Part 10

Colecta. = Mg̃a pagámpo con mg̃a pang̃adyéon ng̃a guibása ug guipang̃ádye sa mg̃a Padre ng̃a nanagmisa.

Colectivamente. V. Coleccion.

Colector. = Ang nagatápoc, ang magapating̃ób. * Maniníng̃il, ang nagatíng̃il sa mg̃a paninínglon.

Colega. = Isigcatinón-an, caobán sa escolahán, sa pagestudio.

Colegial. = Táuo ng̃a sacop sa colegio.

Colegio. = Cadaghánan, catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a nanagpoyó sa baláy ng̃a pagatón-an sa mg̃a quinaádman. * Ang maong baláy ng̃a pagatón-an, escolahán. * Convento sa mg̃a Padre ng̃a pagatón-an sa mg̃a báta.

Cólera. = Laoay ng̃a mahágcot, ng̃a nagacaláin lain ug color, ng̃a magáma sa atáy. * Casocó, caligótgot, caáquig, capong̃ót. * Morbo. = Soca ug calíbang. * Saquét ng̃a maháit ug macálit caáyo, ng̃a guiobánan sa pagsóca, sa pagcalíbang, sa pagbánhod ug pagquíoi sa mg̃a tíil ug mg̃a camót, ug sa mabáscog ng̃a hilánat.

Colérico. = Táuo ng̃a pongtánon, ng̃a madalí ug masáyon masocó, manoyó ug maligótgot.

Coleta. = Bohóc ng̃a paságdan arón tomóbo dapit sa tangcógo.

Colgadero. = Bisan onsa ng̃a bibitáyon. * Lugar ug bisan onsa ng̃a pagabitáyan.

Colgadizo. = Atop atop, balong balong.

Colgador. = Papán ng̃a manípis ng̃a may togdánan ng̃a hatáas, sa pagbítay sa mg̃a pisi ng̃a sablayán sa mg̃a papel ng̃a guican sa imprenta, hinólma na, arón mamalá.

Colgadura. = Tabil, bitay bitay.

Colgajo. = Bisan onsa ng̃a tinábas, panápton con nóog ng̃a nabítay, bitay bitay.

Colgante. = Ang nabítay.

Colgar cortinas, pabellones, &c. = Sablay, tabil, bitay. * Ropa, &c., para que se enjugue ó seque. = Sablay, bulad, hulaybay. * Cuadro ú otra cosa arrimada á la pared. = Sab-ong, sad-ong. * Globo ó cosa semejante. = Bitay.

Colgarse alguno. V. Ahogar, ahogarse alguno, colgarse.

Cólica. V. Cólico, &c.

Cólico, dolor cólico. = Sool, saquét ng̃a maháit ug mabáscog sa tian.

Colicuar. = Pagtónao sa bisan onsa.

Coliflor. = Otan maíng̃on ing̃on sa coles.

Coligacion. = Pagcahiósa, pagcaípon, pagcasábot.

Coligante. = Ang may capolong̃ánan contra sa lain, ang magalális sa lain.

Coligarse. = Ipon, ting̃ób, sabot, pagpólong polong, paghiósa.

Colina. = Bang̃ílid, baquílid, bongtod, handig.

Colirio. = Tobig ng̃a sináctan sa nagacaláin ng̃a mang̃a tambal ng̃a italámbal sa mg̃a matá.

Coliseo. = Lugar ng̃a pagabohátan sa mg̃a dola ng̃a pagaanháan ug tambóng̃an sa cadaghánan.

Colision. = Pabcadósdos, pagcabáng̃os. * Pagcalónlon.

Colmadamente. = Sa pagcaólong, sa pagcaótong ótong.

Colmar alguna medida de áridos. = Olong, otong otong, ponó caáyo. * Paghátag sa pagcalólot.

Colmena. = Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa odlan sa mang̃a potiócan.

Colmenar. = Idem.

Colmillazo. = Pagtang̃ág, pagsámad sa tang̃ó.

Colmillo. = Tang̃ó.

Colmilludo. = Tang̃óhon, ang may dagcóng tang̃ó.

Colmo. = Caólong, caótong ótong. * Catapósan, pagcatóman, pagcatibáoas sa bisan onsa.

Colocacion. = Pagcabótang, pagcahósay, pagcalíngcod, pagcaáng̃ay.

