Part 68

Ropaje. = Panápton ng̃a guitápot sa lauas, bisti. * Cadaghánan sa mg̃a bisti.

Ropálico. = Calaínan sa balac.

Ropavejería. = Tiendáhan ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a bisti ng̃a daan.

Ropavejero. = Ang magabalígya sa mg̃a bisting daan.

Ropería. = Cahímtang sa pagcaropero. * Baláy ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a bisti ng̃a bag-o ug binúhat na. * Solód sa mg̃a caparían ng̃a pagatipígan ug pagaandáman sa mg̃a bisti sa mg̃a Padreng tanán. * Opicio sa pagbántay ug sa paghúput sa mg̃a bisti.

Ropero. = Ang magabalígya sa mg̃a bisting bag-o ug binúhat na. * Ang magabántay ug magaalíma sa bisti sa mg̃a Padre sa mg̃a caparían. * Ang báta ng̃a magabántay sa bisti sa mg̃a baquero, sa mg̃a magbalántay sa mg̃a hayúpan.

Ropeta. V. Ropilla.

Ropilla. = Bisting hamóbo ug manggásan.

Ropon. = Bisti ng̃a hatáas, ng̃a iibábao sa ubán ng̃a mg̃a bisti.

Roqueda. = Lugar ng̃a guidaghánan sa mg̃a batóng magáhi, sa mg̃a pangpang.

Roquedal. = Idem.

Roquedo. = Bató ng̃a magáhi, pangpang.

Roqueño. V. Roqueda. * Ang magáhi caáyo.

Roquero. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a pangpang. * Ang guibúhat sa lugar ng̃a capangpáng̃an.

Roquete. = Bisti sa mg̃a Padre.

Rorro. = Bátang diótay caáyo.

Rosa. = Rosa, bulac sa rosal. * Aláp-ap ng̃a malíng̃in ug mapolá. * Calaínan sa diamante, sa batóng mahál. * Bisan onsa ng̃a guibúhat, sa panápton, sa papel, &c., sa dagoay sa rosa.

Rosada. V. Escarcha.

Rosado. = Ang may color sa rosa. * Bisan onsa ng̃a guisáctan sa mg̃a rosa, lana, dogós, &c.

Rosal. = Cahoy cahoy, tanóm ng̃a magabólac sa mg̃a rosa.

Rosariero. = Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a rosarios.

Rosario. = Tinóhog sa mg̃a cuentas ng̃a guibútang sa tinagpólo. * Cadaghánan sa mg̃a amahán namo ug maghimáya ca María ng̃a guipang̃ádye ug pagaisípon sa mg̃a cuentas sa rosario. * Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a nang̃ádye sa rosario.

Rosca. = Malíng̃in ng̃a guibuhátan paglibót ug pagtúyoc tuyoc, hasta sa tomóy, sa usá ca canal. * Calaínan sa dagoay sa tinápay.

Róseo. = Ang may color sa rosa.

Rosero. = Ang magadaguínot sa mg̃a bulac sa asafran.

Rosicler. = Color ng̃a buhi caáyo maíng̃on sa color sa rosa. * Calaínan sa salapí ng̃a mahál caáyo.

Rosillo. = Color ng̃a bulágao.

Roso. = Bulágao. * Á roso y velloso. = Sa oaláy magagáoas, sa oaláy mahamísic.

Rosolí. = Ilímnon ng̃a magáma sa aguardiente, sa asúcar, sa canela, sa anís ug sa obán pang mg̃a panácot.

Rosquete. = Calaínan sa dagoay sa tinápay.

Rosquilla. = Minása ng̃a malíng̃in ug matám-is, ng̃a maáyo sa sopas sa socolate. * Mananáp ng̃a diótay ng̃a magadáot sa ubán ng̃a mg̃a tanáman.

Rostrillo. = Dayan dayan sa salapí, sa buláoan, &c., ng̃a ipahaáng̃ay sa libót sa nauong sa mg̃a laráoan ni María Santísima.

Rostrituerto. = Ang nagacolíot, ang nabolíng̃-it ug nauong.

Rostro. = Nauong.

Rota. = Pagcagubá sa mg̃a pang̃obátan sa ilang caáoay.

Rotacion. = Pagcatúyoc, pagcalibót.

Rotamente. = Sa pagcadaótan caáyo.

Rotante. = Ang magatúyoc, ang magalíguid, ang magalíso.

Rotar. V. Rodar.

Roto. = Táuo ng̃a oaláy caúlao, maólag, sa daótan ng̃a batásan. * Ang guiguisían sa mg̃a bisti, ang nagabísti sa mg̃a noog.

