Part 26

Achter elk zinnetje kwam ’n schrapertje van ’t mes. Zwaar hoekten de jukbeenderen, omrand door blauwe tintingen van het gladgeschoren vel. De steile haartjes van zijn sik, felzwart op de geel-dofheid der huid, rulden tot een pluizige punt. Zijn zwarte wateroogjes, glinstrend in matte kassen, leefden bij die wellust-opstanden, bij zulke fantasieën van ànder, jong, weliger vleesch, bij die broeiingen van zijn bloed. Als hij niet te scheren had, was hij bij z’n kippen die ’t snot hadden, bij den krakig-ouwen haan, die met een gezwel aan ’t eene oog door ’t hok tipte—, òf zat hij beduimelde, verdachte boekjes te lezen. Hij was geabonneerd op De Echo en De Rooie Duivel.... „De Rooie Duivel ... dat ies die beste koerant ien Holland.... Die zegt waar ’t op staat.... Die wiendt er geen doekies om.... Heb u geleze hoe die die koningin te pakke heit?... Als dat bij oens ien Duitschland geschreve werd, zou die allang ien die kast ziete.... Geen troon, geen beurs, geen altaar—dat ies ook mijn leus, wie?.... Vin u niet?... Ies ’t kein skandaal dat iek zooviel belastoeng betale moet?.... Wat heb iek an dat geld?.... Daar kon iek toch een joenge meid voor haben, wie?”....

Netje, onbedorven kindje, sliep met Ka in de bedstee naast onze keuken. Díé waren vriendinnen geworden, redeneerden elkander ’s avonds in slaap. Soms stonden Georgine en ik te luisteren:

Ka: Wat heb jij kouwe voete.

Netje: Jij trek ook al ’t dek af.

Ka: Niewaar. Ik leg van achter bloot. Is ’t zóó goed?

Netje: Nou leg ik heerlijk. Wat hebbe jullie vanmiddag gegete dat ’t zoo róók?

Ka: Soep.... Soep met balletjes ... enne toen vleesch met ... metté boontjes enne aarpele ... enne toen gries met alebessesaus.... Enne watte hebbe jullie gegete?

Netje: Moe het wát lekker gekookt.

Ka: En je moe het niet eens ’n fornuis!

Netje: Kan je niet koke op een stel, kind? Wij hebbe véél lékkerder gegete dan jullie.... Je mot niet denke dat jullie alleen lekker ete, schaap!.... Eerst soep ... ieder drie borde ... enne toen óók vleesch met blomkool en tuinboontjes en aarpele ... enne toen nóg is vleesch met ... mette andijvie en aarpele ... enne toen zóó’n groote taart met confituur as je wel is in de winkels ziet ... enne wijn.... Lekker, hè?.... Enne morrege ete we wéér zoo.... Enne overmorrege weer.... Da’s ècht waar....

Ka—ongeloovig—Wijn óok? Drinke jullie wijn?

Netje: Elleke dag.—Zooveel as ’k wil.... Jij met je bluf, kind, van je sóép!

Ka: Nou maar wij gaan óok wijn drinke. Me oome is wàt rijk.

Netje: Mijn pa is véél rijker. Die het kippe en ’n haan en we hebbe ’n hond die kindertjes mot krijge en wij hebbe ’n winkel en jullie niet....

Ka: Enne wij wone lekker boven en jullie lekker benèje....

Netje: En wij hebbe ’n tuin, waar jij niet in mag.

Ka: ’k Zou niet wille in jòùw vieze tuin.

Netje: Dat zeggie omdat je niet màg.

Ka: Ik krijg elleke morrege lekkers in me trommeltje en jij niet.

Netje: Poe! Jou lekkers lus ik niet eens.—Nou ik mot óok dek hebbe!

Ka: Gut, kind, ik wil niet eens dek. Ik wil bloot legge.

Netje: Weet je wat ik in me hànd heb?

