Part 62

Het was alles heel vaag en heel vreemd voor ’m, maar toch lichtend en glanzend in z’n kinder-verbeelding.—Z’n gepeinzen over God den Heere, Jezus, en den Heiligen Geest overdauwden met wond’ren stillen luister z’n kindergeluk van ’t sterven. In z’n donker hoekje, waar z’n ledekant rammelde, en z’n zandzakken aan de beenen sadderden, glansde en regende ’t voor zijn zielsverrukte oogjes, warmgoud licht. Z’n mystieke geloofsgloed, omweefde ’m van z’n lichtend binnen uit; hij voelde zich stijgen in ’t goudgestard azuur, en handwuiven deed ie naar z’n vader, z’n moeder en zusjes. En hooger, hooger zweefde ie òp, door engeltjes gestuwd in een trillende sfeer van dampend goud, omwolkend z’n handen, z’n oogen, z’n beentjes in wond’ren nevel; hooger, al hooger in ’t wemelende azuur; verstèrvend van de aarde, maar òplevend naar den Heere.

In z’n mystiek-naïef en teeder breintje zwierf hij daar rond, in zielsverrukking, in vromen luister, en niets dan zag ie meer van ’t kamerke, en z’n duister hoekje. —Met eindelooze teederheid was ie weggezweefd, alles kussend en handbewuivend, met innigste zachtmoedigheid vroomde z’n verrukking door, uren op uren. —

’n Poos later, uit z’n eenzame extase en hallucinaties gestooten, door krijschende hurrie en gekijf van grootmoeder en Ant om Kees, overrompelde z’n gewoon kindernatuurtje z’n eigen droomselen; brak ie met ’n smak van onthutsing door ’t kristalweb van z’n nevelige illuzietjes heen.—Toch voelde hij niet dat ie uit teemrige woorden van kapelaan en zoete beloftetjes van Ant over eeuwige gelukzaligheid, die heilige droompjes om z’n ziek karkasje geweven had als ’n broos web van geluk, want z’n kindergeloof was ècht, stond in ’n aureolend gesternte van ongeschondenen teed’ren goudstillen luister.—Maar wel begreep ie toch ook ’n jongen te zijn. Dan wou ie lèven, spelen, stoeien, spitten in den tuin, en werken als z’n vader, als de jongens in de buurt. Soms wou ie mee op strooptocht en schreide ie stelpeloos en wreed-lang dat ie ziek was, groeide, maar metéén verzwakte in bed. Nou lag ie weer door Ant in z’n hoekje gedragen, vèr nu van ’t herfstraam waar ’n roode zon dampig om heen tooverde. Kees had ’n hoogtetje gemaakt van planken onder z’n bed, dat ie boven den postrand uit kon zien, als ie voor ’t raam lag, net in de goudbruine kastanjelaan van Jonkheer van Ouwenaar’s landgoed. Maar Ant wou ’t niet hebben, had den dood voor tocht, duwde ’m liever in z’n duister hoekje terug.

Nou lag ie weer in ’t donkre kamerdiep te staren, bepeinsde ie wat ’t toch eigenlijk was dat z’n vader zoo woedend deed worden, als ie hen bidden zag, en wat Kees dan wel dacht in dien tijd, en of ie dan toch niet bad in zich zelf. Hij durfde niet goed, maar toch wou ie ’t z’n vader toch eens pardoes vragen. Z’n moeder schimpte wel dat z’n vader ’n goddelooze ketter was, maar daar begreep ie niks van. En telkens in stilte bad hij dan voor z’n vader aan den Heere, dat Hij ’m geen kwaad zou doen.—En vromer doopte ie z’n vingers in ’t wijwaterbakje dat ze ’m voorhielden, verprevelde ie z’n: In noam des Voaders, des Soons, en des Hailigen Geestes.. Oàmen!

Vrouw Zeune was wèg. Ant morste en ploeterde op ’t achterend. De kinderen speelden op ’t pad en Dien ging weer uit venten. Z’n grootmoeder schuifelde heen en weer. Diè kon ’t manneke nog niet zetten. Hoe zwakker, ellendiger ie zich voelde, hoe meer afschuw hij van ’r kreeg. Nou lag ie te turen op ’t kruis, dat z’n moeder bij ’t onweer gisterenavond dwars voor z’n bedje op den steenen vloer getrokken had. En telkens schoot hem ’n schietgebedje in: Geloof den Heere.. Ieder keer zag ie de logge voeten van z’n grootmoeder en overheen schuiven, huiverde ie van afschuw en schreide lang en stil van bange smart.

