Part 60

Proporcionar. = Pagtagána, pagándam sa bisan onsa. * Pagpaáng̃ay sa bisan onsa arón gamíton con may quinahánglan.

Proposicion. = Pagpacaháyag. * Suguílon ng̃a hamóbo sa pagtángdo ug sa pagdíli sa bisan onsa.

Propósito. = Tuyo, paghúna húna sa pagbúhat con sa díli pagbúhat sa bisan onsa.

Propretor. = Hocom, ponóan sa mg̃a romano.

Propuesta. V. Proposicion, y Proponer desde pagpaquíta. * Pagquigsámbag.

Propugnáculo. = Baluarte, lantáoan, cota ng̃a malíg-on ng̃a pagasóclan sa mg̃a caáoay. * Bisan onsa ng̃a magalában, magaságang sa lain.

Propulsa. V. Repulsa.

Propulsar. V. Repulsar.

Propulsion. V. Repulsa.

Prorata. = Hingtúngdan ng̃a pahat ng̃a macaígo sa tagsa tagsa, ng̃a nahamútang sa maáyo ug matárong ng̃a paghúsay.

Proratear. = Pagpáhat sa bisan onsa ng̃a pagapaháton, sa tagsa tagsa, ing̃on sa pagcaígo sa matúod ng̃a catarúng̃an.

Prorateo. = Idem.

Próroga. V. Prorogacion.

Prorogable. = Ang arang parayónon, iparáyon.

Prorogacion. = Pagcapadáyon sa bisan onsa sa pila ca arlao ng̃a tinórlo. * Pagcatagál.

Prorogar. = Pagdáyon, pagparáyon sa bisan onsa, sa pila ca arlao ng̃a tinórlo, pagtagál.

Prorumpir. = Paggóa sa bisan onsa sa ahat, sa calit, sa mabáscog. * Pagpomólong sa mg̃a polong ng̃a icadayág sa cusacó, sa capong̃ót, &c. * Pagpanghupáo, paghílac, pagcatáoa, &c., sa mabáscog, sa minatúod.

Prosa. = Suguílon con sulat ng̃a díli garay, díli balac.

Prosapía. = Guinacánan. * Guilioátan, tigúlang, catiguláng̃an.

Proscribir. = Pagíla sa bisan cansa, sa cadaigánan, sa pagcadaótan ng̃a táuo, ug pagtógon arón patyon sa isigcatáuo.

Proscripcion. = Pagcabaláod sa mg̃a ponóan arón hiílhan ug bisan quinsa sa pagcadaótan ng̃a táuo, ug arón patyon con dácpon ug ientregal sa justicia sa bisan cansa, buhi con patáy ba.

Prosecucion. = Pagcaparáyon.

Proseguible. = Ang arang parayónon.

Proseguimiento. V. Prosecucion.

Proseguir. = Pagdáyon, pagparáyon.

Prosélito. = Ang dioatáhan con moros ng̃a mibálic ug napasácop sa religion ug Pagtóo ni Jesucristo. * Táuo ng̃a guihópo, ng̃a guicóha, arón magalában sa bisan onsang dapig.

Prosista. = Ang hinoguilánon sa oaláy hingtúngdan, tabían.

Prosodia. = Quinaárman ng̃a magatórlo sa maáyong pagsángpot. * Pagpamólong ng̃a caoang.

Prosopopeya. = Pagparáyeg ng̃a guilabíhan.

Prospecto. = Casayóran sa mg̃a hamóbong polong ng̃a guipabaláod sa cadaghánan, arón hibalóan ang tuyo ug ang hingtóngdan sa bisan onsang libro ng̃a guisúlat.

Prósperamente. = Sa pagcaárang arang, sa tong̃ód sa puhónan, sa quinabúhi, &c.

Prosperar. = Pagtóbo sa puhónan, sa mg̃a guinamíton ug sa maáyong pagcabótang sa pagcabóhi.

Prosperidad. = Maáyong palar. * Maáyong pagcabótang sa puhónan, sa mg̃a guinamíton ug sa bisan onsa ng̃a guipanghináot.

Próspero. = Paláran, buláhan.

Prostitucion. = Pagcaólag, pagcaláo-ay ng̃a guilabíhan, sa pagcaoaláy caúlao bisan diriót.

Prostituir. = Pagpacasalá sa salá sa pagcaólag, sa pagcaláo-ay, sa cadaigánan ug sa oaláy caólao bisan diriót. * Pagbalígya sa hingtúngdan ng̃a opicio, sa paglában sa díli onta tacós ug sa paglápas sa catarúng̃an.

