El Folk-lore Filipino (Tomo I)

Part 12

Chapter 123,603 wordsPublic domain

A la flor del rosal (Rosa centifolia, L) te asemejas tú, cuya virginidad no se ha manchado, pues que mereciste ser escogida por esposa de Jesucristo.--¡Qué precioso y bonito el nombre sin igual de Rosa! es de la Santa, refugio y patrona de las virtuosas solteras.--Desde un principio ella estaba dotada de virtudes, y nadie la iguala en bondad, pureza y honradez.--Brotó como las rosas en este valle lleno de peligros; no se marchitó su lozanía ni dejó de perfumar el olor de su santidad.--Todas las solteras presentes celebran haber llegado á este día tan venturoso.--Profesémosla devoción ferviente y eterna y roguemos al Criador nos aleje de peligros.--Oh concurso de apreciables doncellas, no ceseis de alegraros, de honrarla y darla gracias.--Despejado el Cielo, contempla los regocijos que rendimos á la memoria de Sta. Rosa.--¡Viva alegre tu camarero bondadoso y ojalá alcanze la gloria, fuente del bien!

VII

COMPOSICIONES ERÓTICAS

Estas parecen mejores que las anteriores y hácia ellas llamo la atencion de los que quieran penetrar en el corazón de la poetisa ilocana ó de los ilocanos en general, pues que reflejan sus sentimientos,

1.a

DECLARACIÓN SIMBÓLICA

Iti lennaao ti Abril sinibuganna ti sabung á nalasbang ti caliz nasilaoanna quet iti naidumat sayamusom sinacnapna ti maysa nga agayat naliolioa. ¡Oh! nasudi á jardin quet nasalumpaya daguiti busel ti rosas quen azucena iti raniag ti Init ti caarigna quet ti annaraar ti pagbiaganna. Iti ngad clavel, quen amapola quen dadduma á sabung á narangpaya daguiti agadioara á ayamuomda napacmer ti doctor ta nasay-opnaca. Quet iti balitoc á naidumat pategna á mapurar ti macaquita ti bituen Matutino á conada maatiopay ngarud ti raniagna. Daguiti babbalasang á maquita isoda á macaaois iti sayaatda iti sayacsacda á naiduma, á pagpupunipunan ti liólioa. Naarcusanda ti nadumaduma ti boocda á simmampaga iso á macagargari nga agdama á rasucan ni ayat á napigsa. Imatangam, morena, ti naapgues á panagayatna ta mayarigac iti maisa á amapola á sinacnap ti Abril ti ayatco quenca.

VERSIÓN DE LA ANTERIOR

El rocio de Abril ha recado el brillante cáliz de una lozana flor, y su suavísimo aroma ha embriagado y consolado á un triste adorador.--Semejas á un jardin ameno y repleto de rosas y azucenas; semejas á la luz solar, de que viven aquellas.--El perfume de los claveles, amapolas y otras flores no es tan suave como tu dulce aroma, enamora hasta el preocupado doctor ó sabio.--Y el valioso oro que deslumbra á quien lo mire y el que llaman astro matutino, ambos se apaganan ante tus fulgores.--No te igualan ni las solteras, cuyos encantos singulares atraen y consuelan; cuyas cabelleras adornadas con sampagas encienden amor volcánico.--¡Ay morena! escucha y mira que soy como la amapola sedienta de amor, y tú el rocío que me pudiera, salvar.

2.a

DESESPERACIÓN

Amangan á ragsac quen talecda daguiti adda caayanayatda ta adda piman mangricná cadaguiti isuamin á asugda. Ni gasatco á nababa aoanen ngatat capadana, ta cunac diac agduadua ta agdama ngarud nga innac masagaba. Ta nupay no agayatac iti maysa á imnas aoan lat pangripripiripac nga adda pacaibatugac. Ilunudconto ti horas, nga innac pannacayanac ta mamenribo coma á naseseat no natayac idin ta nayanacac. Gayagayec comá á ipalaoag, ngem bumdeng met toy dilac, á ta maquitac met á sibabatad nga ni paay ti calac-amac. Ngem umanayento á liolioac, ti pannacaammon itoy á panagayat, ta icaric quenca quet isapatac nga sicá aoan sabali ti pacatayac.

