Part 22

Hij ziet er even blauw paars uit, met dezelfde te groote beloopen oogen. Z’n verschoten fantasiehoed houdt-ie op ’t hoofd. Er is een oogenblik van drukkende stilte. Georgine vraagt wel gejaagd hoe moeder ’t maakt en wat voor weer ’t is en ik zeg wat en hij zegt wat, maar de stilte blijft drukkend als ondergrond voor leege woorden. Georgine denkt aan mijn chamberloek, aan mijn pantoffels, aan mijn boord en overhemd die op een stoel liggen, aan mijn laarzen, die bij de deur staan—ik denk er aan—, hij denkt er aan. Wij denken alle drie aan dat eene, aan de pijnlijke hardheid van de ontmoeting: hij, een „heer” aantreffend bij z’n getrouwde dochter. En over die pijnlijkheid wrokken we alle drie. ’t Is te zien. ’t Is te voelen, terwijl de leege woorden door de kamer drensen.

„Hoe vin u de kamers?”...

„Nou die zijn wel aardig.”

„D’r is ’n keuketje ook bij.”

„Zoo is d’r ’n keuken bij.”

„Lief uitzicht op de tuin vin u niet?”

„Ja je zal ’t hier best kenne wenne...”

„O ja, best... niewaar Spier?

„Wil u ’n sigaar opsteke?” vraag ik.

„Nee dank-u ’k rook ’n pijp.”

„Kom vader, steek u ’n sigaar op... ’t zijn lekkere”...

„Nou geef me d’r dan maar een.”

Georgine presenteert ’t kistje. Hij neemt er een, bijt ruw de punt af, zoodat ’t dekblad aan zijn lippen blijft plakken, hecht ’t met wat speeksel en bedient zich van de lucifer die ik vasthou.

„Waar is Kaatje?”

„Ka is naar school.”

„Naar school?”

„Naar ’n beste school voor jonge juffrouwe. ’k Betaal vijf gulden in de maand.”

„Waarom op zoo’n dúre school... Dat kan jij toch niet betale”...

„O da’s niks... Wil-u ’n glaasje ouwe klare?”

„Nee. Da’s me te vroeg.”

„Kom één glaasje... ’t Is buiten guur niet?”

Zenuwachtig scharrelt ze met flesch en kurkentrekker, rukt, maar de kurk wil niet. ’k Moet haar helpen.

„Lekkere klare, vader... Wil u soms een beetje elixer ’r bij?”

„Sjongen je ben voorzien... Nee, geef maar enkel.”

Hij lept van ’t glaasje, dat dadelijk halfleeg is en ’n trek van toch-welvergenoegd-zijn komt op zijn gezicht.

„Geeft die barbierswinkel vóór geen last?”

„O nee—niet veel, wèl Spier?”

Ik eet verder, vraag hem of hij niet mee wil aanzitten. Nee hij heeft al ontbeten.

„Waarom heb-je ons niet laten wete, da-je niet meer bij die Bok ben?—’k Heb ’n aardig gek figuur geslage, toen ’k in de Van Wou kwam. Dáár bè-je maar één nacht geweest, hè?”

„Ben u éérst bij Thomas geweest?”

„Ja. Wat heb je met die voorgehad? Toen ’k vroeg: woont me dochter hier, toen zei ze, die is hier geen 24 uur in huis geweest... Net kwam die tenor... hoe hiet-ie ook weer... Karel Lammers, niet?—Ja, Karel Lammers—de trap af—die gaf me je adres op... Wat is ’r gebeurd?”

„O niks... ’t mensch was zoo vuil. ’t Heele huis stonk van vuilheid.”

„Waarom hoore we niks van je? ’t Is net in de laatste maande of je niet meer bestaat.”

„Nou, me huishoue mot u rekene.”

„’k Kom je ’n commissie brenge... Piet Brams was vanmorge bij ons om naar je adres te informeere... Hij heeft je hard noodig... Vier dage in tournée kan die je hebbe”...

„Vier dage... da’s veertig gulden... Daar hè’k wel idee in.”

„’k Heb ’t maar voor je angenome.”

„O da’s wel goed.”

Ik kuch en kijk haar strak an.