Ka: Kan me niks schele.

Netje: Ik heb ’n balletje van moe gekrege.

Ka: Je kan wel zooveel zegge.

Netje: Kijk maar! Nou? Nou?

Ka: Krijg ik ’n stukkie?

Netje: Jij heb mijn van morrege maar zoo’n pietsie van je appel gegeve.

Ka: Nou-ou. Die was ook zoo klein. Gister heb-ie sjokola van me gehad.—En eergister zoutwater.

Netje: ’t Heet geen zoutwater, ’t heet o-deur—o-deur. Wi-je ’n stukkie afbijte.

’n Stilte.

Ka: ’t Is zoo ha-árd. ’k Heb niks gehad.

Netje: Ik zal is bijte.

’n Stilte.

Netje: Jessus, wat is die hard. Me kieze doen me seer.

Ka: Krijg ik nou niks?

Netje: Nou. Heb maar geduld. Eerst zal ik tien telle zuige en dan jij, hè? Tel jij nou tot tien.

Ka: Een, twee, drie....

Netje: Nee, niet zoo gauw. Zoo doe ’k ’t niet, kind.... Da’s valsch.... Zóó.... Eéne.... Twééë.... Drìèë.... Hoor je?

Ka: Eén ... twéé ... dríé ... víér ... vijf ... zes ... zéve ... acht ... nége ... tienè....

Netje: Nou jij... Niet kauwe, hoor. Eerlijk zuige, hoor?.... Eene... Tweeë... Drieë... Viere... Vijfe.... Zesse... Zevene... Achte... Negene... Tienè... Ho!... Hó!... Nou ik weer.

Dan begon Ka weer te tellen. ’n Kwartier later lagen ze te slapen, blootgewoeld, met de koontjes tegen elkaar, de vlaskopjes teer pluizend op ’t bultige wit van het kussen. Toosje, ’t jongste kind van Georgine kwam éénmaal in de week met ze spelen. ’t Was ’n ziekelijk bleek meisje van drie jaar met groote zwarte starende oogen. Juffrouw Stengevis, vies-lachend bracht haar, wat ’n goeie gelegenheid voor haar was om telkens het geld te komen halen, dat ik Georgine gaf. Vriendelijk had ze mij als nieuwe heer geaccepteerd, als dè betalende heer. „Je mot niks an Isaac schrijve,” had Georgine haar eens gezegd: „ik ga van ’m scheije en trouw dan met Spier.”

—„Waarom doe je toch zulke verhálen,” zei ik boos, toen ze ’t me vertelde.

„Wou je dan dat ze me man schreef?”

„Wat kan ons dat schelen?”

„Nou—’k heb ’t liever niet.”

„Je dee toch véél verstandiger ’t zelf an hèm te schrijven. Dan weet-ie ’t uit de beste bron. Och, en die scheidingskwestie vind ’k zoo’n bijzaak. Wat doet ’t ’r toe of je de man mèt het kontrakt ben als je vrouw niet van je houdt, niewaar? De scheiding is gebeurd. Jij ben nou vrouw Spier of juffrouw Spier of mevróúw Spier, net wat je ’t liefst ben. Schrijf hem royaal dat je’n anderen man genomen heb en básta!”—„Ik zál hem schrijve.”—„Goed.”

Toosje was ’n stil kind. Als zij met Netje en Kaatje speelde, leek zij het ouwelijk moedertje. Zwijgend zat ik er bij als zij keukentje knoeiden. Toosje was de „mevrouw”, Kaatje de „dochter”, Netje de „dienstmeid” en dan moest ik op visite komen.

„Kom u binne, meneer. Ga u zitte. Wat wil u gebruike?”...

„Nou liever niks, mevrouw.”

„Ik heet mevrouw Stengevis.”

„Zoo mevrouw. Héél aangenaam.”

„Wil u ’n koppie sjokola?”

„Asjeblief, mevrouw, dòlgraag.”