VERSIÓN DE LA ANTERIOR

¡Qué gozo y satisfacción deben esperimentar los que tienen amantes, que escuchen y sientan sus quejas.--Mala es mi suerte, no tendrá su igual, y lo digo por los tormentos que estoy sufriendo.--Porque, aunque adoro en una hermosura, no encuentro indicio alguno de que yo fuese digno de ella.--Maldigo la hora en que nací, y preferiría haber muerto en aquel mismo momento.--Trato de declarar mi pasión, pero mi lengua enmudece, porque preveo claramente que merecería desden amargo.--Pero bastará para mi consuelo que conozcas mi pasión y te juro que no es por nadie, sino por tí me muero de amor.

3.a

OTRA DECLARACIÓN DESESPERADA

Dayta imnasmo agnanayon á dardarepdepec tumungal rabiy no innac maridep cas maquisasao-ac quenca á sumasainnec quet iti yas-asugco, ti liday, tuoc á sagabaec. Nenang, timudem daytoy ut-utec á pagsasainnecac ití naap-gues á gapu piman iti aoan á caicarianna quen pateg, gupdecon á toy rigatco á sanaangec. Oen imnas ta aniacad ti urayec no gulibto met ti lac-amec nasamsam-it la nga aoatec ti patayco no sicat mangted. Daytoy biagco adda quenca á sitatalec no naquemmo uray magsat toy anges; bang-aram cadin toy pusoc à sumasainnec á umay umipeng cadaguita daeg. Timudem detoy ut-utec á pagsasaibbecac iti naapgues ta no ni ayat mabati quenca à sumasainnec quet ti tanemmo sangsangitan na canto met. Daytoy bangcayco umasogto iti nabileg, quet conanto ti tao á macangeg: ¡ay asipay unay ti gásatna á daques ta napaay á aoan pateg!

VERSIÓN DE LA ANTERIOR.

Siempre, todas las noches, estoy soñando en tu hermosura, y en mis sueños me figuro quejarme dolorido ante tí; quéjome de los tormentos y pesares que sufro por tí.--Nenang, escucha lo mucho que padezco y lloro amargamente, y porque no soy digno de tí, voy de una vez á poner fin á mis penas.--Sí, hermosura; ya que no espero si no tu cruel desaire, prefiero recibir la muerte, con tal que sea de tus manos.--Mi vida depende de tí; si es tu voluntad, mi respiración cesará; calma ya el dolor de mi corazón quejoso y permite ya que encuentre alivio en tus encantos.--Escucha mis amargos ayes, que aunque yo me muera, mi amor no te abandonará con sus quejas, aún estando ya tu en la tumba.--Mi cadáver hará oir sus llantos atronadores y dirá el hombre que me escuche: ¡pobre es su suerte, porque fué desdeñado!

4.a

AYES DE UN BURLADO.

En mi libro intitulado Ilocanadas [104] escribo:

«Son así los ilocanos: los ricos no suelen tomarse la molestia de cortejar á sus adoradas, lo cual es por cierto muy penoso muchas veces, porque en Ilocos no se permite hablar con las jóvenes; y saludarlas, á veces lo toman por cinismo y nos insultan sólo por ésto; en cambio hay malos correos tan malos como todos los de Filipinas. Por tal motivo los ricos se limitan á comunicar á sus padres sus deseos de casarse con tal señorita, á fin de que ellos, los trasmitan á la familia de ésta, la cual, estimulada con la riqueza del pretendiente, suele aceptarlos, aún sin consentimiento de la jóven, que no siempre lo aprueba, por tener ya otro novio de su cuenta y riesgo.»

Esto mismo ocurrió á dos jóvenes que se amaban con delirio y cuando menos lo pensaban, la señorita se vió obligada por sus propios padres á casarse con otro, y ahora, ¿qué diría el amante burlado á su amada? El pobre no pudo manifestar su odio y dolor, y hubo de suplicar á Florentino se hiciese eco de lo que sentía, y esta señora escribió la siguiente poesía. Admira que una mujer haya podido interpretar fielmente lo que debía sentir un hombre y no una mujer. ¡Lastima que los lectores europeos no comprendan el idioma ilocano, y sobre todo las especialidades del gusto literario de estos malayos, porque es imposible traducir dicha composición con la debida fidelidad, para que no se mermen sus bellezas.