Rótula. = Ang bocóg ng̃a malíng̃in sa mg̃a tohod sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp.

Rotular. = Pagbútang sa mg̃a sulat.

Rotulata. V. Rótulo.

Rótulo. = Sulat ng̃a ibútang sa mg̃a libro, &c., ng̃a casayóran sa táuo ng̃a nagabúhat ug sa nahamótang sa maong libro, &c. * Ang papel ng̃a sinolátan ng̃a ipílit sa cadaigánan, arón hibalóan ug bisan onsa sa cadaghánan.

Rotundidad. V. Redondez.

Rotundo. V. Redondo.

Rotura. = Bohó. * Pagcabóong, pagcabalí. * Pagcadáro pagóna sa yota. * Pagcadaótan, pagcalágsot sa batásan, pagcaólag, pagcaláo-ay, pagcang̃íl-ad.

Roturar. = Pagbóhat pagóna, sa nahaóna pa, sa yota, sa pagpúgas ug sa pagtanóm.

Roya. = Saquét sa obán ng̃a mg̃a tanóm.

Roza. = Caíng̃in.

Rozador. = Ang magacaíng̃in.

Rozadura. V. Fricacion.

Rozagante. = Bisti ng̃a hatáas ug matahóm. * Maníndot, maáñag.

Rozamiento. V. Fricacion.

Rozar. = Pagcaíng̃in. * Pagsípsip sa mg̃a mananáp. * V. Raer. * Paghícap, pagcóbil sa bisan onsa, sa mahínay, sa ibábao lamang. * Pagpándol, pagsámad sa usá ca tiil sa lain ng̃a tiil. * Pagábian, paghigála. * Pagíng̃on, pagsáma sa usá ca butang sa lain ng̃a butang.

Rozavillon. = Ang mucáon sa baláy sa iang isigcatáuo sa oaláy bayad.

Roznar. = Pagbánha sa mg̃a ng̃ipon con maning̃áon ang mg̃a mananáp. * Pagtíng̃og sa mg̃a borico.

Roznido. = Ang banha sa mg̃a ng̃ipon sa pagcáon sa mg̃a magáhi.

Rozno. = Borricong diótay.

Rozo. = Pagcacaíng̃in. * Mg̃a cahoy ng̃a hamóbo.

RU

Rua. = Dalan sa longsod. * Dalan ng̃a halagpád.

Ruante. = Ang magasóroy soroy.

Ruar. = Pagsóroy soroy sa coche. * Paglacát lacát sa pagmorál sa mg̃a babáye, sa pagáli ali caníla.

Rúbeo. = Ang bolobolágao.

Rubí. = Batóng mahál sa color sa rosa, con mapolá. * Ang may color sa baga sa caláyo.

Rubia. = Tanóm.

Rubial. = Yota ng̃a mapolopolá.

Rubican. = Cobayo ng̃a may balahíbo ng̃a bolágao ug maputí.

Rubicundo. = Bulágao.

Rubificar. = Pagpolá sa bisan onsa.

Rubin. V. Rubí.

Rubio. = Bulágao. * Isda.

Rubion. = Calaínan sa trigo.

Rubor. = Caúlao. * Color ng̃a mapolá sa náuong sa táuo ng̃a guiábot sa caúlao.

Ruborosamente. = Sa caúlao.

Ruboroso. = Mang̃iuláoan, ang maúlao.

Rúbrica. = Timáan ng̃a mapolá. * Ang timáan ng̃a guibótang sa mg̃a táuo ng̃a sonód sa ilang ng̃alan con mamírma sila. * Tolománon sa ng̃atanán ng̃a mahímo sa Singbahán.

Rubricante. = Ang mopirma.

Rubricar. = Pagtína sa mapolá con sa bulágao sa bisan onsa. * Pagbútang sa caugalíng̃on ng̃a timáan ng̃a sonód sa mg̃a ng̃alan sa mg̃a táuo ng̃a mamírma. * Pagpamatúor sa bisan onsa.

Rubriquista. = Ang maálam sa mg̃a tolománon sa Singbahán.

Rubro. = Ang may color ng̃a mapolá con bolágao.

Rucio. = Ang sináctan sa maputí ug maítom. * Táuo ng̃a olonbánon.

Ruda. = Tanóm ng̃a italámbal, sa bahó ng̃a maísog caáyo.

Rudamente. = Sa oaláy caálam, sa pagcaoaláy quinaárman, sa pagcabórong.

Rudera. = Ang apog, ang mg̃a bató, &c., sa mg̃a cota, &c., ng̃a nagobá.