Lachend stond Georgine toe te kijken. Toosje brokte met fijn-witte tandjes ’n paar natte piezeltjes chocola van ’t cents-tabletje, spuwde die met bruine lipjes in ’n kopje van ’t kinderservies. Ka, strak-ernstig, dee ’r ’n lepeltje melk bij en Netje, de meid, afgunstig op mevrouw èn de dochter, die ’t lékkers hadden, terwijl zij alleen voor water en suiker mocht zorgen, goot uit ’t speelgoedtrekpotje water bij. Toosje begon dan de chocola, onder hevige belangstelling van Ka en Netje, met ’t dun wijsvingertje in ’t kopje te wrijven tot de waterige melk èrg zwart-bruin werd.

„Niet zoo morse, kind”—zei Netje.

„Bemoei je ’r niet mee”—zei Toos snibbig: „ik ben de mevrouw en jij de meid, hóór, hóór?”

„Tòch zal ’k ’t zegge.”

„Zal ’k is proeve?”—vroeg Ka, die een prachtkleur van kinderlijke blijheid had.

„Nee-éé. Zóóveel sjokola is ’r niet.”

„Nou maar de sjokola is van àllemaal, niewaar mamma?”

„Geen ruzie make Toosie.”

„Nou-maar zij màg niet proeve, mamma... ’t Is ’n koppie voor oomè.”

„Laat ’r maar eve proeve,” zei ik, báng voor ’t lekkers.

Ka proefde met verliefde roze-lipjes.

„D’r is geen genoeg suiker in, moe.”

Netje schepte wat suiker bij, Toos roerde nog eens. Toen likte zij het roervingertje af, wou me ’t kopje brengen.

„Nee dat mot ik doen! Ik ben de dochter!”—protesteerde Ka en Netje snibbig, uit haar humeur, pruilde dat zij de meid was en dat de meiden boodschappen moesten doen.

„Wie mot ’t brenge, oome?”

„Nou,” meende ik: „Laat nou mevrouw ’t brenge en over ’n kwartier moet ’k nóg ’n koppie en dat moet de dochter brenge en over nòg ’n kwartier moet ’t dienstmeissie bij me komme. ’k Ben dól op zulke chocola.”

Toos dan gewichtig-pasjes-nemend, met ’t vingerhoed-dopje voorzichtig voor zich uit, bij mijn knie.

„Asjeblief meneer en wèl bekomme ’t u.”

„Dank u wel mevrouw.”

„Nee, u mot ’t drinke.”

„Ja zeker mevrouw. ’t Is héél lekker.”

„U drinkt niet.”

„Jawel mevrouw.”

„Laat dan is kijke.”

„Da’s niet beleefd mevrouw.”

„Hè, drink u ’t nou uit, oome, ’t is zóó lekker!”

„Mag ’k de dames ellek ’n slokkie geve?”

Toos, Ka en Netje an ’t proeven en Toos an ’t nalikken van ’t grondsop. En dan weer in ’t hoekje bij ’t raam, om ’t serviesje, knoeiden zij verdere kopjes, zoet, gezellig-kinderlijk morsend, soms met kleine ruzietjes, alle drie met vieze bruine vingertjes en chocolade-mondjes. Ook zaten Toos en Ka wel eens sámen op mijn knieën, keek ik naar buiten naar ’t lange, groenlooze tuintje, waar de kippenren was en de zwangere hond rondliep, vertelde wonderlijke histories van reuzen, goeie koningen en tooverheksen. Bij wijlen luisterde Georgine, glimlachend, keken de zes oogen naar mijn mond, kéék ik naar ’t kale tuintje, naar de overzijde van ramen, gordijnen, kamerende menschjes, groeide het bizarre kinderverhaal naar de fletse regenwolken, óver de vierkantlijn der daken—kleurend de avonturen van eene purperroode prinses, die op een kopergroenen zwaan door witmarmeren paleizen aan ’t dwalen was om een marsepijnen prins te zoeken op wien ze razend verliefd was.

