Part 27

Voorzichtigjes was-ie in de gang beland. ’k Dee de deur op slot, kroop weer in bed. Georgine aan ’t huilen. Als ik me d’r niet mee bemoeid had, zou ’t véél beter geweest zijn. Als Singer wou en die zou nòù natuurlijk willen, ging zij de kast in... Ik haar an ’t sussen. Vandaag nog zou ik ergens leenen of m’n resteerenden boel verkoopen om de machiene af te betalen. Of ze haast in bed kwam? En samen hoorden we hoe de agent van Singer de zaak aan ’t uitleggen was aan juffrouw Doedelaar, die lieverig-helder antwoordde dat zij ’r niks mee te maken had—dat zij ’r niks an doen kon, er echter een blij genot in vond om den man handigjes uit te hooren:

„... Nou maar de juffrouw sal u wel betale—as u maar op ’n meer gelege tijd komt...”

„Dat doet ’r niet toe. Ik zeg maar juffrouw dat ’t ’n gemeene streek is, om andermans goed naar de Lommerd te brenge... Jawel we zijn ’r achter gekomme... Als de Maatschappij wìl, dan is de juffrouw ’r leelijk bij, hoor”...

„Nou ja... Nou-ja... soo’n vaart sal ’t niet loope.”

„Nou dag juffrouw.”

„Nou dag meneer.”

„Wat dìè ’n lol heeft,” zei Georgine woedend: „zoo’n vùìlik om die man uit te hoore”...—„Laat ze haar pleizier hebbe.”—„En allemaal jòùw schuld.”—„Wel zéker.”—„Ik had ’m wel weggekrege met een of twee gulden op afbetaling... Dat ellendige wijf... Die gròèit ’r in... Die heeft nou lol voor zès... Ze heeft toch zoo de pest an me... Als ze me wat zegt, zal ’k ’r is op d’r plaats zette... Stop me nou is in...”—Om een uur, terwijl we koffie dronken klopte Doedelaar aan.—„Mijnheer, d’r was vanmorge zoo één spektakel... Wiel u asjeblief er voortaan aan denke dat vóór die wienkel ies.”—„Jawel. Zeker. Je hebt groot gelijk. Maar je moet toegeven, Doedelaar, als verstandig man”—dat streelde hem, z’n waterige oogjes stonden een moment helderder—„dat ’t van die vent onbehoorlijk is om zoo vroeg te kome. ’t Geld heb ik in me portefeuille. Maar als de mense brutaal worde dóé ’k ’t niet, al gaan ze op d’r kop staan.”—„Daarien heb u gelijk. Maar d’r was een klant, die dacht dat mijn vrouw schoeld had—en dat ies onplijzierig, niewaar?”—„’t Zal niemeer gebeure. Mag Frits strakjes die mense gaan betale?”—„Wel zeker, mijneer... Iek zeg altijd maar: der goeie Got heeft ook schoelde—maar als ze ien den hemel skandaal kwame make, dan zou-die ook zegge: denk an mijn bure, niewaar?”—„U mot niet met God spotte,” zei Georgine benepen glimlachend.—„Ach was! Die ouwe jungen kan tegen een grappie, wie?”—„Mense die met Got spotte, worde vroeg of laat gestraft,” meende Georgine, met iets hoog-blijds in haar stem, dat de barbier ’t zoo goed opnam.—„Ach was,” lachte Doedelaar flets: „hij durft mijn niet an!”—„Nou-nou-nou, meneer Doedelaar.”—„’k Wéét te-veel van iem, hahaha!”—„’t Is toch niet goed,” glimlachte Georgine.—„... Onze lieve heer is een schuine, wie? Je mag niet echtbreke... En wat heeft hij met Maria gedaan en met die ouwe Sarah?... Allemaal buitebeentjes, wie?... Dat ies een òùwe snoeper, hahaha!... En zoo weet iek nog véél meer van iem! Hahaha!...”—„Zal u Frits om drie uur even naar mijn woonhuis zende?”—„Jawol... Gaat u uit de stad?”—„Ja. Mijn vrouw en ik vieren ’t ouwe jaar in Rotterdam. Zal u goed op Kaatje passen?”—„Natoerlijk... Ze krijgt pons en heete kastanjes...”—„Morge zal ik ù betale.”—„O da’s best. Iek ben niet om ’t geld verlegen. Mijn vrouw heeft nog geklaagd dat zij een handdoek en een servet miest.”—„... Die zal ’k ’r morge wel geve... Die heb ik nog in gebruik.”—„... Goed... Mot u nog geschore worde... Jà?...” „Ik kom dadelijk.”

