Part 78

Traspalar. = Pagbálhin sa bisan onsa, sa pala. * V. Trasegar.

Traspapelarse. = Pagoalá sa mg̃a papel.

Trasparencia. = Pagcasíhag, pagcatín-ao, pagcasínao.

Trasparentarse. = Pagágui sa sugá sa bisan onsang masíhag.

Trasparente. = Masíhag, matín-ao.

Traspasacion. V. Trasmision.

Traspasamiento. V. Trasgresion. * Casáquet, cagóol, calisód.

Traspasar. V. Trasegar. * Pagágui sa onáhan. * Paglában sa mg̃a subá, pagtabóc. * Pagágui pagopód. * Poglágbas, pagsámad sa pagcalápos. * Pagcalóoy, pagpoáng̃od. * Paggóol, pagpasáquet, pagpalisód. * Paglápas, pagtalápas, paglípas, díli pagtúman sa mg̃a tolománon, sa mg̃a sugo ug sa mg̃a catungdánan. * Paglabí sa casaráng̃an. * V. Trasmitir.

Traspaso. V. Trasmision y Traspasamiento desde casáquet, y Trasgresion.

Traspeinar. = Pagsúrlay pagopód sa guisúrlay na ng̃a daan.

Traspié. = Pagcadalín-as. * Limbong, pagcalaláng sa mg̃a nanagáoay sa pagcadámag, sa pagpócan sa caáoay, sa contra.

Traspillarse. = Pagníoang, paglúya caáyo, pagoalá sa cosóg.

Traspintar. = Pagábot sa batoc sa guihúlat, sa guipaábot. * Pagsíhag sa licód sa guisúlat con sa guipíntal.

Traspirable. = Ang arang mahung̃áo.

Traspiracion. = Pagcahung̃áo.

Traspirar. = Paghung̃áo.

Trasplantar. = Paglálin sa mg̃a tanóm. * V. Trasmigrar.

Trasplante. = Pagcalálin sa mg̃a tanóm.

Trasponedor. = Ang magabálhin sa bisan onsa.

Trasponer. V. Trasegar y Trasplantar. * Pagsalípod sa bisan cansa sa obán ng̃a nagasolóng canía. * Pagsálop sa adlao, sa bulan ug sa mg̃a bitóon.

Trasportacion. = Pagcabálhin sa bisan onsa sa lugar ng̃a guibutáng̃an.

Trasportamiento. = Idem. * Pagcapógdao, pagcaoalá sa mg̃a balatían ug sa buot.

Trasportar. V. Trasegar. * Pagoalá sa boot, sa mg̃a balatían.

Trasporte. V. Trasportacion. * Sacayán ng̃a pagalulánan sa mg̃a balon, sa mg̃a bala, &c., ug ng̃a pagasáquian sa mg̃a soldados, &c.

Trasportin. = Cama, colchon ng̃a manípis.

Trasposicion. = Pagcabálhin sa pagcabótang sa mg̃a polong, sa mg̃a suguílon.

Traspuesta. V. Trasportacion. * Sooc, looc looc. * Pagcalágueu.

Trasquilador. = Ang magagónting sa bohóc ug sa balahíbo sa mg̃a mananáp.

Trasquiladura. = Pagcagúnting sa bohóc sa díli maabánil. * Pagcópos sa bisan onsa, pagcóha sa obán ng̃a mg̃a bahin sa bisan onsa.

Trasquilimocho. = Ang guialótan sa bohóc.

Trasquilon. = Pagcagónting sa tagsa ca pagpótol sa gunting. * Ang bahin sa puhónan ng̃a guicáoat sa pagcalaláng.

Trastazo. = Pocpoc.

Traste. = Ang tombága, buláoan, salapí, &c., ng̃a guibalábag sa bocton sa mg̃a sesta.

Trasteado. = Cadaghánan sa mg̃a traste sa mg̃a tolónggon.

Trasteador. = Cundátan, ang magasáli ug bolobánha sa mg̃a casangcápan, sa mg̃a siya, sa mang̃a catre, &c.

Trasteante. = Ang maálam magcáblit sa mg̃a tolónggon ng̃a may mg̃a traste.

Trastear. = Pagtáod sa mg̃a traste sa mg̃a sesta, &c. * Pagcóndat. * Pagbolobálhin sa mg̃a casangcápan, sa mg̃a siya, sa mg̃a catre, &c. * Pagtápoy ug maáyo sa mg̃a coldas sa mg̃a tolónggon.

Trastejador. = Ang magaáyo sa mg̃a atóp ng̃a guibotáng̃an sa mg̃a tesa.

