Part 61

Puntualizar. = Pagbílin ug maáyo ug sa pagcahíngpit sa bisan onsa sa panumdúman. * Pagsuguílon sa bisan onsa sa pagcacúti cuti. * Paghíngpit sa bisan onsang buhat.

Puntuar. = Pagbútang sa mg̃a timáan sa mg̃a sulat, arón paglaínon ang mg̃a polong, ug arón macóha ang maáyong casayóran ug cahológan.

Puntuoso. V. Puntoso.

Puntura. = Samad ng̃a guibúhat sa capandáyan ng̃a may tomóy ng̃a matalínis. * Tagsa ca tomóy ng̃a puthao ng̃a macatólpoc ug macalíg-on sa papel ng̃a pagamarcáhan sa imprenta.

Punzada. = Pagcasóntoc, pagcatonóc. * Pagcang̃ót ng̃ot sa mg̃a maól-ol. * Casáquet ng̃a matalínis sa húna húna ng̃a macayógot sa casing casing.

Punzador. = Ang magasóntoc, ang magatólpoc.

Punzadura. V. Punzada hasta pagng̃ót ng̃ot.

Punzante. V. Punzador.

Punzar. = Pagsóntoc, pagtólpoc, pagsámar sa bisan onsa ng̃a may tomóy. * Pagól-ol caáyo usáhay sa mg̃a samar, pagsáquet sa húna húna, sa casing casing.

Punzon. = Hilihód, quilícot. * Marca.

Punzonería. = Cadaghánan sa mg̃a hilíhod.

Puñada. = Pocpoc ng̃a guipócpoc sa camót ng̃a quinómcom.

Puñado. = Halop. * Pagcadiótay sa bisan onsa, sa mg̃a táuo, sa mg̃a mananáp, &c. * Quinómcom.

Puñal. = Punyal, hing̃aníban ng̃a hamóbo, bolo.

Puñalada. = Pagsóntoc sa punyal. * Casáquet ng̃a ahat, calit.

Puñalero. = Ang magabúhat sa mg̃a punyal, sa mg̃a bolo.

Puñetazo. V. Puñada.

Puñete. = Idem. * Bocála.

Puño. = Comcom, ang camót ng̃a quinómcom. * Pagcadiótay sa bisan onsa, sa baláy, sa humáy, &c. * Ang tinábas ng̃a panápton ng̃a guitápot sa mg̃a bába sa mg̃a mangas sa mg̃a sinína. * Dayan dayan ng̃a guibútang sa bába sa mg̃a bocton sa mg̃a sinína, ng̃a magalibót ug magahálog sa mg̃a popólan. * Polóan sa mg̃a hing̃aníban ug sa mg̃a capandáyan. * Caláptan sa mg̃a bastón, sa mg̃a sogcod, tomóy sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán, ng̃a pagatohógan ug pagahóctan sa mg̃a escota.

Pupa. = Cogan sa mg̃a hobág. * Ting̃og sa mg̃a báta con magaagólo sila.

Pupila. = Báta báta sa mg̃a matá, táuo táuo. * Babáyeng báta ng̃a oalá pa omábot sa icapólo ug duhá ca túig. * Babáyeng ilo ng̃a oalá pa omábot sa icacaluháan ug lima ca túig ug ng̃a guitagáan sa hocom sa usá ca táuo ng̃a magahópot canía.

Pupilaje. = Pagcabótang sa pupilo, sa báta ng̃a anáa sa ilálom sa gahóm sa táuo ng̃a tinórlo, arón pagahóptan ug pagaalimáhan sia. * Pagcabótang sa táuo ng̃a guipacáon ug guialimáhan sia sa bisan diin ng̃a baláya, tong̃ód sa bayad con sohol ng̃a sinabótan. * Pagcabótang sa anáa sa ilálom sa gahóm sa lain, cay guipacáon sia. * Baláy ng̃a pagadaoátan sa mg̃a pupilo.

Pupilar. = Ang nahatong̃ód sa pupilo.

Pupilero. = Ang magdáoat ug magabáton sa iang baláy sa mg̃a pupilo.

Pupilo. = Laláqui ng̃a ilo ng̃a oalá pa omábot sa icapólo ug opat ca túig, ng̃a guibantáyan ug guihóptan sa táuo ng̃a tinórlo sa amahán con sa hocom. * Ang magapuyó sa bisan diin ng̃a baláya arón pagaalimáhan sia ug pacánon tong̃ód sa bayad con sohol ng̃a guisabótan.

Puposo. = Ang may cugan.