Rudeza. = Pagcabáol sa bisan onsa. * Pagcagáhi sa húna húna ug sa mg̃a galámhan sa calág, sa pagsábot ug sa pagtúquib sa bisan onsa. * Pagcabórong.

Rudimento. = Sinógdan sa bisan onsang quinaárman. * Tolománon ng̃a nahaóna sa mg̃a quinaádman.

Rudo. = Baol. * Ang may caculían sa pagsábot ug pagtúquib sa bisan onsa. * Halang̃áhag, hong̃og.

Rueca. = Galíng̃an. * Pagcatúyoc, pagcalúbag sa bisan onsa.

Rueda. = Malíng̃in. * Isda.

Ruedo. = Pagcalíguid, pagcatúyoc, pagcalíso. * Ang magalibót sa bisan onsa. * V. Orla. * Baníg ng̃a malíng̃in ug diótay. * Pagcalíng̃in sa bisan onsa.

Ruego. = Pagámpo, pagpang̃amúyo, pagpang̃aliópo, pagháng̃io.

Ruejo. = Batóng lingsánan.

Ruello. = Batóng malíng̃in ng̃a icadásoc sa yota.

Rufian. = Ang magabáton ug magaalíma sa mg̃a babáyeng daótan, bigáon, sa pagábang ug sa pagcomercio caníla. * Táuo sa oaláy caúlao.

Rufianear. = Pagcágon cagon sa mg̃a babáyeng bigáon.

Rufo. = Ang mapolá, ang bulágao. * Ang may bohóc ng̃a colóng̃on. * V. Rufian.

Rufon. = Santic.

Rugible. = Ang arang magdagóoc, magdagóhong. * Ang arang magtíng̃og ing̃on sa pagtíng̃og sa leon.

Rugido. = Ting̃og sa leon, pagcadagóoc sa mg̃a tian, sa mg̃a tináe.

Rugiente. = Ang magadagóoc, magdagóhong. * Ang arang magtíng̃og ing̃on sa pagtíng̃og sa leon.

Rugir. = Pagtíng̃og sa leon. * V. Crujir. * Pagdagóoc sa tian, sa mg̃a tináe ug sa hang̃in, pagdagóhong.

Rugosidad. = Pagcaconót.

Rugoso. = Ang guicóntan, ang may mg̃a conót.

Ruibarbo. = Tanóm: ang gamót nia ipolórga man.

Ruido. = Sabá, banha, pagcaáoay, pagcalális lalis, pagcagobót. * Pagcating̃ála, pagcacólba sa buot.

Ruidosamente. = Sa sabá, sa banha. * Sa pagcabántog.

Ruin. = Talamáyon, obus. * Ang diótay, ang oalá tomóbo. * Tampalásan. * Hicáoan, daguinótan.

Ruina. = Pagcagobá, pagcapócan, pagcaláglag. * Pagcaoalá sa bisan onsa. * Cahigayónan sa pagcadáot sa mg̃a táuo.

Ruindad. = Buhat ng̃a daútan, mang̃íl-ad, pagcatampalásan. * Pagcaóbos, pagcadiótay sa bisan onsa. * Pagcahícao, pagcadaguínot.

Ruinmente. = Pagcang̃íl-ad, sa pagcadaótan.

Ruinoso. = Ang golóbon, ang harúul magobá, mapúcan, maláglag, madáot. * Diótay, ang oalá tomóbo. * Ang magadáot.

Ruipóntico. = Tanóm.

Ruiseñor. = Langgam sa maníndot ug sa ming̃áuon ng̃a ting̃og.

Rujiada. = Pagólan.

Rular. V. Rodar.

Rulo. = Malíng̃in ng̃a dagcó ug bisan onsa ng̃a magalíguid, ng̃a magatúyoc sa pagcasáyon. * Bató sa ligsánan.

Rumbo. = Dalan, alaguían. * Pagcabántog sa bisan onsang combida, pagcaparáyeg.

Rumbon. = Malólot.

Rumbosamente. = Sa pagcalólot, sa pagparáyeg, sa pagcabántog.

Rumboso. = Malólot. * Mahál. * Ang guidáyan dayánan ug maáyo.

Rumia. = Pagcatícab ticab.

Rumiador. = Ang magatícab ticab, ang magasámsam caáyo.

Rumiadura. V. Rumia.

Rumiante. V. Rumiador.

Rumiar. = Pagtícab, ticab. * Paghúna húna, pagpalándong ug maáyo sa bisan onsa.

Rumion. = Ang magatícab ticab, ang magasámsam uyámot.

Rumor. = Casabá, cagáhod, cahagónghong.

Runfia. = Pagcadághan sa mg̃a butang ng̃a magsáma.

Runrun. V. Rumor.