Ouë Rams rochelde en stikte weer half in hoestbuien, dat ie soms z’n geel gezicht zag opschimmen, bijzij in ’t schuwe raamlicht, en de holle doodsnood-oogen kijken, den strot hoorde slikken ’t slijm.—Dan draaide ie zich met z’n mond naar den muur, en wachtte ie z’n vader maar òp met stillen juich dat dìe zou hooren van z’n wandelingetje langs de tafelhoeken, al kon ie niet spreken van hevige dijpijn en smartelijke afgematheid.

ELFDE HOOFDSTUK.

Laat September glanslichtte over de akkers van Wiereland. Pluk van snijboonen ging nog rond. Wat er opgehaald kon worden na den verwoestenden boonenstorm was in den nazomerenden herfst mooi in vrucht gezet.

Achter en om de akkers van ouë Gerrit stonden de dahlia’s in bloei en als liktongende vlammen over ’t vergoudend groen gloeiden de hel-roode gladiolen in den alom wonderenden herfstbrand; braamvuur van nooit blakerende kleuren, legendarisch verwevend de stilte en ’t licht, herfstig goud-rood en goudbruin, doorgloeid van hemelpracht, hoog en stil bloemend en vonkend onder de zilverende luchten.

Over de verkwijnende gewassen speelden vochtglanzen en zwammige rottigheid, en elken dag werd de rooi op bollenakkers drukker, rondom de stervende tuinderijteelt.

Ouë Gerrit treuzelde door z’n akkers op de Beek, waar de kerels nog aan ’t plukken waren. ’t Kon ’m niks meer schelen. Nog één maand, en hij was d’r voor goed hier wèg, en op z’n eigen land ook gebonjourd. Daar kon ie nou kalmpjes over praten, in zich-zelf, omdat ie ’r mee verzoend was. De heeren zou ie óók niet meer nijdig maken, want dan zouden ze ’m misschien bij de Bekkema’s nog laten ophoepelen; had ie die paar centjes ook niet meer.—

Vóór ’m bloeiden tusschen rooigrond, witte, gele en hel-roode gladiolen in de blauw-floersige fijn-zoete herfstlucht, als fiere hanekammen overeind vlammend. En vlak àchter z’n akker, fleurde ’n heerlijk akkertje stokdahlia’s, tintelend dooreenbloeiend in ’t zachte zonnevuur, als ’n brandende dans van schitterlichte lampjes, kleurige vlammetjes verspelend.—Bij brokken lagen de Wierelandsche herfstakkers vol van dahlia’s en gladiolen, herfstkoloriet van ’t land, doordampt van fijn schitterend en zacht-innig glanslicht, zilvering rondspuiend onder ’t laan-lommer, wonder-intiem.—

Toch kon ie chagrijnen ouë Gerrit, want dat lapje dahlia’s àchter ’m, was van zijn gelukkigen broer, dien rijken schurk, veeboer en tuinder, paardenhandelaar en mestverkooper, die maar heel weinig schade had ondervonden met den boonenstorm, voor hèm genadeloos. Naast ’m schreeuwde Willem Hassel tusschen de dahlia’s inhurkend naar Klaas Koome op ’t pad.

—Net aa’s ik je f’rkondig.... nou stong ikke tog gister bai main koole.... in ’t duin... en f’rek! komp d’r p’rdoes ’n skot deur main veurhoag haine!

—Haha! gierde Hazewind wreed-uitgrinnikend, op dá’ terain.... mo je uitkaike met de jachtbeweging hee?

—Nou.... wacht d’r is.. ka je merke wá’ hullie krankjorum binne! ikke skraiw d’r haine! jullie sel d’r tog wel waiser weuse.. main op main aigeste grond ’n bom in de hiele te skiete hee? mit die f’rvloekte jacht skiete de haire moar roak! enne aa’s sullie de boel loate opdraife is d’r vast gain houwe àn!