Colocar. = Botang, lingcod, ang̃ay. * Pagbótang sa bisan cansa ng̃a táuo sa estado, sa pagcamíño, sa pagcapadre, con sa bisan onsa ng̃a opicio.

Colodrillo. = Tigcoy, tangcógo.

Colonia. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a guisógo arón managpoyó sa usá ca lugar ng̃a halayó sa ilang guicataóhan, ug ang maong lugar ng̃a guiadtóan. * Tobig ng̃a mahomót, ng̃a guing̃álan ug colonia.

Colono. = Ang nagapuyó sa colonia. * Ang táuo ng̃a nagaábang sa yota sa pagbóhat niána.

Coloquíntida. = Tanóm sa mapáit ng̃a bong̃a.

Coloquio. = Soiti, soguílon, pagpólong, cagóla.

Color. = Color.

Colorado. = Mapolá. * Mang̃a soguílon ng̃a molomaláo-ay, molomang̃íl-ad.

Colorante. = Bisan onsa ng̃a itilína icatína.

Colorar. = Pagpíntal, pagtína. * Pagpolá sa nauong sa táno, guican sa saquét con sa caólao ba.

Colorear. = Pagsománg̃il, pagsáng̃il. * Pagpolá polá.

Colorido. = Pagcasacót sa daghánan ng̃a mg̃a color.

Colorin. = Langgam. * Color ng̃a maáyo ug ng̃a molabáo sa obán ng̃a mg̃a color.

Colosal. = Bisan onsa ng̃a labíng dagcó sa obán ng̃a isigcaíng̃on.

Coloso. = Idem.

Columbrar. = Quita, tan-ao, solóng. * Tahap, taghap.

Columna. = Haligue sa cota con sa cahoy ng̃a malíng̃in, con sa lain ng̃a dagoay.

Columpiar. = Doyan, tabog, tabiog.

Columpio. = Idem.

Colla. = Hang̃in ng̃a mahorós ng̃a madógay toló, opát, oaló ug capin, osáhay, ca adlao.

Collado. V. Colina.

Collar. = Culentas, cuentas, rosario, talicalá sa boláoan, &c., ng̃a ibítay sa liog.

Collera. = Liógan.

Comadre. = Mare. * Mananábang.

Comadreja. = Mananáp ng̃a maíng̃on ing̃ón sa ilagá, apan dagcó.

Comadron. = Laláque ng̃a manábang sa mg̃a babáye sa ilang pagánac.

Comandancia. = Pagcacomandante.

Comandante. = Pang̃ólo, magbolóot, ang magasógo ug magabóot sa pila ca táuo ng̃a nahasácop sa iang gahóm. * Ang magasógo ug magabóot sa obán ng̃a mg̃a ponóan ng̃a obus canía. * Ang magabóot ug magahópot sa mg̃a sacayán sa hari.

Comandar. = Pagsógo sa mg̃a soldados.

Comarca. = Cootlánan, pagcanáyon.

Comarcano. = Silíng̃an, táuo ng̃a mapoyó sa hadóol.

Comarcar. = Pagnáyon ang usá ca yota sa lain ng̃a yota. * Pagtánom sa mg̃a cahoy sa pagcataláy, sa pagcaatúbang.

Combar. = Liquiob, quióom, ticóco, balíquig.

Combatir. = Pagáoay, pagpang̃óbat, sangcay, damag, dosmog.

Combes. = Lugar sa ibábao sa salog con sa cubierta sa mg̃a sacayán, cutob sa taládoc ng̃a guing̃alan ug mayor hasta sa dolong.

Combinar. = Pagípon, pagáng̃ay, paghúsay. * Pagtándig, pagtándi, pagíndig.

Combustible. = Ang masáyon sosonógon.

Combustion. = Pagcasónog.

Comedero. = Calán-an. * Bisan onsa ng̃a macaón.

Comedia. = Comedya, dola.

Comediante. = Táuo ng̃a apil sa dola.

Comedido. = Ang táuo ng̃a maábi abíhon, tigtáhod, ang maálam magatóbang, ang mohátag sa toman ng̃a pagtáhod sa mg̃a talahódon, mataháon.

Comedio. = Talioála, catong̃ánan sa bisan onsa.

Comedor. = Ang hing̃áon caáyo. * V. Comedero.

Comendador. = Táuo ng̃a nahasácop sa catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a donggánon tong̃ód sa paghátag ug paglólot canía sa Guinóong hari sa Cruz ng̃a timáan sa iang cahímtang.

Comentar. = Asoy, sayod, saysay.