Karel kwam wel eens op bezoek, druk, vertellend van zijn sigaren, hengelend naar ’n nieuwe bestelling, gekscherend over de „weddingschap” bij Thomas. Zijn klein eigenbelang had hem tòch maar doen blijven bij de menschen die ons zoo christelijk verjaagd hadden. Hij at er zoo goedkoop. Hij sliep er zoo goedkoop. Ze waren zoo góéd voor hem. Eens werden we verrast door Lisy, de vriendin van Georgine, die ’k in Den Haag had leeren kennen. Ze had haar man „laten stieken, den Scheiszdreck”, nu de varkens „gedresseerd” waren, leefde met een rijk diamantjoodje. Duur aangekleed, met een mantel, dien Georgine op honderd gulden taxeerde, benauwde ze een vol uur het pover gemeubileerd kamertje, dronk een half fleschje port, deed verhalen van ’n champagnefuif bij Van Laar samen met àndere mintenees en minteneurs.

Moos, stil, in-zichzelf-gekeerd at de meeste middagen bij ons. Hij „werkte” aan een treurspel, kwam tegen etenstijd, hol van oogen, vermoeid, speelde met Kaatje, ging weer dàdelijk na het eten weg. De langdurigste, gedeeltelijk pijnlijkste bezoeken waren die van Dirk. Op een publiek Bal-masqué in het „Paleis” hadden Georgine en ik Guus bij oesters en champagne gezien met den ouden bankier, die wel eens bij De Mijtelaar „soupeerde”. Zij was dronken. Hij, ook dronken, bevoelde haar bloote armen tot onder de oksels. Achter onze maskers hadden we verbaasd toegekeken. Dirk kwam toevallig den volgenden dag bitteren. Georgine was in de keuken.