Rupicabra. = Canding ng̃a ihálas.

Ruñar. = Pagsápsap ng̃a dapit sa solód sa mg̃a papán sa mg̃a bariles ug sa mg̃a cuba.

Ruptura. V. Rotura.

Ruqueta. = Tanóm.

Rural. = Ang nahatong̃ód sa banua ug sa pagbúhat sa yuta.

Ruralmente. = Ing̃on sa ang̃ay sa pagbúhat ug sa pagpuyó sa yota.

Rusco. = Tanóm.

Rusiente. = Ang mapolá sa caláyo, ang pagabagáhon, ang binága.

Rustical. V. Rural.

Rústicamente. = Sa pagcabáol. * Sa pagcabórong, sa pagcaboquírnon.

Rusticidad. = Pagcabáol, pagcaoaláy cuti cuti, pagcabódong, ang díli mahíngpit.

Rústico. V. Rural. * Baol sa oaláy pagcahíngpit. * Borong.

Rustiquez ó Rustiqueza. V. Rusticidad.

Rustro. V. Rumbo.

Ruta. = Pagbiaje, ang dalan ng̃a pagalácoan sa magalacát ug magabiaje.

Rutilante. V. Resplandeciente.

Rutilar. V. Resplandecer.

Rútilo. = Color sa buláoan.

Rutina. = Batásan, pagcaánar.

Rutinario. = Ang guibúhat tong̃ód lamang sa batásan, sa pagcaánad.

S

SA

Sábado. = Sábado, ang icapíto ca adlao sa semana.

Sabalera. = Bolotáng̃an sa mg̃a sológnod sa mang̃a horno sa mg̃a ladriyo, sa mg̃a tesa, &c.

Sabalero. = Mananágat sa mg̃a isda ng̃a guing̃álan ug sábalo.

Sábalo. = Isda.

Sábana. = Habol sa higdáan.

Sabana. = Yotang patag, datág.

Sabandija. = Bisan onsang mananáp ng̃a diótay, ug labí pa ang hugáoan.

Sabanilla. = Habol ng̃a diótay. * Ang tabon sa mg̃a altal.

Sabañon. = Hubág ng̃a maól-ol caáyo, ng̃a motoróc sa mg̃a camót ug sa mg̃a tiil sa mg̃a báta. * V. Friera.

Sabatario. = Judío ng̃a magalihí sa mg̃a sábado.

Sabático. = Ang nahatong̃ód sa sábado.

Sabatina. = Pang̃ádye sa mg̃a Padre ng̃a caugalíng̃on sa mg̃a sábado.

Sabatino. V. Sabático.

Sabedor. = Ang nasáyor, ang maálam, ang mahibaló.

Sabelianismo. = Pagtolón-an ng̃a daótan ni Sabelio.

Sabeliano. = Ang mononót sa mg̃a pagtolón-an ni Sabelio.

Saber. = Alam, hibaló, sabot. * Pagbátid, paglaláng.

Sabiamente. = Sa caálam, sa quinaárman, sa pagcaboótan, sa salabótan.

Sabido. = Ang maálam caáyo, mang̃ialáman uyámot.

Sabidor. V. Sabedor.

Sabiduría. = Caálam, quinaárman. * Pagpahibaló.

Sabiendas (á). = Sa pagcamatúod, sa pagcaoaláy duha duha, sa pagcagayúd.

Sabiente. V. Sabedor.

Sabina. = Cahoy cahoy.

Sabinar. = Yota ng̃a guidaghánan sa mg̃a sabina.

Sábio. V. Sabedor y Sabido.

Sabiondez. = Pagcaálam sa mg̃a buhat ng̃a daótan.

Sabiondo. = Ang magapacamaálam.

Sablazo. = Pagtígbas sa sable.

Sable. = Hing̃aníban, sable.

Sablon. = Balás ng̃a dagcó.

Saboga. = Isda.

Sabogal. = Sahid, anod ng̃a icapanágat sa mg̃a saboga.

Sabor. = Lalím, lamí. * Caíbog sa bisan onsa.

Saboreamiento. = Pagcatagámtam. * Pagcadímdim.

Saborear. = Pagpalalím sa mg̃a cán-on. * Pagtagámtam, pagdímdim. * Pagálam alam, pagógay ogay. * Paglípay, paghimóot.

Sabona. = Calaínan sa saya sa mg̃a babáye.

Sabrosamente. = Sa pagcalalím, sa maáyong lalím.

Sabroso. = Malalím. * Malipáyon, ang macalípat.

Sabueso. = Calaínan sa iró.

Sábulo. = Balás ng̃a mabúg-at.

