Part 61

—Moar main fesoèn.. main fesoèn, bibberde mondzenuwend met òpschokkende huilstem ouë Gerrit,—ikke sit hier àl fairtig joar t’met.—

—Best man, maar je moet kunnen betalen.. ik heb je destijds ’n drieduuzend vijfhonderd hypotheek gegeven op je brokje grond... Dat is nou ’n heelen tijd geleden... je grond is er niet slechter op geworden, dat zal ik niet zeggen.. je hebt je rente, altoos moeilijk, maar toch betaald,.. en jij hadt je grond vrij.. Toen heb je bij meneer Stramme ’n tweede hypotheek genomen, nog eens van duizend pop... ’n slecht jaar, leelijke oogst.... tegenvallers hier,.. tegenvallers daar.. twee koeien dood, nou.. nou.. zat je.. zat je an de grond.. en....

—Moar ieders tuinder weut tug wá’ sain boel woardig is hee? hoho! uwes wist wèl wa je déè hee?.. stotterde woedend ouë Gerrit bleekig van drift,—main grond is d’r nou miskien ’t dubbele woardig....

—Soo, nijdigde nù Beemstra stroef, weet iedere tuinder dat, maar weet iedereen dan wàt ik bovendien van joù nog.. te vòrderen heb?.. Nou kerel maak je me boos!.. Nog brutaal op den koop toe. Als jou rommel bij elkaar door de heeren taxateurs op zeven à acht duizend gulden geschat is,.. mag ’t veel zijn. En tel eens òp wat ik van jou.... te.. vorderen heb... met alle onkosten daaraan vast? Wat drommel wou jij nog spreken!

—Moar.. main fesòèn.. gilde Hassel in zenuwopwinding, en stemmestotter, zonder dat hij zich met woorden vèrder door z’n angstdrift heen kòn slaan.—

—Wat jou fatsoèn, bulderde Troost, betàlen dàt is fatsoen! ben jij bedonderd kerel!

—Je fàtsoen, je fatsòen, lachte ironisch Beemstra, wèl, dat is ’n mooi ding, maar betàlen is mòoier! Je bent altijd ’n knappe kerel geweest, daar zal ik niets van zeggen, en ik heb je altijd geholpen, maar nou loopt ’t de spuigaten uit.—Dan zie ik je met die.. dan met die scharrelen.. je loopt te veel naar notarissen man!

—Hoho! daa’s jokkes! barstte ouë Gerrit uit, plots driftig van z’n stoel opveerend, ik heb je nuuwte kukkerint heeldergoar nie sien.... hai waa’s d’r selffers main komme opsoeke!—Noù, nou dâ je ’t weute wil.. ik seg moàr.. daàs ’n kerel.. die help je nie van de wal in de sloot!.. die gaif je nie los geld mi sonder dâ.. dâ je ooit vroagt wort.. hoe of wâ van rinte.. moar aa’s je je effe buite menair de netoaris wâ doen wil.. kraig je de raikening thuis... juustemint! juustemint aa’s tie weut dâ.. je da je.... niks niks hept!.... Nainet menair... soo hew.. hew je d’r al veul van onster slag, stroatarm moàkt.. jai gaif d’r losse.. duutjes.. mit vaif pèrsint.. Moàr soolang.. oploope.. tu je weut.. daa’t kan he? Hoho! soo hew je d’r veul van onster slag f’rmoord... moàr.. die kukkerint.. daa’s ’n fint! die hellept d’r nou... bai de boonestorm.. aa’s ’n engel! Enne wai.. wai kenne d’r van joù nie los.... wai sitte an jou vast aa’s pek! weut jai?... jai hoalt d’r ’t vel of’r onster oore.. hoho! jai frait d’r de noagels van onster flees.. jullie bint bloedsuigers doàr, daa’s màin weut!

De kring stond strak; alle gezichten in wreeden kijk op ouë Gerrit, die plots voelde dat ie te ver was gegaan. Notaris Beemstra keek, kéék; z’n neus trilde, en z’n mond schokte van drift.

