapik, Riekske; die van Hannes, nee, die nuumde ie niet.

Of ouwe Huibert met voordacht den naam van zijn oudste verzweeg....? Wil dat niet gelooven. Later heeft hij nog één woord gestameld, ’t was: Liefde! Toen is ie ingesloapen.

Joa, as ’t oavend is geet ’et zunneke onder; ’t wordt duuster. Hier! Moar ’t licht is niet uut. Nee ’t ondergoan is ook opgoan!

Nog altied is ’t ’en rêgen van geweld. Um schiemeroavend ku’j Reindert en Riekske—de letste met ’en deuske onder den erm—van De Lagekamp weer hoastig noar de hoeve ’t Hoogeland zien loopen; thuus gekommen valt Riekske um Reinderts hals, en snikt: dat ze geen voader of moeder meer het; en Reindert zeit, dat ze bedoard mot wêzen, en—hie sleet ’et wiegekleed open. Zie, ’t kleine dernje wrieft met de rooje knuusjes ien d’eugskes, en goapt en lacht. Voader en moeder mokkelen ’t kienje, moar och! „’t kienje het nou ook geen grootvoader meer!”

Nog altijd regent het buiten; en binnenshuis waar oude Huibert gestorven is, daar zitten Hannes en Janneke; en ’t avondbrood staat gereed, maar—ze eten het niet.

Hannes, die een oogenblik met den elleboog op de tafel en het hoofd in de hand zit geleund, werpt, langs het roodvlammend lampje, een onvriendelijken blik op zijn Janneke, en zegt:

„Wat! heurluu niet veurgetrokken!? Joa, veurgetrokken tot op ’t letste toe. En woarum....? Umdat ze iemand noar de mond kunne proaten; umdat ze fleeme kunnen; zie je, dóarum! Moar ikke, doar heb ikke geen oard van.

„Ik geleuf niet Hannes, dat voader méér van heur dan van ou hiew,” zegt de vrouw wier oogen erg rood zien: „Denk toch geen kwoad! ge hebt de bewiezen dat voader ’t wèl miek.”

„Bewiezen! Wát veur bewiezen?”

„Bi’j dan vergêten woar ie altied zoo bang veur gewêst bint?” spreekt Janneke goedig: „Ha’j altied geen zurg dat alles noa voaders dood zou motte verkocht worden? En Hannes, las ie dan niet hoe voader, krek zoo as bepoald was, beschreef: dat de boedel vief joaren lang onverdeild moet blieven en door ou beheerd worden, en da’j dan Riekske en Joapik ’en darde van de opbrengst zoudt uutkeeren....? Hannes hei’j dan oe zin niet?”

„Mien zin, mien zin! joa, umda’k toen gek was; mien zin, umdat voader wel wiest, wie dan oan ’t slechtste einde zou wêzen. Warken! warken veur Riek en bruur Joapik; eiges hongerliejen; zie, da’s dan de weldoad van voader! Da’s dan de weldoad! En wie zin ’t gewêst die met liefde—joa, met liefde, de last en gebreken van voaders ouwen dag hebbe gedroagen, wie anders as wij! Zie, Riek met ’r smêlige munje die gaf ’r de weerlich af. Of voader oud was of niet, trouwen most ze, en trouwen zou ze.—Uut liefde? Joa krek, veur de duiten; um swiet te sloan; um ou en ’n ander de nek toe te drêjen.”

„Dat duut ze toch niet Hannes,” zegt Janneke.

„Moar wel ou aftroggelen wat oe toekumt,” valt Hannes in: „’k Wou van alles nog zwiegen, moar—moeders warkdeus woar ’t golden slot met de rooje grenoaten en ’k weet niet wat meer ienzit, dát had ze van voader niet oannemen, moar oan óu, as ’r oudste bruurs vrouw motte loaten. Zie je, dóárum het ze ien ’t lest zoo um voader heergedrêjd, en de hemel mag weten wat ze meer het geschooien.”