Sabuloso. = Ang guisáctan sa balás.

Saca. = Pagcagóa, pagcapagóa. * Puyo puyo ng̃a dagcó sa panápton.

Sacabala. = Capandáyan sa mg̃a mananámbal ng̃a icapagóa sa mg̃a bala ng̃a nahabílin sa solód sa samad.

Sacabalas. = Capandáyan sa pagpagóa, sa pagcúhit sa bala sa mg̃a luthang.

Sacabocados. = Capandáyan sa pagbúhat sa mg̃a bohó. * Alaguían sa pagdáng̃at sa guipanghináot.

Sacabucre. = Tolónggon sa tumbága ng̃a apil sa música, ug ang magatáihop niíning tolónggon.

Sacacorchos. = Capandáyan sa pagcúha ug pagíbot sa mg̃a songsong sa mg̃a boteya.

Sacadinero ó Sacadineros. = Hias sa diótay ng̃a bale apan maníndot, matahóm.

Sacador. = Ang magacóha.

Sacaliña. = Odyong.

Sacamanchas. = Ang may opicio sa pagcúha sa mg̃a mansa sa mg̃a panápton.

Sacamiento. V. Saca.

Sacamuelas. = Ang magaíbot sa mg̃a bag-ang. * Bisan onsa ng̃a icaíbot ug icacúha sa mg̃a bag-ang.

Sacanabo. = Capandáyan sa pagcúha sa bomba sa mortero.

Sacante. = Sugál sa baraja.

Sacapelotas. V. Sacabalas. * Polong ng̃a igayúbit sa mg̃a táuo ng̃a obus ug talamáyon.

Sacapotras. = Polong ng̃a guicahing̃álan sa mg̃a daótan ng̃a mananámbal.

Sacar. = Paggóa. * Pagbúhat. * Paggáma, paghímo sa bisan onsa. * Pagbúhat sa bisan onsa ng̃a maíng̃on sa panigíngnan. * Pagálam sa bisan onsa sa maáyong paghúna húna. * Pagpagóa sa mg̃a pisó sa mang̃a itlog. * Pagtábang, paglában sa bisan cansa, arón gomóa sa calisód. * Pagíla sa bisan onsa tong̃ód lamang sa mg̃a timáan. * Paghóad. * Pagdáng̃at sa guipanghináot. * Pagcóha sa bisan onsa cay naígo sa pagripa. * Paghináonao sa panápton.

Sacarino. = Bisan onsa ng̃a nabúhat sa asúcar. * Ang maíng̃on sa asúcar.

Sacatrapos. = Sacacorchos. * Capandáyan sa pagcúha sa carga sa mg̃a luthang ug mg̃a pusil.

Sacerdocio. = Cahímtang sa pagcasaserdote, sa pagcapadre.

Sacerdotal. = Ang nahatong̃ód sa saserdote, sa mg̃a Padre.

Sacerdote. = Laláqui ng̃a may gahóm sa paghálad sa Dios sa mg̃a paghálad, Padre ng̃a may gahúm sa pagmisa.

Sacerdotisa. = Babáye ng̃a nagahálad niádtong tiempo sa mg̃a paghálad sa ubán ng̃a mg̃a táuo táuo, sa mg̃a dios dios sa mg̃a dioatáhan, ug ang nagabántay sa ilang mg̃a Singbahán.

Saciable. = Ang arang pagabósgon.

Saciar. = Pagbósog, pagponó sa can-on con sa ilímnon.

Saciedad. = Pagcabósog. * Pagcadáng̃at sa bisan onsa ng̃a guicaíbgan.

Saco. = Puyo puyo, balúyot. * Bisti ng̃a obus ug dagcó sa ubán ng̃a mg̃a táuo. * Bisan onsang butang ng̃a nasácop sa lain ng̃a butang.

Sacocha. V. Faltriquera.

Sacoime. V. Mayordomo.

Sacra. = Papán ng̃a guipilítan sa papel ng̃a sinolátan sa obán ng̃a pang̃adyéon sa mg̃a Padre, sa pagmisa, sa díli onta quinahánglan ng̃a managsolóng sila sa misal.

Sacramental. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a sacramento. * Mg̃a tambal ng̃a guitagána sa santa Iglesia sa pag támbal sa mg̃a calág ug sa pagólay caníla sa mg̃a saláng diótay. * Táuo ng̃a socop sa cofradía sa Santísimo Sacramento, ug ang maong cofradía.

Sacramentalmente. = Sa pagcasacramento gayúd. * Sa pagcacompisál ng̃a tuod.

Sacramentar. = Paghátag sa Viático sa mg̃a masaquét.