Comento. = Pagcaásoy, pagcasáyod, pagcasáysay.

Comenzar. = Sogod, ona.

Comer. = Caon. * Con otro ó con otros. = Salo. * Carne ó pescado crudo. = Quilao, hilap. * Algo para beber. = Somsom. * Las aves. = Toca, toctoc. * Los animales, las sementeras. = Pahit. * Tragando enteros los bocados. = Lamoy. * Un animal á otro. = Sobad.

Comerciante. = Magbalilígya, domolóong.

Comerciar. = Pagbalígya sa bisan onsa arón mahabílin ang tobo con ganancia.

Comercio. = Pagbalígya, pagpang̃íta sa quinabóhi, sa cabohían, sa pagbolobalígya sa mg̃a manggad ng̃a guipálit ng̃a daan, sa mg̃a calán-on con sa bisan onsa.

Comestible. = Bisan onsa ng̃a macáon, calán-on, cán-on.

Cometa. = Bitóon ng̃a dagcó ng̃a paquíta usáhay sa Lang̃it, ug may icog ng̃a hatáas caáyo. * Doláan sa mg̃a báta ng̃a ipalopád sa hang̃in ug guing̃álan ug talabánog. * Banog banog.

Cometer. = Pagtógot ang usá sa táuo sa íang gahóm sa lain ng̃a táuo, pagtógon. * Pagsógod sa bisan onsa. * Pagsayóp, pagbóhat ug salá.

Comezon. = Pagcacatól, pagcagíloc.

Cómico. V. Comediante.

Comida. = Can-on, calán-on. * De solo morisqueta, camote, ube, &c. = Can-on, loto. * De carne ó pescado. = Sod-an, solá, soda.

Comido. = Bosog, ang micáon na.

Comienzo. = Sinógdan guinicánan.

Comilon. = Hing̃áon, tigcáon caáyo, ang macaón sa mabáscog, ang mocáon ug labí sa cusadáng̃an.

Comilona. = Pagcáon, panihápon, paniódto, paniága con pamáhao ng̃a guibotáng̃an sa daghánan ug sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a calán-on.

Comino. = Dagámi ng̃a magabóng̃a sa mg̃a liso ng̃a magamáy pa sa humáy ug magámit sa panácot sa mg̃a calán-on.

Comisario. = Comisario, táuo ng̃a magatóman sa mg̃a sugo ng̃a guitógon canía. * Sologóon sa mg̃a gobernadorcillo ug táuo ng̃a guinatagáan ug baras, ug may gahóm sa pagbólong ug pagdácop sa mang̃a saláan.

Comision. = Togon ng̃a guitógon sa usá ca táuo sa lain ng̃a táuo.

Comisionar. V. Cometer hasta pagsógod.

Comistrajo. = Pagcasacót ng̃a díli ang̃ay sa mang̃a calán-on.

Comitiva. = Cadaghánan sa mg̃a sologóon ng̃a nanagobán obán sa mg̃a dagcóng táuo.

Cómitre. = Magbalántay sa mg̃a preso ug mg̃a boang.

Como. = Ing̃on, maníng̃on, dao, somála.

Cómoda. = Panonódlan ng̃a cahoy ng̃a guitaólan sa mg̃a honos honos, sa pagtípig ug pasolód sa mg̃a bísti ug sa bisan onsa pa.

Cómodamente. = Sa pagcamasáyon, sa maáyong pagcabótang.

Comodatario. = Ang moólos sa isigcatáuo sa bisan onsa, ug may catungdánan sa pagóli sa guiólos con guibáilo.

Comodidad. = Maáyong pagcabótang. * Cadaghánan sa quinahánglan sa pagcabóhi, sa quinabóhi, sa cabohían.

Cómodo. = Polos, caposlánan. * Ang̃ay, oyon, maáyo.

Como quiera. = Bisan onsa. * Sa bisan onsa ng̃a pagcabotáng̃a, sa bisan onsa ng̃a pagbóhat. * Somála.

Compacto. = Libon, madásoc.

Compadecerse. = Looy, hinóclog, poáng̃od.

Compadre. = Pare, ang nagacódcod sa pagbóñag con sa pagpirma sa anac sa lain.

Compaginar. = Hosay, sohay, ang̃ay, pagbótang ug maáyo.

Compañero. = Obán, caobán, dapig.