Em-emac comá iti saquit toy pusoc nga sumasaibbec, tapno diac coma ni mananám ti pait ti pannacaisinam á saquitec. Maipapilit ta diac niel, maibturan ti di agladingit quen agleddaang. ta incat itay suminan itoy nabiit unay á quinadindinnam. . . . . . . . . . . . . . . ¡Ay gasat ayauaayen ayá ti banag ni ayat quen tuagpalna! ta lacsidem man toy si-inanama cadaguita ragsacmo quen liolioa. Gapuna adi agsarday ti panagsangsangit, toy pusoc agnanayon á sisasaibbec, gapu amin quen ayat á naidadnés á nangted ti nacaro unay á ladingit. Tacunaynayem cad ti siririgat nga liday toy pusoc á sipapasag ta cas as-asuguen detoy ricuac ti naldaang unay quenca á pannacaisinac. Asiacpayen á maicaoa amangan ta naclaat á naisina ta daguidi dungngo á inruamna nó itayen quet pusayenna. Ruam cad pay ita ni dungngó saanen ta panangiculbó ta diac impapan quen impato nga ayatco piman ti mairubo. Cas gamut nga nabalanatan pusoc quen ricnac ti cas maaoan alá P..., ison, isunan, isun ta gulibmo ta innac capnecan. Conac ata dica met gaoidan ta aniacad toy aoan inna caicarian, ta uray liolioa coma á innac pagragsacan antá patayco quet nga pacauluyan. Imbilangco á laoag nga naiddep oenno ananayco á naidegdeg, guibusam laeng ta turdec ni patay tangay sicat mangted. Ubbuguempay ti naut-ut-ut quen nangnangrona á caro ni tuuc tangay sioaoacnit toy pusoc quet siraragsacac met á omaracup. Itan ta simminaca maulilanto metten daguitoy matá ¿sadin ti yanmon?--inhoranhorasto á innac concona --¡¡ay aoanen di naidumat ragsacna!! Iti laguipmo dicanto idian ditoy ili á nacayanacam nupay ragsacto laeng ti calac-amam dinto coma ipalubus ta gasatmo á didiay ti pacabatiam Luluac met ita ti ibuyogco nga gapu ti leddaang toy puso quet sapay coma dayta tacnengmo dinto racraquen ni limdó. Agdiosac met ti cumuyog quenca iti ipapanmo diay Abra iti laguipmo dicanto comá isina cadaguiti silaladingit á mamalubos quenca.

VERSIÓN DE LA ANTERIOR POESÍA.

Querría yo ocultar y olvidar el dolor que esperimenta mi corazón lloroso, para que no se exacerbe mi amargura por tu separación.--Pero no puedo menos de llorarla y manifestarte mi sentimiento, porque ya te vas á separar del que hace poco era tu amante.--¡Oh suerte! ¿éste es el fin del amor que me sonreía con esperanzas, dichas y satisfacciones?... Por eso, no cesa de gemir mi corazón, por mi amor burlado, que me causa un dolor profundo.--Dirige siquiera una mirada á mi corazón, que está desfallecido de tanto llorar por nuestra triste separación.--¡Ay de mi! que voy á privarme repentinamente de las finezas con que me acariciaba constantemente.--Ya no es amor sino traición... yo no esperaba que escarnecerías mi pasión.--Como si me hubieras envenenado con balanat (planta muy venenosa); paréceme que mis sentidos se desvanecen; basta ya, basta tu crueldad, basta ya, que bien la conozco.--No te detengo, porque ¿qué puede hacer este pobre indigno de tí?... no te detengo, aunque me hayas dado la muerte en vez de la vida que yo esperaba;--Para mí, lo que has hecho es sólo como una luz que se apagó, ó una desdicha que se aumentó á la crueldad de mi destino; sigue atormentándome, acaba de darme la muerte que recibiré gustoso, con tal que venga de tí.--Deja que la fuente de los más amargos pesares anegue mi corazón, que resignado, todo lo padece.--Cuando te alejes de aquí, se quedarán huérfanos mis ojos: ¿donde estas ya?--diré á todas horas--¡ay! ¡¡no está mas la de singular hermosura!!--Nunca separes tu memoria de este pueblo donde naciste y aunque gozes siempre de placeres, ojalá tu suerte no permita que te quedes en el pueblo á donde vas.--Acompáñante en tu viaje las lágrimas de mi corazón, y ojalá tu honradez no se manche.--¡Dios te acompañe al Abra!... no olvides jamás á los que pesarosos te despiden.