Sacramentario. = Ang táuo ng̃a herejes ng̃a díli mutóo sa santos ng̃a pagatúbang ng̃a tuod sa mahál ng̃a laoas sa atong Guinóong Jesucristo sa Santísimo Sacramento sa altal.

Sacramente. V. Sagradamente.

Sacramento. = Sacramento, timáan ng̃a guibúhat ni Jesucristo sa pagsantos sa mg̃a táuo. * Ang Santísimo Sacramento sa altal.

Sacratísimo. = Dalayégon, santos uyámot.

Sacre. = Calaínan sa langgam. * Calaínan sa luthang ng̃a caráan.

Sacrificadero. = Lugar ng̃a pagabuhátan sa mg̃a paghálad.

Sacrificador. = Ang magahálad, tighálad.

Sacrificante. = Idem.

Sacrificar. = Paghálad sa pagíla sa pagcadios. * Pagbútang sa bisan cansa sa dagcóng catáhap sa icadáot. * Pagpasácop sa pagbúot ng̃a malágsot. * Pagalágar sa Dios.

Sacrificio. = Paghálad. * Pagmisa sa mg̃a Padre cay nagahálad cang Jesucristo sa iang Dios ng̃a Amahán. * Buhat ng̃a malisód ng̃a hingsácpan sa bisan cansa ng̃a contra sa iang pagbúot. * Buhat sa mg̃a mananámbal sa pagtámbal ng̃a malisód ug macúti cuti.

Sacrílegamente. = Sa pagpasipála sa mg̃a botang ng̃a sagrados.

Sacrilegio. = Pagcapasipála sa mg̃a botang ng̃a santos, sinagrados.

Sacrílego. = Ang magapasipála sa mg̃a butang ng̃a santos ug ng̃a nahatong̃ód sa Singbahán.

Sacrimoche. = Táuo ng̃a magabísti maíng̃on sa pagbísti sa mg̃a cristan, sa mg̃a noog ug sa pagcaoaláy ang̃ay.

Sacristan. = Cristan, ang magabántay sa mg̃a casangcápan sa Singbahán. * Cahímtang sa obán ng̃a mg̃a Padre sa mg̃a Catedral, ng̃a nanagbántay sa mg̃a sologóon ng̃atanán sa sacristía.

Sacristana. = Asáoa sa cristan. * Ang binócot ng̃a magabántay sa mg̃a casangcápan sa sacristía sa mg̃a conbento sa mg̃a monja.

Sacristanía. = Opicio, pagcahímtang sa pagcacristan.

Sacristía. = Solód ng̃a harúul sa Singbahán ng̃a pagatipígan sa mg̃a casangcápan ng̃atanán ng̃a quinahánglan sa Singbahán.

Sacrosanto. = Ang sinagrado ug santos.

Sacudida. V. Sacudimiento.

Sacudidamente. = Sa pagcayábyab. * Sa pagcatolód.

Sacudido. = Suquíhan, ang díli masáyon ng̃a pagabatónan. * Cásing casíng̃an. * Ang mahanaláicon.

Sacudidor. = Ang macayábyab. * Icayábyab.

Sacudidura. = Pagcayábyab.

Sacudimiento. = Pagcayábyab, pagcaírog, pagcatolód.

Sacudir. = Pagcayábyab, yabon yabon, tapdus. * Lamba, dagpas. * Pacpac, papha. * Copo copo, paggácpac, pilic pilic. * Paggáer, paghámpac. * Pagtolór, pagírog, pagsalibáy.

Sachadura. = Pagcacále sa yota. * Pagcabónglay.

Sachar. = Pagbónglay.

Sacho. = Ibolónglay, igabónglay.

Saeta. = Odyong, paná, gapásan. * Ang puthao, &c., ng̃a itolórlo sa horas sa mg̃a horásan. * Ang balágon ng̃a mahabílin sa mg̃a paras, sa pagcapón caníla. * Tapoc sa lilíma ba bitóon. * Ang puthao ng̃a guidíhog sa batóng baláni, ug ng̃a guibútang sa padalóman. * Polong sa mg̃a palaoáli ng̃a maínit ug matalínis caáyo.

Saetazo. = Pagcaígo, pagcasámad sa paná, sa odyong.

Saetear. V. Asaetear. * Pagsámad sa odyong, sa paná.

Saetera. = Talambóan sa mg̃a cota, sa mg̃a lantáon ng̃a haíctin sa dapit sa goa ug halagpád sa dapit sa solód, ng̃a pagasalibáyan sa mg̃a paná, sa mg̃a odyong. * Talambóan ng̃a diótay sa bisan diin.