Compañía. = Pagobán, pagcaobán, caobánan. * Pagsábot, pagóyon, paghiósa sa pila ca táuo sa ílang pagcomercio. * Tagsa ca tapóc sa mg̃a soldados ng̃a guinahóptan sa ílang caogalíng̃on ng̃a capitan.

Compañon. = Itlog sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp.

Comparable. = Bisan onsang botang ng̃a adang itándig sa lain ng̃a botang.

Comparacion. = Pagcatándig, pagtándi.

Comparar. = Tandi, tandig, sanglit.

Comparecencia. = Pagcaatóbang, pagpaquíta pagtóngha.

Comparecer. = Tongha, atóbang, pagpaquíta.

Comparsa. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a nanagobán obán sa nagapacadágcong táuo sa mg̃a dola, ug pacaíngnon ng̃a íang mang̃a sologóon con mang̃a sacop.

Compartir. = Bahin, pahat.

Compas. = Capandáyan sa mg̃a panday sa cahoy ng̃a magámit nila sa ílang pagsócod sócod. * Paghósay ug pagáng̃ay sa mg̃a tolónggon sa música sa pagdóyog na. * Pagsádsad sa mg̃a táuo ng̃a nanagsabáy ng̃a macaígo sa pagdóyog sa mg̃a músico.

Compasar. = Pagsócod sa compás.

Compasion. = Poáng̃od, calóoy, pagcahinóclog.

Compasivo. = Mahinoclógon, mapoang̃ódon, malolóy-on mang̃iloóyan.

Compatriota. = Isigcataguilóngsod.

Compeler. = Pogos, logos.

Compendiar. = Pagláctod, pagdináclit.

Compendioso. = Lináctad, dinalí, dináclit.

Compensar. = Balos, bayad.

Competencia. = Pagcalális, pagcasócol socol, pagcaílog. * Tong̃ód, catongdánan.

Competente. = Igo, tacós.

Competer. = Tong̃ód.

Competir. = Lalis, solosócol, ilog.

Compilar. = Pagtígom, paghiósa.

Compinche. = Abian, higála, dapig.

Complacer, complacerse. = Pagsílbi ug maáyo sa lain, pagáng̃ay, pagóyon sa iang cabobót-on. * Lipay, himóot. * Saya saya, sayág.

Complemento. = Pagcatóman, catapúsan.

Completamente. = Sa pagcatóman, sa pagcaígo.

Completar. = Toman, tapos, tibáoas, ponó.

Completas. = Catapúsan ng̃a pang̃adyeón sa mg̃a Padre, sa matagádlao.

Completo. = Toman, ponó.

Complexion. = Quinaía sa tagsa ca táuo sa pagcatámboc, sa pagcamasaquíton con sa pagcamaáyong laoas.

Complicacion. = Pagcaípon, pagcating̃ób sa daghánan ng̃a mg̃a botang ng̃a nagcacaláin lain.

Complicar. = Pagípon, pagsacót pagting̃ób sa mang̃a botang ng̃a nanagcaláin lain.

Cómplice. = Masigcamacasasála, obán caobán sa salá.

Componer. = Hosay, sohay, ang̃ay, pagbótang ug maáyo, ayo.

Comporta. V. Canasta.

Comportable. = Alantóson.

Comportamiento. = Batásan.

Comportar. = Ilob, antos, aco.

Compostura. = Pagáyo sa nagadáot. * Pagdáyan dáyan sa bisan onsa. * Paghósay sa láoas.

Compra. = Pagcapálit.

Comprador. = Pomalálit, tigpálit.

Comprar. = Palit, bacal. * Vino ú otra bebida. = Tang̃oay.

Comprender. = Locob, sacop. * Sabot, toquib.

Comprensible. = Ang masáyon sabóton, pagatoquíbon.

Comprension. = Salabótan, ihibaló, húna húna.

Comprensivo. = Ang macatóquib, ang macasábot.

Comprensor. = Idem. * Ang macalócop, macasácop.

Compresivo. = Ang macapogós, macalógos, macapigós.

Comprimir. = Logos, pogos, pigós.

Comprobar. = Pagmatúod. * Pagtánding ang usá ca botang sa lain ng̃a botang.

Comprofesor. = Ang isigcamagsáma sa opicio.

Comprometer. = Pagbótang sa bisan cansa ng̃a táuo sa cahigayónan ng̃a catahápan, ng̃a may catáhap. * Pagbótang sa ilálom sa catongdánan sa bisan cansa ug bisan onsa.