Om zes uur zaten wij in den trein. In geen máánden was ik thuis geweest. Moeder had me zóó dringend geschreven en ik voelde dat ik de huisgenooten zóó verwaarloosd had, dat ik op ouwejaarsavond niet weg durfde blijven. Georgine zou een kamer nemen bij eene vroegere vriendin en zoo vróég als ik maar weg kòn van huis, zou ’k bij háár komen om toch ’n deel van ouwejaarsnacht bij háár te zijn. Gearmd gingen we in Rotterdam door de rechte burgermansstraten naar den Diergaardesingel, ’n nauw straatje, dat door ’n stinksloot van de Diergaarde gescheiden is. Juffrouw Cornet was niet thuis. ’n Schelle vrouwsstem riep van boven, dat de juffrouw ouwejaar vierde bij ’n vriendin op ’t Tarwenakker. Waar dat was? De schelle stem drensde den uitleg. We namen de tram, vonden juffrouw Cornet aan ’t opgegeven adres.

„Wel got Georgine, ben jij ’t? Jezis, ben jij ’t? Wel allemachtig, wat doet me dat ’n plezier!”, betoogde ze, buiten adem van ’t trapafloopen. In den schemer der gang zag ’k een kleine, gedrongen, magere vrouw. Georgine vroeg of ze ’n kamer over had. Nou dat was wel lastig. Ze had alles verhuurd. Maar dàt was waar, de buikspreker, die bij Pfläging optrad, was met den laatsten trein naar Leiden gegaan, waar ’n zuster van ’m woonde. Als Georgine ’t voor lief wou nemen. Natuurlijk schóóne lakens.... Nee maar, verbeel je, de vuile lakens van de buikspreker! Georgine gaf haar een fluisterende verklaring van den „meneer” die op ’n kleinen afstand wachtte. Wel Got, hoe onpleizierig om alléén ’n ouwejaarsavond door te brengen. Ze moest mee naar boven. Nee, dat wou Georgine niet. Ach wat! Ze had zich niet te geneere!.... ’t Was ’t huis van Leentje Staas. Of ze zich Leentje Staas niet meer herinnerde ... die lange Leentje ... die óok in de Vic gezongen had. Woont Lééntje hier, die ouwe Leen?—informeerde Georgine met verbazing. Wel jà—die was fatsoenlijk getrouwd met ’n manken ex-kapitein. Díé had ’t best....—„Kom nou maar gerust mee.”—„Nee.... Zoo invalle.... Wat zal Leentje wel zegge.”—„Als ik je inviteer is ’t goed”....—„Nee, dat dùrref ik zoo niet....”—„Cornet, waar blijf je? Is ’r iets?”—riep ’n vrouwestem. Uit een openstaande kamerdeur klaterde stemmengepraat en gelach.—„Leen ... Léén ... weet je wie hier is?”—„Nou-ou?”—„Georgine ... Georgine Càsper!”—„Wel Jezis, Georgine bè-jij daar?”—’n Jonge, blonde vrouw, frisch in haar roode japonnetje, kwam op de stoep en wèèr ’n gezoen, ’n vragen, ’n hellichte belangstelling.—„Nou maar, je gáát mee!”—„Nee, Leen ... ’t staat zoo gek voor je man.”—„Allo! Je gáát mee! Me man vindt alles goed. Geef is ’n hand, Cornet.”—„Pas op, malle mense! Jullie trekke de arme uit me lijf!.... Laat me dan eerst me man goeien avond zegge.”—„Is je man ’r?”—vroeg Leentje: „waarom zeg-ie dat niet eerder? Laat je man ook meekomme. Van avond houe we open tafel!....” Georgine fluisterde.—„.... O.... ó.... Nou dan jij alléén.... Kom gauw. ’k Zal de deur an late staan, hoor! Wel wie had dat gedacht, die óúwe Georgine. En ze ziet ’r goed uit, ook, hè?....”—„Ik kom dirèk, hoor.” In de vale schemering van het hoog in de sneeuwwolken huivende huis, zoenden we elkaar.