Saetero. = Ang nahatong̃ód sa odyong, sa paná. * Ang magaáoay ng̃a sangcap sa paná, sa mg̃a odyong.

Saetía. = Sacayán.

Saetilla. V. Saeta.

Saetin. = Alaguían sa tubig sa mg̃a bálay bálay ng̃a guibutáng̃an sa mg̃a ligsánan sa trigo, &c. * Lansang ng̃a diótay sa oaláy olo. * Panápton sa igagáma sa oaláy labra.

Saeton. = Paná ng̃a guibalabágan sa usá ca puthao ng̃a holohamóbo.

Sáfico. = Calaínan sa garay, sa balac.

Safío. = Isda.

Saga. = Babáyeng pang̃anitóhon, dioatáhan.

Sagacidad. = Pagcatalínis sa isilínghot sa mg̃a iró. * Pagcabátid, pagcalaláng sa pagsáyod sa tinágo.

Sagapeno. = Tagoc sa usá ca tanóm sa Egipto.

Sagati ó Saeti. = Calaínan sa panápton sa balahíbo sa mg̃a carnero.

Sagaz. = Iró sa matalínis ng̃a isilínghot. * Táuo ng̃a batid, malaláng̃on, boótan, ng̃a maálam magatagána sa mg̃a omalábot.

Sagazmente. = Sa pagcabátid, sa pagcaálam, sa pagcalaláng.

Sagital. = Ang may dagoay sa paná.

Sagitario. = Ang icasíam ca timáan sa zodiaco. * Ang táuo ng̃a guihámpac sa cadaigánan.

Sagradamente. = Sa pagtáhod ng̃a dagcó sa mg̃a sinagrado.

Sagrado. = Sinagrado. * Ang nahatong̃ód sa pagtáhod sa Dios ug sa mg̃a santos, ang talahóron, silingbáhon. * Dalángpan sa obán ng̃a mg̃a saláan.

Sagrariero. = Ang magabántay sa mg̃a sagrario sa mg̃a Singbahán.

Segrario. = Solórdan, sorlánan, sagrario ng̃a pagatipígan sa Santísimo Sacramento. * Lugar ng̃a pagahipúsan sa mg̃a casangcápan sa Singbahán. * Capilla ng̃a silbi sa parroquia sa obán ng̃a mg̃a Singbahán.

Sagú. = Landang, linángdang, sacsac, bulí.

Sahornarse. = Pagpílas.

Sahorno. = Pagcapílas.

Sahumador. V. Perfumador.

Sahumadura. = Pagcapalína.

Sahumar. = Pagpalína.

Sahumerio. = Palína. * Asó sa bisan onsa ng̃a mahomót. * Bisan onsa ng̃a igapalína.

Sahumo. = Idem.

Saín. = Tamboc, sebo sa bisan onsang mananápa. * Buling ng̃a maíng̃on sa tamboc ng̃a magóa sa mg̃a bisti ng̃a dugay na ug daan.

Saína. = Calaínan sa trigo.

Sainar. = Pagpatámboc pagláming sa mg̃a mananáp.

Sainete. = Calán-on ng̃a malalím caáyo. * Ang magapaáñag ug magapatahóm sa bisan onsa. * Salsa ng̃a icahátag sa maáyong lalím sa mg̃a calán-on. * Dayan dayan sa bisan onsa. * Dula ng̃a hing̃alatáoan.

Sainetear. = Pagbúhat sa mg̃a dula ng̃a hing̃alatáoan.

Saíno. = Calaínan sa baboy sa Indias.

Saja. V. Sajadura.

Sajador. V. Sangrador.

Sajadura. = Pagcacárlis, pagcacárlit, pagcatórlis.

Sajar. = Carlit, carlis, torlis.

Sal. = Asín. * Polong mg̃a matístis, malipáyon, ng̃a icatíao.

Sala. = Solód ng̃a dagcó sa mg̃a baláy, lasalas. * Pagcating̃ób, catilígban sa mg̃a hocom sa obán ng̃a mg̃a hocmánan.

Salacidad. = Pagcabóyoc, pagcahigógma ng̃a dagcó sa pagcaólag, sa mg̃a buhat ng̃a maláo-ay.

Salacísimo. V. Salaz.

Saladamente. = Sa pagcatístis.

Saladar. = Danao ng̃a pagatiboócan sa asín.

Saladero. = Lugar ng̃a pagabulálan ug pagaugáhan sa carne ug sa isda.

Saladillo. = Baboy, tamboc sa baboy ng̃a lab-as ug ng̃a guiasínan ng̃a bag-o.