—Op dà terrain mo je de paa’s merkeere hee? Ikke had gister wel in de snuifer.. ’t Stonk dur bai jou in de buurt.... ikke docht wel... kaik da oufe bier werreke... en ’n reukbeweging.... nou ikke konsteteer van daa’t èstera noar enaisolie lucht hep! Die oliebeweging.... mi oostewind.... daas ’n oufe kennes hee?.... da luchie is dur soo blikskoaters sterk; da goan nie op de reutel! Vroàg Kees de Strooper.... die hep d’r ’n snuif van op dà terain!.... enne je kraigt d’r soo prêchtig de langoore op àf.. dá’ likke de haire aa’s koek!... Enne...

—Nou joa, onderbrak Willem, woelend in de kleur-brandende dahlia’s, ik lief da nie... snof’rjenne.. selle je mi hullie jacht de baine onder je laif f’rskiete... Enne aa’s hun op tuine van wá’ skorum wille joage... loa hullie dan uit d’r lampies kaike.. je hoort dur overal van da hùn moar roak skiet!

Ouë Gerrit hoorde Willem klagen, grinnikte dat ze ’m t’met in z’n hiel hadden geschoten.. Hij haatte dat tuig, dat maar ’n beetje had van den boonenstorm, nou weer konkelde met z’n zoons, maar ze ’t licht in de oogen niet gunde.—

.. Hoho.... dá’ sel d’r lol van hewwe.. aa’s hoort wort dá’ s’n huis, s’n grond an de poal komp! hoho!

Iederen dag dichter naar z’n openlijken val voelde Ouë Gerrit zich gejaagder. De bollen overal lagen open en bloot. Manden goudgebronsde en koper-bruine bolletjes gingen ’m voorbij, op schouders van kerels en helpertjes.—Hij kòn grijpen, maar ’t was nog te druk op ’t land. Meèr in October zou ’t gaan. Maar wat had ie eigenlijk aan bòllen. De greep, de greèp, dat was de eeuwige zaligheid, en ’t bewaren, ’t zien.

Z’n jongens waren aan ’t inplanten; wat savooitjes bepoeren, wat aarbeibedden wieden en hagen knippen.—De paar duitjes van z’n bolletjes kòn ie bewaren voor zich-zelf...

De jongens werkten onder helschen wrevel. Ze hadden de terugkomst van den Ouë afgewacht en gehoord wat notaris wilde.—’t Kon ze niet meer schelen waar ze naar toe hokten, als ze over wat weken toch van hun stuk grond getrapt wieren.

In hun nijd-drift beschuldigden zij Ouë Gerrit dat ie de centen van aardbeien en groentenopbrengst verhanseld had; dat ie loog, ’t met meiden hield. Maar ouë Gerrit haalde loom-sarrend de schouders op òm hun praatjes en klomp-klepperde den tuin af.

Dirk was nog stugger en stiller geworden. Alleen Piet deed soms of hem de heele mikmak weinig meer schelen kòn. Onder ’t rijzen-opknoppen galmde ie kermiszang uit, vergetend z’n wrevel. Zag hij weer ’t zure gezicht van Dirk, dan vloekte hij mee op den Ouë, op den notaris en de heele deftige rotzooi.

Elken dag liep ouë Gerrit gejaagder rond, nadat ie ’s morgens van z’n „plaatsje” afkwam, waar z’n tuinwerk weer druk begon. ’t Prettigst nog voelde ie zich als ie wat dèed; als ie de bak-boompjes wegreed in de winterkasten, de gevallen bladeren opkruide, z’n gewas snoeide en intusschen z’n kopje leut weer dronk bij den fotograaf, die, meende ie, den laatsten tijd weer veel vrindelijker tegen hem geworden was.—Geen wonder ook! Alle Wierelanders hadden gehoord van zijn vreeselijke boonenverwoesting, en dat hij, met nog ’n sestig sjofele pachters, den hevigsten knauw had gekregen. Als ’n vuurtje was ’t rondgesinteld dat ouë Gerrit’s boel met November aan den paal zou komen. Blommepot op de valreep! Er werd gezucht, gevloekt, gescholden tegen den notaris, maar zooveel groenboeren waren bij den boonenstorm verarmd dat ’t geval van ouë Gerrit, wèl meelij, geen steùn vond. Er werd verkonkeld dat er nog wel twintig verkoopingen zouden zijn, al scheen de notaris te helpen, uitstel te geven, behalve bij Ouë Gerrit.

