Part 9

Cazabe. = Mang̃a torta, maroya ng̃a pagaboháton sa mg̃a indio, sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a gamót.

Cazador. = Tigpang̃áyam, tigposíl, tiglít-ag sa mang̃a langgam ug mg̃a mananáp, sa pagcóha caníla.

Cazcarria. = Pisac, yánang ng̃a napílit sa sidsid sa mg̃a saya ug sa mg̃a bisti ng̃a hatáas. * Ang sip-on, ang cogmo ng̃a nagahí sa talambóan, sa mang̃a bohó sa ilong.

Cazar. = Pagpang̃áyam, pagposíl sa mg̃a langgam ug sa mg̃a mananáp, paglít-ag caníla.

Cazo. = Tacho.

Cazuela. = Sodlánan ng̃a malíng̃in, sa yota.

CE

Cebadera. = Layág ng̃a itáod sa mg̃a sacayán, sa baupres.

Cebar. = Pagpacáon sa mg̃a mananáp, sa mang̃a baboy, &c., sa mg̃a calán-on ng̃a piníli, arón tomámboc sila. * Pagláming.

Cebo. = Ang mang̃a calán-on ng̃a ipacáon sa mang̃a mananáp, arón managtámboc sila. * Pólvora ng̃a ibútang sa bohó sa mg̃a lothang con sa mg̃a posil sa pagbóhi caníla. * Para pescar ó cazar. = Paon.

Cebolla. = Seboyas.

Cebon. = Lináming.

Cecear. = Pagyóng̃it, pagtóna tóna.

Ceceo. = Idem. * Pagcayóng̃it, pagcatóna tóna.

Ceceoso. = Tao ng̃a yong̃it, tigtóna tóna.

Cecina. = Tapa, tasajos, carne ng̃a inasínan ug binólad.

Cedazo. = Agágan sa binócboc, ayágan.

Ceder. = Paghátag, pagtógot. * Paghínay hinay, pagádang arang, pagoloóndang.

Cedro. = Laníbga.

Cédula. = Papel ng̃a diótay ng̃a pagasolátan sa bisan onsa ng̃a quinahánglan, ug ng̃a ihátag sa táuo ng̃a hingtúngdan. * Papel ng̃a pagasolátan sa mang̃a sogo sa mg̃a hari ug sa ilang pagbóot ug ng̃a guibotáng̃an sa sinógdan ug ing̃on niíni. * Aco ang Hari.

Céfiro. = Hang̃in ng̃a mahínay hinay.

Cegar. = Pagbotá. * Pagláin sa húna húna guícan sa mg̃a cailíbgon ng̃a mang̃íl-ad.

Cegato. = Ang dili macaquíta ug maáyo, halap halap.

Cegatoso. = Idem.

Ceguedad. = Pagcabotá. * Pagcaláin sa boot ug sa húna húna tong̃ód sa pagdáog sa mg̃a cailíbgon ng̃a daótan.

Ceguera. = Idem.

Ceja. = Quilay.

Cejar. = Pagsíbog, pagisíos. * Pagárang ádang, paghínay hinay, pagísol.

Cejijunto. = Ang guitódcan sa daghan ng̃a balahíbo sa mg̃a quilay.

Cejudo. = Idem.

Celada. = Pagcaátang sa lugar ng̃a tinágo, sa pagtágbo ug pagsógat sa bisan cansa ng̃a táuo sa calit, sa oaláy catáhap, ug sa oalá magtagána ug magándam ang guiatáng̃an. * Limbong, laláng. * Pagháb-on.

Celador. = Ang nagabántay, magbalántay, ang nagaátang, omalátang.

Celaje. = Pang̃ánod, dag-om.

Celar. = Atang, bantay. * Pagtimáan sa mg̃a paglíhoc, paglacát ug pagbóhat sa bisan cansa ng̃a táuo.

Celda. = Solód ng̃a guimpóy-an sa tagsa ca Padre ug sa mg̃a binócot, sa mg̃a monja, sa mg̃a convento.

Celebrante. = Ang Padre ng̃a nagamisa ug magamisa pa.

Celebrar. = Dayeg, bantog. * Pagtáhod sa cadaigánan, pagsíngba sa mg̃a toloóhan sa atong santos ng̃a Pagtóo. * Pagpiesta sa dagcóng pagcabántog. * Pagmisa sa mg̃a Padre.

Célebre. = Ang bantog caáyo, ang cating̃aláhan, banságon. * Táuo ng̃a matístis, sa maáyong boot, malipáyon.

Célebremente. = Sa pagcabántog.