—Jij bént kranzinnig man.... Ik zal je maar niet an de letter van je woorden houên, anders zou je... met getuigen hier,.... nog leelijk te vinden zijn. Maar ’t is nou genòeg ook! Eén November gèld.. anders je boel an de paal! Ik had je eerst nog wille helpen, met ’t zoeken naar borgen.. omdat jij altijd ’n fatsoenlijke vent bent geweest,—maar nou ben je door ’t dolle heen.. Eén November gèld, .... of de boel an de paal! nou weet je ’t. Als betaaltermijn van àl de anderen daar is, sta jij er ook, of ’t is met je gedaan.

Notarisstem klonk hard, streng en sterk. Ouë Gerrit had ’m woest gemaakt daareven, door den konkurent erbij te halen, die altijd tegen ’m werd uitgespeeld als „zoo goèd”, zoo „bereidwillig” en „hulpvaardig”. Wat drommel, hij kon ’r ’n beroerte van krijgen van nijd, als ze ’r over begonnen. En nou die lammeling van ’n ouë vent die ’t ’m daar pal in z’n gezicht smeet, waar de heeren bijzaten. Nee, dat was te èrg. Eerst had ie niet zòò stráf willen optreden, nou moèst ’t.—

Ouë Gerrit, zelf geschrikt van z’n eigen heftigen uitval, stond te beven van ontdaanheid, plukte zich in de baard, trok zich aan de lokken, in bange verlegene nerveusheid. Hij wou terugkrabbelen. ’t Viel in één over ’m, zoo voor die strakke, deftig-gekleede heeren staand, wat ’n afstand ’r toch was, tusschen hèm en tusschen al die voorname stille dingen om ’m heen. Inéén voelde ie zich schuldig, zwaar schuldig aan brutaliteit en hij begreep maar niet, dat de notaris ’m niet inéén de deur had uitgetrapt. Zware angst voor z’n val pakte ’m weer beet, onrustte in ’m, bracht heel z’n denken aan den zwabber. Hij voelde wèl dat ze ’n gruwelijken hekel hadden aan zijn zoons; dat zij die op alle manieren konden tegenwerken, dat de heele kliek van de deftigheid, de voorschotman, de dokter, de notaris, de burgemeester, allemaal tegen hèm gingen staan. Dat er geen snars van ’m terecht kwam op die manier, als ie ze later weer broodnoodig kreeg, om gunstjes en flikflooierijtjes.—Nou moest ie zich maar weer verdeemoedigen.

Alteratie zat ’r in z’n zenuwschokkenden mond, angst in z’n krampende handen, die door z’n baard plukten, en krommer bochelde z’n rug, als of ie al meelij wilde opwekken, met z’n licht gebrek.—

Hij vond plots alles heel deftig in de kamer!.. de prachtige gordijnen, de groote schrijftafel, met al die groote kopij-boeken en portefeuilles... de bloemetuin achter, de kleeden.... in de waranda.... Hij rook ’t, snoof ’t, deftig en hoog! Ja, hij most de boel vergoeilijken met meelij, met verkleineering.—Hij most, hij most, want inéén, heel scherp, voelde ie waar ie heenging met z’n spullen? Waar die te bergen, als ie geen woon meer had? En sterker dan ooit begreep ie nou, nòu juist, hoe gehecht ie nog was an z’n brok grond, z’n huisbullen, z’n gereedschap, an z’n naam, en z’n schijn-fatsoen. En de heele kliek van heeren tegen ’m. Zij, de lui van den kerkeraad, van ’t Gemeentebestuur; notaris, de wethouër, de dokter, die schatrijke landbezitter, de voorsten van alles en nog wat. Heel Wiereland toch moest bij hèm terecht. En de kassier en voorschieter!

.. hoho! dâ heule stel nou d’r allain teuge sain.. dá waa’s d’r te veul.. sellefers aa’s de boel an ’t poaltje gong. Dâ most baidraaie sain! In snelle gedachtenwarrel, zwirrelde dat allemaal woordloos en toch klaar door zijn heet brein.

—Hoho! netoaris, most in main ploas stoane.......... Zacht brak ie af... denke.. nou.. denke.. om ’t goed te plooie nie te haastig.... en sachies àn.. Nie te gauw baidroaie.—Voort sprak ie weer..