Trastejadura. V. Trastejo.

Trastejar. = Pagáyo sa mg̃a atóp ng̃a guibotáng̃an sa mg̃a tesa. * Pagsolóng ug maáyo sa bisan onsa, arón ayóhon.

Trastejo. = Pagcaáyo sa mg̃a atóp ng̃a guibotáng̃an sa mg̃a tesa.

Trastera. = Paga, solód ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a casangcápan ng̃a díli quinahánglan.

Trastería. = Cadaghánan sa mg̃a casangcápan. * Buhat ng̃a díli maáyo, ng̃a hing̃alatáuan.

Trasterminante. = Ang muágui sa caotlánan sa usá ca yota, sa lain ng̃a yota.

Trasterminar. = Pagágui, paglípas sa mg̃a caotlánan sa usá ca yuta.

Trastesado. = Magáhi, matíga.

Trastienda. = Ang solód ng̃a sonód sa tiendáhan. * Pagcaándam sa pagbúhat sa bisan onsa.

Trasto. = Casangcápan, capandáyan ng̃a daan. * Táuo ng̃a oaláy polós. * Ang espada, ang hing̃aníban ng̃a guinagámit sa masóbsob.

Trastornable. = Ang masáyon pagasuhíon, pagatoáng̃on.

Trastornador. = Ang magatúang, ang magasúhi.

Trastornadura. = Pagcasúhi, pagcatúang.

Trastornar. = Suhí, tuang, lintóad, tiquíab, ticuang, taquílid. * Pagpúgdao, pagoalá sa buot, sa mg̃a balatían. * Pagcábig sa cabobót-on sa lain, sa pagsámbag ug paghópo canía. * Pagbóloc, pagsácot.

Trastorno. V. Trastornadura.

Trastrabado. = Ang cabayo ng̃a guiputían sa tiil sa toó sa pang̃onáhan ug sa tiil sa oála sa pang̃olahían.

Trastrocamiento. V. Trasmutacion.

Trastrocar. V. Trasmutar.

Trastrueco ó Trastrueque. V. Trasmutacion.

Trastuelo. = Táuo ng̃a cundátan, ng̃a magabúrlay ug magaaling̃ása.

Trastumbar. = Paghólog, pagtaquílid sa bisan onsa.

Trasudadamente. = Sa casáquet ug calisód sa buot.

Trasudar. = Pagsolosíng̃ot guican sa casaquét, sa caól-ol, sa casáquet, sa calisód, &c.

Trasudor. = Solosíng̃ot ng̃a guican sa cahárloc, sa calísang, sa calisód, sa cagóol, &c.

Trasuntar. = Paghúar sa bisan onsang sulat. * Pagsúlat sa bisan onsa, sa pagcaláctur.

Trasuntativamente. = Sa pagcahinúad. * Sa pagcaláctud.

Trasunto. = Hinúad. * Panigíngnan sa bisan onsa.

Trasustanciacion. V. Trasmutacion. * Pagcabálhin sa bino ug sa tinápay sa dugó ug sa laoas sa atong Guinóong Jesucristo, sa pagconsagrar sa mg̃a Padre.

Trasustancial. = Ang usá ca butang ng̃a mabálhin sa lain ng̃a botang.

Trasustanciar. V. Trasmutar.

Trasvenarse. = Paggóa sa dugó sa mg̃a caugátan, pagsúba. * Pagágas, pagyabó pagcátag sa bisan onsa.

Trasverberacion. V. Trasfixion.

Trasversal. = Ang magalápus. * Caobánan ng̃a díli guican sa pagcaláctod sa guiguicánan: oyóan, igágao, &c.

Trasverso. = Ang magataquílid, ang mabalábag. * Ang nabalíquig.

Trasverter. = Pagáoas sa bino, &c., cay naponó caáyo ang surlánan.

Trasvinarse. = Paghonób sa bino sa mg̃a surlánan.

Trasvolar. = Paglupár.

Tratable. = Ang masáyon ng̃a pagahúptan.

Tratado. = Pagcasábot sa bisan onsa. * Sulat ng̃a magaásoy sa bisan onsa.

Tratador. = Ang maquigpasábot.

Tratamiento. = Pagcahópot sa bisan onsa. * Pagcasábot, pagcaatúbang sa bisan onsa.

Tratante. V. Tratador. * Ang magapálit sa bisan onsa, sa pagbalígya pagopód.