En plots had Hassel bemerkt dat de fotograaf vriendelijk tegen ’m geworden was.—Hij kreeg weer z’n vertrouwen.—

Dat vond ie heel prettig omdat ’t ’n rijke vent leek.—En ’t juichte weer in ’m, dat de fotograaf z’n rommel open liet staan, en hij nou z’n slag moèst slaan, met die prachtige groote lens, die ’r tegen de groote kast stond, waarin al die glibberige komieke plaatjes en omgekeerde poppetjes.... naifgetiefers.—geloofde ie, zwommen.—.... Hoho.... die lens.... die hai sain d’r es had sien loate.. en die hai wel vaif moal langerst moakte... uitdroaie... nog rais uitdroaie en weer uitdroaie hew.. dat ie dur in ’n skater van waas skote! Hoho.... prêchtig aas da weust waa’s... mit al die kop’re skroefies! ’n fain stuk werk! fain werk! ’t waa’s dur puur om daas te worde aas tie dà stuk, da prechtwerk nie nog vatte sou.... Soo lang op loerd.... En dan nog.. aa’s ’t donkere hokkie opestong t’met de loodpot! de loodpot! Die waas d’r nou van paa’s, mit sain arremoe op haide! ’t Stong in ’t donkere koamertje sel die moar segge.... bofe op ’n plankie.... had ie alletaid sain kissie sien.... most sain ’n vrachie weuse alevel!... allejesis! Veur die eene kair most d’r moar bai....

Nou waa’s die tug ’n dief hee? Nou joa! dà geld.... die eene kair! moakt niks! kan sain tug soo veul nie-en-skaile aas die lens! dà prêchtige stuk!

Had ie nie sait dá tie driehonderd pop kost had? Snof’rjenne! da waas d’r ’n brok aite!.... aa’s tie da moar pikte.... dà moar.. ’n kolfie noà s’n hand!

S’n boel waa’s tie tug kwait.... Nou had ie allainig sain genot, veur sain.... heuldegoar veur sáin!..............

’s Middags stond ie weer op de Beek. Dirk plukte snijboonen, hurkte in armen- en beenenbeef van inspanning, en Piet achter, op den grond, zat te sorteeren, groepte de kromme en kleintjes met slingerige worpjes handig in den halfmuds zak.—

—Nog moar ’n skroal ressie Dirk! strak-en-an stap ikke ’n de andaifie! Dirk bromde wat, plukte voort, stom in werkroes.

—Kerel, waa’k van waik ’n lol had mit de harddroaferai! ik hep d’r puur ses pop wonne.... heb d’r perdoes op Peloone wed! woar heb jai d’r hoànge?...... Willem waa’s d’r mit Geert en Annie! sai hebbe ook wed!

—Mi Geert! Geert, schorde Dirk, en Wierelandsch zangerig vermijmerde ie stiller.. mi Gairt.... Gairt! die paik! Heb se sàin nou wair vasthoakt!—

Den volgenden morgen hielp ouë Gerrit wat andijvie snijden.

—F’rdomd, nog mooie struik! aa’s ikke nog marktte gong, kraig ik t’met nog twee sint, zei Piet gulzig, naast ’m hurkend, de andijvie die al pijp geschoten had prepareerend.

—Je mot d’r moar plukke.. raip en onraip.. hoho! van appel en pair; bromde ouë Gerrit verbitterd; over ’n poar weekies sain wai d’raf.. sette hullie de kat an ’t spek.. eenmoal andermoal!

—Daa’s net! je hep d’r nog wa boerekool, spruitjes, roape.. en je vruchte.. Ouë Gerrit luisterde niet meer naar Piet. Hij sneed maar teenen van de andijvie, woelde de gele harten open, heelemaal weg in z’n steelgenot-denking.