„Joa ’t golden slot met de rooje grenoatketting ha’k geern gehad,” zegt de vrouw, maar voegt er ras bij: „Loawwe doar niemeer oan denken; Riekske was eigen kiend, en meer zal ’r ien’t deuske niet gewêst zin.”

„’k Weet bêter dat ’r méér was,” zegt Hannes met haaste: „Toen voader ien der tied met moeder verkeering kreeg, toen het ie hoar, as erste gift, ’en karkboek met zulveren klamp’ gegeven, en kreeg ie van haar, ’en tweekast harlozie met zulver’ sinjetten. Woar is ’t gebleven? Ik zeg ien de warkdeus, alles ien de warkdeus zeg ik! Zie, en dóárum het z’em zoo stillekes meegepakt en ’r niks van gesproken.” Opstaande, terwijl hij een oogenblik later den wijsvinger op Janneke richt: „Zie—al gaf voader heur alles: óú is ’t ontstolen, óú en geen ander!”—Hij ziet dat Janneke den boezelaar voor de oogen gedrukt houdt: „Joa, lig nou moar niet te greinen; ’k bin krek zoo mistroostig over ’t starven van voader as gij of ’en ander, moar valsheid en slinkse wêgen, doar he’k ’en mier oan.—Ge kunt wel bedroefd zin zonder misboar. Stil, a’j de oogen dreug houdt, dan ku’j kloarder zien, en dan zie je: dat ondank ’s werelds loon, en valsigheid ’s minsen oard is.... Zwieg! verdeidig mien Riekske niet; gij iens-geheel niet, went, veur ou is ’t ’en trêtster. Leit ze niet toezoers over d’r kienje te bluffen. Tegen ou Janneke, woarum? umda’j al zes joar getrouwd en nog zonder kienders bint.”

Janneke snikte achter haar boezelaar.

„Joa, da’s hard, da’s oakelik hard!” vervolgt de boer: „en we vuulen doar allebei van. Moar zij en den Reindert ze hebben ’r schik af. Ze loaten ’t oe vuulen, ielkreis vuulen: zie, al heit ze mien zuster: ’en valskat dat blieft ze.

Janneke snikte en Janneke kos niet uutscheien; ’t was voaders starfdag, en—dat ze heur griefden umdat ze geen kienders had, dát dee heur zeer, bitter en veul.

’t Rêgende buuten. Ien ’t achterkämerke, woar ouwe Huibert was afgeleid, ko’j ’t gelek en gedruup ien de rêgenton heuren. Geen lêvend mins was ’r ien dat kämerke, moar, zoo af en toe goeng ’et deureke open, en kwiem Joapik noar binnen, en—of ’t ook duuster was, hie trooi noar de bedstee toe, streek met zien hand over ’t kouwe gezicht van voader; zuchtte en—goeng.

En ’t rêgende buuten! ’t Regende over boozen en goejen.

Toen Huibert Lamers gesturven is, was ’t gresmoand, nou schrieven ze oogstmoand.

’t Is nog oakelik vroeg ien de mergen. Alles ziet er uut asof ’t pas wakker is geworden; alles, ook de hofstêj ’t Hoogeland en heur buurvrouw De Lagerkamp. De erste kiekt vroolik en helder, de tweede sloaperig! De erste stêkt schoonjes ien ’t mergenpak, de tweede weet niet wóár d’r kous’ en schoen’ zin gebleven.

’t Is buuten alles pas wakker geworden; ’t hoanje niet, dat krêjde al lang; gunds bij boer Reindert kukeluku, schor weerum van boer Hannes choekelechoe!—A’j goed kiekt dan liekt toch veul nog ’en bietje dummelig. De nêtelbluumpkes goan langzoam open; de boombloai fledderen zoo’n bietje en roepen de veugeljes wakker, die af en toe, tju tju kommen, um d’r stemmekes te prebieren. ’t Woagenspoor op den Riendiek leit nog krek zoo as Reinderts letste kornvracht ’em giesteroavond liet liggen, ’t nachtwiendje het ’em doen ienzakken; as ’t sloapen is, wie dat ’em wakker zal moaken?