Prostituto. = Táuo ng̃a mang̃íl-ad, maólag, maláo-ay. * Ang magalápas sa catarúng̃an tong̃ód sa salapí, sa pagcahigála, &c.

Protagonista. = Ang táuo ng̃a ona sa bisan onsang buhat.

Proteccion. = Pagcalában, pagcatábang, pagcahópot, pagcaalíma.

Protector. = Manlalában, ang magatábang, ang magahópot, ang magaalíma, ang magapanílong, ang magapadang̃óp.

Protectoría. = Cahímtang sa pagcamanábang, sa pagcamanlalában.

Protectriz. = Babáyeng mananábang, manlalában.

Proteger. = Tabang, laban, pagpadang̃óp.

Protegido. = Ang guilabánan, ang guitabáng̃an, pinalángga, ang guitagáan sa dalángpan.

Protervamente. = Sa Pagcadaótan ng̃a huna huna, sa pagcaparáyon sa mang̃íl-ad ng̃a tuyo.

Protervia. = Pagcaparáyon sa pagcadaótan sa tinóyo sa buot.

Protervidad. = Idem.

Protesta. = Pagcasáar sa pagbúhat con sa díli pagbúhat sa bisan onsa.

Protestacion. = Idem.

Protestante. = Ang magapamatúod ug magatúg-an sa bisan onsa. * Ang maganonót sa obán ng̃a mg̃a religion ng̃a batoc sa religion ni Jesucristo ug sa mg̃a binuñágan.

Protestar. = Pagásoy, pagsáyor, pagtúg-an, pagmatúod sa bisan onsa.

Protestativo. V. Protestante hasta ang maganonót.

Protesto. V. Protesta.

Proto. = Ang nahaúna sa isigcaíng̃on.

Protoalbéitar. = Ang nahaónang sa mg̃a mananámbal sa mg̃a mananáp.

Protocolar. = Pagláquip, pagbótang sa tapoc sa mg̃a papel, sa mg̃a sulat.

Protocolo. = Libro ng̃a pagahoálan sa mg̃a escribano sa mg̃a camatoódan, arón hicaplágan con bolóng̃on ugáling sa oláhing adlao.

Protomártir. = Ang nahaóna sa mg̃a mártir. * Si san Estéban.

Protomedicato. = Hocmánan ng̃a pagatambóng̃an sa mg̃a mananámbal arón pagaexamináhon sila.

Protomédico. = Ang ponóan sa mg̃a mananámbal. * Bisan quinsa sa mg̃a mananámbal sa hari.

Protonotario. = Ang ponóan sa mg̃a notario, sa mg̃a escribano.

Prototipo. = Panigíngnan, nahaónang pananglétan sa bisan onsang buhat.

Protuberancia. = Ogdo ng̃a quinaía sa mg̃a bocóg.

Provecto. = Ang maálam sa bisan onsang quinaárman. * Tolotigúlang.

Provecho. = Polós, caposlánan.

Provechosamente. = Sa polós.

Provechoso. = Ang magapolós, ang macapolós.

Proveedor. = Ang may catongdánan sa pagsángcap sa mg̃a quinahánglan ng̃atanán sa mg̃a soldados, sa mg̃a sacayán sa hari, sa mg̃a caparían, &c.

Proveeduría. = Baláy ng̃a pagatipígan sa ng̃atanán ng̃a mg̃a quinahánglan sa pagcáon, &c.

Proveer. = Pagípon, pagtígom, pagtápoc sa mg̃a quinahánglan sa bisan onsa. * Pagtibáoas sa mg̃a holosáyon. * Paghátag, pagtógot sa bisan onsang opicio, con cahímtang. * Pagsángcap, sa bisan cansa, sa mg̃a quinahánglan. * Pagcalíbang, pagcaólo.

Proveido. = Sogo ng̃a guican sa hocom.

Proveimiento. = Pagcasógo sa hocom.

Proveniente. = Ang guican sa bisan onsa.

Provenir. = Pagguícan.

Provento. = Polós ng̃a guican sa bisan onsa, sohol.

Proverbiador. = Libro ng̃a sinolátan sa mg̃a casangputánan ng̃a tacús ng̃a timaánan ug pagadomdóman.

Proverbial. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a casangputánan.

Proverbialmente. = Sa pagcasangputánan.

Proverbio. = Sangputánan. * Casangputánan. * Toloóhan ng̃a bacácon sa pagtóo ng̃a ang ubán ng̃a mang̃a polong ng̃a guidóng̃og maoy casayóran sa maáyo con sa daótan ng̃a palad.