Salado. = Ang maásgad, ang guiasínan caáyo. * Táuo ng̃a matístis, malipáyon, tigtíao. * Yota ng̃a díli maáyo cay guilabíhan sa asín. * Ang maásgad, ang guiasínan caáyo. * Táuo ng̃a matístis, malipáyon, tigtíao. * Ang inasínan caáyo.

Salador. V. Saladero. * Ang magapaasín sa carne ug sa isda.

Saladura. = Pagcaasín.

Salamandra. V. Salamanquesa.

Salamandria. = Idem.

Salamanquesa. = Saoang diótay.

Salar. = Pagasín, pagpaásgad.

Salariar. = Asalariar.

Salario. = Sohol.

Salaz. = Táuo ng̃a maólag, maláo-ay.

Salazon. = Pagcaasín. * Túig ng̃a igaasín.

Salce. V. Sauce.

Salceda. = Lugar ng̃a guidaghánan sa mg̃a abgáo.

Salcochar. = Pagalibótdan, pagalibótgan.

Salchicha. = Pinótol sa tináe ng̃a manípis ng̃a ponó sa onód ug sa tamboc sa baboy ng̃a tinártar ug sináctan sa suca ng̃a matáb-an, sa loy-a, sa pimienta ug sa obán ng̃a mg̃a panácot.

Salchichería. = Baláy ng̃a pagabuhátan ug pagabaligyáan sa mg̃a salchicha.

Salchichero. = Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a salchicha.

Salchichon. = Pedazo, pinótol sa tináe ng̃a dagcó ug ponó sa jamon, sa baboy ng̃a inasín, sa onód, sa tamboc ng̃a piníga ug maáyo, ug sináctan sa pimienta ng̃a tibúoc, &c., ug maáyo ng̃a pagaquiláuon. * V. Fagina hasta cadaghánan.

Saldar. = Paghúsay sa pagcahíngpit sa mg̃a cuenta.

Saldo. = Pagcahúsay ng̃a híngpit sa mg̃a cuenta.

Saledizo. = Ang bahin sa mg̃a baláy, &c., ng̃a molabáo ug mogóa sa mg̃a pared.

Salegar. = Lugar ng̃a pagacán-an sa asín sa mg̃a hayúpan.

Salera. = Ang usá sa mg̃a bató sa mg̃a salegar.

Salero. = Asínan. * Bolotáng̃an sa asín. * Lugar ng̃a pagatipígan sa asín. * Pagcatístis, pagcaáng̃ay sa pagpamólong, sa paglacát, &c.

Saleroso. = Matístis. * Ang̃áyan sa pagatúbang, sa paglacáo, &c.

Salgada. = Tanóm.

Salgadera. = Idem.

Sálica. = Batásan, ley ng̃a magapagáoas, sa Guinharían sa Pransia, sa mg̃a babáye ug sa lioat nila, sa pagcahári.

Salicor. = Tanóm.

Salida. = Pagcagóa. * Ang molabáo, ang magalabí. * Pagcahálin, pagcabalígya sa mg̃a manggad. * Balíbar, pagcalígas sa suguílon. * Catapúsan, pagcatibáoas sa bisan onsa. * Mananáp ng̃a baye ng̃a boot ng̃a pang̃asáuon.

Salido. = Ang magalabáo, ang molabí ng̃a labí sa casaráng̃an.

Saliente. = Ang magalábi, ang molabáo, ang magatóybo.

Salin. = Bolotáng̃an sa asín.

Salina. = Lugar ng̃a pagabuhátan sa asín.

Salinero. = Ang magabalígya sa asín.

Salino. = Ang may asín.

Salir. = Paggóa. * Pagguícan, paglacát, paglacáo. * Paggáoas, pagmísic. * Pagtúngha, pagtoróc, pagguítib. * Paglabí, paglabáo, pagtóybo. * Pagháyag, pagdayág. * Pagtápus, pagtibáoas. * Paghálin, pagbalígya. * Bisíbos, bitíbot. * Haslo, hoshos. * Bosoac, agas, aoas. * Daoal, dioal. * Booac booac, hobot hobot, holbot.

Salitrado. = Ang sináctan sa salitre.

Salitral. = Lugar ng̃a hiquít-an sa salitre.

Salitre. V. Nitro. * Salitre.

Salitrería. = Baláy ng̃a pagabuhátan sa salitre.

Saliterero. = Ang magabalígya sa salitre.

Salitroso. = Ang may salitre.

Saliva. = Laoay, loa.

Salivacion. = Pagcalóa, pagcaláo-ay.

Salival. = Ang nahatong̃ód sa laoay.

Salivar. = Pagláoay, paglóa.

Salivoso. = Ang magaláoay caáyo, ang magalóa uyámot.