—Nou he’k.. he’k puur fairtig joàr.. dag.. an dàg main aige stukkie grond had.. poert..! poert.. hoho!.. vier en vaif en nie g’nog.... daa’s gain pap ete!.. Enne.. nou.. nou he’k alletait main rinte betoald enne nou.... komp!.. de boonestorm! enne daar goan je de boel veur d’ waireld! doàr hew je je aige op swait, op ploertert.. dag en nacht! Daa’s je molle mi de klomp hee?.. En nou kraig je gain duut veur àl je deurpoere.... Nou mo’k main stukkie grond of.. d’r of joagt aa’s ’n hond! die d’r schurft hewt! Is dá nie om te griene?..

Notaris weut daa’k alletait main fesoèn houë hew! daa’k nooit nie suipe hew! daa’k persint waa’s woàr ikke most weuse! Enne nou bi’k soo achter op! Nou.. miskien mit twai goeije oogste he’k de boel inhoàlt!.. En nou.. mo’k op main ouë dag.. den bedel op. Daa’s hard netoaris? daa’s hard-stikke ellèndig!.... Netoaris ik smaik ie... kaik wa je doent! mit ’n ouë fint van bai de saifetig die s’n heul laife s’n fesoen houê hewwe!.... uwes weut daa’k ’n ongelukkig waif hew.... de dokter ook, da main t’met arm moàkt hep! Ikke smaikie hep d’r meelai! Aa’s ikke strak-en-an wâ nie bestig sait hew.... f’rgaif ’t main.... main kop is d’r daa’s.... ’t-en-rammelt hier.... hew d’r meelai mee.... ’n kerel.... die dur poert hew.... s’n heule laife langest....

Ouë Gerrit had uitgesproken. Z’n gezichtskreukels jammerden; op z’n tronie groefde hartzeer.—En z’n stem had gekreund, half gesnikt.—

Er was deemoed in z’n bocheligen rugstand, en z’n handen, scheurden en rafelden franje van z’n petje los, kramperig-nerveus.—

’t Heele gezelschap, had bedrukt-ernstig en stil geluisterd, maar Beemstra wou ’r ’n eind aan zien.

—Nou Hassel, ik vergeef je graag je brutale woorden, die ook niet van jou zijn. Je bent opgeruid!—Maar daar schiet de zaak toch niet mee op. Ik kan, heusch, ik mag niet langer.. konsideratie gebruiken... wil ik niet zelf de grond ingeboord worden. Heb je borgen voor ’t tekort?

—Borgen, borge? snikte ouë Gerrit’s stem, vast niet, vast nie.. daa’s daan.. ik hep d’r lest twee had veur de koebeeste.. Moar nou is ’t daan! nou sullie d’r main arremoe-en kenne... mit de boonestorm....

—Dan is ’t blok gevalle Hassel, je begrijpt zelf dat..

—Ik smaik ie netoaris main fesoèn! onderbrak huilbeverig ouë Gerrit, woar mo’k hain?! op main ouë dag.. aa’s de boel onder.. main baine wort weghoalt! Woar mo’k hain? Ikke kèn d’r vast gain werk meer finde! he’k gain kracht veur! Nou, si’k doàr mit ’n daas waif.. en kooters!.. Woar mo’k hain? Ik smaik ie netoaris sien d’r wa je doent? kaik ’t nog rais ’n joàrtje an! Main heule laife is d’r in uwes hand! Aa’s d’r nog ’n goed joar-en-komp!....

—Nee.. néé Hassel, ’t gaat niet, ’t gaat niet! Dat zijn dezelfde praatjes van ’t vorige jaar. Ik kàn, ik mag niet langer! Dat is overrompelen! Dat gaat ’r elk jaar dieper in! Je hebt kinderen, je hebt al met anderen over grond onderhandeld voor hun. Nou, die moeten dan maar voor jou werken en je hebt nog ’n duitje bij de Bekkema’s.

—En ’n meid waarvan ze heel wat leelijks zeggen, bulderde dokter Troost hardvochtig en wreed-gulzig woest, dat hij Guurt niet te pakken kon krijgen.

—Lailiks.. lailiks segge, bitste ouë Gerrit weer, daa’t segge hullie t’met van de heule waireld.. van uwès ook! dokter! van ùwes ook!

Hij driftigde weer, vergetend z’n smeek toon van daareven.

—Kom Beemstra, maak ’r nou maar ’n eind an, hè? zei Stramme van uit de hoogte, bang dat er nog iets tegen hem uitbraakte, waar burgemeester bij zat... Er is vergadering en ’t heeft geen nut langer....