Proverbista. = Ang nahagógma sa pagpamólong ug sa pagsúlat sa mg̃a casangputánan.

Próvidamente. = Sa cacúgui, sa pagcamasingcámot.

Providencia. = Pagpatigáyon sa pagdáng̃at sa bisan onsa. * Pagcatagána, pagcaándam. * Pagbóot, pagsógo sa hocom, sa oalá matápus ang capolong̃ánan. * Pagbóot sa Dios.

Providencial. = Ang nahatong̃ód sa providencia.

Providencialmente. = Sa tong̃ód sa niáron. * Sa díli madúgay. * Hasta sa lain ng̃a pagbúot, sa lain ng̃a sugo.

Providenciar. = Pagsógo, pagbúot.

Providente. = Batid, ang may salabútan.

Próvido. = Ang nagatagána, ang nagaándam.

Provincia. = Ang bahin sa usá ca Guinharían ng̃a nagasácop sa pila ca longsod, ug ng̃a guibotáng̃an sa caogalíng̃on ng̃a maghohópot, alcalde, gobernador con ponóan, ng̃a magabóot sa ng̃alan sa hari. * Ang mg̃a convento ng̃a nasácop sa gahúm sa provincial.

Provincial. = Ang nahatong̃ód sa provincia. * Ang Padreng religioso ng̃a magabóot sa sa mg̃a sacop ng̃atanán sa mg̃a convento, sa usá ca provincia.

Provincialato. = Opicio, cahímtang sa pagcaprovincial. * Túig ng̃a pagdugáyan sa provincial sa iang catungdánan.

Provisión. = Ang mg̃a quinahánglan sa pagcáon, sa pagbisti, &c., ng̃a guibútang sa bisang diin, arón gamíton sa tiempo ng̃a igagámit. * Pagsógo, pagbóot sa mg̃a hocom, sa ng̃álan sa hari, arón matúman ang guisógo nila, pagcatógot, pagcahátag sa bisan onsang opicio con cahímtang.

Provisional. = Ang guisógo sa pila lamang ca adlao.

Provisionalmente. V. Providencialmente.

Proviso (al). = Dihá dihá, guiláyon, carón carón, gayúd.

Provisor. V. Proveedor. * Padre ng̃a guitugútan sa Obispo sa iang gahúm sa paghúsay sa ubán ng̃a mg̃a hulusáyon ng̃a nahatong̃ód sa iang pagcaobispo.

Provisora. = Ang monja mg̃a magabántay, sa mg̃a convento sa mg̃a binócot, sa quinahánglan ng̃atanán sa pagcáon, sa pagbisti, &c.

Provisorato. = Opicio, pagcahímtang sa pagcaprovisor.

Provisoría. = Idem. * Baláy, lugar ng̃a pagatipígan sa ng̃atanán ng̃a mg̃a quinahánglan sa pagcáon, sa pagbísti, &c.

Provisto. = Sangcap, ang guisancápan sa mg̃a quinahánglan ng̃atanán.

Provocacion. = Pagcaágda, pagcatúyo, pagcasámbag.

Provocador. = Ang magasámbag, ang magaágda, ang magtúyo, arón managáoay ang ubán, ang maquiáoay.

Provocante. = Idem.

Provocar. = Pagsámbag, pagágda, pagtúyo sa bisan cansa, arón magabúhat ug bisan onsa. * Pagpapong̃ót, pagpasucó. * Pagquigáoay.

Provocativo. V. Provocador.

Próximamente. = Carón bag-o. * Díli pa dugay. * Harúul ra, díli haláyo.

Proximidad. = Pagcadóol, pagcaharúul. * Pagcacaobánan, ng̃a harúul.

Próximo. = Harúul, duul caáyo, hapit, caubánan.

Proyeccion. = Pagcabalíbag, pagcasalibáy.

Proyectar. = Pagpatigáyon sa bisan onsa arón macóha ang tuyo ng̃a guipanghináot.

Proyectil. = Bisan onsa ng̃a ibalíbag, isalibáy. * Bala, odyong, paná, &c.

Proyectista. = Táuo ng̃a mahagógma maghúna húna sa mg̃a pagpatigáyon sa pagdáng̃at sa bisan onsa ng̃a guitúyo.

Proyecto. = Hatáas ug halagpád. * Bisan onsang húna húna con pagpatigáyon sa pagcóha sa bisan onsa ng̃a guitúyo ug guipanghináot.

Proyectura. = Ang bahin sa mg̃a baláy, mg̃a Singbahán, &c., ng̃a mogóa, maíng̃on ng̃a ang mg̃a coredor, mg̃a balisbísan, &c.