Puramente. = Sa pagcaólay. * Sa oaláy sacót sa bisan onsa, sa oaláy cabilínggan.

Pureza. = Pagcaólay, pagcaoaláy sacót. * Pagcabóg-os, pagcacastos. * Pagcaoaláy salá, pagcaáyo sa batásan. * Pagcahíngpit sa pagpíli sa mg̃a polong ng̃a icapamólong.

Purga. = Tambal ng̃a iímnon sa pagcalíbang.

Purgable. = Ang arang pagoláyon.

Purgacion. = Pagcaólay. * Pagcagóa sa daótan ng̃a dugá, tong̃ód sa gahóm sa tambal ng̃a guiínom. * Saquét sa bulan bulan ng̃atanán sa mg̃a babáye. * Nana con dogá ng̃a magóa sa alaguían sa ihi, sa mg̃a laláqui ug sa mg̃a babáye. * Pagcaoalá sa catáhap contra sa bisan cansang táuo, sa tong̃ód sa mg̃a daótan ng̃a buhat ng̃a guisolosuguílon ng̃a guibúhat nia.

Purgador. = Ang magapaólay. * Ang muhátag sa tambal sa pagcalíbang.

Purgamiento. V. Purgacion.

Purgante. V. Purga.

Purgar. = Pagólay, paghínis, pagnósnos, pagquías. * Pagbáyad sa mg̃a salá. * Pagbáti sa mg̃a casaquétan sa purgatorio, arón maólay ang mg̃a calág ug macasolód sa Lang̃it. * Paggóa sa mg̃a dogang daótan, guican sa gahóm sa tambal. * Pagoalá sa mg̃a catáhap sa mg̃a daótan ng̃a buhat ng̃a guibántog ng̃a guibúhat sa bisan cansang táuo. * Pagpogóng sa mg̃a cailíbgon ng̃a daótan. * Paglícay sa mg̃a icadáot.

Purgativo. V. Purga.

Purgatorio. = Lugar ng̃a pagasaquétan sa mg̃a calág sa mg̃a táuo ng̃a nang̃amatáy sila sa camatáyon sa mg̃a matárong, apan sa oalá pa sila managbáyad sa igo sa mg̃a baláydon tong̃ód sa ilang mang̃a salá, arón maólay sila caáyo sa pagsáca sa Lang̃it. * Bisan onsang lugar ng̃a malisód ng̃a pagapúy-an.

Purificacion. = Pagcaólay. * Piesta ng̃a guipiesta sa santa Iglesia sa pagsíngba ug pagdúmdum sa pagpaquíta ni María Santísima sa iang santos ng̃a Anac sa Singbahán sa Jerusalém, sa icacapat-án ca adlao sa iang pagánac. * Pagcahógas sa cális sa mang̃a Padre ng̃a nanagmísa sa obos na sila nanagcaláoat sa mahál ng̃a laoas ug dugó sa atong Guinóong Jesucristo.

Purificadero. = Ang magapaólay, ang magahínis, ang maganósnos.

Purificador. = Idem. * Pañong diótay ng̃a icapáhid sa cális, sa obos na micaláoat ang Padre ng̃a nagamisa, ug ang icapáhid sa mg̃a torlo.

Purificante. V. Purificadero.

Purificar. = Olay, nosnos, pahid, quias. * Pagpasáquet sa Dios sa mg̃a calág, sa purgatorio ug sa calibútan.

Purificatorio. V. Purificadero.

Purísimo. = Olay oyámot.

Puro. = Olay, ang oaláy mansa. * Ang magatúman sa iang catongdánan ing̃on sa cataróng̃an.

Púrpura. = Quinháson. * Panápton ng̃a tinína sa pagcapolá. * Color ng̃a mapolá caáyo. * Cahímtang sa pagcahári ug sa pagcacardenal.

Purpurado. = Padreng cardenal.

Purpurante. = Ang may color ng̃a mapolá, ug ang icatína sa pagcapolá.

Purpurar. = Pagtína sa pagcapolá.

Purpúrea. = Tanóm.

Purpurear. = Pagpolá.

Purpúreo. = Ang may color ng̃a mapolá caáyo. * Ang nahatong̃ód sa mg̃a cardenal.

Purrela. = Bino ng̃a matáb-an caáyo.

Purriela. = Bisan onsa ng̃a oaláy polós caáyo, talamáyon.

Purulento. = Ang may nana.

Pus. = Nana.

Pusilánime. = Táuo ng̃a taláoan, sa diótay ng̃a cásing cásing.

Pusilanimidad. = Catálao, pagcatálao, pagcalúya sa cásing cásing.