Celebridad. = Dong̃og, bantog, bansag. * Ng̃atanán ng̃a guitagána ug guidóng̃an sa pagbóhat sa mg̃a piesta.

Celebro, coronilla. = Alimpólo. * Sesos. = Otoc. * Salabótan, caboótan.

Celemin. = Tacsánan maíng̃on íng̃on sa gantang.

Celeridad. = Pagcadalí, pagcalágmit.

Celeste. = Ng̃atanán ng̃a nahatong̃ód sa Lang̃it. * Ang nanong̃ód sa cabolahánan, sa pagnimayáan sa Lang̃it. * Ang may color ing̃on sa color sa Lang̃it.

Celestial. = Idem. * Ang hingpit, toman, maáyo oyamot.

Celestialmente. = Sa pagcabóot sa Lang̃it, sa pagbóot sa Dios. * Sa pagcahíngpit, sa pagcatóman.

Celibato. = Ang cahímtang sa pagcaolitáuo. * Táuo ng̃a oalá pa mamíño, apan ng̃a arang sia mamíño ug boot.

Celo. = Pagbántay sa masingcámot caáyo, pagbántay sa dong̃og ug sa paghimáya sa Dios. * Pagabobhó, pagaboghó.

Celoso. = Maaboghóon, ang magaboghó, aboghóan. * Ang nagabántay ug maáyo. * Sacayán ng̃a maquílas, ng̃a magataquílid, malíngga lingga.

Celosía. = Linála sa mg̃a papán ng̃a manípis ug haíctin ng̃a pagacúrus curúson, ng̃a guibínlan sa mang̃a bohó ng̃a diótay, sa pagsólong con ibútang na sa atubáng̃an sa mg̃a bentana ug con sa lain ba ng̃a lugar.

Celsitud. = Pagcahalángdon, pagcatáas, pagcadagcó.

Cementerio. = Lobóng̃an, lobng̃ánan, lolóbng̃an.

Cena. = Panihápon.

Cenáculo. = Solód ng̃a guipanihapónan ni Jesucristo ubán sa íang mg̃a guintón-an sa catapúsan ng̃a pagpanihápon, sa guisóndan ng̃a adlao sa íang Santos ng̃a Pagpasáquit.

Cenador. = Tigpanihápon, ang manihápon. * Lugar ng̃a malíng̃in sa mg̃a tanáman, ng̃a guitabónan ug guilandóng̃an sa mg̃a balágon, sa mg̃a paras con sa mang̃a cahoy.

Cenagal. = Pisácan, cayanáng̃an.

Cenagoso. = Ang naponó sa pisac, sa yánang.

Cenar. = Pagpanihápon.

Cencerrada. = Pagpatónog sa mg̃a bodyong, pagtáihop sa mg̃a song̃ay, pagbásal sa mg̃a caláha ug sa mang̃a tolotombága, pagbágting sa mg̃a ling̃ánay ng̃a diótay ug sa malágsot ug ting̃og, sa pagtíao sa mg̃a tigólang ng̃a namíño, sa nahaónang gabíy sa pagcasál caníla.

Cencerrear. = Idem.

Cencerro. = Ling̃ánay ng̃a diótay sa puthao ng̃a manípis, con sa tombága ba, ng̃a guinabítay sa liog sa mg̃a baca, sa mg̃a carnero, &c.

Cenefa. = Tinábas ng̃a panápton ng̃a ibótang ug ibalábag, dapit sa itáas, sa mg̃a cortina, sa mg̃a tabil, sa mg̃a pabellon, &c.

Ceniciento. = Ang may color sa abó.

Cenit. = Ang lugar sa Lang̃it ng̃a natónton ug atúbang sa atong mg̃a olo.

Ceniza. = Abó.

Cenizoso. = Bisan onsa ng̃a sináctan sa abó.

Censatario. = Omalábang.

Censo. = Abang.

Censura. = Ang paghúna húna ug pagásoy sa pagcaáyo con sa pagcadaótan sa mg̃a libro, sa obos na guibása. * Castigo sa mg̃a saláan ng̃a ibótang sa mg̃a ponóan sa santa Iglesia, ng̃a ang̃ay ug ing̃on sa nahamótang sa mg̃a tolománon ng̃a guing̃alan ug cánones.

Censurar. V. Censura.

Centella. = Linti. * Biti ng̃a caláyo, aligáto.

Centellear. V. Brillar.

Centelleo. V. Brillo.

Centena. = Usá ca gatús.

Centenario. = Ang tiempo sa usá ca gatús ng̃a túig. * Táuo ng̃a may edad sa usá ca gatús ca túig.

Centeno. = Tanóm ng̃a maíng̃on íng̃on sa trigo.