—Zoo is ’t.... ik heb er niets meer bij te voegen. Tot één November Hassel, en gaat ’t dan niet, dan is de boel aan de paal! onherroepelijk! adieu hoor! zie je te helpen!—

Ouë Gerrit was gebluft en nijdig naar de deur gestrompeld, op z’n kousen, zacht, en de bulderstem van Dr. Troost hoorde ie achter zich schaterhoonen:... iets van stroopersras.... gemeen vollekie.. blijft gemeen vollekie!

Z’n klompen schoot ie aan op de mat, en vuisten in z’n jekkerzakken bijeengekrampt van drift, klos-sjokte ie de deur uit.—

Nou voelde ie pas, heel klaar dat ie verloren was voor goed, hij en z’n boel.—Het schrijnde, ziedde in ’m van huilende stikkende woede.—Dat tuig, had ie zich nou maar niet zoo vernederd, en de waarheid blijven zeggen. Want hij wist wel, hoe ze allemaal knoeiden met taxeeren en veilingen, en grond en verbouwing. Hoe ze duizenden en duizenden wonnen met hun spekulatie op pachtertjes; met hun los geld, en voorschot en afrekening en rente. En èven helder, in z’n woede, voelde ie, dat de heele streek door hen vermoord werd, door de slokops van grond en geld. Zij waren gedekt, ook bij hém.... Wat zoo lief helpen leek, werd dubbel en dwars door hun zelf betaald. En al armer werden zij, al meer konden zich ophangen. Dat reed dwars door hùn land, meneer de notaris in eige span, mèt z’n kinderen, aldegoar geleerden.... En raik, raik, stinkraik hoho! en noakend in de ploas komme!.. Nou,.. al kon die dan nie laise en nie skraife.... da vatte ie tug.. daa’t stele waa’s. Nou waa’s hai d’r d’r uut, veur goed, omdàt tie de fint beleedigd had! Tug stom van sain... Enn... veur wâ gong die nou nie in hande van de aere netoaris? Hoho! waa’s aldegoar te loat! Veuls te loat!......

Nooit had ie gedacht zoo moeilijk van z’n boel te kunnen scheiden. Nou ging ie ’n wintertje tegemoet! zou d’r ’n jaartje worden.

En de heele boel, nou zoomaar, onder z’n klompen weg! weg! voor goed!

In onrustigen peins strompelde ie door de straatjes naar huis, niemand groetend, niemand ziend. Er spande hevige angst in ’m, voor dingen die gebeuren gingen. Maar toch, heel diep in z’n kop, brandde ’n satanisch-lekker gedachtetje, dat ie ìets overhield, dat ’m geen sterveling kon afnemen.. Z’n spullen.. z’n prachtspullen.—

Met hem was ’t nou toch gedaan, finaal!

Toch kon ie stikken van woede, dat ze’m z’n naam, z’n fatsoen te grabbel gooiden; dat zijn boel aan de paal ging, al begrepen ze dat de boonenstorm ’t gelapt had. Nou kon ie zelf genadebrood vreten, straatarm en z’n broer ’r van lollen dat hìj gekelderd was. Nou zou ie rondkijken naar ’n huisje.... met ’n brokje kelder, voor hèm.... Eerst de spulle... had ie s’n heule laife lang doalik veur sorgt.... z’n spulle.... En dan.. moar goan.. soo ’t wil!—

VIERDE BOEK

HERFST.

TIENDE HOOFDSTUK.

—Wil Wimpie d’r nog effetjes af? goeiigde Ant naar trieste bedje van ’t kereltje.

—Joa moe.... heul groag.... effetjes moar!

—Och vrouw Seune, wou je main effetjes ’n handje hellepe? kaik!.... Nou pak ikke d’r sain an ’t hoofie hee?.. enne nou jai d’r an ’t linkerbaintje! sien je?—Kees naimt sain alletait in één setje.... Moar da durrif ikke nie! vast nie.... Soo!.. joà juustig.. Heb je sain nou vast vrouw Seune?.. soo!.. mooi! joa fintje! kaik d’r moar nie soo bang.... Nou ikke.. onder.... sain.... nekje! Soo liefeling?

Zachtjes droegen ze Wimpie bij ’t hooge raam in ’t goud-fijne zevende licht van laat-Septemberdag.