„... Niewaar?”

Kort schud ik van née, terwijl haar vader naar de platen kijkt.

„Nou da’s onzin,” zegt ze vlug: „véértig gulden”...

„Nee, nee, nee,” knik ik.

„Wanneer is ’t vader?”

„Nou... begin December, geloof ik.”

„Nee... dan kan ’t niet.”

„Waarom kan ’t niet? Piet was nijdig dat-ie zoo naar je zoeke moest... Heb jij geld te veel?”

„Nou, allesbehalve... maar... ik ben bezet...”

„Bij wie?”...

„Bij Van Haarlem”...

„O... als je bezèt ben is ’t wat anders... ’k Zal ’m je adres opgeve.”

„Da’s goed... Voor later met pleizier.”

„Je moeder komt daar ook hier. Daar zal je wel ruzie mee krijge”...

„Zoo... Waarom?... Wil u nog een halfje?”

„Nou... omdat Jan vanmorge zoo over jou opgespeeld het... ’t Wàre weet ’k niet.”

„Jan kan voor mijn part stikke... Ik bemoei me niet met zijn zake... Laat hij zich niet met de mijne bemoeie.”

„’t Is toch je broer.”

„Nou dat zit nog.”

„Hahaha! Je zegt daar wat moois,” lacht hij.

„Nou ja, ’k bedoel dat-ie net ’n vreemde voor me is.”

„Je ziet ’r ’n beetje betrokke uit.”

„Ikke?... Wat laat naar bed gegaan... ’k Had visite van wat vrinde... en de juffrouw beneje lag zoo te kerreme met kiespijn... Wat heeft dat mens geschreeuwd.”

„Ja,” zeg ik, onvoorzichtig. En dat ja-tje geeft weer ’n dikke gaping in ’t gesprek. Maar dan de vader weer met meer takt dan ’k van ’m verwachtte:

„Ja... kiespijn is lastig”...

„Ik heb ’r nog nooit last van gehad,” zegt Georgine.

„Nou maar ik wel”—de vader—: „’k heb is eens ’n kies late trekke—dat zal ’k nooit vergete... die knapte af—precies alsof ’r ’n kogel wer afgeschote.”

„Nou dat zal wel pijn hebbe gedaan.”

„’k Dacht da’k door de grond zonk—Lekt ’t hier zoo?”

„Wel god nog toe—kijk nou is, Alfred—da’s toch verschrikkelijk met die vuile vent bòve... die smerige dronkelap!... Net op de tafel... Roep Doedelaar is hier!... Dan kan die ’t net zien!... Wat ’n huishoue!... Wat ’n huishoue!”...

Ik aan ’t kloppen tegen ’t beschot.

„Mijnheer Doedelaar... Hallo! Kom u is effen hier!”

Doedelaar met z’n wit-beenigen, geligen doodshoofdenkop, witter nog door de zware inplanting van zwarte wenkbrauwen, ’t zwart-rullig sikje en de blauwige tint van z’n geschoren gezicht—mee an ’t kijken. Ja, nou zag-die ’t ook.—Dat was omdat die kerel nou nog op zijn nest lag en zijn hoenden—twee hoenden hield-ie ’r op na—an ’t piesen waren. Hij zou ’m is opbelle. Die schoeft, die schweinhund!... Als hij nijdig werd, was z’n Duitsch accent sterker.

„Nog lekkerder! Hondenpies op je ontbijttafel!... Da’s toch niet om uit te houe... Je mot ’m zegge”...

Ze hield op voor d’r vader—om ’m niet alles te laten begrijpen, alsof de man niet precies wist, hoe de vork in den steel zat. Langzaam—’k móést om halfdrie ergens zijn—begon ’k m’n laarzen aan te trekken, die Frits netjes gepoetst had. Bezig met ’t anrijgen van de eene, kwam mama Casper binnen, zag me in m’n chamberloek, en ’t overhemd op den stoel, en zei rustigjes: „Goeie middag.” Weer sprak Georgine gejaagd-druk over ditjes en datjes, voelde ik haar onrust nu haar ouders getuigen waren van een huiselijke ochtendscène. Mama zat aan de ontbijttafel, smeerde zich een beschuitje, informeerde naar Kaatje, naar de menschen waar Georgine nù bij woonde, naar de brieven van haar schoonzoon uit Amerika en haar oogjes, haar zwarte bij-de-pinken, alles oplettende oogjes, volgden terwijl—achter ’t lorgnet-gedribbel—elke beweging van den vreemden mijnheer. Papa rookte zijn sigaar, hield z’n mond.