Centésimo. = Ang macatúman ug macajusto sa isip sa usá ca gatús.

Centinela. = Bisan quinsa ng̃a táuo ng̃a nagabántay, bantay, magbalántay, ang nagaátang sa bisan díin.

Central. = Ang nahatong̃ód sa talioála sa bisan onsa.

Centro. = Ang talioála sa bisan onsa.

Centurion. = Ang ponóan, ang pang̃ólo, sa cánhing tiempo, sa usá ca tapoc sa mg̃a soldados, sa pila ca soldados.

Ceñidor. = Bacos.

Ceñír. = Pagbácos, pagsángbod.

Ceño. = Pagcabolíng-it, pagcaísog sa nauong sa táuo.

Ceñudo. = Táuo sa maísog ug bolíng-it ng̃a nauong.

Cepa, tronco de plátano. = Olo. * Tronco de vides, árboles, &c. = Ponóan.

Cepillo para cepillar madera. = Sipiyo. * Para limpiar ropa. * Escoba. * Para echar ó poner limosna. = Alcansía, sodlánan, bolotáng̃an sa salipí, sa limos.

Cepo. = Bilanggóan. * Capandáyan, lit-ag sa pagdácop sa mg̃a mananáp. * Caban ng̃a diótay ng̃a yinaoíhan, ng̃a bolotáng̃an sa salapí, sa limos, sa mg̃a Singbahán, sa mg̃a preso, &c.

Cera. = Talo. * De los oidos. = Atóle.

Cerato. = Pasta, sinácot sa talo ug salong ng̃a igapílit sa papel.

Cerbatana. = Sop-ot, lothang ng̃a hatáas.

Cerca. = Alad, siclat. * Dapit, hadóol, hapit.

Cercado. = Lugar, tanáman, laoerta, &c., ng̃a guilibótan sa mg̃a cahoy con mg̃a caoáyan, ng̃a guiálad.

Cercanía. = Cadoólan, cadóol.

Cercano. = Hadóol, hapit.

Cercar. = Paglibót, paglípot, pagalídong. * Pagsíclat, pagálad, licos.

Cercenar. = Pagpótol, pagtábas sa daplin sa bisan onsa, paghinolíbis. * Pagdolodagínot, pagpótol potol sa gasto.

Cerciorar. = Pagmatúod.

Cerco. V. Cerca y Cercar. * De sol ó luna. = Alídong, payong, alíding.

Cerda. = Balahíbo sa baboy, sa cabayo, &c., balócag.

Cerdo. = Baboy.

Cerdoso. = Ang may daghan ng̃a mg̃a balahíbo.

Cerdudo. = Idem. * Táuo ng̃a guitódcan sa daghan ng̃a balahíbo sa dughan.

Cereal. = Humáy, maís, &c.

Cerebelo. = Tingcoy.

Ceremonia. = Ang mg̃a bohat ng̃a nagacaláin lain ng̃a pagaboháton sa Singbahán ug sa bisan díin, sa pagsíngba sa ng̃atanán ng̃a canhic Dios, ug sa pagtáhod sa canhic calibótan.

Ceremonial. = Libro ng̃a sinolátan sa ng̃atanán ng̃a arang boháton sa cadaygánan.

Cerería. = Baláy ng̃a pagabohátan ug pagabaligyáan sa talo, ug sa mang̃a candela, ug hasta sa matám-is.

Cerero. = Táuo ng̃a nagabóhat ug nagabalígya sa talo. * Táuo ng̃a tigsóroy sódoy lamang sa oaláy bohat.

Cerilla. = Candela ng̃a diótay ug manípis caáyo.

Cerner. = Agag, ayag.

Cernidillo. = Olan ng̃a binabáye, talígbos.

Cernido. = Inágag, ináyag.

Cernidura. = Inagágan, inayágan.

Ceroferario. = Ang nagadála ug nagatábiog sa incensario.

Cerote. V. Cerato. * Cahádloc, catálao.

Cerradero. = Bisan onsa ng̃a sinararáhan ug ang igasára.

Cerradura. = Yaoíhan.

Cerraja. = Idem.

Cerrajería. = Baláy ng̃a pagabohátan ug pagabaligyáan sa mg̃a yaoíhan, salsalán.

Cerrajero. = Ang nagabóhat sa mg̃a yaoíhan, mananálsal.

Cerrar. = Sara, yaoi, locob, tabon. * Cerrarse la boca. = Tac-om, ong̃ot, picot. * Los ojos. = Pióng. * El puño. = Comó, comcom.