Compromiso. = Caculían, samoc, casamócan, catáhap, doha doha, calisód.

Compuerta. = Pacas sa pultáhan, sa tacop, ang usá ca dahon sa doróha ng̃a macahímo sa tibúoc ng̃a pultahán con tacop. * Mg̃a papán ng̃a macasámpong ug macatábon sa alaguían sa tobig sa mg̃a canal.

Compuestamente. = Sa pagcahósay, sa pagcaáyo, sa pagcaáng̃ay.

Compulsa. = Hinúad sa bisan onsa ng̃a camatoódan.

Compulsion. = Pagcalógos, pagcapógos.

Compuncion. = Paghinólsod, casáquet tong̃ód sa salá ng̃a guibóhat.

Compungir. = Hinólsol, sáquet, tapat.

Computar. = Pagcuenta, pagíhap, pagísip.

Cómputo. = Cuenta, ihap, isip.

Comulgar. = Caláoat, pagcaláoat sa mahál ng̃a laoas sa atong Guinóong Jesucristo.

Comulgatorio. = Calaoátan.

Comun. = Bisan onsa ng̃a ang̃ay ug oyon sa daghan ng̃a mg̃a táuo, mg̃a mananáp con mg̃a botang. * Bisan onsa ng̃a dili mahál, ng̃a dili bilírhon. * Cadaghánan sa mg̃a táuo sa usá ca Guinharían, provincia con longsod. * Cadaghánan sa mg̃a principales, sa mang̃a dato, sa mg̃a longsod. * Pamos-onan, calibáng̃an.

Comunal. = Ang nahatong̃ód sa tibúoc ng̃a longsod.

Comunicable. = Ang madaláhig, ang matácod sa daghan ng̃a mg̃a táuo.

Comunicacion. = Pagcadaláhig, pagcatacód.

Comunicar. = Daláhig, tacód. * Sombong, asoy, sayod. * Sabot, pagpólong. * Paquigsámbang, paquitámbag.

Comunidad. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a nanaglóon ug nanagípon sa pagpoyó sa usá ca baláy. * V. Comun desde cadaghánan.

Comunion. = Pagcacaláoat, pagcaambítan, pagcaámbit.

Comunmente. = Sa masóbsob, sa masócot, sa macadághan, sa masábog.

Con. = Sa, can, cang. * Obán, apil, dong̃an.

Conato. = Toyo, pagcasingcámot.

Concausa. = Tong̃ód ng̃a dong̃an.

Concavidad. = Loang, loyac, siclob. * Yahong.

Concebir. = Samcon, mabdos. * Sabot, habaló, alam.

Conceder. = Togot. * Oyon, ang̃ay.

Concejo. = Ting̃ób, pagcabildo sa gobernadorcillo ug sa mg̃a dagcóng táuo sa longsod.

Concepcion. = Pagcasámcon.

Concepto. = Paghúna húna, pagsábot.

Conceptuar. = Idem.

Concernir. = Tong̃ód.

Concertadamente. = Sa pagcahósay, sa pagcaáng̃ay.

Concertar. = Hosay, ang̃ay, pagpahamótang sa maáyo. * Sabot, pagpólong pólong, amóma.

Concesion. = Pagcatógot, pagtógot.

Conciencia. = Paghibaló, pagálam, pagsábot ng̃a guican sa atong caogalíng̃on ng̃a húna húna ug cásing cásing, sa daútan ng̃a tacós pagalicáyan, ug sa maáyo ng̃a adang ta unta boháton.

Concierto. = Pagcahósay, pagcabótang ng̃a maáyo sa bisan onsang botang. * Pagcasábot, pagcaóyon, pagpólong sa pila ca táuo sa bisan onsa ng̃a pagaboháton nila.

Conciliar. = Paghósay, pagáyo sa mg̃a cabobót-on ng̃a nanagbíquil biquil. * Pagcábig sa bisan cansang táuo sa maáyong boot sa lain.

Concilio. = Catilíngban sa mg̃a Obispo ug sa mang̃a Padre, sa pagsábot ug pagpólong sa tong̃ód sa mg̃a tolománon sa santa Iglesia ug sa mg̃a toloóhan sa mg̃a cristianos.

Concisamente. = Sa pagcaláctod, sa pagcadáclit.

Conciso. = Ang guipamólong, ang guiíng̃on, ang guisólat sa pagcaláctod, sa pagcadináclit.

Concitar. = Paghópo.