Prudencia. = Pagcaboótan, caboótan, salabútan sa pagbúhat ug sa pagpamólong.

Prudencial. = Ang nahatong̃ód sa caboótan, sa salabótan.

Prudencialmente. = Sa pagcaboótan, ing̃on sa batásan sa mg̃a boótan.

Prudente. = Boótan, ang may salabótan.

Prudentemente. = Sa boot, sa salabótan, sa pagcaboótan.

Prueba. = Pagcasuláy. * Polong, camatoódan, &c., ng̃a igapamatúod sa bisan onsa. * Timáan sa bisan onsa. * Tipac, tipic ng̃a diótay sa mg̃a calán-on, ng̃a ihátag arón tiláuon. * Ang nahaónang nauong sa bisan onsa ng̃a inimprenta, ng̃a pagasaoáyan sa mg̃a sayóp.

Prurito. = Pagcacatól. * Caíbog ng̃a dagcó.

PU

Pua. = Tonóc, bisan onsa ng̃a magamáy ng̃a may tomóy. * Mg̃a ng̃ipon sa mg̃a solod sa olo ug sa haláblan. * Ang hingtúngdan sa casáquet sa húna húna.

Pubertad. = Pagcaolitáuo sa mg̃a laláqui ug pagcadalága sa mg̃a babáye.

Pubes ó Pubis. = Pos-on.

Pubescencia. V. Pubertad.

Pubescer. = Pagábot sa pagcadalága ug sa pagcaolitáuo, sa edad sa icapúlo ug opát ca túig sa mg̃a laláqui, ug sa icapólo ug duhá sa mg̃a babáye.

Publicacion. = Pagcabaláod, pagcamantalá. * V. Amonestacion.

Publicador. = Pagcabaláod, pagcamantalá.

Públicamente. = Sa dayág, sa maháyag, sa atubáng̃an sa cadaghánan.

Publicano. = Ang naníng̃il sa mg̃a abang sa tiempo sa mg̃a romano.

Publicar. = Pagbaláod, pagmantalá, pagpabántog. * Pagháyag, pagdayág. * Pagsógil sa bisan onsa ng̃a tacós unta ng̃a díli itúg-an, ng̃a tacús unta ng̃a hilúmun. * Pagtáoag sa mg̃a caláslon.

Publicata. = Papel ng̃a sinolátan arón ibaláod ang ng̃alan sa táuo ng̃a pagaoldenáhan, ug ang camatuóran sa pagcamatúod ng̃a guioldenáhan na.

Publicidad. = Pagcabántog. * Lugar ng̃a pagatambóng̃an sa daghánan ng̃a mg̃a táuo.

Publicista. = Ang maálam sa mg̃a leyes, ug ang magasúlat sa tong̃ód niána.

Público. = Ang nadayág, ang anáa sa cadaigánan, sa atubáng̃an sa ng̃atanán. * Ang pagagamíton sa cadaghánan. * Babáyeng bigáon, ng̃a magatógot sa iang laoas sa daghan ng̃a mg̃a laláqui. * Cadaghánan sa mg̃a taguilóngsod.

Pucelana. = Bulit, yota ng̃a mahágcot caáyo.

Pucia. = Baso, sorlánan ng̃a pagabuhátan ug pagalotóan sa mg̃a boticario sa mg̃a tambal.

Puchada. = Hampol, haclop ng̃a diníhog sa binócboc ng̃a inónao, ináhog sa tubig.

Puchero. = Colon.

Pucherico, llo, to. = Timáan ng̃a napaquíta sa bába sa mg̃a báta, sa pagpicót nila sa mg̃a ng̃abil con mahilácon sila ugáling, pagcacolimáuon.

Puchero. = Colon. * V. Olla. * Ang calán-on sa matagádlao.

Puches. V. Gachas.

Pudendas. = Quinatáuo, boto.

Pudendo. = Maólag, maláo-ay, mang̃íl-ad, ng̃a macaúlao.

Pudicicia. = Pagcaólay, pagcacastos. * Pagpamólong ug pagbóhat ing̃on sa ang̃ay sa mg̃a táuo ng̃a potli.

Púdico. = Moólay, potli. * Mang̃iuláoan.

Pudiente. = Arunáhan, salapían, salapiánon, dato.

Pudor. V. Pudicicia.

Pudredumbre. = Pagcadonót.

Pudricion. = Idem.