Cerrarse el orificio. = Quilpot. * El tiempo, oscurecerse. = Ng̃iob, dag-om, ng̃it ng̃it. * Herida. = Olat, pilot.

Cerrazon. V. Cerrarse el tiempo, &c.

Cerril. = Yota ng̃a capangpáng̃an, cabatóan. * Táuo ng̃a borong, boquídnon, ihaláson, loog, simaron.

Cerro. = Boquid, bang̃ílid, baquílid.

Cerrojo. = Pothao ng̃a igatranca sa mg̃a tacop ug mg̃a talambóan.

Certeza. = Pagsáyod, casayódan.

Certidumbre. = Idem.

Certificacion. = Camatoódan sa bisan onsa.

Certificado. = Idem.

Certificador. = Ang nagapamatúod.

Certificar. = Pagmatúod.

Cervato. = Anac ng̃a diótay sa osa.

Cerveza. = Ilímnon ng̃a nagáma sa tobig ng̃a hinolóman sa trigo con sa cebada ug sa dagámi ng̃a guihing̃álan ug lúpulo.

Cerviguillo. = Tingcoy, tangcógo.

Cerviz. = Idem.

Cesar. = Adang, ondang, poyo, honóng.

Cesta. = Bocág ng̃a diótay, tagácan.

Cesto. = Bocág. * V. Canasta.

Cetáceo. = Isda ng̃a dagcóan, sa dagat.

Cetrino. = Color ng̃a molomaítom ug boloberde.

Cetro. = Cahoy sa salapí con sa boláoan, ng̃a linabráhan ug maáyo, ng̃a timáan sa pagcahalángdon sa mg̃a hari.

CI

Cia. = Bocóg sa payod.

Ciaboga. = Ang pagtóyoc sa mg̃a sacayán ng̃a may gayóng, sa paggáod sa mg̃a gomaláod sa luyo ug sa pagsía, sa pagsíbog.

Ciar. = Sía, sibog, isol, isíos.

Cicatería. = Pagcahícao, pagcacáguis.

Cicatero. = Hicaoán, daginótan, caguísan.

Cicatriz. = Olat.

Cicatrizar. = Pagólat, pagpílot sa mg̃a samad.

Cidra. = Bong̃a ng̃a matng̃on ing̃on sa limon, sa soá, sooá.

Ciegas (a). = Sa pagcaoaláy huna huna, sa pagcaoaláy boot, sa oaláy sugá.

Ciego. = Botá, bolag.

Cielo. = Lang̃it. * Paghimáya sa lang̃it, capaládan, cabolahánan, caolgánan, paholáyan. * De pabellon. = Lang̃it lang̃it.

Ciempies. = Olahípan, tipál-o.

Cien. = Usá ca gatús.

Ciencia. = Quinaárman, caálam.

Cieno. = Yánang, pisac, yota ng̃a mahágcot, lapoc.

Ciento. V. Cien. * Pies. V. Ciempies.

Cierne. = Bolac sa mg̃a cahoy.

Ciertamente. = Sa pagcamatúod, matúod.

Ciertísimo. = Matúod oyámut, caáyo.

Cierto. = Matúod, sayod, dayág.

Cierva. = Osa ng̃a baye.

Ciervo. = Osa ng̃a laqui.

Cifra. = Pagsólat, solat ng̃a dili pagabotáng̃an sa mg̃a letra ng̃atanán, dinalíng polong.

Cigarra. = Gang̃ís.

Cigarrero. = Ang nagabóhat ug nagabalígya sa mg̃a tinóstos ng̃a tabaco.

Cigarro. = Tinóstos ng̃a tabaco, dahon ng̃a tabaco ng̃a liníquit, tabaco ng̃a tinádtad ng̃a pino ug magamáy caáyo ng̃a pinótos, liníquit con binódbod sa papel.

Cigüeña. = Langgam sa España ng̃a dagcó sa manóc: nagasálag sa mg̃a campanario.

Cilicio. = Bisti ng̃a maháit caáyo ng̃a guibisti sa mg̃a táuo ng̃a mapenitenciáhon. * Bacos ng̃a guitaólan sa mg̃a talicalá ng̃a toncan con sa mg̃a balabíbo sa baboy con sa cabayo, ng̃a ibácos ng̃a dapat sa onód sa buot magpasáquet sa laoas.

Cilindro. = Bisan onsa ng̃a cahoy, puthao, &c., ng̃a hatáas ug malíng̃in.

Cima. = Catapúsan, casalpóng̃an sa mg̃a caboquílan, quinabontólan. * Catapúsan sa bisan onsa.

Cimarron. = Loog, ihaláson, simarón.

Cimbalillo. = Ling̃ánay ng̃a diótay.