„Ben je uit de stad geweest?” vroeg ik.—„Uit de stad? Welnee. Hoe kom je dáár op?”—„Was je op ’t Bal-masqué in het Paleis?”—„Nee. Guus was niet lekker.”—„Niet lèkker? Wat scheelde ze?”—„Maagpijn. Om zeven uur is ze al in bed gekrope.”—„Zoo. Heeft zij je dat verteld?”—„’k Heb haar zelf naar huis gebracht. Wat vráág je toch? Is ’r wat?”—„Weet je dat ik je eens op m’n woord beloofd heb, je te zullen wáárschuwen?”—„Wát is ’r dan?”—Z’n gezicht spande in aandacht.—„Guus was gister drònken op ’t Bal-masqué met dien ouden zwabber Van Gool.”—„Mèt?”...—„Met Van Gool, die alles kóópt, die ’r tracteerde op oesters en champagne.”—Gebukt-zittend voor z’n bittertje; zei hij alleen maar dof-woedend: „... Wel gòdverdomme... Wel gódverdomme.”—„Als ’r mogelijkheid bestond voor ’n vergissing zou ’k m’n mond gehouen hebben. Maar die mogelijkheid was ’r níét. Georgine en ik hebben ’t duidelijk gezien.”—Bleek-zwijgend, hoekte hij in den leunstoel, de oogen onzichtbaar door ’t glad-glimmen der brilleglazen.—„Ze had zich gedémaskeerd in de souperzaal... Ze was dronken... lachte akelig-hard... Ik had vanavond bij je aan willen komen.”—Roerloos hokte z’n lichaam. De brilleglazen spiegelden in ’t lamplicht. ’k Verschoof om z’n óógen te zien.—„Wat ’n sekreet,”—gromde hij, heesch:—„wat-’n sekréét...”—„Je zult verstandig doen haar af te schrijven...”—„... Wat schrijven!... Wat schrijven, Goddoome!... God mag ’r genadig zijn als ’k ’r zie, die hòèr, die hòèr!”—„Wees verstandiger kerel...”—„... Nou ’k geen cente meer heb... Nou me zaak in aardappele en kole naar de gloeiende verdommenis is... Nou ’k ’r niet meer kan vóéren... Die hòèr!... Dat sekréét!... Als ’k ’r hier had! Goddoome... als ’k ’r nek tusschen m’n poote had... Godverdomme!... Godverdomme!... ’n Man zoo gemeen te belazeren!... Dat krèng!”—Rood uitpuilden z’n oogen achter de brilleglazen. De aeren van zijn slapen zwollen in ’t bleeke vel.—„Wat gebeurt hier? Hebbe jullie ruzie?”, vroeg Georgine die uit de keuken kwam.—„Nee, Mol. ’k Heb hem van gisteren nacht verteld.”—„Waarom heb je dat nou gedaan, Alf?”—„Om ’m te waarschuwen.”—„Had-ie soms mee motte helpe om me te verneuke!”—kwam Dirk bleek-driftig los: „àlles heb ’k an d’r gespendeerd... Me heele erfenis opgemaakt... Me halve zaak heeft ze verzòpe... En me nou zóó te belazere... Zoo godsnakend gemeen... met ’n ouwen patser... Die stinkhoer!... Maar ze zal ’t wète!... Levend komt ze niet uit me klauwe... ’k Vermoor d’r!... ’k Waag ’r tien, twintig jaar an... Niks kan me meer verdomme! Bonjour!”—„Hoho! Hé... Wees niet krankzinnig... Sluit z’n hoed is weg, Georgine... Ben je gék, kerel... Wil je wel is gauw weer gaan zitte!... Is Guus ’n vrouw om ’n moord an te begaan?... Respecteer jezelf toch... Denk is na... Is ze niet tè verachtelijk, tè rot!... Die wil liever de geldhoer zijn van ’n ouwen dan de vrouw van ’n jongen man!... Laat ’r verrèkken... Laat ’r stikken in d’r vuil!... Dank God dat-ie je verlost van zoo’n slet! Die vrouw was de kànker van jouw leven!...”—„D’r vermoorde”—vulde Georgine aan: „wat heb je daar an?... Guus heeft zich vuil gedrage... Echt-gemeen... Net zooals ’k van d’r wachtte... Bederf je toekomst niet om zoo’n méíd! Wat heeft ze vroeger al niet uitgehaald vóór jij met d’r was?... Jezis, weet je daar niks van? Vraag maar is an Duif!... Die weet ’r meer van dan één van ons... Ze heeft ’t angelegd met ’n kelner van Kras en die heeft ze ’t leven zoo verzuurd dat-ie zich opgehangen heeft... Zij en Trees, da’s ’n stelletje... Naar bed gaan met ’n ouwe vent... met zoo’n viezerik as die Van Gool... as je ’n eigen man heb, waarvan je houdt... Alf heeft groot gelijk... Breng je niet in ongelegenheid... Misschien is ’t wel góéd voor je... Want ’n vrouw voor je, was ze zeker niet... Dee ze ooit wat an je ondergoed?... Je mot me niet kwalijk nemen, maar als ’k bij jullie kwam...”—„Nou-nou-nou, Georgine... Dat heeft hier nou niet mee te make.”—„Zoo-o? Zoo-o? Heeft dat ’r niet mee te make? Als ’n vrouw van ’n man houdt dan past ze op z’n boeltje... Dan laat z’m niet loope zonder ’n knoopie an z’n hemd en met zulke kapotte boorde... Dat merke wíj vrouwe ’t best... D’r zijn nog vrouwe genoeg op de wereld, Dirk... Laat je hoofd maar niet hangen, hoor!... Dan heeft zij ’r nog lol van...”—Dirk bleef beweegloos, de handen slap-hangend op z’n buik.—„En àltijd die Duif bij jullie over de vloer...”—„Maar lieve snoet, is dat nou ’n troost voor Dirk, als je over z’n vroeger huishouden kwaad spreekt?”