Tratar. = Paghópot, pagalíma sa bisan onsa. * Pagcúbil, paghícap. * Pagsuguílon sa pagsábot sa bisan onsa. * Paghigála, pagábian. * Pagcamaáyo sa bisan cansa. * Pagpálit sa bisan onsa, sa pagbalígya pagósob. * Pagcúgui sa pagbúhat sa bisan onsa, arón macúha ang guipanghináot.

Trato. = Pagcahópot, pagcaalíma. * Pagcahigála, pagcaábian. * Pagcaamigos ng̃a daótan, sa pagcacamaáyo. * Pagcacomersio, pagcapálit ug pagcabalígya. * Pagcaámpo, pagcapalándong, pagcahúna húna ng̃a canúnay sa Dios.

Traversa. = Pisi ng̃a guican sa tomóy sa mg̃a talároc sa mg̃a sacayán hasta sa ilang ponóan, hasta sa ilang tilindúgan.

Través. = Pagcataquílid sa bisan onsa. * Casáquet, calisód, cagóol, daótan ng̃a palad.

Travesaño. = Toong, cahoy ng̃a nabalábag. * Onlánan ng̃a nabalábag sa pagsángcap sa calápdon sa higdáan.

Travesar. V. Atravesar.

Travesear. = Pagcúndat. * Pagpuyó sa pagcacamaáyo, pagcaólag.

Travesero. = Ang mabalábag. * V. Travesaño.

Travesía. = Pagcahalayó cutub sa usá ca lugar sa lain ng̃a lugar. * Pagcatabóc cutub sa usá ca baybáyon sa luyo sa dagat. * Pagcabútang sa pagcataquílid sa bisan onsa.

Travesío. = Lugar ng̃a pagaaguían. * Hayúpan ng̃a moágui ug mugóa sa lugar ng̃a may batásan sa pagpaning̃áon.

Travesura. = Pagcalíhoc, pagcacúndat. * Pagcabátid, pagcatalínis sa húna húna. * Buhat ng̃a daútan ng̃a tacús ng̃a pagasaoáyon ug castigóhon.

Travieso. = Ang nabalábag. * Cundátan, ang malíhoc caáyo, ang díli mahamútang. * Ang nagapuyó sa mg̃a salá sa pagcaólag.

Trayente. = Ang magadála.

Traza. = Ang nahaónang panigíngnan ng̃a magáma sa húna húna sa táuo ng̃a buot magbúhat sa bisan onsang baláy, &c. * Alaguían ng̃a guihúna húna sa pagdáng̃at sa bisan onsa ng̃a guipanghináot. * Dagoay, pagcabótang sa bisan onsa.

Trazado (bien ó mal). = Táuo ng̃a ang̃áyan con díli ang̃áyan sa iang laoas, sa iang pagcatíndog.

Trazador. = Ang magabúhat ug ang magahúna húna sa panigíngnan sa bisan onsang buhat.

Trazar. = Paghúna húna, pagbárlis, pagbúhat sa panigíngnan ng̃a paganóntan sa pagcatíndog sa usá ca baláy, &c. * Paghúna húna sa mg̃a alaguían sa pagdáng̃at sa tuyo ng̃a guipanghináot.

Trazo. = Barlis ng̃a icabúhat sa panigíngnan sa bisan onsa.

Trazumarse. V. Rezumarse.

TRE

Treballa. = Sabáo, salsa ng̃a magáma sa almendras, sa ajos, sa tinápay, sa mg̃a itlog, sa suca, sa asúcar ug sa canela.

Trébedes. = Sug-ang, gaon.

Trebejo. = Bisan onsang casangcápan con capandáyan ng̃a pagagamíton sa bisan onsang buhat con tuyo. * Duláan ng̃a pagalipátan sa bisan cansa.

Trébol. = Tanóm ng̃a cumpay sa mg̃a hayúpan.

Trece. = Napólo ug toló.

Trecemesino. = Ang may napólo ug toló ca bulan.

Trecenario. = Isip sa napólo ug toló ca adlao.

Treceno. = Ang macahíngpit sa isip sa napólo ug toló.

Trecésimo. = Ang macahíngpit sa isip sa catlóan.

Trecientos. = Tolo ca gatús.

Trechel. = Calaínan sa trigo.

Trecho. = Pagcahalayó, cahalayóon.

Trefe. = Ang magamáy, ang manípis, ang mahómoc.

Tregua. = Pagcaóndang, pagcaárang sa pagpang̃óbat. * Pagcapahóoay, pagpahamórlay sa buhat. * Tagál.

Treilla. V. Trailla.

Treinta. = Catlóan.