Pudridero. = Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa bisan onsa arón madonót. * Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a laoas ng̃a minatáy sa mg̃a hari ug sa mg̃a caubánan sa mg̃a hari, sa obos na sila guidíhog sa mg̃a cahomót, sa convento ni S. Lorenzo del Escorial.

Pudridor. = Ang losóng ng̃a bató ng̃a pagabotáng̃an sa panápton ng̃a icabúhat sa papel.

Pudrigorio. = Táuo ng̃a salaquétan caáyo.

Pudrimiento. = Pagcadonót.

Pudrir. = Pagdonót. * Pagsámoc, pagbórlay, pagpapong̃ót; pagaling̃ása.

Puebla. = Longsod. * Pagcapúgas sa mg̃a ortelano sa tagsa ca calaínan sa mg̃a otan.

Pueblo. = Longsod. * Cadaghánan sa mg̃a táuo, sa mg̃a mulópio ng̃a nanagpuyó sa longsod. * Ang mg̃a táuo ng̃a obus sa mg̃a longsod, mg̃a táuo ng̃a díli dato.

Puente. = Tuláy, taytáy, taytáyan. * Salog sa mg̃a sacayán. * Cahoy ng̃a hamóbo ug binohóan, sa mg̃a guitara, sa mg̃a sesta ug sa ubán pang mg̃a tolónggon ng̃a may coldas, sa pagtácgos ug pagbalígtos dihá sa maong mg̃a coldas sa usá ca tomóy.

Puerca. = Baboy ng̃a baye, anáyon. * Calaínan sa hubág. * Mananáp ng̃a diótay ug ng̃a mutóbo sa mg̃a lugar ng̃a tubígan.

Puercamente. = Sa pagcahámus, sa pagcahúgao. * Sa oaláy pagtáhod ug catahá.

Puerco. = Baboy. * Hugáoan, mahámos, bulíng̃on. * Táuo ng̃a coláng̃an sa maáyong pagtórlo, ng̃a oaláy pagtáhod ug catahá.

Puericia. = Pagcabáta sa mg̃a táuo, edad cutub sa icapíto ca túig hasta sa icapólo ug opát.

Pueril. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a báta, sa puericia. * Buhat ng̃a bináta, ng̃a ang̃ay sa mg̃a báta.

Puerilidad. = Idem desde buhat. * Bisan onsa sa diótay ng̃a bale, ng̃a oaláy polós caáyo.

Puerilmente. = Ing̃on sa ang̃ay sa mg̃a báta, sa pagcabináta.

Puerro. = Calaínan sa seboya.

Puerta. = Tacop, pultahán. * Bohó ng̃a mahímo ng̃a pagasórlan sa bisan diin. * Alaguían sa pagpatigáyon sa bisan onsa ng̃a guitúyo ug guipanghináot.

Puerto. = Laoígan, pondóhan, donggoánan sa mg̃a sacayán. * Alaguían sa talioála sa mg̃a caboquílan. * Bába sa mg̃a pagoáncan sa mg̃a babáye. * Dalángpan.

Pues. = Nan, dan.

Puesta. = Ang guipilde sa mg̃a táuo ng̃a nanagsugál sa obán ng̃a mg̃a pagsogál sa baraja.

Puestecico, llo, to. = Tiendahán ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a tolotagídyot.

Puesto. = Bolotáng̃an sa bisan onsa. * Lugar ng̃a guitagána ug tinórlo sa pagbóhat sa bisan onsa. * Lugar ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a tolotagídyot ug sa mg̃a calán-on. * Lugar ng̃a pagaáncan sa mg̃a babáye. * Baláy sa pagahóptan sa mg̃a cabayo, &c., ng̃a guitagána sa paglíoat. * Pagcabótang sa bisan onsa. * Cay, ing̃on niána. * Nan, dan.

Puf. = Polong ng̃a icaásoy sa pagcabahó sa bisan onsa.

Pugilar. = Librong diótay ng̃a guibatónan sa mg̃a hebreo, sa mg̃a judío, ng̃a sinolátan sa mg̃a pagtolón-an sa santos ng̃a Sulat.

Pugilato. = Pagáoay sa mg̃a táuo, sa lonlon ng̃a mg̃a pagpócpoc sa mg̃a camót. * Pagcaáoay sa camót lamang.

Pugna. = Pagcapang̃óbat, pagcaáoay. * Pagcabátoc.

Pugnacidad. = Caínit, caísog sa pagáoay.

Pugnante. = Aoay, caáoay. * Batoc, maquigaoáyon.

Pugnar. = Pagpang̃óbat, pagáoay. * Pagpatigáyon sa masingcámot sa pagdáng̃at sa bisan onsa ng̃a guipanghináot.