Cimborrio. = Atóp sa mg̃a Singbahán ng̃a nahatong̃ód dapit sa altal mayor con ponóan, ug magasácop sa mg̃a arco sa mg̃a capilla con sa crucero.

Cimbra. = Tináod ng̃a binóhat sa mg̃a cahoy, sa paggáma sa mang̃a arco sa bató.

Cimbrar. = Boyoc, patoc patoc.

Cimentar. = Pagbóhat sa mg̃a cimientos con mang̃a tilindógan sa bisan onsang baláya, cota, baluarte, &c.

Cimiento. = Cotang malíg-on ng̃a pagaboháton sa ilálom sa yota, ng̃a pagatódcan ug pagatindógan sa baláy, muralla, cota baluarte, &c., ng̃a buot boháton.

Cinamomo. = Cahoy: ang íang bolac mahomót man.

Cincel. = Sinsel, puthao ng̃a capin sa usá ca dang̃áo ang cahitáson, sa matalinis ug maháit sa tomóy: bale sa paglabra sa mg̃a bató ug mg̃a tombága, ug sa paglíloc niána. * Patic.

Cincelar. = Paglabra ug paglíloc sa mg̃a bató sa mg̃a tombága ug sa pothao.

Cinco. = Limá.

Cincuenta. = Calím-an.

Cincha. = Bacos sa panit con sa lain pa ng̃a hilimóon ng̃a ibácos sa mg̃a cabayo sa ilálom sa ílang tian, ug igabáat sa siya ng̃a guibótang sa ílang bocó bocó arón dili mahólog. * Baghot.

Cinchar. = Paghógot sa bacos, sa sinsa, (cincha) sa mg̃a cabayo, &c., arón dili mahólog ug madál-os ang siya.

Cincho. = Bacos ng̃a panit ng̃a igabácoo sa laoas sa mg̃a mamomóo ug sa magbobóhat sa yota, arón maínit ang ilang cotó cotó.

Cíngulo. = Pisi, sagioálo, cordon con sinta sa hilo, igagáma, &c., ng̃a igabácos sa mg̃a Padre sa ilang haoac sa ibábao sa alba, may mg̃a ponpon sa isigcatomóy.

Cinta. = Hinábol sa hílo, igagáma, &c., ng̃a hatáas ug haíctin, nanagcaláin lain ang ilang color. * Encinta. = Babáye ng̃a samcon, mabdos.

Circuito. = Ang nahasácop sa bisan onsa ng̃a guilibótan, calíbot, calibótan.

Circulacion. = Paplacát sa libót, pagcalibót.

Circular. = Libót, lipot, licos. * Solat ng̃a guican sa bisan cansa ng̃a ponoána, ng̃a guipaágui agui sa daghan ng̃a mg̃a sacop, arón managtóman sa guisógo dihá. * Ang salapí ug ang mg̃a balíta, mang̃a polong ug mg̃a soguílon ng̃a nanagágui sa daghánan ng̃a mg̃a táuo.

Círculo. = Malíng̃in, alíndong, alíding.

Circuncidar. = Pagtóli.

Circuncision. = Idem, pagcatóli. * Piesta, adlao sa pagquíta ug pagdála ni María Santísima can Jesucristo ng̃a Guinóo ta sa Sinbahán sa Jerusalém, sa pagtóli canía.

Circunferencia. V. Círculo.

Circunspeccion. = Pagcalígdong, pagcaboótan, pagcaámbong.

Circunspecto. = Malígdong, maámbong, boótan.

Circunstancia. = Cahigayónan. * Quinahánglan sa bisan onsa.

Circunstanciadamente. = Sa pagcatóman, sa oaláy colang ug bisan onsa.

Circunstanciado. = Ang guiásoy, ug hingsáydan ug maáyo, sa toman.

Circunstante. = Ang nagalibót sa bisan onsa. * Ang nagaatóbang, ang nagaátang, ang nagatámbong, tomalámbong, omatóbang, tigátang.

Circunvalacion. = Pagcalibót, pagcalípot, pagcalícos.

Circunvalar. = Lipot, libót, licos.

Circunvecino. = Ang nagapoyó sa hadóol, hapit, tong̃ód, silíng̃an.

Cirial. = Candelero ng̃a hatáas, bolotáng̃an sa candela ng̃a guidála sa mg̃a cristan sa mg̃a piesta sa Singbahán.

Cirineo. = Tomalábang, ang nagatábang sa bisan onsang bohat.