Z’n oortjes trechterden steenbleek, wijd van z’n hoofd, en z’n weggevreten beenig, ontvleesd kopje, doodshoofde grauw-groen in den zonnigen buitenglans.

Paars geader takte langs z’n ingeholde apige slaapjes, en hol-onkenbaar z’n groote groen-blauwe oogen staarden uit de ziektewallen boven z’n vermagerden neus.

—Mo je nou nog rais loope, main mannetje?

—Joa moe.. heul groag!.... aa’s ’t kàn, bedeesde zacht en hijgend z’n doodziek stemmetje.... kaik!.. nou glai.... ikke.... d’rof.... paa’s d’r op! Soo goed! Vrouw Seune paa’s d’r op! main dai! soo! ’n endje op sai! Nou.. mot u main.. ef.. effe.... teuge de.. toafel.. rand.. loate anleune?—

Zwaarder hijgde z’n borstje van vermoeienis. Stervend verklonk z’n stemmetje, en heel zoetjes was ie van Ants schoot gezakt. Z’n vuil ponnetje kabaaide flodderig om z’n stakkerige beentjes, en z’n vergeelde geraamtehandjes, zwakkelijk-paars doorpeesd, grepen in angstigen span den tafelrand. Hij waggelde op z’n doorgezakte knietjes, en z’n lijfje duizelde zachtjes. Even sloot ie z’n oogen, waar de leeden, aderfijn en porcelijn-teer doortakt overheen kapten, stil, doodziek, broos. Vrouw Zeune was links gaan staan, klaar om hem op te vangen, als ie viel; en Ant, angstig kromde achter hem d’r magere armen, zonder dat ze ’t Wimpie merken liet. Zoo stond ’t mannetje èven als veraapt geraamtetje in ’t herfstlicht, dat helder invrat op z’n doodskopje, groèf in de zwarte holheid van z’n oogwallen, en de zieke oudemannetjesrimpels op z’n beenderige slapen, neus en mond, smartelijk omscherpte. Foetus-groot en karikaturig zwalkte z’n hoofd op slap spierloos nekje, en kroppig zwoegde z’n uitpuntend strotje angstig naar adem. Om z’n bloote halsje hing z’n rozenkrans, waarvan de glorie-zij-den-Vader’s zilverig blinkerden in ’t wasemgouden licht.

—Oarem skoap! t’met ’n dooskop! ’t is sonde! verzuchtte onbarmhartig vrouw Zeune ontsteld. Wimpie lachte, fijntjes, wijs-smartelijk, met stille ontroering in ’m, over de plompe uitroep van buurvrouw. Hij kende die gezegdes, en voelde ze rustiger dan ’t valsche gepraat over z’n goèd uitzien, woordjes om ’m alleen maar moed te geven.—

Sterker trilden z’n beentjes, en achter ’m de krampende mager-uitvingerende handen en armenhoepel van z’n moeder.—

—Hou je je aige nog liefeling?

—Ka.. aik moe! hijgde z’n borstje.... nou.. wou.. ik.. ikke.. van dà.... noà.... dà.... ah!.... hoekkie!.... dan.... ke’k.... teu.... ge.... foa.. der.. seg..ghe! daa’.... ’k.. f’e.... doag.... weer.... lo.... ooope.... he ..ep! .... dan.... is.... tie.... blai....

Vrouw Zeune rilde. Maar Ant keek norsch. Want ze haatte Kees erger dan ooit, nou ie, na haar miskraam, gejuicht had over ’t dooie kind dat gekomen was. Dat leek zoo zondig, zoo gemeen! Zij wist wel, dat ’t van haar val was, dien avond op ’t land, toen ze stil, zonder hulp, zich aan ’t boompje had willen ophalen, en terugsmakte....

Nou kon ze ’m vloeken, ook omdat ze zag, hoe hij Wimpie behekste, en ’m al maar dingen liet zeggen, die ’t schaap niet eens wílde zeggen.

Wimpie hield zich kramp-stijf vast aan den tafelrand, de vingertopjes bloedloos bleek uitgedrukt van ’t angstige persen. En vreemd nu schoof ie voort, langs den tafelrand, telkens in ’n strompelig half-draaitje van z’n vermolmd karkasje, één hieltje dwars tegen de wreef ingehaakt.