„U neemt me niet kwalijk,” zei ik erg beleefd, toch nu wel met een kietelende pret om ’t théatre-libre-achtige van het geval: „u neemt me niet kwalijk da’k me wat haast. ’k Heb om half drie belet.” En dan onder stilte van ’t gezelschap, reeg ’k m’n tweede bottine, die de algemeene aandacht had. Het strijken van de veters tegen de koperen pennetjes was te hooren. Toen moest de chamberloek uit. In de alkoof was geen licht en op ’t gevoel kon ’k mijn das niet strikken. Wat gaf ’t ook of ze me zagen bewegen als man... des... des... des... dès huizes?—Ze zouen wel an meer gewennen. Georgine wou afleiden, sprak van achttien vette tongscharren die ze voor zestien stuivers gekocht had—d’r moeder vond dat tien genoeg was—, vroeg hoe ze havermout moest klaarmaken—maar mamma, knabbelend van ’n tweede beschuitje, hield het wipneusje niet van me af, beloerde met haar slaperige oogjes m’n front, m’n boord, m’n nieuwe das—van Georgine—mijn manchetten, de knoopen van mijn vest, m’n horloge, m’n colbert en den borstel waarmee ik me schuierde.

„Dag mevrouw,” zei ’k, toen ’k klaar was.

„Dag mijnheer.”

„Dag mijnheer Casper,”—hem dorst ’k ’n hand geven.

„Dag mijnheer.”

Even moest ’k Doedelaar nog aanhooren. Hij had vijf minuten aan de bel staan luien. Toen had de „schoeft” hem open gedaan—Ien zein hemd stond-ie mijneer.—Weet-u wat hij zei?—Jij kan verrekken—zei hij.—Zoo’n schoeft.—Maar iek zal met die huisbaas reden.—Iek laat mein boel niet onderzijken! Mama Casper liet zich uitleggen wat dat was. Georgine wees haar ’t piesplekje op ’t tafelkleed. Mama vond ’t ook een schande. En papa gaf den raad ’n pot zwavel een paar dagen onder ’t plafond te laten branden, dan zou die kerel ’t wel benauwd krijgen.

Thuis lag Scherp op de kanapee in mijn kamer. Een kussen was onder zijn hoofd. Hij werd zelfs niet wakker toen ’k binnenkwam, zag ’r bleek uit, met zware schellen onder de oogen.

„Scherrèp!”

„Watte?”

„Bè-je ziek?”

„Hè—watte?... O bè-jij ’t?”

„Scheelt ’r wat an?”

„Nee... ’k Had wat koorts... Nou voel ik me al heelemaal anders... Hoe laat breng je ’t mee?”

„Half vijf.”

„Wat is ’t voor weer?”

„Ben je nog niet uit geweest?”

„Uit geweest?... ’k Ben maar blijven doorslapen... Zou ’k nog ontbijten?”

„Wil ’k wat voor je halen?”

„Wil je?”

Ik ging even uit, kocht wat broodjes en ’n haring. Dat zou ’m wel opknappen.

Nog lag-ie toen ’k terugkwam, met z’n gezicht naar de kanapeeleuning.

„Hé Scherrèp!... Bè-je alweer gaan slapen!”

Geen antwoord.

„Scherrèp!... Kom nou jongen... ’t Is zoo laat.”

Nog geen antwoord.

„Wel jij luie kwibus! Wacht is even.”

Ik trok ’m an ’n been.

„Nee laat dat nou,” zeide hij, zonder zich om te draaien. An z’n stem merkte ’k dat-ie huilde. Wat was dat lam om iemand zoo grof te storen. Eerst hakkelde ik. Toen begon ik te vloeken.

„... Wat is dat... Nou maar, wat is dat nou!... Neem me niet kwalijk... Wel godverdomme... kom nou, godverdomme kerel, wat is ’r?”