Cirio. = Candela ng̃a dagcó, hatáas ug mabagá. * Candela labing mabagá ng̃a guitolpócan sa limá ca tipac, pedazo ng̃a diótay, sa insienso, sa pagcadágoay sa cruz, ng̃a pagbendicionan sa Singbahán sa Sábado santo, ug pagadagcótan sa tiempo sa pagmisa, hasta sa adlao sa pagsáca ni Jesucristo sa mg̃a Lang̃it.

Cirro. = Hobág ng̃a daútan caáyo, bisan ng̃a díli maól-ol sa canónay.

Ciruela. = Bong̃a sa España, siriela, siriuela.

Ciruelo. = Cahoy ng̃a magabóng̃a sa ciruelas, sa mg̃a sirioelas.

Cirujia. = Quinaádman sa pagcamananámbal.

Cirujano. = Mananámbal.

CL

Clavado. = Ang guilánsang. * Ang moátang sa horas ng̃a catongdánan, sa bisan díin, ang díli magasálang, ang díli mocólang sa iang catong̃ód.

Clavar. = Paglánsang.

Clavazon. = Pagcadághan, cadaghánan sa mg̃a lansang.

Clave. = Bató ng̃a igasángcap, igasára sa mg̃a arco, ang catapásan ng̃a bató ng̃a itáod sa mg̃a arco.

Clavel. = Bolac.

Clavera. = Bohó sa pagsóol sa mg̃a lansang ug sa pagbóhat ug pagbácbac sa mg̃a olo.

Clavero. = Táuo ng̃a nagabáton sa yaoe sa bisan diin ng̃a tacús pagabantáyan.

Clavetear. = Pagdáyan dáyan sa bisan onsa sa mang̃a lansang sa boláoan, sa salapí con sa tombága.

Clavija. = Clavijas.

Clavijero. = Pothao con cahoy ng̃a hatáas ug haíctin, ng̃a guitaólan sa mg̃a clavijas sa mang̃a tolónggon ng̃a may coldas.

Clavo. = Lansang. * Cobal. * Panácot ng̃a guing̃álan ug clavo, ng̃a maíng̃on ing̃on sa dagoay sa lansang.

Clemencia. = Pagpoáng̃od.

Clemente. = Mapoang̃ódon, tigpoáng̃od.

Clementísimo. = Mapoang̃óron oyámot.

Clerecía. = Cadaghánan, pagcadághan, catilíngban sa mg̃a Padre ng̃a díli Religioso, ng̃a díli managpoyó sa mg̃a convento.

Clerical. = Ang nanong̃ód sa mg̃a clérigo.

Clericato. = Cahímtang sa mg̃a clérigo.

Clérigo. = Padre ng̃a díli mapoyó sa convento. * Táuo ng̃a guioldenáhan, ug nagasílbi sa Singbahán.

Clerizonte. = Padre ng̃a clérigo sa malágsot ng̃a bisti, ug ng̃a díli maáyo ang iang pagatúbang.

Clero. = Cadaghánan sa mg̃a táuo, ng̃a nanagsílbi sa Singbahán, ng̃a guioldenáhan.

Cliente. = Tinabáng̃an, linabánan, ang guilabánan, guitabáng̃an, guitogótan sa dalángpan.

Clientela. = Pagcalában, pagcatábang, pagtógot ug dalángpan sa mg̃a salapían, sa mg̃a adonáhan ug mg̃a gamhánan, sa mg̃a hang̃ol ug mg̃a macalolóoy.

Clin. V. Crin.

Cloaca. = Alaguían, lugar, sandayóng ng̃a pagabaháan ug pagaaguían sa tobig ng̃a mahógao sa mg̃a calongsódan.

Cloquear. = Pagpótac sa mg̃a manóc ng̃a baye, ug labí pa sa mg̃a lomlom.

Clueca. = Manóc ng̃a lomlom, ug ang ubán pang mg̃a langgam.

Clueco. = Táuo ng̃a tigúlang ug malóya na caáyo.

CO

Coaccion. = Pagpógos, paglógos, pagpílit sa bisan cansa ng̃a táuo, arón magbóhat con mamólong sa bisan onsa.

Coacervar. = Ipon, ting̃ób, tapoc, ogdo.

Coadjutor. = Tomalábang, tabang, loyo loyo, ubán, ang nagatábang.

Coadyuvar. = Tabang. * Atang. * Tampo. * Obán.

Coagulacion. = Pagcatibúoc sa tobig, dogó, nana, &c.

Coagular. = Pagtibúoc sa vino, gatas, tobig, &c., hagcot, bonol.

Coartar. = Pagbósong, díli pagtógot sa toman sa bisan onsa.

Cobarde. = Taláoan, maharlócon, matahápon.