„Zul je an me denke?”—„Ja vrouwtje.”—„Zul je niet naar andere meissies kijke?”—„Née, kind.”—„Heusch niet? Niet naar vriendinnetjes van je zusters?”—„Die komen vanavond niet.”—„Ben je om één uur op den Diergaardesingel?”—„Half twee uiterlijk.”—„En zul je voorzichtig zijn? ’t Is hier zoo’n rare stad en ze schiete zoo?”—„Ga jij maar rustig naar boven en amuseer je. Dag vrouw.”—„Dag mannetje.”—Er waaide een gure stuifwind. Weinig menschen liepen op straat. In het schaduwblok der huizen, tegen den wind in, wandelde ik op. Het speet mij dat zij bij vreemden moest achterblijven. Was ’t niet lààg om van je vrouw weg te gaan, juist op ’n avond dat behoefte aan kamergezelligheid groot was—om aan je ouwelui ’n pleizier te doen? ’t Was de éérste maal dat ik haar als maitres behandelde, al had ik ’t zoo niet bedóéld. Zij zou ’t wel vòèlen. Zij voelde àlles. Koud, met een ziekelijke bekruiping van sentimentaliteit, schelde ik aan, stampte m’n koude voeten op de stoep, voelde niet het geringst verlangen één van de huisgenooten te zien. Ik beredeneerde mij-zelf dat dàt toch wat té erg was—nou je ze in zoo’n tijd niet gezien had, maar de onbehaaglijkheid was stèrker.—„Familie thuis?”—Wat ’n klétsvraag. Hoe stom om zòò uit den hoek te komen. Het paarspropere dienstmeisje knikte. Ze kende me niet. Ma veranderde elke veertien dagen.—„Zoo. Jij heet zeker Sien?”—„Nee, Antje.”—„Zoo-zoo.”—De lange, breede, klassieke gang, koud van marmer-witheid met den donker-purperen looper lag voor mij. Aan den kleerenstandaard staken hooge hoeden en pelsmutsen.—„Daar is Alf! Daar is Alf!.... Daar heb je ’m! Zoo nàre, nàre jongen! Kom je eindelijk?”—„Dag Coba.... Wat bè-jij dik geworden!.... Dàg Gèr.... Dàg Gér.... Wat zien jullie ’r goed uit!.... Waar zijn pa en ma?”—„Achter.”—„Is ’r visite?”—„O, ’n hééle familie!”—Hè-jássus! ’t Is toch veel gezelliger onder mekaar....—„Got, we dachte ’r jou nog al ’n plezier mee te doen!”—„Wel dàg: jonge!.... Wat zie je ’r goed uit!.... Wat ben ik blij da’k je weer is zie....”—’k Zoende haar op de twee wangen, mijn ouwe goeie moeder.

Om elf uur begon ’t souper in de burgerdeftige „eetzaal”. Op ’t effen groen behang beten de ouwerwetsche Delftsche borden ronde gaten van strak-glimmend blauw. De zware bruine gordijnen gierlandden om ’t wit der hangende tulles. Er stond een massief, gebeeldhouwd buffet met pullen en vazen—aan den raamkant hing een dof-zwart-omlijst stilleven van citroenen, aardbeien, meloenen en hooge wijnkelken.