—„... Wàs ’t dan niet waar? Niks dee Guus voor hèm... Elleke avond bij La Fuente visch koope... en sardines koope... en gerookte paling... en blikkies zallem.... Dat dóét geen vrouw die op ’t boeltje van d’r man past... Vroeger dee ik ook allemaal zulke dinge... kon ’t me niks verdomme hoeveel geld ’r voor me uitgegeve werd... maar tegenwoordig, tegenwoordig ben ’k tòch wel een goed vrouwtje niewaar Alf en hou ’k de cente bij mekaar, àls ze d’r zijn, niewaar?... Maar Gúús... ’k Zat me dikkels te ergere... Altijd de baas spele... Altijd ’t hoogste woord... Altijd geld wegsmijte... En als je me nou eerlijk vraagt: denk je dat ze hem voor ’t éérst bedroge heeft?... God, wat was jij onnoozel Dirk... Begreep-je dan niet, dat ze je altijd zat voor te liege?... Weet je nog die avond bij Apollo... toen hij zoo woedend was op die gemeene liedjes... Herinner je je niet meer?... Toen had ze je al te pakke!... Niemand van ons geloofde dat zij de heele avond was thuisgebleve... Dat kón zij niet en dat kàn ze nog niet. Als jij voor d’r deur stond, was zij met àndere uit. Anders niet! Van d’r verhalen van d’r moeder en d’r zussies geloof ik geen jota!... Wees jij de verstandigste en geef jìj háár de bons... Je zult is zien wat ze dan ’n moeite zal doen om ’t weer goed te make... en als jij dan voet bij stuk houdt... heeft zij de pest in.”—„Ik weet ’t niet.. Ik weet ’t niet,” zei Dirk, suf, moe.—„Heb jij álles voor die vrouw gedaan?” vroeg ik weer.—„Alles. Bij Gòd.”—„Wil je verder met ’r leven?”—„God mag me verdommen als ’k ’r ooit weer anraak!”—„Dan ga jij jouw weg en laat haar doen zooals zìj wil... Met van ’n vrouw te houen, heb je niet ’t recht op haar leven en zoo’n òneerlijke daad moest je zóó stuiten, dat ’t je niet in je gedachte moest opkomen om er wraak over te nemen...”—Dof luisterde hij, oud-van-zitten en mijzelf klonken die woorden vréémd. Als ik Georgine aankeek, die bij zijn stoel stond, flitsten woelingen van wraak door mijn hoofd bij ’t bedenken hóé ’t wezen zou als ik zoo iets van háár hoorde. Dirk scheen iets dergelijks te voelen.—„... Jij heb makkelek lulle,” zei hij: „jij kunt ’t bérédénéére... Théorie is zoo godluizig-mooi... zoo verdomd-mooi... ’k Wou jou wel is zien”...—Koppig hield ik aan: „... Nou, dat méén ik... dat méén ik... Een vrouw bedriegt ’n man alleen als ze mooi weer speelt en ’t mèt ’n ànder anlegt... Als ze je eerlijk zegt, zóó en zóó—ik hou niet meer van jou en ik wil vrij zijn—dan heb je geen rècht ’r te houen en dan bedriegt ze je niet... Guus hééft jou bedrogen... verdómd vies... Maar om zóo’n soort bedrog moet je heelemaal niet woedend worden”...—„Klets! Klets! Klets!” vlamde Dirk op: ... „Allemaal ’r naast! Allemaal theoretische kúl, niks anders! Ik vóél me vrouw als ’n bezit en als ze hier was, zou ’k d’r hersens intrappe!”—„Ja, jij zegt ook ràre dinge,” meende Georgine: „dan zou ’n man an ’n vrouw kunne zeggen: ’k hou niet meer van jou èn bejour! Nee die is goed! Da’s nou toch ook kemiek”...—„En wat doe jij dan met jouw man?”, vroeg ik, redeneerend.—„Met mijn man? Da’s ’n héél ander geval...”—„En wat is ’r ánders an?”—„Nou, dat weet jij ook wel.”—„Nee. Dat weet ik niet. Ik wil van jou nou wel is ’t onderscheid hooren.”—„Hè, wat zààg jij! Is ’t met mij niet ànders?”, zei zij geprikkeld.—„Zeg dan maar wàt,” hield ik aan.—„Mijn man was slecht voor me”...—„Dat heeft niks te maken, kind, met wat ik zei... Jij hield niet meer van die ánder... Jij bent ruiterlijk met mij gaan samenwonen en je hebt hem geschreven hòè en wàt, niewaar?... Hèm bedrieg jij dus niet... En nou móét hij zich schikken, nìèwaar?... D’r helpt geen moedertjelief an.”—„En als-ie nou is hier kwam en jòù vermoordde?”—, begon Dirk, afgeleid, mee te redeneeren.—„Dan zou ’k me verdedigen of de politie ’r bij halen. Want jé eenige huwelijk is toch maar dat van twee vrìje willen...”—„Goed en wel”—redeneerde Dirk: „Maar als Georgine jóú morgen de bons geeft? Redeneer jij de natuur weg?”—„Stel je is voor, míjn Alf,” zei Georgine, haar armen om mij heen-slaand.—„... Ja—jòùw Alf—Wàt dan?... Dan vin jij ’t goed, hè? en dan beredeneer jij de nieuwe rechten van den nieuwen man? Onzin! Klets!”—„... Ik hoop dat ’t me niet zal gebeuren, Dirk.—Maar àls zij zich niet gelukkig bij me voelt of op ’n ander verliefd raakt, dan is ze volkómen vrij—als ze ’t maar éérlijk zegt. Wie heeft ’n „recht” om ’n ander vast te houen. En als je wil, hoe kùn je? Wat hebben de kracht en de ploertigheid van ’n man bereikt tot op vandaag? Zeg nou is zelf!... Niks. Geen bliksem. Je hart en je ziel zijn geen gedresseerde juffershondjes, geen voorbijgangers an wie te kommandeere valt „Rechts houen,” geen lastige vlooien die je maar te knappen hebt...”—„Nètjes, nètjes,” vermaande Georgine.—„... Nou já!... Of ze willen of niet, de pastoors, de dominees, heel christelijk-fatsoenlijk Holland: liefde is ding van vrijen wil—al bestaat er nou geen „vrije” wil door maatschappelijke omstandigheden.”