„Niks. Niks. La-me maar stil liggen.”

„Wi’k den dokter late kommen?”

Nee schudde-die en ’k drong niet verder aan, dekte de tafel met ’n schoone Telegraaf, waschte één van de stapel vuile bordjes in de keuken, zette water op ’t stel, stak de lamp in de kamer aan, veegde den vloer, dee precies als ’n vrouw met kleine attente zorgjes voor den jongen op de kanapee.

„Je ontbijt staat klaar.”

Hij ging opzitten, keek de kamer rond, die er voor ons doen gezellig-opgeruimd uitzag, keek naar z’n ontbijt, zakte weer terug op ’t kussen met hortende snikken, uithuilend zonder ’n woord er bij te zeggen. Verlegen scharrelde ik an de dingen op mijn schrijftafel. ’n Man die huilt is ’n lamentabel ding en ’t maakt me wanhopig-melankoliek.

„Wat is ’r dan, Scherp? Toe nou.”

„La-me maar gaan. La-me maar gaan.”

Stil bleef ’k bladeren in ’n boek, tot z’n snikken bedaarde. Toen zei ’k héél zeker:

„... Uit met Trees, niewaar?”

„Ja”...

’k Bladerde verder. Een weer òpkomende groote strooming van sympathie was in de kamer. Al de ouwe voorwerpen, de stoelen met hooge leuningen, de tafel, ’t bruine vloerkleed, de schilderijen lijnden vrindlijk in het wéér dagende goeie gevoel voor elkander. Het was een oogenblik van téére gevoeligheid, waaraan àlles deel had, zoo ’t er onbewogen en juist in die houding stond. Abrupt hield hij op met snikken, ging naar de keuken, waschte zich onder de waterleiding. Met ’t haar in plakkende kleefpriempjes kwam hij terug, begon te ontbijten.

„Hoe gaat ’t met Georgine?”, vroeg hij na een rust.

„Goed.”

„Waar wonen jullie ook weer?”

„Zie je—hoe ráár onze verhouding geworden is, dat je dàt nog niet weet.”

„Dat zal nóú wel anders worden.”

„Wat had je eigenlijk tegen me al dien tijd?”

„Niks.”

„’k Heb me verbeeld”...

„Onzin.”

„Zooveel te beter.”

’n Poosje stilte.

„... Maar ’k lìèg... ’k had wèl wat tegen je...”

„... Was je soms gepiqueerd over die middag... hier... weet je wel?”

„... Nee... Je was toen wèl hard... Maar je was oprecht en je had ’t bij ’t rechte end... jij ben ’n eerlijke kerel... Ik ben ’n ondankbare stomme ploert geweest.”

„... ’k Begrijp je niet.”

„... ’k Nam jóú kwalijk—’t is wèl dol, als ’k ’r nou an denk, ik geneer me om ’t te zeggen—’k nam jou kwalijk, dat zij telkens over jou sprak.”

„Over mij?... Maar wat ’n wáánzin beste jongen!”

„Anders let jij op alles.—Dàt heb je niet opgelet. Ze maakte jou ’t hof.”

„Wat ’n krankzinnigheden heb jij je in je hoofd gehaald!”

„Dat vin ’k nou ook wel—maar d’r waren zooveel kleinigheden—jòù keek ze telkens an—om jóúw aardigheden lachte ze—om jòùw oordeel maalde ze—telkens vroeg ze waar jij toch zat—en laatst nog bij Guus en Dirk an tafel... met dat uitje uit de pot met pickles waarmee ze mij sarde... en dat jij opat...”

„Hahaha! Hahahà... wat ’n volmaakte idioot!”

„Ja, ’t is om te lachen—al zulke dingen zijn om te lachen, maar op ’t oogenblik zelf—heb je dat wel eens opgelet—op ’t eigen oogenblik prikkelen ze je en maken je helsch... En jij ben toch altijd zoo luizig goed voor me geweest en nòg... Weet je... dat ze nou met Druif is...”

Zachies, bijna terloops, zei-die ’t.

„... Met die smàùs”...

„... Ja, met die smaus”...