Hij had ’r weer beet had...., ’n prechtrij bolletjes, ’n nieuwe skoffel, ’n nieuwe spa, ’n plantroàm, roodgeverfd, en ’n prêchtig rooiertje.. ’t Juichte weer in ’m dat alles zoo makkelijk gegaan was. Met ’n paar grepen! Nou lag ’t rustigjes bij z’n spullen. Hij was ’r weer pas geweest, ’n halve nacht. Wèl vloekte ie op muizen die ’r an knabbelden. En ’t schimmelde zoo erg! Dan had ie zich weer in zweet te poetsen. Moar wat ’m ’t gejaagdst maakte was ’t overbrengen van z’n boel. Daar had ie nog geen gat voor gevonden. Dat moest alles heel stiekem, heel stiekem. Op de Duulweg had ie ’n klein huisje gehuurd. Guurt was wel woedend geweest, om z’n val, maar ze zweeg toch, omdat ’r kansen van trouwen met ’r heertje toch heel goed stonden. Ze was zoo mooi en zoo fatsoenlijk! nou dacht ze heel gauw uit ’t nest te springen.—Zij had ’t heertje alles gezegd van Gerrit’s achteruitgang, maar hij deed of ’t ’m niet deerde. Dat voelde ouë Gerrit ook, en nou kreeg ie geen buien, geen uitbarstingen van Guurt meer. En al maar draaide z’n denken terug op z’n spullen; op ’t krotje daar op den Duulweg, één kamer met ’n achterend; donker, klein, maar er was ’n brok kelder, waar hij voor zorgen zou. Guurt, al smeriger in ’t huishouen, zou d’r vast nooit heenzeilen en z’n wijf van zelf niet. Nou was z’n plaatsje al verzekerd, maar ’t overbrengen!

.... Hoho.... da waa’s d’r ’n lailijk kattebakkie! soàfes!.. soafes! Dá most nie eèn d’r sien! Sel wel lukke.. wa had die bai de partretairder ’n fain sigarebakkie gapt.. En niks dâ de fint morke hew!.. want.. hai blaift moar frindelik.. nou waa’s ie d’r wair allainig; liep ie in en uit, sonder da de man ’n stom woord sai.—Hij liet d’r soo moar aige spulle ope.. God kristus wa dâ f’rsoeking weust.. Allainig ’t donkere kamertje, da stong d’r alevel op slot... Gistre had ie ’n sakkie stole!.. mi aldegoar kogels en spuitjes d’r in.. Hij wist d’r sellefers nie waa’t waas.—En dan ’n heul dik boek.. mit aldegoar gesichte op Wiereland.. en goudsnaisel op de rànde... prechtig! Moar nou die lens! die lens! Die mòst ie hewwe, juistig omdâ ’t niet en-kon! die most ie hewwe! Aa’s tie sain had. Da waa’s d’r nie soo veul moeite an sain binne de mikke te brenge, aa’s mi da mooie boek!.. Dà waa’s d’r ’n hallefe middag loere-en-weust, om dà plekkie, al dichterst bai de kelder.

II.

Tegen elf uur klomp-kloste ouë Gerrit uit den voortuin van Bekkema, naar de overzij, bij den fotograaf. Op z’n kousen poes-zacht sloop ie in. Er was niemand in ’t tooneelig hel-lichtende ateliertje.—Maar de deur kraakte achter ouë Gerrit, en uit de diepte van ’t donker kamertje baste de stem van den fotograaf:

—Bi jij ’t Hassel?

—Om uwes te diene mehair!

—Mooi, je bakkie staat al klaar, bij de deur.... ik ben ’r met ’n paar minute klaar, nog twee plaatjes ontwikkele....

—Goan d’r uwes gangetje! en hoàs je nie! teemde ouë Gerrit, met z’n gezicht naar ’t donker kamertje gedraaid, waar de stem uitbaste.—

Stil sloop ie naar z’n bakkie koffie, dat ie gulzig vastgreep in z’n vuilgroen bevlekten knuist, en staand-slurpend, gluurde ie rond in oogenschitter, met zalig gevoel alleen te zijn in zoo’n heerlijken rommel, waar alles maar voor ’t grijpen lag. Hij slurpte, slurpte z’n bakkie leeg, zònder te proeven. Van ’t donkere kamerke uit, doften geruchten, geschuif van glas tegen metaal en plassende geluidjes kwabbelden ’r van handspoeling in water.—

Ouë Gerrit likte z’n baard, wreef zich in de handen, vleide zich zijig over de zilveren lokken, en zacht liep ie voort, tusschen plaatjes, bakken, droogrekken en flesschen. Bij ’t groote raam rechts, zag ie ’n pracht-grijs vaasje, waaruit ’n smarterood fluweelen dahlia, slank stengelde.