Heel vroege mergen! Damp boven ’t woater; dauw over ’t land; frissig wiendje. Rood oan de kimme.... zulver.... goud!—Over de Bêtuw is ’t zunneke helderkes opgegoan.

Wa’j ook zien meugt, minsen nog niet.

Heur dan, doar kumt wat oan. Joa doar kommen ze met heur beien: Hanske en Grauw. Wa’n oarig klein ding is dat Hanske. Harrejennig, wa’n liefelik dernje! Achttien Meimoand’ zal ze krek belêfd hebben. Heur munje is ’en meikars, heur wengskes zin klaprozen, heur eugskes krek zunnekes.

Heur moar, nog op ’en afstand doar klinkt ’et:

„Vort Grauwke, vort, huup!” en Grauw, de kleine ezel met de blanke roomkannen oan weerskant van ’t lief, stapt harder vort. Toeketoek, toeketoek, klotst ’et lêge melktuug, en—Grauws peutjes zin de erste ien ’t spoor, en Hanskes vuutjes de tweede.

„Vort Grauwke, huup! Doargunder stoan z’al te wachten: drie rooje, twee zwarte, de voale en ’t bleske. Wacht moar mennekes, we kommen d’r oan. Vort Grauwke, vort!” ’t Ezelje schiet ien ’en drefke; Hanske droaft mee. Toekedetoek, toekedetoek. „Vort Grauwke, vort!” En—doar stoan ze beneden oan den diek, veur ’t hek, bij de weies.

Den ketting van ’t hekke gelicht; de koebeest’ ’en bietje op zied gejoage; Grauwke de wei iengeleid; nou is ze verdig.

„Hier Bleske, hier! Gij bint wel ’t zwoarste geloajen.”

Bleske steet, en Hanske zit al op de horken, met den emmer veur zich bezijen den uier. „Wa’n room, en hoe blank!” denkt ze molkend.

Joa blank! blank as ’t zieltje van Hanske.

Wie ’t zieltje van Hanske kent....?

’t Is de jongen die ginder met de zeis over den schouder de dijkhelling afkomt; ’t vonder over, en in de wei—woar Hanske de koei melkt. ’t Is Joapik, de bruur van Hannes en Riekske.

’t Is Joapik. Hannes nuumt ’em onneuzel, onneuzel, umdat ie ien’t leeren nooit vlug is gewêst. Op school het Joapik in der tied ’en oakelikheid van letters gehad. Van ’t schoolbord af was ’t heel wel gegoan, moar, uut ’t boek—verdrêjd as ie ’t onthouen kos. De kleinletters a, en e, en o, en u, daar had ie best ’en oog op gekregen, moar die ander, met heur steert’ noar boven en onder, doar had ie geen vat op gehad; ’t had hum geschiemerd.

Zie, dat was onneuzel, heel onneuzel! Wat niet onneuzel was: dat ie uut ’t heufd kos rêkenen as de beste prefester; moar—Hannes die telde dat niet. Wat ook niet onneuzel was: dat ie ien de kark ’en heel deil van de psalm’ en gezang’ mee kos zingen zoogoed as de beste. Joa, zij die gunds zit te melken, zij had ze hum geleerd. Weet ie hoe?

Dan las ze:

„O goedheid Gods nooit recht géprézen!” En dan zei ie ’t noa:

„O goedheid Gods nooit recht géprézen!” En zoo wiejer, en dan las ze ’t nòg ens, en dan zei hie ’t óók nog ens, soms tot viermoal toe, moar dan zat ’t d’r ien, heur; en ien de kark had ie dan ’t heele boek geen spier van noode gehad.—Zoo arg onneuzel niet!