„... Zoo”...

„... Jij had wel gelijk toen je d’r pervers-Treesje noemde.”

„Héb ik ’r zoo genoemd?”

„... Toen je d’r uitschold—herinner je je nog?—toen ze Ophelia zou spelen... ’t Is nou alles uit... Ze kan niet buiten weelde... Met mij moest ze in de Quelle ’n glas bier van een dubbeltje drinken... Ze heeft ’t nog lang volgehouden, hè?... Wel heel lang... Hoe lang heeft ’t geduurd?... De laatste avonden moest ze hier zitten omda’k geen centen meer had—zaten we bij ’n koppie koffie... Nou, je begrijpt hè?... Dat vond ze vervelend, hè?... Dat hield ze niet uit, hè?... Daar droogde ze bij weg, hè?... Die hoereboel van ’t tooneel!... Die hóé-rè-boel!... Maar ’k zal me niet kwaad maken, wat?... Wat helpt ’t?... Ik kan maar wat gebrekkige verzen stellen tegenover de diamanten van die smaus!... Eén avond is ze héélemaal gelukkig met me geweest... Eén avond, zèg... weet je wèlleke?... Kan j’t niet nagaan?... Die éérste avond... Weet je da’k toen van me moeder ’n bankie gekregen had?... Tòèn was ze in d’r sas... toen hebben we gevreten, gevreten voor twintig gulden bij Van Laar, met koffie na, zeg... en groene chartreuse na, zeg... en ik met ’n sigaar met ’n bandje in me handen zeg... en ’n gulden fooi, zeg... en toen allebei half-dronken naar ’n rendez-vous dat zij wist in de Warmoesstraat... Ogotogot... Wat ’n wanhopige misère is het leven... Wat ’n rotte stinkboel!... Wat ’n drek! Wat ’n drek!”

Opgewonden zat-ie achter z’n bord, kijkend met rooie oogen in de schemerende lamp.

„... Hoe lang is ’t af?”

„... Twee dagen... En we zijn nog góéie vrienden, begrijp je dat?... Vin je me niet goed voor Meerenberg?... We zijn nog goed met elkaar... Gister was ze nog hier... Van morgen bracht de post ’n briefje van d’r... Daar legt ’t. Kijk maar.”

Op ’t groen briefje met gouden randjes, stond heel-lief:

Beste Moos.

Zend me nog wat mooie boeken van jou of van Spier en vergeet niet me de eerste akte van je treurspel te laten lezen, als je er mee klaar ben. Dag beste vrind

Je Treesje.

„En doe j’t?”

„Zeker... We zijn goed gebleven zeg ik je toch al... Ze heeft me niet bedrogen. Ze heeft ruiterlijk gezegd: ik hou van jou, maar ’k kan geen armoe lijjen en toen vertelde ze dat Druif ’n huis voor d’r zou huren, ’n heel huis en dattie vijftigduizend gulden op d’r hoofd zou vastzetten en dattie d’r elke week honderd gulden zou geven... En toen vroeg ze me wat ra-je me?... Wat rà-je me, hoor je?... Wat rà-je me?... Dat was genoeg, niet?... Ik heb d’r natuurlijk Druif angerajen, toen begon ze te huilen, zei dat ze bij me wou blijven, dat het maar gekheid was, maar toen wou ik niet meer... voel je?... Nou ben ’k op me woord d’r vríénd geworden... Ze heeft me al angebojen om me wat te leenen. Hahaha! Zeg! Hoor je, zeg! Goed, zeg?... Ze had ’n lappie van honderd bij zich, zeg! Ze wou me vijftig pop leenen, zeg!... Hahaha! Ze had zoo’n meelij met me, zeg!... Of ’k geld van d’r wou, zeg!... En d’r haar heeft ze kort laten knippen, zeg!... Druif had ’r niks tegen zeg... Kort als ’n jongen, zeg... Hahaha!... ’n Huis in ’t Sarphatipark, zeg...”

„Kom, wees nou ’n beetje kalm... je ben zoo zenuwachtig.”