Dat vaasje beviel ’m wel, maar kreeg ie nooit mee.—Zou de man te gauw missen.... Maar die knijper kon ie opgrabbelen.—Zacht tastten z’n morsige vingers tusschen wat kopie-ramen, en sluw haakte hij ’n grooten rood-koperen knijper op, gretig in z’n achterzak vermoffelend.—

Plots kreeg ie ’n bloedrooie kop! Zag ie goed? keek ie zuiver? Stong doàr nie die groote prêchtlens op ’t toestel?.. nièt meer in de hoek? achter alderlai?.. Joa, f’rduufeld.. snóf’rjenne joa!

Hij beefde, beefde van hevige ontroering. Langs den beschilderden grijzen achtergrond liep ie, tastte met de hand achteruit, om zich vast te houën.

Een juich, een gil had ie willen uitkrijschen. Als ’n bons was ’t op z’n hart gestooten, de schrik.... Want hai stong d’r.. vast woàr! vast woar! Aa’s de kerel d’r nou weggong, noar s’n sus als alletait.... effetjes.... had hai sain d’r vast in s’n sak.... hoho!

In ’t kamertje hoorde ie drukker gerammel en gespoel, en dof gekuch van den fotograaf. Gauw liep ie weer naar voren. Hij hoorde aan ’t gekuch, dat Van Gooyen bijna klaar was met z’n platen. Heel onverschillig keek ie ’t raam uit, op ’n brok bollenland... nou sou ie de vent hewwe... en nou d’r kalmpies je gangetje ouë, fain werk... domeni hiet.... brand je bekkie niet! fain.... werk.. fain werk!—

Z’n wangen gloeiden, z’n hart mokerde! Er zat ’n beef in z’n heele lijf en ’n gloeikoorts brandde door z’n polsen. Hij voelde, dat ie ’t vandaag nog zou hebben! vandaag nog!! Dat maakte ’m half-gek van genot...... Tug kalm, kalm an! hoho! fain werk Ouë.... fain werk!....

Fotograaf met veel gerommel stapte eindelijk uit z’n hokje, keek met half verknepen oogen, duizelig ’t licht in, ’n paar druipende platen in z’n handen. Hij bromde wat, de dikke fotograaf, in z’n grof geruit-grijs pak, ’n biertonnig Duitscher met Engelsche reis-allure.

Hassel had zich omgekeerd. Hij voelde dat z’n stem beven zou, als ie wat zeggen ging, van na-ontroering nòg. Daarom zweeg ie, zei ie alleen heel-zacht: „gemurge buurmaàn.”—Hij keek, spannend of de vent even ’n wippertje zou nemen. De fotograaf liep in en uit z’n donker hokje, druk, nerveus. Ouë Gerrit, met gloei-rooie wangetjes en schitter-kleine oogjes, loerde, loèrde, waggelde zacht van aandoening, wàt de fotograaf doen zou... weggaan of blijven. Telkens gluurde ie naar ’t toestel of de lens ’r nog wel blonk, en hevig bonkte z’n hart van bang-zalig genot.—

Weer kwam fotograaf er uit. Z’n ronde pappig-weeke kop stond triest en nerveus. De grootste plaat was mislukt.—

—Hassel, schenk je nog ’n bakkie he? ik zal effe wat andere speesie hale; ik ben in ’n kwartier terug.. Wil je effe oppasse.. Als ’r iemand komt laat ze dan maar wachte of terugkomme!

—Bestig mehair! bestig! ikke hep d’r meer aa’s ’n kwetieretje tait.. gaan uwes gangetje, beefde ouë Gerrit’s stem, klankloos van hevige ontroering, dat alles nou ging zooals ie ’t wou. Fotograaf had ’m niet aangekeken, greep z’n hoed van ’t hangertje en liep vlug nerveus ’t atelier uit. Ouë Gerrit kon ’t eerst niet goed gelooven. Z’n beenen trilden, zonder dat ie ze kon tegenhouen. Z’n hart mokerde al erger, ’t bloed suisde naar z’n hoofd, en hij duizelde, want nou stond ’r de groote lens soo maar op! Hij duizelde, schuifelde voort, in soezerige grauwte van licht, dat inééns voor z’n óógen golverig trilde. Niks kon ie zien.. alles beverig en verzwartend achteruitdeinend en weer opschommelend. Maar toch, hij moèst, moest! Over ’n kwartier had je den vent terug! Alles was open! ’t Donkere kamertje wijd open! Nou maar eerst ’t gemakkelijkste, ’t geld-kissie.. en ’t bakkie.... dan.... dàn.... de lens....—