Cobardemente. = Pagcatálao.

Cobardía. = Catálao, cahárloc.

Cobertera. = Taclob, simpi, totob.

Cobertizo. = Balong balong, atop atop.

Cobertor. = Habol, tabon, taclap.

Cobertura. = Tabon, taclap.

Cobija. = Pandong, mantiya.

Cobijar. = Pagtábon pagtáclap, paghábol.

Cobrador. = Maniníng̃il.

Cobranza. = Pagtíng̃il, pagcatíng̃il.

Cobrar. = Ting̃il, sing̃il.

Cobre. = Tombága.

Cobro. V. Cobranza.

Cocar. = Pagparáyeg.

Coccion. = Pagcalóto, pagcahílis.

Cocear. = Tindac. * Pagsócol, paglális.

Cocer. = Paglóto, paglatá.

Cocido. = Ang laolla, loto.

Cocimiento. = Linóto, liná-ga, linatá.

Cocina. = Pagalotóan sa mg̃a calán-on, abó, dapóg, pang̃alayóhan.

Cocinar. = Pangpang̃aláyo.

Cocinero. = Cocinero, ang nang̃aláyo.

Coco, palma y fruta. = Lobí. * Fruta tierna. = Botong.

Cochambre. = Bisan onsa ng̃a mahógao ug mabahó.

Cochambroso. = Táuo ng̃a mabahó, hogáoan.

Coche. = Coche, galíng̃an.

Cochero. = Ang magabántay ug magahópot sa mg̃a mananáp ng̃a managgóyod sa coche.

Cochina. = Baboy ng̃a baye. * Parendera. = Anáyon.

Cochinería. = Hugao, cahogáoan.

Cochinillo. = Bactin.

Cochino. = Baboy. * Cebon. = Lináming.

Codaste. = Ang bahin ng̃a catapósan sa onáyan sa mg̃a sacayán, ng̃a dapit sa bansálan, pamálong.

Codazo. = Pagpócpoc ng̃a guipócpoc sa sico.

Codear. = Idem. * Paglihoc sa mg̃a sico.

Códice. = Libro ng̃a sinolátan sa mg̃a solat ng̃a daan, caráan.

Codicia. = Cahícao, pagcadaginot, cacáguis.

Codiciable. = Ang tacós ng̃a angcónon, ng̃a higogmáon, ng̃a boóton, ng̃a ibgan. * Mailíbgon.

Codiciante. = Hicáoan, maibógon, daginótan, caguísan, sinacóan.

Codiciar. = Hicao, daguínot, ibog, caguis.

Codicilo. = Camatoódan ng̃a guisolátan sa caogalíng̃on ng̃a pagbóot sa bisan cansa sa tong̃ód sa íang cabílin.

Codiciosamente. = Sa cahícao, sa pagcadagínot.

Codiciosísimo. = Ang hicáoan caáyo, ang daginótan oyámot, ang maibógon ng̃a tood.

Código. = Libro ng̃a sinolátan sa mg̃a batásan, mang̃a leyes, ng̃a guipabaláod ug guipabántog sa mg̃a hari.

Codo. = Sico. * Socod ng̃a hatáas maíng̃on sa cahitáson cotob sa sico hasta sa tomóy sa mg̃a todlo, sa binóclad ang camót.

Codorniz. = Langgam sa España.

Coepíscopo. = Isigcaobispo.

Coercion. = Pagcapogóng, pagcaháoid.

Coercitivo. = Ang nagapógong, ang nagaháoid.

Coetáneo. = Dong̃an, talidóng̃an.

Cofa. = Salog salog ng̃a guibótang sa olo con sa tomóy sa mg̃a taládoc sa mg̃a sacayán.

Cofin. = Bocág. * V. Canasta.

Cofrade. = Táuo ng̃a nahasácop sa bisan onsa ng̃a cofradía.

Cofradía. = Catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a maampóon ng̃a nanaghiósa síla sa pagtóman sa mg̃a bohat ng̃a maáyo ug sa calóoy.

Cofre. = Caban, panonódlan sa bisti ug sa bisan onsa, guisápao sa goa sa panit, ug sa solód sa panápton con sa papel ng̃a binólac bolácan ug malíg-on.

Cogedero. = Coloháon, ang masáyon macóha.

Cogedizo. = Idem.

Cogedor. = Comolóha, ang magacóha.

Coger. = Coha. * V. Agarrar, agarrarse. * Pagdaguínot sa mg̃a bong̃a, pagsápi, pagcótlo, pagáni. * Sangcap.

Cognacion. = Pagcacaobánan ng̃a guican sa maong mang̃a tigúlang.