„... Ben ik zenuwachtig? Ik ben volmaakt kalm. ’k Ben er nou overheen... Een ding hindert me nog. Een enkel ding. Niet dát van haar. Niet dat ze nou in de armen van die smaus legt—god nee—maar m’n willoosheid—me willoosheid... ’k Dacht dat die ééne nacht in ’t Toevluchtsoord me sterk had gemaakt...”—altijd door gloeiden z’n rooie oogen in de richting van de lamp, als in ’n zien van de dingen—: „... die eene nacht van wakker liggen... in die lange zaal... en die rijen van bedden met de kerels er op... en de schoenen... en ’t kouë licht... en de vlammende potkachel... en ’t gesnurk... en ’t nachtworden buiten... geen tramgerinkel meer op de brug en geen gestap... alleen ’t luien van de klokken... en de schrikkelijke eenzaamheid... en m’n eed toen—hè’k je verteld dat ’k toen ’n eed gezworen heb.—Nee wel?—Hè’k je ooit van die nacht verteld?”

„... Eens—’n paar woorden.”

„... Ja ’n paar woorden, dat zal wel... ’k kon niet inslape... de klok had drie geslagen... Ze lagen allemaal stil... Ik zat op in ’t bed, tobbend over de ruzie thuis... kijkend naar ’t slappe licht van de maan door de ruiten... ’r Zat ’n sonnet in m’n hoofd... dat maakte me kláár wakker, zoo opgewonden wakker, da’k er uit moest en bij ’t schijnen van de kachel ’t ding opschreef. Den volgenden morgen deugde ’r niks van, maar op dát oogenblik von ’k ’t mooi, zat ik in ’n groote extase—’n extase zoo helblank, zoo onmetelijk-groot... Toen liep ’k op me kousen langs de bedden... hoe was ’t?... Ja, in een groote verwóndering over die menschen... ’k Begon te voelen d’r gruwelijke eenzaamheid en in eens had ik ’n vlammende haat tegen de stad, tegen de stad van daken en straten, tegen de stad die te slapen lag, die zoo weldadig-rechtschapen was om Toevluchtsoorden te stichten... Met d’r zestigen sliepen ze.—Ik alleen was wakker—al de haat, al de wrok van die kerels groeide in me, dee me haast huilen van woede.—Me frisch bed thuis stond nou leeg en ik was van die vervloekte stad, die ronkte op leugens en diefstal... Als ’k toen de macht had gehad om de daken en straten en menschen met één slag te pletten ha’k ’t gedaan—heeft God voor niet minder Sodom verwoest?—om de uitgestooten eenzaamheid van die zestig te wreken... Niewaar?... ’n Toevluchtsoord is een ghetto in ’n kapitaalstad?... Niewaar? En hoe langer ik dacht, hoe meer ik keek naar de lompen op de bedden, naar de ruwe platgeloopen schoenen, naar de rijen van bedden in de zwarte schemering... hoe meer ik kwam tot ’t extatisch gelooven da’k wat zijn zou voor die uitgestootenen... Zoo lucide-opgewonden was ’k, da’k ze wou wekken en tot ze wou spreken van liefde, van bloemen in Meiluchten, van groen dat aan boomen stoeit, van zonnegoud op landen en water, van vogelgejubel, van geluk bij groen en zon—dat ze nìèt moesten wanhopen, dat ik bij ze zou blijven, ze zou opheffen met ’n blijden, onbreekbaren wil, dat ze bij mij nooit zouden voelen de triestigheid van uitgeworpenheid—dat ’r weer eens ’n Christus zou komen, die alle menschen zou maken tot gelukkig hopenden, blij-vereenigden...

... Zóó sterk was ik toen, Alf... O God, hoe prachtig-sterk was ik toen... en knielend terwijl zij sliepen, knielend naast de vuile slijkschoenen en m’n voorhoofd aandrukkend op den grond dee ’k ’n eed da’k zou leven voor hèn, da’k zou trachten die stumpers wat geluk te geven of zoo ’k me ziek stootte aan onmacht, da’k in mijn kring, in mijn heel kleinen kring zou leven, zou leven met ’t bloed uit m’n lichaam, met ’t licht uit m’n oogen, met de warmte van m’n hart voor ’t volk—geen begeeren voor mezelf zou hebben. Dat lijkt alles mal-opgewonden als ’k ’t hier zoo vertel, hè? Maar ’t was een eed voor ’n leven.—’k Ging hier werken, ’k dacht áltijd aan die zaal van smart daar boven, aan de nieuwe eenzaamheid van wèèr andere verschopten—toen ’k van haar ging hòùen... weer bourgeois werd... voor twintig gulden in een uur vrát en chartreuse zoop en met ’n sigaar van tien stuivers in me poote zat... en haar achterna liep... en zorg had voor den avond om háár te drinken te geven... en me ongelukkig voelde toen we hier zaten over elkander bij koffie... omda’k geen centen meer had”...