Por la traducción--direis--trasparentamos ó suponemos en la anterior poesía frases sentimentales, que no dejarían de hacer llorar á la novia infiel al considerar el mal que ha hecho á su antiguo amante; pero la autora suprime esa indignación justa é indispensable en todo hombre honrado tan villanamente burlado. Y ¿por qué frases melifluas, sino reprensión severa? ¿O es que los jóvenes ilocanos carecen de amor propio?... No, al contrario: en Ilocos rarísimo es que estos casos no terminen en asesinatos. Allí no se cometen homicidios sino por los celos. En un caso semejante, [105] no se cometió asesinato; pero el novio ofendido dió una serenata á la novia en la víspera de la boda, en la que entonaron á grandes voces infamias é insultos que ofenden á todo oido honrado; y al día siguiente fijó el novio burlado en la puerta de la iglesia, en que iban á celebrar la boda, un pasquín muy infamante. ¿Y á dónde fué á parar? A la carcel, como era muy natural. ¿Y qué consiguió? Publicar el desden que había sufrido, aumentar su propio despecho y deshonra, é incitar la animadversión de la novia.

Ahora la señora Florentino con su poesía sentimental evita todo rozamiento y escándalo; demuestra á la ingrata mujer que su antiguo amante era magnánimo, incapaz de vengar todo agravio que recibiera de ella y que hubiera sido esposo muy condescendiente, que es lo que anhelan encontrar las ilocanas. Y ¿qué más venganza deseamos tomar con una pobre mujer, que hacerla llorar su propia ingratitud?... Pero veo además un fin más terrible en esa poesía: el antiguo amante, invocando su desgracia y ofreciendo espontáneamente perdón y lágrimas, asegura indudablemente las simpatías eternas de su antigua amada. Y el adulterio es más odioso aún que el asesinato; y la venganza sería acaso impune; pero nó, no creo que la señora Florentino haya concebido tan odioso fin.

5.a

Escrito lo anterior, me encuentro con otra poesía original de la misma autora que dice:

Diac met pagladingitan no ayatco ti inca indian. ta diac cayat nga icutan ti ayat á pampamayan. Dicanto met mauray á umásugac: no baybay-an paglicudannac naimbag ngarud ta mailiclicac iti napnuan dita nga ayat. Idi dámona nga aldao imbilangca á diosen daguitoy matá; ngem no itayen binalindacá á napigsa unay á gamutdá. O naolpit quet nadamsac á X... quet ingguet ranggas quitaem ta innac ioarnac ti indadanesmo nga ayat.

VERSIÓN DE LA ANTERIOR.

No siento que hayas dejado de amarme, pues no quiero poseer amores vanos.--No esperes que me queje: si me abandonas, lo celebro, porque me libro de un amor lleno de ponzoña.--En los primeros dias eras la Diosa de mis ojos, pero ahora ya no eres para ellos, sino objeto de repugnancia.--Oh cruel, inicua y perversa X..., mira que voy á publicar nuestros amores, de que te has burlado.

6.a

A UNA AMANTE... QUE SE ESCAPÓ.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ¿A dincad pay ti yan daguidi dungngó? aoanen ta inca met inmadayó ngem nupay casta dica ipato á lipatanca ingganat caano. Ta isipem cad no maiparbeng á iti sabung á taptapayaen ta maregreg quet manasánasen quet ti linnaaona ti sitataeng Liolioa ti aramatec á manglingay ta ananuen cad I... nasdemanac ti liday nupay ni patay caniac ti siuray ibilangconto á ragsacco á siuauayuay. Ata pinatuloymo la ti isisinam. ta ania cadi quet dica met magauidan ngem mapasamacmonto á liolioam no gapu quenca ti innac pacatacayan. Daytoy Vigan, á nagayayamam pudno á inca pinanaoan iti laguipmo dicanto idian iti uray no adinno á pagnaedam . Ngem ¡oh pusoc! ¿ania á sennaay ti sumquen quenca á liday?... ¡Oh I...! ¡ay! asiacpay ti impaaymo caniac á impabaclay. Ta ania la unay á limdó ti nagladingitan caniac ti naquemmo ta pimmanaoca á immadayo quet inranám pay unay iti caaoanco. Quet idinto ta saoenda quet innac nangeg diay Sto. Domingo ti ilalabasyo á saquitec dagus la á diac nacatimec ta luluac ti dumalines. Alá isunan quet ingaac daytoy innac panagsurat ta luluac ti manacanac no sica ti maipalaguip caniac. Aoatem toy naricut quenca á yabrasac. ta barucongmo ta pinagtalaonac, pinanaoánnac ta pinagtalaonac, ti sumangcangrona á pinagayat Adios I...! nupay no insinanac daoatco á dicanto caniac malipat, iti racsac oenno leddaang aoagannac ta madadaanacto met quenca á umarayat. Ngem amangan piman nagrigat ti sumina ti cayan-ayat ti arig á magudas ti cacaisuna unay á biag.