Conciudadano. = Isigcataguilóngsod.

Conclave. = Lugar ng̃a pagatíngban sa mg̃a Padre ng̃a Cardenales, sa paghing̃álan sa bag-ong Santos ng̃a Papa.

Concluir. = Tapos, obus, tibáoas, homan, camhan, tiboas.

Conclusion. = Catapósan, pagcatibáoas, pagcahóman.

Concofrade. = Isigcacofrades.

Concolega. = Isigcacolegial.

Concordancia. V. Concierto.

Concordar. V. Conciliar. * Pagáng̃ay, pagóyon.

Concordato. = Pagsábot sa mg̃a haring cristianos ug sa Santos ng̃a Papa, sa tong̃ód sa obán ng̃a mang̃a tolománon sa Singbahán.

Concordia. V. Concierto. * Paghiósa. * Camatoódan ng̃a guisolátan sa guisabótan sa pila ca táuo.

Concretar. V. Conciliar y Concordar.

Concubina. = Sandil, bigáon, camaáyo, honag.

Concubinario. = Ang laláqui ng̃a may camaáyo.

Concubinato. = Pagpoyó, paglóon, pagípon sa laláqui ug babáye ng̃a díli miño.

Concúbito. V. Cóito.

Conculcar. = Pagtonób.

Concuñado. = Bilas, ang igsóon sa bayáo.

Concupiscencia. = Cailíbgon ng̃a daútan, mang̃íl-ad.

Concurrencia. = Ting̃ób, tagbo, pagtámbong sa daghan táuo sa bisan diin.

Concurrente. = Ang moting̃ób, ang motágbo, ang motámbong.

Concurrir. = Tagbo, ting̃ób, tambong, doong, tabo.

Concurso. V. Concurrencia. * Pagcatábang.

Concusion. = Pagcalíhoc, pagcatándog ng̃a ahat, mabáscog, sa bisan onsa.

Concha. = Baláyan sa mg̃a quinháson.

Concha-carey. = Sisic.

Concha-nácar. = Tipay.

Conchabar. = Paghiúsa, pagdóol. * Pagípon, pagobán.

Conchudo. = Mananáp ng̃a may baláyan ng̃a maíng̃on sa quinháson. * Matahápon, batid.

Conde. = Táuo ng̃a bilídhon tong̃ód sa cahímtang ng̃a guitógot canía sa hari.

Condecorar. = Paghátag sa táuo sa maáyong dong̃og, pagtógot canía sa hatáas ng̃a opicio con cahímtang.

Condenado. = Ang toa sa impierno, sa espierno, madáot.

Condenar. = Paghócom sa mg̃a hocom, sa mg̃a ponóan. * Paghócom sa Dios sa mg̃a daútan ng̃a táuo sa impierno, sa mg̃a casaquétan ng̃a dayon, ng̃a dili matápus.

Condensa. = Lugar, solód ng̃a pagatipígan, tipigánan, pagabotáng̃an ug pagasódlan sa bisan onsa.

Condensar. = Pagtibúoc, paghágcot sa bisan onsa, sa dogó, sa tubig, sa vino, sa nana, &c.

Condesa. = Ang asáoa sa conde.

Condescendencia. = Pagpaságad, pagcaóyon, pagcatángdo, pagcabóot.

Condescender. = Sagád, pasagád, ayon, oyon, boot, tangdo, angdo, togot.

Condicion. = Pagcaquinaía sa mg̃a botang, hingtóngdan, tong̃ód, quinahánglan.

Condicional. = Ang guiobánan sa bisan onsa ng̃a hingtóngdan con quinahánglan ba.

Condignamente. = Sa pagcatacús, maíng̃on, ing̃on, somála sa mg̃a pahanóngdan.

Condigno. = Casáquet, castigo, balos ng̃a maáyo con daútan, somála sa mg̃a pahanóngdan.

Condimentar. = Pagbótang ug panácot sa mg̃a calán-on.

Condimento. = Mg̃a panácot sa paghátag ug lalím ng̃a maáyo sa mg̃a calán-on.

Condiscípulo. = Isigcatinón-an.

Condolerse. V. Compadecerse.

Condonar. = Pasáylo.

Conduccion. = Paghátud, pagdála. * Pagmando, pagóna.

Conducente. = Bisan onsa ng̃a ang̃ay sa maáyong pagbóhat ug pagpamólong.

Conducir. = Hatud, dala, mando, oyon, ang̃ay, pagóna.