Vrouw Zeune keek bang, maar Wimpies vrome oogen straalden van pret, dat ie ’t met de strompelend halve draaitjes van z’n bevende hieltjes, zoovèr nog gebracht had. Aan ’t eind van z’n hoekje, klamde noodzweet op z’n aderverzwollen doodskopje, zwijmden plots z’n oogappels wèg in ’t geel-zieke wit, dat Ant ’r van schrok en ’m oppakte. Vrouw Zeune schoot ook toe in schrik, raakte z’n rechterdijtje. ’n Scheur-gil, weenend en hevig smartelijk martelde uit z’n mager kropje, en z’n bleeke gezicht kermde in ’t cellige raamlicht.—

—Hailige moagd! je hep sain stootte, schreide Ant ontzet, lei ’m zachtjes tegen ’r borst aan.—Vrouw Zeune stond verblokt van dollen schrik. En uit ’t diepe halfduister van de lage, van valeriaan doorzogen kamer, tastte armkrommig uit kleine erfdeurtje, vrouw Rams, en scherp snerpte ’r doordringende stem naar Ant wat er gaande was.

—Niks moeder.... hai stoan d’r alleweer bai!

Vrouw Rams, schuifelend, schoot uit de donkerte voor ’t vallicht van ’t raam, dat ’r paarse rok eerst in verborgen kleur duisterend, nu òpgroeide in de kamer. Haar vossensnuit spitste bitsig, en d’r schaduwen-staar lag omfloerst van onrustige stilte als bij blinden, die luisteren met oògen. Haar handen tastten krommig weer vooruit, en ’r lijf schuifelde naar vrouw Zeune.

—Nou mot ie ’t f’doag mit moagere moaltje doen, scherpte ze.... ’t onsie flees van Hummer op de hoek....

—Hoe he’k ’t nou? mot ’n sieke nou ook de fraidoàg houê? barstte vrouw Zeune mannig-woest uit.

—Da wil die sellefers buurfrouw! Weus jai d’r knap en kraig jai d’r fraidoag ’n stukkie flees in! Daa’s puur ’n hailige mi die jonge! De koapeloan stoan d’r sellefers veur! Die is d’r tug soo ellendig-mooi op s’n geloof hee?....

Ze straalde Ant dat ze ’t zoo zeggen kon, dwars tegen Kees in, en vrouw Zeune verbromde wat onverstaanbare ruwe dingen om Wimpie niet te krenken.—

Bij de donk’re schouw, in scheemrig goudzachtgen glans van raamlichtafschijn, zat grootvader Rams te pruimen en te spuwen, alsof ie nooit nog was opgezeten. Tusschen ’t gesprek verrochelde ie z’n slijmhoest, telkens scheurender en heviger. Eindelijk wrevelde vrouw Zeune er weer uit:

—Nou, moar.... ikke sou ’t sain tòg d’r instoppe.... ’t Is tòg moar ’n hufter! die jonge mot d’r fraite.... die malle froome kuure.... ken die s’n moag nie mee sette.... gekkighaid is gekkighaid!

Ouë Rams verrochelde z’n hoest zoo hevig, dat Ant vrouw Zeune niet meer verstond, ’t Bleek-starende kopje van Wimpie lag te sidderen tegen ’r borst, onder de brullende slijmige hoest-scheuren van z’n grootvader, die naar lucht snakte in krampigen longenhijg, dat ie schokte op z’n stoel, z’n beenen opspartelden, en z’n gele tronie wegzonk tusschen de schouders. Uit de donk’re lage kamer verklonk ’t onder de schouw als rochelend geschrei, plots afgebroken door slijmgeslik, dat stikte in z’n strot.

—Spoeg tog uit foader! spoeg tog uit! Je stikt d’r t’met op je ploas, angstigde Ant. Maar Ouë Rams, één beefhand in angstklem vastgegrepen aan schouwrand, barstte liever in reutel, dan z’n long er uit te braken, zooals ie in stomme hardnekkigheid bleef denken.

Z’n gele kop, even belicht in den valen goudschijn van ’t celraam, stond blauwigzwart gewurgd van benauwing, en z’n keelkrop sidderde boven z’n koperen knoopen, als werd ie op en neer gerukt. Wimpie wou maar weer naar bed, voelde zich doodop van z’n loopje. Hij had Kees willen verrassen. Want elken dag zag ie z’n vader treuriger erbij loopen, stiller, en plots soms in dolle drift tegen z’n moeder uitrazen als ze’m sarde en vloekte om z’n ketterijen, ze vóór z’n gezicht uittelde, hoe ’t nest weer tegen den herfst te hongeren zou krijgen.