VERSIÓN DE LA ANTERIOR.

. . . . . . . . . . . . . ¿Dónde ya están aquellas finezas?... Ya pasaron, porque te has alejado; pero no pienses que algun tiempo me he de olvidar de tí.--Considera si conviene que una flor que tenemos en las manos, se caiga y se marchite, conservando aun el rocío que la fecunda.--No tengo más remedio que consolarme; ¡ay I...! ya me muero de pesar; pero resignado, espero la muerte como motivo de alegría.--Al fin, te has alejado como deseabas, y yo, ¡qué puedo hacer! sólo te diré que acaso celebres como motivo de satisfacción mi muerte.--Aunque te has alejado de este Vigan, donde habian deslizado tus felices dias, no te olvides de este pueblo, de quiera llegues.--Pero ¡oh, corazón! ¡qué pesar el tuyo! Oh I...! ay de mi, por este tormento, con que me has cargado!.--¿Qué disgusto has recibido de mí, porque hubiste de alejar precisamente en mi ausencia?--Cuando he oido que habiais pasado por Sto. Domingo, donde estaba yo, no he podido articular palabra alguna y las lágrimas brotaron de mis ojos.--Basta ya, voy á terminar de escribir, porque mis lágrimas no cesan de manar al acordarme de tí.--Recibe mi estrecho abrazo á tu pecho que me abandonó por otro amor.--Adiós I...! aunque me hayas separado, te ruego que no te olvides de mi; y en tus alegrías y pesares, llámame, que estaré siempre dispuesto á ayudarte.--Pero ¡qué penoso el estar separado de su amante! pues parece que se vá á acabar mi única [106] vida.

7.a

DESPEDIDA.

Timudem man ¡oh imnas! ni ayat, ti un-unnoy toy secnan ni rigat imatangam ¡oh puso! quet imutectecannac anusem á pali-ioen toy dacsangasat. Dacsangasat cunac ata maipusay toy naldaang unay á bangcay; ngem ni laguip dinto met bumalacday agnanayonto laeng nga sitatarubay. Cas panagpacada daguitoy á innac balbalicsen ta toy baguic maipanao cadaguita taeng, taeng ni ragsac, liolioa á innac lac-amen dinto met mapunas á innac panpanunuten. Silaladingit toy pusoc á agpacada adios laing; napusacsac á azucena iti sayumusom ti barucongco ipenpennaca tapno dinto maumag ti agdaplay á banglona Siaddaacto laeng ti taeng ni alinaay ta detoy panunut salensenán ni tarumpingay turubayennacto ni napait á liday quet isunto cañac ti mangay-ay-ay. Dios ti cumoyog, oh napnuan sayacsac nga esmanto daguiti agay-ayat; Dios ti cumuyog, salimetmetmo mangalasag ta tapno dayta sudim, tacnengmo ti di maracrac.

VERSIÓN DE LA ANTERIOR.

Escucha, hermosa, los ayes de este pesaroso amante; mira ¡oh corazón! (así suelen llamar los ilocanos á su adorada), examina con paciencia á este infeliz.--Infeliz, digo porque ya te separas de mí; pero tu memoria siempre estará fija en mí.--Estas palabras son ya de despedida; ya me voy (esta locución parece indicar lo contrario, es decir que quien parece irse, es el que se queda; es frecuente en los dialectos filipinos; y de aquí que suelen emplear el venir por ir y es porque así se usan sus equivalentes en los dialectos filipinos, p. ej. venir es umay en ilocano, é ir es innak. Ahora bien iré á tu casa se traduce por umayakto, verbo que literalmente significa vendré) á alejarme de tu regazo lleno de amor y de ternura; amor y ternura que no se borrarán de mi memoria.--Lleno de angustias mi corazón se despide; ¡adios bondad, blanca azucena, cuyo suave aroma lo guardará mi pecho!--Siempre el dolor no se ausentará en mi ser, y tu memoria será el balsamo de mis pesares--¡Dios te acompañe, oh llena de encantos, encantos que te atraerán adoradores! ¡Dios te acompañe! y tu prudencia sea el escudo de tu pureza y honradez.

8.a

QUEJAS DE UN AMANTE DESDEÑADO.