En tóch onneuzel! onneuzel um alles veur kloare munt op te strieken; geen begriep van valsigheid of drêjerijen; altied de woarheid sprêken, krek wat ie meinde, zie je, onneuzel ien ’t kwoaje, en—d’r zin moar ’en bietje minsen die dat veur heel verstandig houen.

’t Oarige kleine ding dat gunder oan ’t melken is, het nooit um Joapik gelachen, en Joapik, Joapik kent ’t zieltje van Hanske, krek zoo goed as de mergen- en oavondzang.

„Gemergen, Hanske!”

Hanske omziende: „Heere, jong, bin ie doar!”

„Krieg ie’t zoo werm Hanske, da’j zoo rood wordt?”

„Rood—ikke? Nee, moar ’k heurde niet da’j d’r oan was gekommen.”

„’k Zag oe al zitten toen ’k den diek afkwiem,” herneemt Japik: „’k Vuulde toen óók da’k rood wier; da’s oarig, ’k het dat nog drie—loat zien: nog viermoal gehad, en altied as ’t lang was gelêje da’k oe de letste moal zag. ’k Docht—toen ’k op oe oankwiem—’k docht toen bij mien eiges, as we ien’t eigenste huus soame woonden, dan zag ik heur ielken dag, en ’k zou dan zeker zoo rood niet meer worden. Hé oarig,” besluit hij, „dat gij krek ’et eigenste het.”

Hanske moet zeker de bonte, die ze nu onderhanden heeft, verkeerd aan den uier hebben getrokken, althans de bonte doet een tred ter zijde, en ’t meisje verzet zich en zegt: „Stil jungske, stil!”

Japik leunt tegen ’t hek; tuurt naar het melkende kind, en zegt na eenige oogenblikken:

„Eergiester Hanske, toen d’r over ou gesproken wier, toen zei Koendert uut den Oanval, da’j zoo’n mooi snuutje hadt. Joa, dat zeidie; en nou, hê hê, da’k ’r noar zie, nou het ie geliek, heur. Ikke veur mien, ik wiest wel da’j ’en goejigheid op ’t gezicht hadt, moar—wat veur oog’, of hoar, of neus, zie, dat kos ik niet zeggen. Alêvel, Koendert het geliek Hanske, joa, dat het ie.”

„Loop jong!” zegt Hanske, en tot de rooie, die ze nu onderhanden neemt: „Beest, stoa dan stil!”

„Den uier zal ’em ploagen,” meent de jongen: „Wacht!” en hij krauwt het koebeest tusschen de hoorns.—Na eenig zwijgen: „’k Weet wel Hanske, da’k op school lang zoo veerdig niet was as gij of ’en ander, en da’k—zoo als bruur Hannes zeit—onneuzel ien ’en heele boel dinger bin; moar kiek: handen aan’t lief um te warken he’k zoogoed as de beste; en, dat ’r ’en heele boel ien’t derp zin die krek zoo veul weten als ikke, en die tóch getrouwd en gelukkig lêven, da’s zeker.—Hanske.... heur is.... as wij met z’n twee is trouwe goengen....?”

Heur Hanske is lachen.

„Hei’j doar zoo’n schik af?” vraagt Japik.

Hanske blijft lachen. Joapik mot ook lachen, en ze lachen allebei.... um te bezwieken!

’t Is voor de eerste maal dat de aardige meid om Japik lacht. De koe, ongeduldig, doet een zijtred;—tegen den emmer; de emmer wipt; Hanske grijpt hem, maar, een gulp van de blanke room ligt vermorst op den akker.

Ze lachen niet meer! „Da’s zundig!” roept Japik.

„Joa zundig!” herhaalt het blanke zieltje: „en, ’t was ook niet oarig dat ze goeje Joapik het uutgelachen.”