Puja. = Pagcadagcó, pagcadógang sa bale sa bisan onsa ng̃a guibalígya con guipaabáng̃an.

Pujador. = Ang magapujál, ang magapaósoag, ang magadógang sa bale sa bisan onsa ng̃a guibalígya.

Pujame. = Como el siguiente.

Pujámen. = Ang icatólo ca bahin sa dapit sa obus sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán.

Pujamiento. = Pagcadághan sa dogó ug sa dugá sa laoas sa mg̃a táuo.

Pujante. = Matámboc, supang. * Macosóg. * Ang may gahóm sa pagdáng̃at sa bisan onsa ng̃a guipanghináot, ug sa pagbóhat sa bisan onsa.

Pujar. = Pagpujál, pagpadagcó, pagdógang sa bili sa bisan onsa ng̃a ibalígya con ng̃a guipaabáng̃an. * Pagpang̃osóg sa pagdáng̃at sa guipanghináot, ug sa pagcóha sa mg̃a caculían, &c. * Paglisód sa pagpamólong. * Pagálang alang sa pagbúhat sa bisan onsa. * Pagculíot sa paghílac.

Pujavante. = Capandáyan ng̃a puthao ng̃a quinalaháan, sa pagpótol sa mg̃a cocó sa mg̃a cabayo, &c.

Pujo. = Hibólos. * Caíbog, paghigógma ng̃a dagcó sa paghílac, sa pagcatáoa, &c. * Caíbog sa bisan onsa.

Pulcritud. = Cocóguing dagcó sa pagbántay ug pagalíma sa caogalíng̃on ng̃a laoas ug sa mg̃a bisti.

Pulcro. = Matahóm, maníndot. * Sa maáyong baihon ug pagcatíndog. * Ang magaalíma ug maáyo sa iang bisti.

Pulga. = Pulgas.

Pulgada. = Socod, ang icapólo ug duhá ca bahin sa cahitáson sa usá ca tiil.

Pulgar. = Comalágco. * Ang sang̃áng diótay ng̃a ibílin sa mg̃a balágon sa mg̃a paras, sa pagcapón caníla.

Pulgarada. = Pocpoc ng̃a guipócpoc sa tórlong comalágco. * Bisan onsa ng̃a magamáy, dogmoc caáyo.

Pulgon. = Mananáp ng̃a diótay caáyo ng̃a magadáot sa mg̃a tanóm, ug labí pa sa mg̃a paras.

Pulgoso. = Ang guipulgásan, ang may pulgas.

Pulguera. = Pulgasán, lugar ng̃a guitigúman sa daghan ng̃a mg̃a pulgas. * Tanóm.

Pulguica. = Táuo ng̃a cuti cutíhan, ng̃a madalí sasaquétan.

Pulican. = Capandáyan sa pagíbot sa mg̃a bag-ang.

Pulidamente. = Sa pagcaníndot, sa pagcatahóm, sa maáyong pagdáyan dayan.

Pulidez. = Pagcadáyan dayan, pagcaníndot, pagcaáñag.

Pulido. = Pulido, matahóm, maníndot, sa maáyong baihon ug pagcaatúbang.

Pulidor. = Ang magapatahóm, ang magadáyan dayan sa bisan onsa. * Capandáyan ng̃a icahínlo, icasínao sa bisan onsa. * Panápton ng̃a diótay ng̃a icalugpit sa lugás sa hilo, sa igagáma, &c., sa pagbórbor, arón díli masámad ang torlo sa nagabórbor sa maong lugás.

Pulimento. = Pagcahínlo, pagcasínao.

Pulimentar. = Pagsínao, paghínlo. * Pagdáyan, pagáyo, pagpatahóm sa bisan onsa, pagcóha sa pagcabórong.

Pulmon. = Bagá. * Hobág ng̃a notóbo sa ibábao sa mg̃a bocóg ug sa mg̃a luha luha sa laoas.

Pulmonar. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a pulmon.

Pulmonaria. = Tanóm ng̃a motoróc ug mabóhi sa mg̃a ponóan sa obán ng̃a mg̃a cahoy.

Pulmonía. = Saquét ng̃a nahamótang sa pagcahobág sa pulmon.

Pulmoniaco. V. Pulmonar.

Pulpa. = Onód ng̃a oaláy bocóg. * Onód sa mg̃a bong̃a ug sa obán ng̃a mg̃a cahoy.

Pulpejo. = Onód sa mg̃a bahin ng̃a diótay sa mg̃a laoas. * Quinatórcan sa torlo ng̃a comalágco.