Hij liep al, erg zenuwachtig, toch heet genietend, maar veel wilder en onrustiger dan anders. Bij ’t kamertje schrikte ie òp in ’t donker, toen ie door ’t rood-bloedende raampje zag. Maar hij zoù, zoù. Met z’n beenen hoog-opstappend, strompelde ie voort, trapte in bakken met nattigheid. Hij beefde verschrikkelijk. En hij begreep niet waarom. Zoo bang was ie nooit geweest. Er zat tòch heerlijke angst in z’n keel, als vuur te schroeien. En z’n kop vlamde; z’n knieën trilden hevig. Heel kleintjes ademde ie, want z’n luchtpijp leek zachtjes toegekneld. Z’n hand tastte langs klefferige fleschjes, klamme bakken, trechters, op de bovenste plank in ’t donker, waar ie den fotograaf altijd z’n geldbakje had zien neerzetten. Wacht?! wat greep ie daar vast? ’t kistje?.... Nee!.... Wat nou?.. dan most ie hooger op sain!

’n Schok van heeten juich bonsde door ’m heen.—Nou had ie ’t kistje vast; dat voelde ie.. Hij tilde ’t voorzichtig van de duistere plank, heel voorzichtig. Om ’m verrinkelden fleschjes.. en ’t geld rammelde al, in schuif naar éen hoekje. Nou was ’t van sain.... sain!

.... Hoho!.... da waa’s d’r t’met!.... Moàr noù de lens!

Niets ziend, niets hoorend, liep ie in koortsgloei naar ’t toestel. Eerst wou ie kijken hoeveel centen in ’t kistje waren, maar dat hield tijd op.. Eerst de lens.. de lens, joeg ’t in ’m.—En gejaagd mèe de gedachte dat ie stommiteiten deed, want dat de vent dadelijk zou zien dat hij gegapt had. Maar ’t joeg in ’m; toch doen.. tòch doen! Hij trapte z’n eigen waarschuwing dood; hij kastijdde zich zelf in z’n bangheid.—Met een hand ’t kistje omklemd, rukte ie met de andere aan de lens, die ’r niet af kon. Hij schrikte, beefde van ontroering weer. Want de lens moèst ie hebben, al kwam de onderste steen boven.—Liever ’t geld gelaten dan de lens! Met éen hand ging ’t niet! Dan zou ie eerst maar ’t kistje neerleggen. Eerst leegen, en op z’n plaats schuiven. Dàn, met twee handen aan ’t werk!

Weer schoot ’m in, de kwellende gedachte dat de kerel wel móest zien later, dat hij ’t gestolen had, want geld en lens wàren ’r toen hij wegging. Nou aarzelde ie, zette ’t kistje leeg op de plank, rammelde heel zacht rijksdaalders en guldens in z’n klepzak, die, vol en zwaar, tegen z’n beenen schuurde.—

—Hoho! doa’s ’n laileke praik! Moar aa’s tie ’t nou veul loàter mòrk! dan.... aa’s hai d’r weg woá’s! Nou.... de heule dag keek tie d’r nie noa sain toestel.... da wist tie.... allainig Sondag woare d’r minse. Aa’s t’r skoonmoak wier.. en minse kwoamme!.. aa’s hai d’r allangst weg waa’s.. Konne die d’r tug ook gapt hewwe!.. Waa’s d’r niks te beskuldige van sain!..

Enne kaik! neenet!.. da prechtding kaik!.. da’ mòst ie hewwe.... Enne.... nou gauw an de gang!.... ’t Waa’s aers.... vast te loat!

’t Kistje weer weggeduwd in ’t donker, en nou vlug naar ’t toestel sloop ie.—Met twee handen rukte, perste, trok, schoof ie, maar de lens wou niet los.—

.... Hoho! most ie nie ergens ’n dwarspennetje lossnaie?..

Maar hij wist niet waar dat zat! Weer schroefde ie, dan rechts, dan links, handen in glibberig zweet, onvast, en plots draaide de lens meè.—