„En toch lùl jij!”, zei Dirk bot: „jij voelt net zoo goed als ik, dat ’r oogenblikken in je leven zijn, dat je niet vrààgt, niet dènkt, alleen lust hebt ’n warme strot tusschen je handen te knijpen.”—„Mogelijk”—zei ik: „maar je zult moeten toestemmen dat òns geredeneer jòù al vast overtuigd heeft, dat ’n geval als dat van Guus, heelemaal niet besproken kan worden, dat dàtzèlfde geredeneer je glashelder zegt, dat Guus te vèr van je afstaat om notitie van ’r te kunnen nemen.”—„Jà en weet je wat jij bent,” viel Georgine uit: „jij bent ’n man die ’k niet vertrouw! Jij heb achterdeurtjes voor àlles.”—Zij was echt-vrouwelijk gepiqueerd over mijne beschouwingen, begon de trouwheid van man en vrouw te bepleiten, dat ’t ’n schánde was als ze elkaar bedrogen en nòg gemeener als je zoo maar op ’n goeien dag van elkaar genoeg kon krijgen. Waar was ’t begin en ’t end? En hoe gemakkelijk dat voor de mànnen zijn zou! Die konden dan wel elken dag ’n andere vrouw nemen, hè? Zoo zou je één groot bordeel krijgen, niewaar? Nee, als ze van elkander hielden, zooals zij van mij bijvoorbeeld, dan moest ’r straf op staan als de man wegliep. Dan had-ie maar niks moeten beginnen. Ze wond zich op. Wat een ònzinnige redeneering. Als ik haar dus zei: Georgine, ik hou niet meer van jou—ik ga met Lisy of Trees of Lilly samenleven, dan moest zij ’t goedvinden, dan kon zij verkassen. Jawel. Liever krabde ze mijn oogen uit. Als ze me óoit met ’n andere vrouw zag, zou ze ik-weet-niet-wat doen.