Conducta. = Batásan, gaoi, cagaoían.

Conducto. = Canal ng̃a alaguían ug baháan sa tobig.

Conductor. = Ang nagamando, magoóna.

Coneja. = Conejos ng̃a baye.

Conejera. = Baláyan sa mg̃a conejos. * Lang̃ob ng̃a hatáas ug haíctin, maíng̃on sa baláyan sa mang̃a conejos.

Conejo. = Mananáp ng̃a maíng̃on ing̃on sa dagoay sa iríng, apan hatáas ugáling ang íang dalónggan.

Conexion. = Pagpalang̃áquit, pagcabáat, pagcatácgos, pagcaíng̃on.

Confabulacion. = Solti. * Sogílon, cagóla, pagpólong pólong.

Confabular. = Idem.

Confeccion. = Tambal ng̃a mahímo sa mg̃a nanagcaláin lain ng̃a mg̃a dahon, gamót con lindog ng̃a guibócboc: usáhay mahomót.

Confeccionar. = Pagbóhat sa mg̃a tambal.

Confederacion. = Pagcaábian, pagcahigála, paghiósa, pagcadápig, pagsábot.

Confederarse. = Hiósa, sabot, dapig.

Conferencia. V. Confabulacion.

Conferenciar. = Idem.

Confesar. = Tug-an, suguílon, sombong.

Confesion. = Pagtóg-an sa táuo ng̃a mocompisál sa iang mg̃a salá, sa Padre ng̃a guicompisálan nía.

Confeso. = Ang táuo ng̃a nagatóg-an sa hingbalóan nia.

Confesonario. = Compisálan, lugar ng̃a pagatug-ánan ug pagasoguilánan sa mg̃a salá.

Confesor. = Ang Padre ng̃a pagacompisálan sa mang̃a táuo, ang guitog-ánan, guisogínlan sa mg̃a salá. * Ng̃alan ng̃a guicahing̃álan sa mg̃a santos ng̃a oalá omági sila sa pagcamartir.

Confiable. = Ang tacús ng̃a paglaóman, ng̃a salígan.

Confiado. = Táuo ng̃a palábi labíhon, ng̃a nagasálig sa ia lamang ng̃a caogalíng̃on ng̃a gahóm ug quinaádman.

Confianza. = Calaóman, casalígan, pagpalábi labi, pagcatúgyan.

Confiar. = Laom, salig, tugyan.

Confidente. = Ang guilaóman, ang guitugyánan, ang sinalígan.

Configuracion. = Ang dagoay sa bisan onsa.

Configurar. = Paggáma, paghímo, paghátag sa dagoay sa bisan onsa ng̃a guibóhat.

Confin. = Caotlánan, canayónan. * Guinharían, provincia con longsod ng̃a nayon sa lain Guinhadían, &c.

Confinar. = Nayon. * Hing̃ílin, halin.

Confirmacion. = Pagmatúod, pagcamatúod, camatoódan sa bisan onsa. * Pagpirma, paglíg-on sa Pagtóo ng̃a guicaláoat sa mg̃a cristianos sa pagbóñag caníla: ang icadóha ca sacramento sa atong Inahán santa Iglesia.

Confirmar. = Paglíg-on. * Pagpirma sa mg̃a cristianos sa pagdíhog caníla sa señor Obispo sa santos ng̃a lana, ug sa pagtóman osáb sa obán ng̃a mg̃a tolománon niíning sacramento.

Confiscar. = Pagcóha sa hocom sa mg̃a salapí, mang̃a manggad ug mg̃a dona sa mg̃a saláan.

Confitar. = Paghílog, pagdíhog sa asúcar con sa calámay sa mg̃a bong̃a ug bisan onsa ng̃a calán-on ng̃a pagatam-íson. * Paglóto sa sabáo sa asúcar con sa calámay sa bisan onsa ng̃a bóot ng̃a boháton ug matám-is.

Confite. = Matám-is ng̃a diótay ug malíng̃in.

Confitería. = Baláy ng̃a pagabohátan ug pagbaligyáan sa mg̃a matám-is.

Confitura. = Matám-is.

Conflicto. = Pagcabáscog sa pagáoay, sa pagpang̃óbat. * Casáquet, cagóol, cayógot, calisód sa húna húna ug sa cásing cásing, cabalísa.

Confluencia. = Pagcatágbo sa dohá ca sobá.