„Noe, gij zoudt ’r toch ook wel schik ien hebben as we in één huuske woonden?” vraagt Japik iets later, en voegt er nog bij: „’t Het mien al lang ien ’t heufd ligge drêjen.”

Hanske melkt van geweld; ze kijkt strak op den uier: „Joapik, ge mot ’r niet oan prakkezieren,” zegt zij ten laatste heel zachtjes: „’k Bin veuls te jong om oan trouw te denken, en gij Joapik.... gij....”

„Nou dag dan Hanske,” zegt de jongen, en er is iets bedroefds in zijn stem: „Dag Hanske! Wark plezierig.”

„Van’s gelieken!” wenscht het meisje.

Japik gaat; maar ziet nog eens om.

’t Meisje melkt, en blijft melken, totdat de koe-uiers leeg en de koperen roomkannen gevuld zijn. Heel in de verte—heurt ze Joapik de zeis scharpen. Doargunder—heel wied, ziet ze hum mêjen ien’t lange gres; en ze kiekt zoo triestig: „Goeje Joapik!—Onneuzele Joapik! Trouwen met hum....!?”

De koperen kannen hangen in ’t melktuig. Grauwke wordt losgebonden; ’t hek geopend: „Vort Grauwke, vort!” de dijkglooiing op: „Vort Grauwke, huup!”

Helderkes steet de zon oan den hemel; moar, langs de zunnekes van ’t oarige kleine ding drieven wölkskes.... Joapik! En—Koendert uut den Oanval het gezeid dat ze mooi is: „Vort Grauwke, vort!”

Ongeveer een uur nadat Hanske met Grauw aan het melkhuis van boer Reinderts schoone hoeve is teruggekomen, beweegt zich Hannes Lamers tusschen de aarden wallen, waarop de tabaksplant verbouwd wordt.

Hoe Hannes Lamers er uitziet? Zie maar: Diep liggende pikzwarte oogen, lage wenkbrauwen; korte stompe neus; wijde mond met zeer dunne lippen; geelbleeke gelaatskleur; ’t hoofd op den langen hals een weinig naar voren; kort bovenlijf; lange beenen; zóó is Hannes.

Wát hij doet? Hannes stêkt slekken.

Zie: ’en dun houten pinneke, van ’en duum of twientig, het Lamers ien de hand; hie kiekt noar den grond en op de tabaksbloai’. Doar ziet ie ’en slek: pik! hij stêkt ’em oan ’t pinneke; nog een; weer pik! alweer! nog ens, totdat ’et pinneke vol is. Dan stêkt ie ’t pinneke met de slekken er oan, op ’t eind van den wal, ien den grond: neemt ’en ander pinneke: zoo wiejer al wiejer.—Da’s oakelik hê? Um wee van te worden! Moar, ’t is noodzoak! ze vrêten de plant’ op.

Één ding: ge kunt slek’ stêken da’j blied bint, da’j d’r geen een—ge kunt ze ook stêken da’j blied bint, da’j d’r heel veul vindt. ’t Erste is meer natuurlik; ’t letste dee Hannes. Hie mocht ze gern stêken as ze d’r woaren.

En woarom stêkt ie zoo gern? Umdat ook hum honderd pinnekes stêken: ien de kêl, ien’t heufd, ien de borst, ien’t hart; ’k weet al niet woar.

Heur dan wat Lamers bij zich zelf prakkeziert:

„Teunis! da’s de lompste kerl die ’r loopt: lid van den road! Zoo’n ezel! en ikke....?—De domenei! As ie op de prêkstoel steet dan smêlt ie van geweld, en roast en schelt ie op iedereen; en hie eiges....? ’t Zin gekken die ’em vol loajen met kluuten botter, schelharsten en mikken. Al dee ik krek anders um: mooi weer en simonblê speulen; al wou ik ielkeen wat moois op de mouw smêren, ze zouen mien, in zien ploats, nog geen ons-kluutje botter of ’en schroal butje sturen. Loat ie veur mien part schelden en roazen en smoren ien’t vet.—Den Reindert! Giesteren het ie de letste kornvracht goaf en goed noar binnen gehoald. Ikke: de halfscheid schroaler gewas; bij mien is al den tabak vervrêten van de slek’; bij hum: ’en blad van geweld! Vervliemd: den duuvel lupt alles mee. Geld het ie zat; de heugste merkt kriegt ie van alles; met ’et joar al ’en kiend! en weer een op kommen. Alles veur hum; mien alles tegen! Zoo’n rechtveerdigheid doar heb ik geen begriep van....! Hier weerlichse slek: Pik! Pik!! en nóg een!”

’t Is de vierde ure na zonsopgang. Vrouw Janneke heeft binnen de keukenkamer van De Lagekamp het ontbijt in gereedheid gebracht. Allemoal present: man, vrouw, bruur Joapik en ’t volk dat ien huus êt.

Bidden——„Êt ze met smoak!”

„’t Is oarig da’j tegenwoordig altied de roggebroodskorsten oan d’anderen gêft of eiges moar opêt,” zegt de man wel spijtig tot zijn huisvrouw: „Lamers kan toezien.”

„Heere, Hannes, wou gij ze?” schrikt vrouw Janneke: „Ge kost ’r niet tegen hei’j eiges gezeid; ge kreegt ’r zoo’n pien ien de moag van. Dee ’et niet Hannes?”

„Umda’j ze mien ’en tied lang allemoal woudt opduffelen,” spreekt Lamers: „hollen of stilstoan. As ’t vars is, dan wi’k ze krek zoo goed as ’en ander.”

„Best Hannes, doar hei’j dan de mien,” zegt de huisvrouw.

„Bi’j gek!” roept Lamers en werpt het brood terug dat hem werd toegeschoven: „Asof ik ’en kiend was!”

Vrouw Janneke voelt iets schiemerigs in de oogen, en terwijl ze de bedoelde broodkorst voor haar zwager nederlegt, zegt ze zachtjes: „Doar Joapik, ik heb ’r geen trek ien.”

Zie dien blik van Hannes op Japik. Hum alles toestoppen! hum altied veursprêken! hum! den doodêter, die geen A veur ’en B kos; die tot schoai van de andere kienders as ’en onneuzele noalooper ien de wereld was gekommen en d’r al lang weer had uutgemotte!—Tot Janneke op smadenden toon:

„Welzeker, Joapikske, hê? Ge most ’em moar ien de gloasdere kast of op sterk woater zetten.” Tot den jongeren broeder terwijl hij den houten broodbak vat en hem dien grinnekend toeschuift: „Zeg wi’j ook alles!”

„Nee dank oe Hannes,” zegt de jongen: „’k het eiges geen trek; ’t geet mien zoo langzoam de kêl deur.”—Tot Janneke: „’k Mot oe straks is wat zeggen.”—Joapik drinkt zien kummeke koffie. Of ie dóár zoo rood van wordt?

Hannes zet groote oogen.—Stilte! Alleen ’t gerammel van kummekes en ’t knappen van ’t vuur.

„Straks wat oan Janneke zeggen,” denkt Hannes: „Oan Janneke! niet oan mien! Die twee zitten ien één kuup met z’n beien. ’t Mag licht ’en stukske tegen mien wêzen. Altied proaten: wês tevrêje Hannes, da’s goed; moar, dan motten z’oe ook tevrêje loaten. Nou, die mien stêkt za’k stêken ook!”

Op hetzelfde oogenblik dat de boer van De Lagekamp dit laatste reeds lang geliefkoosde denkbeeld bij zich zelven heeft herhaald, wordt de deur ten halve geopend, en steekt de boer van ’t Hoogeland zijn hoofd binnen de kamer.

’t Is zwoager Reindert, en Reindert wenscht: „Smoakelik drinken!” terwijl zijn oogen er vragen: „Doe ik ook overlast oan?”