Van den boonenstorm had Wimpie gehoord; z’n vader was er werkeloos door gemaakt. Want na ’t overeindzetten ’n paar dagen, bij die en bij die, bleek de pluk voor los werk te klein. En uit den stommen angstigen kijk van z’n vader naar zijn gezicht, had Wimpie heel diep gevoeld, dat ’t wel gauw met hèm gedaan moest zijn. Hij moest doòd! Wat dat sterven nou eigenlijk was, daar begreep ie niet veel van.—Lezen had ie nooit geleerd. Z’n moeder was ’r ’n paar maal mee begonnen, heel in ’t begin van z’n ziekte, aan z’n bedje. Maar ’t lukte niet. Gebeden had ze’m ingestampt, ’n brok hier en daar uit den katechismus, en die zei ie maar altijd in-zich-zelf òp. Ze hadden ’m gezeid, moeder en de kapelaan, op z’n vraag, waar ie heen ging, als ie dood was, dat ie in den geluksstaat zou komen. Op dàt idee bedacht ie allerlei vreemde dingen, heerlijke kinder-zaligheidjes. Maar toch had hij soms hevigen angst voor ’t sterven, omdat ie niet altijd zeker voelde, of ie daarna z’n vader en moeder en z’n zusjes, al z’n zusjes, die ie zoo stil lief had, wel dadelijk zou zien. Den laatsten tijd zelfs schreide ie veel meer in z’n ledekantje dan vroeger, omdat ie zich zoo uitgeput voelde, niet meer in staat was, nu en dan op te zitten. En dàt juist wou ie zoo graag, want hij had gezien, hoe dol veel plezier ’t z’n vader deed; en hoe ruwer, angstiger Kees raasde, als ie weer achteruitgegaan was.

Dagen en nachten vooral, zoo turend in ’t donker, slapeloos en peinsklaar, liet ie zich omstreelen van z’n teed’re, diepe kinderverbeelding over den geluksstaat. Tusschen gebedjes in, prevelde z’n fantazie: dat ie zou zitten in ’n krans van gouden engeltjes, allemaal mooie menschjes, met stille zacht-trillende vleugeltjes, waarop heel zacht licht neerzilverde; dat ie met hen zou bidden voor z’n vader, moeder en zusjes. Dat z’n vader niet meer zoo gruwelijk driftig zou worden, niet meer zulke rooie oogen zou krijgen, die ’m beangstigden; en dat ie niet meer z’n moeder zou slaan.

Maar als ze ’m dan later weer in ’n onbezonnen ontsteltenis, vlak in z’n gezicht zeiden, hoe vreeselijk mager en slecht ie uitzag, dan grepen z’n ontvleesde vingertjes naar ’t rozenkransje op z’n borst, bad ie snikkend nog wat te kunnen blijven leven, aan God en Jezus en alle heiligen, om z’n vader te zien, z’n moeder, z’n zusjes, z’n grootvader.—’n Poosje later weer vond ie dat toch zondige gedachten, bad ie om toch maar liever in de eeuwige gelukzaligheid te komen, liever dan zooveel pijn te hebben; bleef ie bidden en zingen tusschen ’t gerochel van Ouë Rams, vloek en raas van Ant en z’n vader, armoe-gewurm en krijsch om wat centen, tusschen gezwijn, gemors en vervuiling der stinkende kinders in ’t donk’re krot.

Dieper ingedoken, in z’n bedje bekeek ie stilletjes z’n pralende plaatjes; zag ie den Heer op ’n hoogen troon, aan een kant Gods Zoon, aan anderen kant Moeder Maria, omstraald van blauw, goud en jubeling van zilver en licht. Dan zong er in z’n doodskopje ’n woordlooze melodie van zielsverrukking en rustig stervensgeluk. Nou zag ie zich al opstijgen midden in die azuren wereld van gouden fonkelstarren, en blauw, eeuwig blauw, midden in die kleurwemelende pracht, heel hoog in den Hemel, waar alles jubelde ter eere Gods.