Treintanario. = Isip sa catlóan ca adlao. * Ang mg̃a tulumánon tong̃ód sa mang̃a minatáy, sa catlóan ca adlao ng̃a nagacasonód sonór.

Treintañal. = Ang may catlóan ca túig.

Treintena. = Ang icacatlóan ca bahin, ang usá sa catlóan ca bahin sa bisan onsa.

Treinteno. V. Trigésimo.

Tremebundo. = Macahahárloc, macalilísang.

Tremedal. = Lapócan, cayanáng̃an.

Tremendo. V. Tremebundo. * Mabáng̃is.

Tremente. = Ang magacoróg coróg.

Trementina. = Tagoc ng̃a guican sa cahoy ng̃a guing̃álan ug Pino.

Tremer. V. Temblar.

Tremés ó Tremesino. = Ang may toló ca bulan.

Tremó. = Dayan dayan ng̃a ibútang sa libót sa mg̃a salamín.

Tremolante. = Ang guicáya caya, ang guicáyab cayab sa hang̃in.

Tremolar. = Pagtáor, pagbítay sa mg̃a bandela. * Pagcáya caya, pagcáyab cayab sa hang̃in sa bisan onsa ng̃a guibítay, guihaláyhay, &c.

Tremolina. = Pagcadagóoc sa hang̃in. * Banha, sabá sa mg̃a táuo ng̃a nang̃úndat sila ug nanasínggit.

Tremor. V. Temblor.

Trémulamente. = Sa cahárloc.

Tremulante. V. Trémulo.

Tremulento. = Idem.

Trémulo. = Ang magacoróg coróg, ang cocorógon.

Tren. = Pagcaándam sa mg̃a quinahánglan sa pagbúhat sa bisan onsa. * Pagcaparáyeg, pagcabántog ng̃a onay ug ang̃ay sa táuo.

Trena. = Sinalápir. * Ang salapí ng̃a sinónog.

Trenado. = Ang magáma sa dagoay sa pagcasinalápid.

Trencillar. = Pagdáyan dayan sa bisan onsa sa pisi ng̃a binúhat sa totólo ca lubid.

Trencillo. = Lubid ng̃a magamáy sa hilo, sa salapí con sa buláoan.

Treno. = Ang binilánggo. * Pagcaagólo ng̃a masolóbon uyámut tong̃ód sa bisan onsang calisód ng̃a miábot. * Pagagólo ni Jeremías ng̃a profeta.

Trenque. = Cota ng̃a pagabuháton sa mg̃a subá, arón maláin ang cabahá sa tubig.

Trenza. = Lubid ng̃a binúhat sa totólo ca lubid con hilo.

Trenzado. = Bohóc ng̃a sinalápid.

Trenzar. = Pagsalápid.

Treo. = Calaínan sa layág sa obán ng̃a mg̃a sacayán.

Trepa. = Pagcaáng̃at, pagcatóng̃as. * Dayan dayan ng̃a itápot sa mg̃a sirsir sa mg̃a bisti. * Limbong, pagcalaláng. * Pagcahámpac, pagcagáid.

Trepado. = Mananáp ng̃a matámboc. * Calaínan sa dayan dayan sa mg̃a sirsir sa mg̃a bisti.

Trepador. = Ang magaáng̃at, ang magatóng̃as, pagaang̃átan, pagatong̃ásan.

Trepanar. = Pagbohó sa bagol bagol sa olo, sa paghíling sa cadáot sa sulúd.

Trépano. = Capandáyan sa mg̃a mananámbal sa pagbohó sa bagol bagol sa olo.

Trepante. = Malimbóng̃on, malaláng̃on, batid.

Trepar. = Pagáng̃at, pagtóng̃as. * Pagcuyátot sa mg̃a balágon sa obán ng̃a mg̃a tanóm, sa mg̃a cota, sa mg̃a cahoy, &c. * Pagdáyan dayan sa mg̃a sidsir sa mg̃a bisti. * Pagbohó.

Trepidacion. = Pagcacoróg coróg.

Trépido. V. Trémulo.

Tres. = Toló. * Dajon sa baraja sa toló ca dagoay.

Tresañejo. = Ang may toló ca túig.

Tresbolillo (al). = Pagtanóm sa mg̃a cahoy sa tinagópat sa pagcaláro, ug sa usá sa talioála.

Tresdoblar. V. Triplicar.

Tresdoble. = Bisan onsa ng̃a guidághan sa totólo. * Bisan onsa sa tinagótlo.

Tresillo. = Sugál sa baraja.

Tresmesino. V. Tremesino.