Pulpería. = Tiendáhan sa Indias, ng̃a pagabaligyáan sa bino, aguardiente, suca, &c.

Pulpero. = Ang tagía sa tiendáhan ng̃a pulpería. * Mananágat sa coguíta, sa colabótan.

Pulpeta. = Híoa sa onór ng̃a oaláy bocóg.

Púlpito. = Oalihánan. * Cahímtang sa pagcamalaoáli sa mg̃a caparían.

Pulpo. = Coguita, colabótan, tabógoc.

Pulposo. = Ang may onód sa oaláy bocóg.

Pulque. = Tubá, dugá ng̃a guican sa tanóm ng̃a guing̃álan ug pita.

Pulquería. = Tiendáhan ng̃a pagabaligyáan sa pulque.

Pulsacion. = Pagcaólpot, pagcalábtic, pagcaquíbot, quibot sa pulso. * Pagcatimáan sa pulso.

Pulsada. = Idem hasta pagcatimáan.

Pulsador. = Ang magatimáan sa pulso.

Pulsante. = Idem.

Pulsar. = Pagtimáan sa pulso. * Pagcablit sa mg̃a tolónggon. * Pagsoláy sa pagpatigáyon sa pagcóha sa bisan onsa ng̃a guipanghináot. * Pagólpot, pagquíbot quibot, paglábtic sa pulso.

Pulsativo. = Ang magacáblit, ang magaólpot.

Pulsear. = Pagsoláy sa dohá ca táuo sa cosóg sa ilang pulso, sa pagsigcóbot nila sa ilang mg̃a camót sa pagpang̃osóg.

Pulsera. = Ang panápton ng̃a ibútang sa popólan, sa pulso sa masaquét, sa pagtámbal canía. * Quinatórcan sa apapáng̃ig sa dapit sa solang. * Bocála.

Pulsista. = Mananámbal ng̃a macaíla sa mg̃a saquít sa pagtimáan sa pulso.

Pulso. = Pulso. * Pagcaólpot, pagcaquíbot quibot, pagcalábtic sa pulso. * Calig-ónan sa camót sa pagbóhat sa bisan onsa. * Cacógui ug pagcatóltol sa pagbóhat sa bisan onsa.

Pululante. = Ang magaguítib, ang motoróc.

Pulular. = Pagtoróc, pagguítib sa mg̃a tanóm ug mg̃a cahoy, paggamót. * Pagguícan sa usá ca butang sa lain ng̃a butang.

Pulverizable. = Ang masáyon pagabocbócon, buháton ug bocboc. * Ang maíng̃on sa bocboc, sa binócboc.

Pulverizacion. = Pagcabócboc, pagcabinócboc, pagcahímo sa bisan onsa ug binócboc.

Pulverizar. = Paggáma ug binócboc sa bisan onsa, pagbócboc sa bisan onsa.

Pulla. = Polong ng̃a mang̃íl-ad ng̃a guipamólong sa mg̃a táuo sa pagsigtíao tiao nila. * Polong ng̃a ondan ng̃a ipamólong sa pagcaígo. * Calaínan sa manáol.

Pullista. = Táuo ng̃a mahagúgma mamólong sa mg̃a polong ng̃a pulla.

Pumente. = Calaínan sa saya sa babáye.

Puna. = Yota ng̃a díli mahímo ng̃a pagapúy-an, ng̃a díli capúy-an, tong̃ód cay guilabíhan ang tugnao.

Puncha. = Tonóc, bisan onsa ng̃a diótay ug matalínis uyámot.

Punchar. V. Punzar.

Pundonor. = Dong̃og ng̃a maáyo, caólao.

Pundonorosamente. = Sa maáyong dong̃og.

Pundonoroso. = Mang̃iuláuan, ang may dong̃og ng̃a maáyo.

Pungente. V. Punzante.

Pungir. V. Punzar.

Punible. = Ang tacús sa castigo.

Punicion. = Castigo, pagpasáquet.

Punta. = Tomóy ng̃a matalínis, ug bisan ng̃a díli matalínis, sa bisan onsa. * Panón ng̃a diótay sa mg̃a hayúpan ng̃a nabúlag sa panón ng̃a dagcó. * Song̃áy sa mg̃a mananáp. * Cutarmán, yota ng̃a mogóa dapit sa dagat. * Pagcaoloáslom sa bisan onsa.

Puntacion. = Pagcabótang sa mg̃a punto sa ibábao sa mg̃a letra.