Pústula. = Cugan.

Puta. = Bigáon, babáyeng maólag, sa mang̃íl-ad ng̃a batásan, sandil.

Putaismo. = Batásan, quinabóhi sa mg̃a bigáon, sa mg̃a babáye sa cadaghánan. * Cadaghánan, catilíngban sa mg̃a bigáon. * Baláy ng̃a guimpóy-an sa mang̃a babáyeng daótan.

Putañear. = Pagólag, pagpang̃íta sa mg̃a babáyeng bigáoan, paghiláoas.

Putañero. = Laláqui ng̃a maólag, ang maquigbabáye, ang macasalá sa mg̃a babáye, maquighilaoáson.

Putativo. = Ang táuo ng̃a guipacaamahán, guipacaigsúon, &c., bisan ng̃a díli amahán, díli igsúon, &c.

Putear. V. Putañear.

Putería. V. Putaismo. * Pagcaógay ogay sa mg̃a babáye, pagcahang̃álo nila.

Putero. V. Putañero.

Putesco. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a bigáon.

Puto. = Laláqui ng̃a pagapasipád-an sa ubán ng̃a mg̃a laláqui.

Putrefaccion. = Pagcadonót sa bisan onsa.

Putrefactivo. = Ang macadonót.

Putridez. V. Putrefaccion.

Pútrido. = Ang nadonót.

Puzolana. = Balás ng̃a maáyo sa pagsácot sa apog.

Q

QUE

Que. = Ng̃a, ug.

Que? = Onsa?

Quebrada. = Yotang díli patag, ng̃a guibotáng̃an sa mg̃a bolobóngtod, sa mg̃a sapa sapa.

Quebradera. V. Quebrador.

Quebradizo. = Ang masáyon mabóong, mabalí. * Masaquéton, salaquétan. * Pagcalírog lirog sa ting̃og.

Quebrado. = Ang comerciante ng̃a nagapaquíta sa hocom sa pagcadáot sa iang pagpatigáyon, ug ng̃a díli sia macagbáyad sa iang mg̃a guiotáng̃an. * Ang táuo ng̃a daluácan, ng̃a may dacóng lagáy. * Maluspár, malopsád. * Ang díli maáyo caáyo. * Ang bahin sa bisan onsa ng̃a tibúoc.

Quebrador. = Ang macabóong, ang macabalí. * Ang magalípas, ang magalápas, ang díli macatóman, malipáson, matalapáson.

Quebradura. = Pagcabóong, pagcabalí, pagcabalána, pagcalótac, pagcabóoac.

Quebraja. = Lutac sa mg̃a cahoy.

Quebrajoso. V. Quebradizo.

Quebramiento. V. Quebrantamiento.

Quebrantable. = Ang masáyon pagaboóng̃on, pagabalíon.

Quebrantador. V. Quebrador. * Ang magapalúya sa cosóg, sa gahóm.

Quebrantadura. V. Quebradura.

Quebrantahuesos. = Langgam. * Táuo ng̃a samócan, ng̃a maca sámoc, ng̃a magabórlay ug magaaling̃ása. * Dula sa mg̃a báta.

Quebrantamiento. V. Quebradura. * Pagcabórlay, cahágo. * Pagcatalápas, pagcalípas, pagcasálang. * Pagcaópod sa mg̃a testamento.

Quebrantante. V. Quebrantador.

Quebrantar. V. Quebrar. * Pagdógmoc, pagdócdoc, pagtalápas, paglípas, pagsálang. * Pagcóha sa mg̃a cabilínggan, sa mg̃a caoláng̃an. * Pagpalóya sa mg̃a cosóg, sa gahóm. * Pagcóha sa pagcaísog sa bisan onsa. * Pagcalóoy, pagpoáng̃od. * Pagágda, pagsámbag sa pagcamalaláng̃on. * Pagópod sa nahaónang testamento.

Quebrante. V. Quebrantador.

Quebranto. V. Quebradura. * Pagcaoaláy gahóm ug cosóg, pagcalóya. * Calóoy, pagcalóoy, pagcapoáng̃od. * Casáquet, calisód, cayógot, cagóol.

Quebrar. = Pagbóong, pagbalí. * Pagbalíquig, pagbalicó. * Pagsámoc, pagólang sa pagparáyon sa bisan onsa. * Pagpahínay sa cosóg sa bisan onsa, sa caísog. * Pagcóha sa maáyong color sa nauong, paglopsád, pagpaluspád. * Pagóndang sa pagcomersio, sa pagpatigáyon, tong̃ód cay oaláy salapí ng̃a icabáyad sa mg̃a guiotáng̃an. * Pagoalá sa pagcaamigos, sa pagcaábian, sa pagcahigála.