Ik zat naast nichtje Tilly, slank zenuwachtig meisje, en naast Mevrouw Busse, huisvriendin. Meneer Busse nóg vroolijk over z’n whistpartij, praatte met mama, had voor ándere buurvrouw nichtje Jeannette, die druk met hem giechelde, wat haar man, Jules, die mevrouw Busse flankeerde, niet erg aangenaam scheen te vinden. Naast pa, statig-deftig, zat tante, die verleden jaar haar man verloren had. Dan was er nog ’n juffrouw Henriette Rons, ouwe vriendin van Gerda, die met Co aan ’t voeteneind zat.

Op ’t glanzend oog-vochtig tafelkleed lag ’n looper van blauw geruld papier, die het blokjes-wit in tweeën verdeelde. De zware zilveren lepels, vorken, dessertvorken, dessertlepels schitter-lachten met stralende schamplichtjes. De servetten priemden in steekjes op het servies van wit-met-blauwe randen. Blinkend van glanzige oopbuikigheid stonden de glazen; voor elk bord een waterglas met kristallen voegen, een dun spits wijnglas, een mat-groen witte-wijn-glas. Op de baan van teer blauw-vloeipapier hoekten in elegant-slordige regelmaat schulpvormige schaaltjes van wit-met-blauwen-rand, vlootjes van gele citroen-strakheid, prunellen in bruine glimsaus, amandelen, rozijnen, pistaches en andere kleurige lekkernijtjes. Het was van een welgedane, zacht-vrindelijke weelderigheid.—„Maar Spier”—zei tante, die papa bij z’n achternaam noemde: „dat is ’n héél souper.”—„Nou ’n héél souper,” zei pa, zich inknuffelend in den leunstoel: „’n soupéetjè.”—„Nou als u dát ’n soupeetjè noemt,” helder-lachte Busse: „dan weet ik niet wat ’n soupèr is.”—„’t Lijkt wel ’n fééstdiner,” zei Jules, huiverig van ’t gaan door de marmergang.—„En wie heeft ’r zoo kéúrig gedekt?” informeerde tante.—„Ik tante,” knikte Coba: „ik heelemaal alleen.”—„Nou—ik heb de servetten gevouwen,” beknibbelde Gerda, lachend.—„En heb ik jullie niet meegeholpe?”, vroeg Tilly, hoog-van-stem: „wie heeft de glazen nagewreven?”—Da bracht de eendebouten binnen, vier bruin-glimmend met voorsnijmes en vork er naast.—„Maar mèneer ... víér eendeboute.... Hoe kome we daardoor”—lachte juffrouw Henriette Rons sentimenteel-verwonderd.—„We kóme er door,” zei vader, de tafel rondziend met blije genoegelijkheid in de oogen nu de vier eendebouten de algemeene attentie hadden. Zonder ’n groot eter te zijn, had-ie ’r, als er gasten waren kinderlijk plezier in wanneer de enorme quantiteiten visch of gevogelte, die hij zélf kocht, verrukking of verwondering gaven.—„Zoo is me man altijd,” zei moeder: „altijd bang dat ’r te weinig is.... ’k Zou ’r maar twee ansnijjen ... anders wordt ’r niets van ’t andere gegete.”—„Och ma ’t gáát wel op,” beweerde Gerda vlug-handig. Ze wist hoe pa ’n hekel had aan zulke opmerkingen.—„Ze zijn op tafel en ze zúllen gegeten worden. Vier eendebouten met z’n twaalve.... ’t Is op ’t rándje af.”—„Gut, meneer hoe reken u dat?”, vroeg Henriette sentimenteel-lief.—„Kun je van ’n kip of van ’n eendebout”—lei vader uit, terwijl ’t zilveren mes het bruine vleesch sneed: „íéts anders eten dan de vlerken, de pooten, ’t wit?.... Nee niewaar. Mijn vrouw zou graag iedereen ’n kluif geven, maar dat doen we alleen als we entre-nous zijn.... Hoeveel is vier maal vier?.... Zestien, niewaar?.... Wie heeft dus gelijk, ik of me vrouw?”....—„Wat ’n redeneering,” zei moeder, haar neus vertrekkend.—.... „Laat ’m maar gaan moe, die goeie beste piepa.... Als-ie ’r plezier in heeft,” suste Gerda—„Als ik één zoo ’n vlerkje op heb,” zeide Jules, z’n witte handen wrijvend, ...: „heb ik voor twéé dagen genoeg.... Wat ’n kòlossale beeste! Ik heb ze nog nooit zoo groot gezien,”—„Ja ze zijn énorm,” knikte Busse: „wat zegt onze schrijver er van?” Als hij zoo iets zei won-ie ’t hart van vader, die boeken schrijven ’n nutteloos ding vond, maar na ’n paar krantenrecensies, waarin zijn naam met „lof” met „veel lof” genoemd werd, nooit verzuimde voor te stellen: „Mijn zoon ... de schrijver.”