Confluir. = Pagtágbo sa dohá ca sobá. * Ting̃ób, tabo, tambong.

Conformar. = Pagáng̃ay, pagóyon sa usá ca táuo sa mg̃a polong ug sa guihúna húna sa lain ng̃a táuo, con ang usá ca botang sa lain ng̃a botang. * Pagántos, pagílob, pagáco.

Conforme. = Magsáma, topóng, ang̃ay. * Ang magaílob.

Conformidad. = Pagcaóyon, pagcasonód. * Pagcasáma, pagcaíng̃on ing̃on. * Maáyong pagsábot, pagáng̃ay, pagpólong sa pila ca táuo. * Pagílob, pagántos sa mg̃a casáquit ug mg̃a calisdánan.

Confortar. = Paglíg-on, paghátag ug gahóm ug cosóg.

Confricar. = Hilot, comó, comos.

Confrontar. = Acob, atóbang. * Confinar.

Confundir. = Sacót, boloc, gobót. * Sayóp, ala, balíng̃ag. * Olao. * Obus, paóbos.

Confusamente. = Sa pagcabóloc.

Confusion. = Cabóloc, cagobót, casacót. * Doha doha sa húna húna, pagpaóbus sa boot. * Caólao.

Confuso. = Ang nagobót. * Ang nabóloc. * Ang nasacót. * Ang naólao. * Ang hióbsan sa boot. * Ang dili madáyag, dili maquíta, dili masáyod, díli maásoy caáyo.

Confutar. = Paglális sa bisan cansa arón madáyag ang matóod, pagíndig indig.

Congelar. V. Condensar.

Congeniar. = Pagáng̃ay sa gaoi, sa cagaoían.

Conglobar. = Ipon, tapoc, ting̃ób, ogdo.

Conglutinar. = Pagpílit, pagpadápat sa usá ca botang sa lain ng̃a botang.

Congoja. = Pogdao. * Aoa, cotas, cogtas, cabódlay. * V. Conflicto desde casáquet.

Congojar. = Idem. * V. Acongojar, oprimir.

Congojoso. = Ang nagapasáquet, ang nagapalisód. * Quinayógtan, gurcalísdan, guicasaquítan, pologdáoon.

Congraciar. = Pagpatigáyon sa pagcóha sa maáyong boot sa isigcatáuo, pagpalángga, paghigógma.

Congratular. = Pagpaquíta sa bisan cansa ng̃a táuo sa calípay sa iang cásing cásing, tong̃ód sa maáyong palad sa isigcatáuo.

Congregacion. = Caltilíngban sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a táuo, sa pagsábot ug pagpólong polong sa bisan onsa ug ibótang sa ilang pagcabildo.

Congregar. = Ting̃ób, tambong, tabo, tagbo. * Tapoc, ipon.

Congreso. V. Congregacion. * Catilíngban sa mang̃a dagcóng táuo sa mg̃a Guinhadían, sa paghúsay sa mg̃a holosáyon ng̃a nahatong̃ód sa mg̃a hari.

Cóngrio. = Isda ng̃a oaláy tonóc, maíng̃on ing̃on sa dagoay sa catsile.

Congruente. = Tacús, igo, ang̃ay.

Cóngruo. = Idem.

Conjetura. = Catáhap, húna húna ng̃a macaígo tong̃ód sa mg̃a timáan, ng̃a nadayág, caháng̃op.

Conjeturar. = Paghúna húna, pagtáhap sa bisan onsa, tong̃ód sa mg̃a timáan, hang̃op.

Conjuez. = Isigcahócom.

Conjuncion. = Pagcaípon, pagcaláquip.

Conjunto. = Tinápoc, tiníng̃ob, inípon. * Ang higála, ang abian, ang caobánan, haóp.

Conjuracion. = Pagcaálsa, pagsócol sa mg̃a ponóan, pagdilí sa pagsogót.

Conjurador. = Ang nagapaálsa sa obán, ang nagasámbag sa pagsócol sa mg̃a ponóan ug sa pagdilí caníla sa pagsogót.

Conjurar. = Alsa, socol, pagdilí sa pagsogót, pagáoay, pagpang̃óbat sa mg̃a ponóan. * Pagpang̃ádye, sa may gahóm, sa mg̃a pang̃adyéon ng̃a guitagána sa santa Iglesia, sa pagbógao, sa pagpaháoa sa mg̃a dagútan, sa mg̃a yaoa, sa mg̃a laoas sa mg̃a táuo.