Trestanto. V. Tresdoble.

Treta. = Pagcalaláng, húna húna sa mg̃a aoay, arón daógon nia ang iang aoay, ang iang contra. * Húna húna ng̃a batid, pagcalaláng sa pagdáng̃at sa bisan cansa sa tuyo ng̃a guipanghináot.

TRI

Tria. = Pagcasolód ug pagcagóa sa masóbsob sa mg̃a potiócan sa ilang orlan.

Triaca. = Tambal ng̃a maísog caáyo. * Tambal, sumpa ng̃a guican sa maong caráot ng̃a buot ng̃a pagaayóhon.

Triacal. = Ang may gahóm maíng̃on sa gahóm sa triaca.

Triangular. = Ang may toló ca nauong ug toló ca tomóy.

Triangularmente. = Ing̃on sa dagoay sa triángulo.

Triángulo. V. Triangular.

Triaquera. = Surlánan sa pagtípig sa triaca.

Triar. = Pagsolód ug paggóa sa macadághan sa mg̃a putiócan sa ilang orlan.

Triario. = Soldado sa tiempo sa mg̃a romano.

Tribon. = Tolónggon sa totólo ca nauong, ng̃a guicoldásan sa coldas sa caoat.

Tribu. = Ang usá sa mg̃a bahin sa mg̃a mulópio sa tagsa ca longsod. * Banay.

Tribuente. = Ang muhátag.

Tribuir. = Paghátag.

Tribulacion. = Cagóol, casáquet, calisód, cayógot.

Tribulante. = Ang magapayógot, ang magapasáquet. * Mamomógos.

Tribular. V. Atribularse.

Tribuna. = Balcon, talambóan sa dapit sa solód sa mg̃a Singbahán. * Tinócod ing̃on sa dagoay sa oalihánan, sa pagpamólong sa cadaghánan.

Tribunado. = Cahímtang sa pagcahócom sa mg̃a romano.

Tribunal. = Hocmánan. * Ang hocom ng̃a magasentensia sa mg̃a capolong̃ánan.

Tribunali (pro). = Mg̃a polong ng̃a linatín: sa hocmánan. * Sa bisti sa pagcahócom. * Sa mg̃a polong ng̃a ang̃ay sa hocom.

Tribunicio. V. Tribúnico.

Tribúnico. = Ang nahatong̃ód sa cahímtang sa pagcatribuno.

Tribuno. = Hocom sa mg̃a romano.

Tributacion. V. Tributo.

Tributante. = Ang magabúhis, bomolúhis. * Ang magatáhor.

Tributar. = Pagbúhis. * Pagtáhor. * Pagsíngba.

Tributario. V. Tributante.

Tributo. = Buhis. * Babáyeng camaáyo.

Tricenal. = Ang madúgay sa catlóan ca túig.

Tricentésimo. = Ang macahíngpit sa isip sa toló ca gatús.

Tricésimo. V. Trigésimo.

Tricípite. = Ang may toló ca olo.

Triclino. = Lamesa ng̃a pagalibótan sa toló ca lingcoránan.

Tricolor. = Ang guisinambágan sa totólo ca color.

Tricorne. = Ang may toló ca song̃áy.

Tridente. = Ang may toló ca ng̃ipon. * Isi, salapáng, sagáng̃at.

Triduano. = Ang nadúgay sa toló ca adlao.

Tríduo. = Pagcadúgay, cadugáyan sa toló ca adlao. * Pagámpo, buhat ng̃a maampóon ng̃a madúgay sa toló ca adlao.

Trienal. = Ang madúgay sa totólo ca túig.

Trienio. = Cadugáyan, pagcadúgay sa totólo ca túig.

Trieñal. V. Trienal.

Trifauce. = Ang may toló sa totónlan.

Trífido. = Ang nalútac sa totólo ca lutac, con sa totólo ca luyo.

Trifolio. V. Trébol.

Triforme. = Ang may toló ca dagoay.

Trigaza. = Dagámi sa trigo.

Trigésimo. = Ang macahíngpit sa isip sa catlóan.

Tríglifo. = Dayan dayan sa mg̃a cornisa sa mg̃a Singbahán, &c.

Trigo. = Trigo.

Trígono. = Pagcaípon sa toló ca tapoc sa mg̃a bitóon.

Trigonometría. = Quinaárman sa tong̃ód sa mg̃a triángulo.

Trigonométrico. = Ang nahatong̃ód sa trigonometría.

Trigueño. = Ang may color sa trigo, molomaítom.

Triguera. = Tanóm.