Nog altijd gloeien z’n oogen, die grooter geworden waren, bij ’t starre kijken naar de lamp. Er was iets heel smartelijks om hem, iets dat door de kamer waarde en de voorwerpen in triestigheid zette.

„... Nou is ’t voorbij, is zij bij Druif... Kan ’k me eigen weg weer gaan... God heb ’k gesmeekt als een groot zondaar om vergiffenis... Maar die willoosheid drukt me, hitst me op, maakt me ongelukkig... Als je eenmaal struikelt wor je nooit meer sterk... Niewaar?... Niewaar?... Als ’k nou maar eerst heelemaal over m’n verdrietigheid heen ben... niet meer zulke buien heb als straks, zal ’t wel gaan... maar zoo’n bui breekt me, maakt me slap... Zeg eens eerlijk, oprecht... maar volkòmen oprecht: Gelòòf jij in me?”

„Ik geloof,” zei ik eenvoudig, toen ’k ’m zoo zitten zag met de harde trekken in z’n jong gezicht:... „dat jij beter zult leven dan andren, dat je góéds zult doen, onverschillig hoe. Ik gelóóf in jou.”

„Dank je.”

Voor ’t eerst, sinds maanden, gaven we elkaar ’n hand van ouwe hartelijkheid.

„En hoe staat ’t met je familie?”

„Me moeder is ziek.”

„Is je moeder ziek!”

„Ze is bedlegerig.”

„Hoe weet je dat.”

„Van me zuster Saar. Die was ééns hier.”

„Hier?”

„Ja... toen moest ’k Trees in de voorkamer stoppen... Vader is nog altijd pisnijdig... Als ’k weer in de zaak wil kommen—hij heeft ’r ’t zuur an, dat Tobie alleen in de firma Kaan en Scherpenzaal blijft—wil-ie me ontvangen... Saar heeft gesoebat, maar ik verdomde ’t... ’k Vroeg an Saar of ’r niks tegen zou zijn als ’k moeder an d’r ziekbed opzocht, maar ze zei dat de ouwe heer zóó woedend was, dat ze bang was voor ’n vechtpartij. Als d’r gevaar was, zou ze me’n boodschap zenden. ’t Zal wel losloopen. Bij ons thuis leggen ze om ’n haverklap... Maar ’t is toch wel lam... Dat goeie ouwetje, altijd met d’r manie van ’n net jodenmeissie met geld... wel opgevoed... en beschaafd... Haha!... Heb jij De navolging van Christus gelezen?”

„.... Van Thomas a Kempis”....

„.... Veel moois, hè?.... En dan ben ’k Kant begonnen.... Maar die kom ik niet door.... Wat ’n zuurkool-ziel moet die vent gehad hebben! Kant kan ’k me alleen voorstellen bij zuurkool met veel garstig spek en veel spekworst ... en dan nog ’n gestampte pot na en voor dessert ’n paar pond rijstebrij.... Jij wil mij toch niet wijsmaken, dat je verder ben gekomen dan de inleiding?”....

„.... Nou de kritiek van de Reine Vernunft heb ’k doorgeworsteld.”

Hij ging mee eten. De huiselijkheid sloeg ons tegen in de kleine achterkamer. Georgine zat bij ’t raam en Kaatje holde op me toe. Haar mollige armpjes hingen om m’n hals en dan wou ze me niet loslaten.

„.... Nou-ou ... u geef mamma veel meer zoene dan mijn!”

„Hier heb je d’r ’n dozijn.... Tel maar is.... Zoo goed?”