—„Ja ze zijn heel mooi,” zei ik verheugd, met meer honger dan lust tot gepraat.—„Oe, wat knàrs u oom,” zei Tilly, de vingers in de ooren stoppend.—„Ja da’s ’n àkelig geluid.”—„Vind u? Ik kan ’r best tegen.”—„Jij kan tegen àlles.... Wil je gelooven dat-ie laatst heeft geholpen om iemand die uit ’t raam was gevallen en die zoo àkelig bloedde, zoo vrééselijk bloedde, op ’n kar te leggen?”—„Wat is ’r dan an,” verdedigde zich Busse, blij dat z’n heldenfeit zoo hoog-op aan tafel verteld werd.—„Praat alsjeblief niet van bloed,” vermaande tante: „als Tilly ’r maar van hóórt spreken valt ze flauw.”—„Gut, ik vin nìèts griezeligs an bloed. Maar krassen over zij. Dà’s verschrikkelijk.”—„En ’n spinnekop dan? Ben-jij ook zoo bang voor spinnekoppen?”—„Nou ’k zal niet zègge dat spinnekoppen tot mijn geliefde huisdiere behoore ... maar báng, née ... waarom bang ... ’n spinnekop zal je nooit kwaad doen.”—„Ben je nog in dat damescomitée, Co?”—„Bedoel u van armenbezoek?”—„Ja.... Waar die dames Polte en Vinlij ook lid van zijn ... en die advocaat.... Is ’t niet?”—„O ja.... Elke week vast.... ’t Is héél interessant.... Maar altijd zoo’n lucht van pijpjes en menschjes in die huize.... Vrèèselijke menschjeslucht.... Da’s ’t ònaangename.”—„Kom geef nu eens door.... Nee, Carolien, bedien je nou gòèd.... D’r is genoeg.... D’r is in overvloed.... Waar is Antje nou?”—Coba drukte op ’t knopje van de electrische schel die aan de gaskroon hing en ’t proper dienstmeisje, dat de deur geopend had, nam den schotel over, bediende de gasten een voor een.—Dat gaf een vergenoegde stilte.—Ze bedienden zich of hapten al. ’t Roode licht van de gasbranders zette de hoofden in verjongde lijnen. Alleen Jules zag er geler, ouwlijker uit. Toen hij met nichtje Jeannette huwde leed-ie al aan zijn ziekte. ’t Huwelijk, ’t samenleven met een gezonde, zinnelijke, jónge vrouw schrapte ’t vernis weg dat een „kuur” hem gegeven had. Geen week ging voorbij of de dokter kwam bij hem aan. Kouwelijk, huiverig, bang voor tocht, zat-ie meestal stil, droefgeestig. De levenslustige jonge man was in twéé jaar oud, verduft geworden, onder de plak van de vrouw, die hem, met het meerderheidsgevoel van haar sterk, jong lichaam en met al de kribbigheid van onbevredigde zinnelijkheid, telkens vinnige dingetjes zei. Er was nóg een ander ongelukkig paar aan tafel. Het komt mij-zelf gezocht voor om de tégenstelling te beschrijven, maar ’t is beneden mij om éénige effectmakende ónwaarheid ten bate dezer herinneringen te verzinnen. Dien ouwejaarsavond viel mij het contrast sterk op... Naast mij zat het vrouwtje van Busse, blond, tenger, van nog geen drie en twintig. Al haar bekenden wisten dat ze geopereerd was. In hare onnoozelheid vertelde zij ’t zelf. In de maand dat andere jonggetrouwde vrouwen bevallen, was háár baarmoeder uitgesneden. Hoe ze zoo plots aan tuberculose kwam, begreep Busse héélemaal niet. Hij was volbloedig-vroolijk, grappenmaker-bij-de-dames die vonden dat-ie zulke interessante oogen had. Ook hij zat onder de plak. Als z’n vrouw ’m onverwacht wat vroeg of zei, keek-ie soms naar haar grijze oogen met ’t schuldig schuin-wit van ’n hond. Aan de feesttafel maakten die twee mannen ’n penibelen indruk, de een door z’n gedruktheid, de ander door z’n vol bloedige rustelooze vroolijkheid.