Triguero. = Ang motoróc ug mutóbo sa talioála sa yota ng̃a guipogásan sa trigo.

Trilíngüe. = Ang may toló ca dila. * Ang táuo ng̃a maálam sa totólo ca pinamólong.

Trilla. = Isda. * Pagcaguíoc.

Trilladera. V. Trillo.

Trillado. = Ang dayág caáyo. * Ang hingbalóan na.

Trillador. = Ang magaguíoc.

Trillar. = Pagguíoc. * Pagbóhat sa pagcacanúnay sa bisan onsa.

Trillo. = Capandáyan sa pagguíoc.

Trimembre. = Ang may toló ca bahin.

Trimestre. = Pagcadúgay sa totólo ca bulan.

Trimielga. = Isda.

Trinado. = Pagcalírog lirog sa ting̃og sa táuo ug sa mg̃a tolónggon.

Trinar. = Paglírog lirog sa ting̃og. * Pagpanuyó, pagsocó, pagcabaláca.

Trinca. = Pagcaípon sa totólo ca butang ng̃a magsáma. * Pagcabáat. * Pisi ng̃a igabáat sa bisan onsa.

Trincadura. = Balígtos. * Pagcabáat.

Trincapiñones. = Táuo ng̃a boang boang, sa magáan ng̃a buot.

Trincar. = Pagpótol potol. * Pagbáhin sa bisan onsa. * Pagbáat ug maáyo. * Paglócso locso.

Trinchante. = Ang magabáhin bahin ug magapáhat sa mg̃a sod-an. * Capandáyan ng̃a puthao sa durúha, totólo con apát ca ng̃ipon, ng̃a igaháoid ug igapogóng sa sud-an ng̃a pagatartáron ug pagabáhin bahínon.

Trinchar. = Paghíoa, pagbáhin bahin sa mg̃a sud-an ng̃a ibútang sa lamesa ng̃a caogalíng̃on sa bisan cansa.

Trinchera. = Ogdo ng̃a pagabuháton sa yota, ng̃a pagasalípdan sa mg̃a soldados ng̃a nang̃óbat, arón díli sila pagaonsáon sa mg̃a bala sa ilang mg̃a caáoay.

Trinchero. = Sucarán, pinggan ng̃a pagabotáng̃an sa sud-an ng̃a pagabáhin bahínon ug pagahioáon. * Pinggan ng̃a pagabotáng̃an sa sud-an sa tagsa tagsa ca táuo ng̃a mucáon.

Trineo. = Careton, galíng̃an ng̃a oaláy malíng̃in, ruedas.

Trinidad. = Pagcaláin sa totólo ca Personas ng̃a diósnon, ng̃a magacaláin lain, sa usá lamang ca pagcadios. * Caparían sa mg̃a Padreng religioso.

Trinitaria. = Calaínan sa bulac.

Trinitario. = Padreng religioso sa caparían sa Trinidad.

Trino. = Ang magasácop sa totólo ca butang ng̃a nagacaláin lain. V. Trinado.

Trinquetada. = Pagcalayág sa sacayán sa layág ng̃a trinquete lamang, tong̃ód sa pagcahorós sa hang̃in.

Trinquete. = Ang nahaúnang talároc sa mg̃a sacayán, ug ang layág nia ng̃a labíng dagcó.

Trio. = Pagcagóa ug pagcasolód sa mg̃a putiócan sa ilang orlan.

Triones. V. Osa mayor.

Tripa. = Tináe. * Tian, ug labí pa sa babáye ug sa bayeng mabdos. * Ang sulód sa bisan onsa. * Pagcalóang sa mg̃a sacayán, sa mg̃a taryao, &c., &c. * Ang labíng maáyo sa solód sa bisan onsa.

Tripartir. = Pagbáhin sa toló ca bahin.

Tripartito. = Ang guibáhin, ang guihíoa sa totólo ca bahin.

Tripe. = Panápton ng̃a maíng̃on ing̃on sa terciopelo.

Tripería. = Baláy, lugar ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a tináe. * Cadaghánan sa mg̃a tináe.

Tripero. = Ang magabalígya sa mg̃a tináe. * Panápton ng̃a mabága, ng̃a igabácos sa tian.

Tripicallero. = Idem hasta panápton.

Triple. = Ang magasácop sa bisan onsa sa macatólo.

Triplicar. = Pagbóhat sa bisan onsa sa macatólo.

Tríplice. V. Triple.

Triplicidad. = Pagcatinólo sa bisan onsa.

Triplo. V. Triple.