„We zouwe krek danken!” roept Hannes den komende toe, en geeft een wenk aan de zijnen, en drukt de pet voor de oogen.

Reindert trekt zich terug; krijgt spiet dat ie gekommen is um Hannes wat te vroagen; moar blieft, en wil wachten tot Hannes dankzegging zal gedoan zin.

A’j achter de pet van Hannes kos kieken, dan zou’j is ’en griens zien. De slek was gestoken!

Eenige minuten later staan de zwagers tegenover elkander.

De vraag van Reindert: of ie de hakselsneier veur veur vandoag is mag leenen? De zient is kapot en noar de smid toe.

„De hakselsneier?.... Joa.... zie, ’t spiet mien da’j d’r verlêgen um bint,” zegt Hannes: „moar—’k mot ’em krek eiges gebruuken.”

„Gij eiges!” zegt Reindert: „Da’s al toevallig um deez tied van ’t joar!”

„En gij dan?” vraagt Lamers.

„’k Wou haksel veur d’eierkurf hebben,” is ’t antwoord van Reindert: „Alêvel ’t kan met ’en mes wel gedoan. Ik dank oe. Gemergen.”

Reindert is haastig vertrokken en denkt onder ’t heengaan: „Ook dom mien oan Hannes te woagen. Um de buur- en femilieschap wou’k hum en geen ander verzuuken. Vrêje en vrindschap, moar—vroagen niemeer!”

In ’t melkkamertje bevindt zich vrouw Janneke. Japik is haar nageloopen en zegt: „Janneke, heur is!”

Janneke heurt, en wát ze heurt—dat is ’et eigenst wat ie ’s mergens, heel vroeg, oan Hanske, dat oarige kleine ding, gezeit het. Wóár ’t hum zat, dat kos ie niet zeggen, moar hie geleufde hier, op de borst en ien de kêl; went, al doag’ answiet had ie oan Hanske niet kunne denken, of hie had zoo’n oarige scheut gekregen, krek asof ie geen oajem kos hoalen.... Kiek! nou had ie ’t weer.

Vrouw Janneke staat te kijken asof ze’n dood mins lêvendig ziet:

„Gij Joapik, trouwen!?” zegt zij ten laatste, en terwijl ze dat zegt, vliegen haar honderd gedachten door ’t hoofd. Van al die gedachten is Hannes de grondtoon. Hannes!—Wat was ie kwoad gewêst toen Riekske goeng trouwen; zei die niet dukkels dat Joapik nooit op zich eiges kos stoan, umdat ie—aldat zij ’t niet kon veinden—niet riechtig bij ’t heufd was. Had ie geen nijd en geen hêkel oan Reindert, umdat ie wat rieker is; en, zou ie toe willen zien dat Joapik misschien gelukkig wier met Hanske, ’en dernje met geld! ’t Arfdeil van Joapik nuumde ie ’t ziene, alschoon onrechtveerdig. „Moar.... Hannes!?”

De boer van De Lagekamp is niet verre. Aan de deur van ’t melkkamertje heeft hij geluisterd. Wat kiekt ie lillik de kerl; zoo gêl as saffroan. Langer uuthouen kan ie ’t niet.

Daar staan ze met hun drieën, en Hannes houdt zich in, en zegt zoo vriendelijk als hij maar kan, dat ie toevallig ’en poar woorden geheurt het; dat ’et hum spiet dat Joapik veur zien oudste bruur geheim’ het, en achterbaks is.—Heel goejig: „Joa dat spiet mien Joapik; moar ’t kumt umda’j kiendsch bint en onneuzel. Gij kunt ’et niet gebêteren Joapik, dat God ou zóó en niet anders het geschoapen, doarum niet, nee; moar ge most vertrouwelikker wêzen, en nou, Joapik, nou he’k geheurd, da’j oan Janneke van trouw sprak.”