Zelfs Dirk moest om haar opwinding lachen. Dien middag bleef-ie mét Scherp bij ons eten en eerst om drie uur ’s nachts bracht ik hem naar Mast waar hij zou logeeren.

XVIII.

OUDEJAARSAVOND TE ROTTERDAM.

Al-doende werd het Oudejaar. ’s Morgens half tien, terwijl we te bed lagen, dreunde de glazen voordeur door gebons en geschop. Georgine stond op, keek onder ’t gordijn door, trok ’n paar rokken aan, dee de deur open. In de alkoof, hoorde ik ’t volgend gesprek, dat Georgine fluisterend probeerde te voeren.

De stem: O zoo... Nee terugkomme doe ’k niet... We loope niet voor kwajongens... Laat ’m maar is kijke.

Georgine (onverstaanbaar, fluisterend).

De stem: Nee juffrouw.—We begrijpe d’r àlles van... Wil u betale ja of nee?

Georgine (angstig van fluisteren).

De stem: Ik gá niet weg of ’k mot ’m zien. Staat-ie hier?

Georgine (zenuwachtig, onhoorbaar).

De stem: Née juffrouw. Née. ’k Loop nou al maandè.

Georgine: ......

De stem: Nee, u mot me niet kwalijk neme, dat zijn allemaal verzinsels... We motte drie en dertig gulden hebbe of ànders...

Georgine: ......

De stem (driftig):... Née, juffrouw. Ik ga hier niet vandaan.

Georgine: ......

De stem: ... Ja ik begrijp ’r alles van... Maar daar zal u leelijk tegen anloope....

Georgine: ......

De stem: ... Née, èèrst geld!

Op deze hoogte van ’t gesprek, waarvan ik niet véél begreep, sprong ’k woest het bed uit. De zachte, onverstaanbare, smeekende vrouwestem, overblaft door de zèkere, harde, zich-niet-geneerende mannestem, hitste me op. Achter de deur van de keuken, in m’n hemd, begon ik mee te doen.

„Wat is daar, godverdomme!”

„Daar is me man. Ga nou maar gauw weg,” smeekte Georgine zachies. De mansstem klonk opmerkelijk tammer.

„Ja maar juffrouw...”

„Donder je op!”—, snauwde ik.

„Ja maar dat gaat zoo niet... Zeg u zelf is juffrouw... D’r staat nog drie en dertig gulden...”

„Als ’k ’r uitkom, pak ik je in je nek... àfzetter!”—, schreeuwde ik.

„Afzetter? Afzetter?”—zei de man vrij-gedwee: „de juffrouw zet óns af!”

Met een ruk vloog de keukendeur open. Het had iets van ’n klucht. Georgine mij angstig tegenhoudend—de man retireerend naar de keukenkast en tegelijk Doedelaar en z’n vrouw door de andere openstaande deur kijkend, wàt ’r an ’t handje was.

„Mijnheer,” vermaande Doedelaar: „Iek heb juist klante. Wiel u niet zoo’n spektakel make?”

De koude tocht van de buitendeur waaide om m’n bloote kuiten.

„D’r uit!”

„Hou je ’n beetje in, Alf!”

„Goed—’k Zàl gaan. Maar de juffrouw zal van me hoore... ’n Naaimachine op afbetaling koope en ’m naar de lommerd brenge... De juffrouw zal ’r van hòòre!”