Trípode. = Lincoránan sa totólo ca tiil ng̃a pagalingcóran, niádtong tiempo, sa sacerdotisa sa dios dios ng̃a guing̃álan ug Apolo, sa Singbahán sa mg̃a dioatáhan sa longsod sa Delfos.

Tripol. = Calaínan sa bató ng̃a mahómoc ug maputí, ng̃a icahínlo sa mg̃a tumbága, sa mg̃a cahoy, &c.

Tripon. = Ang may dagcóng tian.

Tripudo. = Idem.

Tripulacion. = Mg̃a táuo ng̃a quinahánglan sa paghópot sa mg̃a sacayán. * Mg̃a grumete, piloto, &c., sa tagsa ca sacayán.

Tripular. = Pagsángcap sa mg̃a sacayán sa mg̃a táuo ng̃a quinahánglan sa paghópot caníla.

Triquiñuela. = Pagcaligás sa suguílon, calaguéuan.

Triquitraque. = Banha, tonóg sa mg̃a pocpoc ng̃a masóbsob. * Papel ng̃a sinódlan sa pólvora ug ng̃a magatonóg con pagasilsílan sa caláyo.

Trireme. = Sacayán ng̃a guitaólan sa totólo ca lotod lotod, sa toló ca hunta hunta ng̃a pagagaólan, ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a gayóng sa paggáod.

Tris. = Tonóg ng̃a diótay ng̃a magáma con mabóong ug malíqui ang usá ca bató, &c. * Diótay caáyo, magamáy.

Tris (en un). = Sa macadíot lang, sa usá lamang ca pagpíloc sa matá.

Trisa. V. Sábalo.

Trisagio. = Pagámpo sa pagsíngba ug pagdáyeg sa Santísima Trinidad.

Trisca. = Banha, tonóg ng̃a magáma sa mg̃a tiil, con pagatónban ug bisan onsa ng̃a mabóong con malíqui. * Banha, pagcasínggit.

Triscar. = Pagbóloc, pagsácot, paggobót. * Pagbánha, pagtonóg sa mg̃a tiil. * Pagcúndat, paglíhoc caáyo.

Trisear. = Pagpótol, pagbáhin sa bisan onsa sa toló ca bahin ng̃a topóng.

Triseccion. = Pagcabáhin sa bisan onsa sa toló ca bahin.

Trisílabo. = Polong ng̃a mahímo sa toló lang ca sílaba.

Triste. = Ming̃áuon, masolóbon. * Aláot, anógon, sa oaláy palad. * Ang guicayógtan, ang guicalísdan, ang oaláy calípay. * Hicáoan, daguinótan. * Obos, talamáyon. * Ang mang̃ít ng̃it, ang culang sa calámdag.

Tristemente. = Sa camíng̃ao sa buot, sa casobó.

Tristeza. = Pagcamíng̃ao, casobó sa buot, sa húna húna. * Pagcahócom sa camatáyon.

Tristras. = Pagcaopód guihápon sa maong suguílon.

Trisulco. = Ang may toló ca tomóy.

Tritíceo. = Ang maíng̃on ing̃on sa trigo.

Trituracion. = Pagcadógmoc sa bisan onsa. * Pagcalíguis ug maáyo.

Triturar. = Pagdógmoc, paglíguis ug maáyo, pagbócboc.

Triunfador. = Ang magadáog.

Triunfal. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a pagdáog.

Triunfalmente. = Sa pagcabántog ug pagcabútang ng̃a ang̃ay sa nacadáog.

Triunfante. = Idem.

Triunfantemente. V. Triunfalmente.

Triunfar. = Pagdáog sa mg̃a caáoay. * Pagbántog sa pagcadáog sa bisan cansa sa iang mg̃a caáoay.

Triunfo. = Pagpiesta ng̃a dagcó ug bantog caáyo, sa tiempo sa mg̃a romano, tong̃ód sa pagdáog sa mg̃a caáoay, sa pagpang̃óbat caníla.

Triunvirato. = Hocmánan, pagcahópot sa Guinharían, ng̃a nahímo sa totólo ca ponóan, sa tiempo sa mg̃a romano.

Triunviro. = Ang usá sa toló ca ponóan ng̃a nanagbúot ug nanaghópot sa Guinharían, sa tiempo sa mg̃a romano.

Trivial. = Dalan ng̃a pagaaguían sa daghánan ng̃a mg̃a táuo. * Ang dayág caáyo, ang hingbalóan sa ng̃atanán.

Trivialidad. = Idem desde ang dayág. * Pagcaoaláy cuti cuti sa pagbúhat sa bisan onsa.