„Ga u een filepien met me an?” lachte Busse.

Jeannette, naast ’m, gezond-rood met goed onderhouden tanden, vond ’t wel wat vróég om ’n filepien an te gaan bij de eendebout.—„Néé, Jeannette, nog niet aan de amandele komme!” zei Gerda. „Alleen maar die ééne,” verzocht Busse: „’t Is ’n tref als je in eens ’n filepien te pakke hebt, niet waar. Da’s ’n toeval, niet?... Ga u ’m an?”—„Nou, goed,” lachte Jeannette.—„Om wàtte dan,” lachte Busse.—„Wie ’t eerst wat anneemt, die moet den ander ’n cadeautje geve.”—„Best! Best!”—lachte Busse.—„Je eendebout wordt kóúd,” zei Jules zachtjes gedwee.—„O. O. Weer ’n piquanterie van je, óúwe man?”—antwoordde Jeannette, bitsjes, beleefd-ingehouden-vinnig, met rad mummelen der dunne, praatgrage lippen.—„Ik zeg je toch niks, kind.”—„Ja,—éérlijk is éérlijk. Véél heeft-ie je niet gezegd,” glimlachte Gerda: „hij zei alleen maar: je eendebout wordt koud.—Wil je prunellen, Jeannette?”—Mevrouw Busse, sympathiek-blond-fijn, was ’n gesprek met me „begonnen.” Telkens een klein hapje eendebout op de zilveren vork en ’n hoofdknikkend luisteren. Eerst deed ze machtig vervelend, voor de zèsde maal vragend naar letterkundige dingen, hoe Van Deyssel er uit zag, hoe Kloos gekleed was èn òf-die getrouwd was; of ’k Verwey ’n dichter vond; wáárom de jongere tijdschriften m’n laatste boek doodgezwegen hadden, terwijl ’t toch zoo „mooi” was; of ’k ’t nou héúsch méénde dat ’k ’t leelijk vond: waaràn ik nòù bezig was èn of die Ten Brink héúsch zoo’n kwiebus was èn of ’k Jan Veth wel is gezíén had én dat zij ’t dól zou vinden met artisten om te gaan. Ze had kennis gemaakt met ’n actrice van Le Gras en Haspels. Als die bij haar thee dronk vond ze ’t ècht heerlijk. Of ’k Breitner kende?.... Maar toen ze merkte, dat ’t me dik verveelde mee te doen aan die juffrouwen-extase voor „mystieke” menschen en dingen, werd ze stiller, begon na een poosje haast fluisterend:... „Ik weet wel dat ’t u niet intresseert... maar ’k heb die figuren van Hermine en Dolf zoo innig-wààr gevonden.”—„Werkelijk, mevrouw?”—Een hapje eendebout spoelde de lieve vraag weg met ’n slokje Laubenheimer. Zij vervolgde: „Hoe komt ’t dat u zoo typisch juist voelt hóè ’n vrouw voelt?”