Nasnebanac ti nasaem á sasainnec, ay ayat! ta díman la agtanac ti lac-amec á tuoc quen rigat; isuna cadin, isunan; alá isunan yantangay detoy biag diac duaduaenen á suminan itoy baguic á dacsan gasat. ¡Ay ayat, ayaúnayen ti sanaang ni patay sumquen nacalcaldang, ta iti maysa nga agayat á dida pagayatan nacasacsaquit naquem á maimatangan. Narangas daguita laingmo quen sayacsacmo naulpit nadaoel, quítaem man toy silaladingit, ta naal-lilao man daguitoy matac idi á buybuyaec ta iti inanama quen talec isuda caniac ti namatalgued. Ngem eppes man daguidi á inanama ta diac impapan á castoy man ti tungpalna tungpal taném quet itan ti nagbanaganna detoy baguic ta isú caicarianna.

TRADUCCIÓN DE LA ANTERIOR.

Fluctúo en un mar de amargas lágrimas, ¡oh amor! no cesan mis pesares y tormentos; basta ya, basta de crueldades que ya mi vida, sin género de duda, se vá á escapar de mi desventurado cuerpo.--Oh amor! ¡Qué triste es morir desdeñado! inspira lástima ver á uno que ama y que no es correspondido.--Crueles son tus encantos, inhumana tu bondad; ¡oh tirana! dirige una mirada á este angustiado; mis ojos se han equivocado al entrever dulce esperanza;--Pero vanas resultaron aquellas esperanzas;... no sospechaba yo que el fin de mis amores sería una tumba, á donde me conduce mi desesperación.

Voy á concluir con una anécdota de Doña Leona Florentino.

Bernardo Favía, inspirado vate ilocanista, se hallaba en un apuro, porque no le satisfacía cierta estrofa de una composición suya; ya había compuesto y borrado muchas y maldecía á su numen porque no daba con lo que buscaba.

En esto, la señora se enteró de su apuro y le contestó á Favía:--Toma la pluma y escribe.

É improvisó una estrofa. Ésta no solamente satisfizo á Favía, sino que resultó mejor que cada una de las demás estrofas y que todo el poema.

VIII

Vamos á terminar este capítulo, reproduciendo la composición que dediqué al Papa Leon XIII por su jubileo sacerdotal, en el álbum poético ofrecido por el que fué Arzobispo de Manila, Excmo. é Ilustrísimo Sr. D. Fr. Pedro Payo.

LEON á naslag! ¿apayapay ayá, á nupay nacalcaldaang á baludca, napang-lao quet aoananca sanicuá, amin á lubong agrucbab quenca itá?... Essem, rag-ó, siddaao ti paltuadenna ti agbuya cadaguiti adú á cumablaao quenca, daguiti amin á cristiano ditoy dagá quen ar-ari á hereje nga agcacapigsá. Oh.... quet daguiti pay cabusormo á gura quen apalda quenca di masao luctanda ti Roma á carcelmo quet cunada: dayaoenyo, umasideg cayó. Ni Cristo incarina á dinacanto parucmaen ti rungsot ti Infierno, quet detoy á saona umanay á talguedmo nupay agsasaramusam daguiti rigatmo.

Xerxes, Alejandro Magno, Napoleon..., aoan cadaguitoy ti pumadpad quenca Leon; aoan ti nacabutbuteng á ejércitom, ngem ni Apo Dios quencat tumulong. Iti tinartarigagayanda saanda á naala, nupay adu quen agcacaingel daguidi buyotda; ngem ti Langit impaayna quenca, agsipud ti singpet, siribmo quen emma. Iturayam daguiti amin nga il-ili manipud Irlanda aguinga Ponapí, quet mangruguí Carolinas agtungpal Scoresby quet icutam daguiti adu á púsomi. Isut gapuna, Amami, dica agladingit ta inagaoandaca dagá quen gupit, no masapulmo pagturayam á cas langit... pagtoonem daguitoy púsomi iti taao á napait!

VERSIÓN CASTELLANA.

¡Leon ilustre! ¿por qué, siendo tú mísero preso, pobre y escaso de bienes temporales, todo el mundo se inclina hoy ante ti?

Causa gozo, alegría y admiración el contemplar ese inmenso gentío que acude á saludarte, destacándose entre tantos cristianos, representantes de poderosos Reyes y de príncipes herejes.

¡Oh! hasta tus enemigos, cuyo odio y envidia no se pueden expresar, abren hoy las puertas de Roma, en donde te tienen encerrado, y no pueden ménos de exclamar: ¡venid á saludar á ese Rey de misterioso poder!