Cognomento. = Bansag.

Cogollo. = Odlot.

Cogote. = Tingcoy, tangcógo.

Cohabitacion. = Pagcaípon, pagcalóon, pagpoyó sa usá ca baláy, duhá ca táuo, babáye ug laláqui, mang̃a miño con camaáyo ba.

Cohabitar. = Pagpuyó maíng̃on sa pagpuyó sa mang̃a miño.

Cohechar. = Paghópo, pagcúha sa maáyong paghócom con sentencia, tong̃ód sa mg̃a hatag, mg̃a regalo ug mg̃a gasa ng̃a ihátag sa mg̃a testigos, sa hocom, con sa lain táuo.

Cohecho. = Ang pagábi abi, pagregalo ug paggása sa hocom con sa lain táuo, tong̃od sa iang pagaboháton, ug arón magalában, bisan ng̃a díli mahamótang sa casadáng̃an, sa maong táuo ng̃a nagaregalo.

Coheredero. = Dong̃an sa pagdáoat sa cabílin.

Coherencia. = Pagcaáng̃ay, pagcaóyon sa mg̃a botang.

Coherente. = Bisan onsa ng̃a moóyon, moáng̃ay sa bisan onsa.

Cohete. = Pinotol sa bagácay con postánan sa papel ng̃a guibódbod ug maáyo sa quilis ug binólit sa salong, dapit sa gao, ng̃a pagasódlan sa pólvora ug ipalópad sa obos na guisilsílan sa caláyo.

Cohibir. = Pagpógong, pagháoid.

Coime. = Magbalántay sa bolang, ang modáoat sa baláidon tong̃ód sa pagsábong ug pagláboc sa mang̃a manóc.

Coincidir. = Pagáng̃ay, pagóyon sa usá ca botang sa lain ng̃a botang.

Cóito. = Pagcaípon, pagcadóol sa duhá ca táuo, laláqui ug babáye, pagcahiósa, pagcahiláoas, pagpacasalá.

Cojear. = Pagpíang, pagquíang quíaug. * Pagcólang sa catadóng̃an.

Cojera. = Pagcapíang, pagcaquíang quíang.

Cojijoso. = Táuo ng̃a madalí sasaquétan, ang madalí mahagáoad, ug guióbsan sa boot.

Cojin. = Onlánan ng̃a dagcó ug sa mapóla ng̃a sapao, ng̃a ibótang sa mg̃a Singbahán arón lodhan sa mg̃a Padre, sa mg̃a Obispo ug sa Capitan General.

Cojo. = Táuo ug piáng, ng̃a nagaquíang quíang, ang nagaquíhod.

Col. = Coles.

Cola. = Icog. * Cola ng̃a ipil lit.

Colaborador. = Ang nagatábang, ang loyo loyo, ang miobán sa pagbóhat sa bisan onsa.

Colacion. = Pagcatándig, pagcatándi. * Pagdáoat sa mg̃a Padre sa ilang pagcacura, sa guitagáan na sila sa camatoódan ng̃a guican sa Sr. Vice-Patrono Real ug sa Sr. Obispo, ug ing̃on ng̃a nahamótang sa mg̃a tolománon sa Singbahán. * Pagcáon ng̃a igo sa casadáng̃an, sa mg̃a calán-on ng̃a magáan, sa pagcagabíy sa adlao ng̃a guipoasáhan.

Colada. = Pagbacá sa mg̃a panápton ug ang panápton ng̃a guibáchan.

Coladero. = Saláhan.

Colador. = Idem.

Coladura. = Pagcasála, pagsála.

Colar. = Idem. * V. Colacion hasta sa pagcáon.

Colateral. = Ang bahin sa mg̃a baláy sa mg̃a Singbahán, &c., ng̃a anáa sa loyo ug sa loyo, ang mg̃a solód, ang mg̃a altal, &c., ng̃a nahamótang dapit sa toó ug dapit sa oála. * Caobánan ng̃a díli gomícan sa maong guinicánan, ing̃on sa mang̃a bayáo, &c.

Colcha. = Tabon sa higdáan, habol ng̃a mabóg-at, silbi sa pagdáyan dáyan sa catre ug sa tiempo sa tugnao.

Colchon. = Onlánan ng̃a dagcó ng̃a nagasángcap sa tibúoc ng̃a catre con higdáan, ang guisódlan sa lana sa mg̃a carnero, sa gapas con sa balahíbo ng̃a diótay, mahómoc ug magamáy sa manóc. * Cama.

Colear. = Paglíhoc sa icog.

Coleccion. = Pagcaípon, pagcatápoc, pagcating̃ób sa bisan onsa.