Puntada. = Pagcatúlpoc sa dagom ng̃a tinohógan sa hilo, &c., sa panápton ng̃a guitahí. * Pagpamólong sa bisan onsang polong ng̃a pagaíngnon ng̃a oalá tuyóon, arón pagahisgótan ug bisan onsa.

Puntal. = Tocó, salagúnting. * Pagcatáas sa mg̃a sacayán cutub sa quilla, sa onáyan, hasta sa salog sa ibábao. * Sandígan. * Tong̃úd, hingtóngdan.

Puntapié. = Pagcasíndol.

Puntar. = Pagtimáan sa mg̃a pagsálang sa mg̃a Padre sa pagcaátang nila sa coro. * Pagbútang sa mg̃a puntos sa ibábao sa mg̃a letras.

Puntear. = Pagcáblit sa sesta, sa pagcúbil sa tagsa ca coldas sa tagsa ca torlo. * Pagbúhat sa mang̃a puntos sa bisan diin. * Pagtahí, pagtúlpoc sa dagom. * Pagoloatúbang sa dolong sa sacayán sa guinicánan sa hang̃in, pagbíloc sa sacayán ing̃on sa arang, arón pagapóslan ang hang̃in.

Puntel. = Capandáyan, hopot hopot ng̃a pothao ug hatáas, ng̃a icagóa ug icóhit sa salamín ng̃a tinónao sa horno, sa pagbúhat sa bisan onsa.

Puntera. = Tanóm.

Puntería. = Pagcapunta sa pagbúhi sa mg̃a luthang ug mg̃a pusil.

Puntero. = Ang maálam magpúnta sa magbúhi sa mg̃a luthang ug sa mg̃a pusil. * Ang balahíbo con gong̃i ng̃a icatórlo sa mg̃a letra, sa mg̃a báta ng̃a nanagtóon sa pagbása. * Bisan onsa ng̃a itolórlo, ng̃a silbi sa pagtórlo. * Ang salapí, &c., ang gung̃i ng̃a icadíhog sa santos ng̃a lana sa mg̃a masaquét. * Puthao ng̃a matalínis, ng̃a icasápsap sa mg̃a bató.

Puntiagudo. = Ang may tomóy ng̃a matalínis.

Puntilla. = Puntíyas, panápton ng̃a haíctin ng̃a ponó sa mg̃a bohó ng̃a diótay. * Capandáyan ng̃a maíng̃on sa usá ca cuchillong diótay sa oaláy polóan, ng̃a silbi sa pagbárlis.

Puntillazo. = Pagcasíndol.

Puntillo. = Bisan onsa ng̃a oaláy polós ng̃a pagahonóng̃an sa maáyong dong̃og sa mg̃a mang̃iuláoan.

Puntillon. V. Puntilloso.

Punto. = Catapúsan sa usá ca barlis. * Punto, culit, tulpoc sa tinta, &c., ng̃a diótay caáyo ug malíng̃in. * Bisan onsa ng̃a guihisgótan. * Catapúsan ng̃a tuyo ng̃a hingtóngdan sa bisan onsang buhat. * Pagcabótang sa bisan onsa. * Pagcabótang ng̃a híngpit sa bisan onsa ng̃a nabúhat sa caláyo, sa tinápay, sa caramelo, &c. * Bisan onsa ng̃a diótay uyámot. * V. Momento. * Caang̃áyan sa mg̃a tolónggon sa música. * Pagcatólpoc sa dagom, ng̃a tinohógan sa hilo, sa mg̃a ng̃abil sa mg̃a samad, arón mapílot ug mamaáyo. * Tagsa ca tomóy sa pluma ng̃a icasúlat. * Ang isip sa tagsa ca dahon sa baraja. * Tagsa ca sayóp sa pagleccion sa mg̃a báta ng̃a nanagtóon sa pagbása. * Ang timáan sa padalóman ng̃a casayóran sa pagcabótang sa mg̃a sacayán sa dagcóng lauod. * Ang bató ng̃a guidáog sa nanagsogál sa bisan onsang sugála.

Puntoso. = Ang may daghan ng̃a mg̃a tomóy. * Ang may maáyong dong̃og, ang mang̃iuláoan. * Ang cuti cutíhan sa tong̃ód sa mg̃a pagábi abi.

Puntuacion. = Pagcabótang sa mg̃a timáan sa mg̃a sulat, arón paglaínon ang mg̃a polong ug macahímo sa maáyong cahológan ug casayóran.

Puntual. = Matinumánon. * Madalíon.

Puntualidad. = Pagcacógui, pagcatúman. * Pagcaóyon. * Pagcaáng̃ay sa mg̃a butang.