... Bedaard at ’k m’n mond leeg—... „Ja ziet u, dat is heel moeilijk te zéggen,”—weer wipte de massief-gezellige vork een prunel op—„da’s hèél moeilijk té zéggen”—èn ’t tipje eendeboutenvleesch wipte op: „dat kun je zoo maar niet zéggen: da’s haast niet mogelijk”—èn ’n brokje gebakken aardappel ging er bij:—„da’s zuiver intuitie”.... Dat laatste zei ik met een vollen mond—„... ’t Was héél waar.... En zùlke gevallen komen méér voor dan u misschien denkt.”—Zoo toonloos rustig als ze ’t zei, schrikte ’t me wònderlijk op. In een realistische novelle had ’k lang geleden ’n jonge vrouw beschreven die jaren lang ziekelijk blijft en aan kleinigheden bemerkt, dat haar man haar bedriegt.—„Nu,” zei ik valsch-vergoeilijkend, retireerend om het pijnlijke van háár geval, waaraan ik nù eerst dacht: „nu, u moet altijd dénken dat ’n pennelikker ’n rekbare fantasie heeft.”—„Nee,” zei ze zacht-beslist—een prunel op het dessertlepeltje balanceerend: „dàt geval van Hermine en Dolf was volkomen waar, tràgisch waar... U had het nóg tragischer kunnen maken”—glimlachte ze fijn-vriendelijk, van onder de blonde kuivende haren—„als u ’n geval behandeld had van ’n vrouw, ziekelijk bijvoorbeeld door de schùld van haar man.” Nog altijd balanceerde de prunel in ’t glinster-ovaal van het zilveren lepeltje.—„Hoe bedoelt u?”—vroeg ik ontwijkend, met een sterk opwellend vriendschapsgevoel—„... Wel”—zei ze... „wèl... wèl... bijvoorbeeld.... ’t Is héél moeilijk om ’n vóórbeeld te geven... Je kunt niet altijd vóórbeelden geven... ’t Doet ’r ook weinig toe, niet waar?... Verzin u zelf maar eens een voorbeeld... Pennelikkers hebben toch zulk een rèkbare fantasie?... En da’s ’n nóg tragischer situatie, niet waar?”...—„Ja da’s tragischer.”—„Vin u niet?”—„Ja da’s wèl triestig.”—„En dan moet u... nou maken wij sámen ’n boek, hè?... Da’s wel gràppig, vin-u niet?—dan moet u góéd aangeven de walg van de vrouw.... en d’r schrikkelijke avonde alleen... en d’r smeeken dat God ’r maar gauw zal laten doodgaan.—Want wát is ’n zieke vrouw, ’n vrouw die nóóit beter wordt voor ’n man?—En dan d’r genot om mooie boeken te lezen en zich in te spuiten met morfine.—Wat is morfine goddèlék!—Ben u nooit ingespote?—Eerst geven ze ’t om je pijn te verzachte, later wordt ’t behoefte... Ik heb áltijd ’n spuitje bij me... Ken u Prins?”—„Ary Prins? Ja die ken ik.”—„Me man leest wèìnig. Ik heb me geabonneerd op De Nieuwe Gids, op Elsevier en op Nederland.”—„Da’s ’n heele lektuur.”—„En heusch ’r staan wel eens aardige dingen in Elsevier. En De Nieuwe Gids begrijp ik niet altijd. Dom van me, niet?... ’t Zal wel an mij liggen, niet?”—We werden gestoord.