Trivialmente. = Sa masóbsob, sa masócot.

Trivio. = Pagcabúlag sa totólo ca dalan, ug ang lugar ng̃a pagasugátan nila.

Triza. = Tipac, tipac ng̃a diótay ng̃a nabúlag sa bisan onsa.

TRO

Trocable. = Ang arang bailóon, ang mahímo ng̃a pagatagilísan.

Trocadamente. = Sa pagpamólong sa batoc sa matúod gayúd.

Trocado. = Salapí ng̃a dugmoc.

Trocador. = Ang magabáilo, ang magatagílis.

Trocáico. = Calaínan sa balac sa linatín.

Trocar. = Bailo, tagílis. * Pagsúca. * Pagsayúp. * Pagdógmoc, pagsúcli sa salapí. * Pagbálhin, pagláin sa gaoi, sa batásan, sa color, sa palad ng̃a maáyo, &c. * Pagílis, pagtagáilo sa lingcoránan, &c.

Trocatinta. = Pagcatagílis, pagcabáilo ng̃a díli mao, ng̃a guisáipan.

Trocatinte. = Panápton ng̃a masínao cay sináctan sa daghan ng̃a mg̃a color.

Troceo. = Pising mabága ng̃a igabáat ug icalíg-on sa mg̃a bergang dagcó sa mg̃a sacayán.

Trociscar. = Pagbúhat sa mg̃a pinótol sa bisan onsa.

Trocisco. = Pinótol sa minása ng̃a pagabuháton sa botica, sa mg̃a tambal ng̃a nagacaláin lain.

Trocla. = Moton.

Troco. = Isda.

Trocha. = Dalan ng̃a haíctin sa pagpaíng̃on sa pagcaláctod sa bisan diin.

Troche moche (á). = Sa pagcaoaláy húna húna.

Trofeo. = Timáan ng̃a guibútang sa cadaigánan, arón may panumdúman sa bisan onsang pagcadáug. * Pagcadáog sa mang̃a caáoay. * Mg̃a hing̃aníban ug mg̃a timáan ng̃a guipíntal sa bisan diin.

Troglodita. = Táuo ng̃a mamomógos, mabáng̃is. * Ang hing̃áon uyámot.

Troj. = Tangcal, solód ng̃a pagatipígan sa trigo, &c.

Trojado. = Ang sinulúd sa puyo puyo.

Troje. V. Troj.

Trojero. = Magbabántay sa mg̃a troj.

Trombon. = Tolónggon sa tumbága.

Trompa. = Budyong. * Ang ilong ilong sa gadya.

Trompada. = Pocpoc. * Pagcapácog sa duhá ca táuo ng̃a nanagsigsúgat.

Trompar. = Pagdúla sa cásing.

Trompazo. = Pocpoc.

Trompear. V. Trompar.

Trompero. = Ang magalálic sa mg̃a casing ng̃a icadóha sa mg̃a báta. * Ang magalímbong.

Trompeta. = Budyong. * Ang magatáihop sa trompeta.

Trompetear. = Pagtáihop sa budyong.

Trompetería. = Cadaghánan sa mg̃a tolónggon sa órgano ng̃a maíng̃on sa mang̃a budyong.

Trompetero. = Ang motáihop sa trompeta. * Ang magabúhat sa mg̃a trompeta.

Trompetilla. = Trompetang diótay. * Soyod ng̃a igapáac sa mg̃a namóc.

Trompicar. = Pagpángdol sa masóbsob.

Trompicon. = Pagcapángdol.

Trompillar. V. Trompicar.

Trompo. = Casing.

Trompon (á, ó de). = Sa oaláy cahusáyan, sa pagcabóloc.

Tronada. = Pagcadalógdog, onós ng̃a pagaobánan sa mg̃a dalógdog.

Tronador. = Ang magapadalógdog.

Tronante. = Idem.

Tronar. = Pagdalógdog. * Pagtonóg, pagbotó sa mg̃a luthang. * Pagbalánsag.

Troncal. = Ang nahatong̃ód sa ponóan.

Troncar. = Pagpótol sa bisan onsang bahin sa laoas.

Tronco. = Ponóan. * Guinicánan, tigúlang sa bisan cansa, guilioátan. * Laoas sa táuo, sa oaláy olo, mg̃a bocton ug mg̃a paa. * Ang duhá ca cabayo, &c., ng̃a labíng harúul sa coche, &c., sa paggóyor sa maong coche. * Táuo ng̃a talamáyon, ng̃a oaláy polós.