„En wat heeft ónze schrijver voor geheimen met jou?” informeerde Busse, luidruchtig: „zeker over literatuur, hè? Mijn vrouw, meneer Spier, da’s ’n puikje. Die leest meer dan alle Rotterdammers bij mekaar.”—„Tilly,” zei tante: „leest óok den heelen dag, niewaar, Til? Dumas en Augier en Victor Hugo. Wat wordt er ook voor góéds in Holland geschreven, niet waar? Hebben wij één Dumas? Nee. Is ’t waar of niet? Noem jij nou eens een geschikt Hollandsch boek voor meisjes, Alfred.”—„Een Liefde van Van Deyssel,” zei ik effen, sterk m’n been wiebelend om niet te lachen.—„Daar heb ik nooit van gehoord,” zei tante—„... Of de gedichten van Boelen,” droogkomiekte ik, zonder dat iemand er iets van begreep. Als ik deze flauwiteit in Amsterdam zou gezegd hebben, zou ik er minstens zèlf wee van geworden zijn, maar in Zaken-Rotterdam, in verdord, vermaterieeld, stóm Rotterdam, is zoo’n mopje wel aardig.—„Eten jullie nou,” maande vader: „zoo’n boutje eet je maar ééns in je leven. Eten dat gòèd geld kost is de aandacht waard.”—„Ze zijn voortreffelijk,” kluifde Busse met vette verrukking: „én voortrèffelijk gebrade.” „Da’s me dochter Gerda,” zei mama blij-moederlijk: „niewaar Gèr?”—„Jij nog ’n pootje, Jules?”—„Nee,” zei Jules, stil op den hoek van de tafel: „op de late nacht durf ik niet zooveel eten.” „Weet u, mevrouw,” vroeg Busse droog an z’n buurvrouw Jeannette: „wàt gebakken wordt en waarvan niemand houdt?”—„Nou heeft-ie zeker weer zoo’n echt-flauwe aardigheid,” waarschuwde Gerda.—„Wat gebakke wordt... en waarvan niemand houdt?”, mijmerde Jeannette, glimlachend, met een prunel halfwege.—„Da’s de sil en de terie,” ginnegapte Busse.—„De sil en de terie...”—„Wat zegt ie?”—„De sil en de terie...—„Hé, wat ’n onzin,” zei z’n vrouw.—„De sil en de terie.”... „Wat is ’n sil?” vroeg moeder.—„... De bàksil... en de bàkterie... Hahaha!”—„Hè, Jassus wat flauw.”—„Hoe komt iemand op de onzin.”—„Wat is ’n bàksil,” zei Henriette, verwonderd.—„’n Baccil... Weet-je niet, die kleine bééstjes?”, werd uitgelegd.—„O ja... Hè, wat flauw.”—„Jassus! Waar haalt-ie ’t vandaan!”—Er was ’n algemeen weé glimlachen. Den heelen avond had-ie z’n whisttafel op zulke grapjes vergast.—„Wie weet precies hoe laat ’t is?”—„O, we hebben nog allen tijd,” zei vader: „allen tijd, ’t is nog vóór half twaalf.”—„Moeten we al dien tijd eten?”, vroeg Jules.—„Ja, we gaan eten ’t nieuwe in, met een vòlle maag. Neem nog ’n pootje. Neem dan wat wit. Wit is héél verteerbaar op den nacht.”—„Nee, dànk u oom.”—Er kwam een oogenblik van doezelstilte. De vorken beklikten de borden. Het rooderig licht speelde met kristallen glazen, met blanke zilverlijven van vorken en lepels, sneeuwde op ’t plooiwit der servetten, op de stijfselhardheid der heerenboorden. Er was onaangenaams in die evene stilte, alsof iets dof-kils door de warme kamer waarde. De afmatting van dien-héélen-avond-bij-elkaar in opgewekten familietoon begon zich te wreken.