Queda. = Tiempo, horas sa gabíy ng̃a igabágting sa ling̃ánay arón mahípos ang mg̃a táuo. * Ang ling̃ánay sa pagbágting sa queda.

Quedada. = Pagcabílin sa bisan diin.

Quedar. = Pagbílin, paghonóng, pagpoyó. * Pagcólang sa bisan onsa ng̃a pagaboháton pa.

Quedo. V. Quieto. * Sa mahínay ng̃a ting̃og, sa pagcahalaoáhao, sa pagcahónghong. * Sa pagcahínay hinay.

Quehacer. = Libang, buhat.

Queja. = Pagcagáoad, pagcahanólsol, pagcahang̃álo. * Casáquet sa húna húna. * Pagcaagólo, pagcaagó, pagcaagoróy.

Quejarse. = Agólo, agólon, pagagoróy. * Pagpaquíta sa casáquet sa húna húna. * Paggáoad, paghang̃álo paghanósol.

Quejicoso. = Ang magaagólo, ang magaagó. * Ang masáquet sa oaláy hingtúngdan ug cahológan.

Quejido. = Pagcaagólo, pagcaagólon, pagcaagó, pagcaagoróy.

Quejigo. = Cahoy.

Quejosamente. = Sa casáquet sa húna húna.

Quejoso. = Ang masáquet sa lain, ang guicasaquétan sa isigcaíng̃on.

Quejumbroso. V. Quejicoso.

Quema. = Pagcasónog.

Quemadero. = Lugar ng̃a guitagána sa pagsónog sa mg̃a táuo ng̃a saláan ng̃a guihócman sa caláyo.

Quemado. = Maítom.

Quemador. = Ang magapasónog, ang magabótang sa caláyo.

Quemadura. V. Quema. * Bit-lig, libótoy, samad ng̃a guican sa caláyo. * Saquét sa mg̃a tanóm.

Quemajoso. = Ang mahápdos caáyo.

Quemante. V. Quemador. * Ang matá.

Quemar. = Sonog, daob, dilab, diláab. * Pagpáso. * Pagínit caáyo sa adlao. * Pagláya sa mg̃a tanóm, guican sa dagcóng init con sa tugnao ng̃a guilabíhan. * Pagcatól, paghálang caáyo. * Pagínit caáyo. * Pagligótgot, pagpong̃ót. * Pagbáti sa mg̃a caísog, sa mg̃a cosóg sa mg̃a cailíbgon. * Paghápit sa pagcáplag sa bisan onsa.

Quemazon. V. Quema. * Caínit ng̃a dagcó. * Polong ng̃a ondan ng̃a icabóyboy sa isigcaíng̃on. * Casáquet tong̃ód sa mg̃a polong ng̃a guidóng̃og ng̃a maháit ug mabóg-at.

Querella. = Casáquet. * Pagcasáca sa isigcatáuo sa hocom, tong̃ód sa bisan onsang salá ng̃a guibúhat nia. * Pagcasúmbong. * Pagpaópod sa mg̃a anac sa testamento sa ilang mg̃a tigúlang, sa atubáng̃an sa hocom.

Querellador. = Como el siguiente.

Querellante. = Ang magapasáca sa hocom sa isigcatáuo. * V. Quejoso. * Ang magasómbong.

Querellarse. V. Quejarse. * Pagsáca sa hocom sa isigcatáuo. * Ang magasómbong.

Querellosamente. V. Quejosamente.

Querelloso. V. Quejicoso, Quejoso y Querellante.

Querencia. = Lugar ng̃a pagaadtóan sa mg̃a mananáp, sa masóbsob, sa pagpaning̃áon. * Lugar ng̃a pagaadtóan sa masócot sa mg̃a táuo, tong̃ód cay dihá guialimáhan sila ug maáyo, con guican ba sa ilang paghigúgma.

Querencioso. = Lugar, yota ng̃a guihigúgma sa mg̃a mananáp.

Querer. = Paghigúgma, pagíbog, pagpanghináot. * Pagbóot sa pagbúhat sa bisan onsa. * Pagsógo, pagbúot.

Querido. = Pinalángga, hinigúgma.

Queriente. = Ang magabúot, ang mahagúgma.

Querocha. V. Cresa.

Querochar. = Pagbínhi sa mg̃a putiócan ug sa mg̃a olor.

Querubin. = Ángeles sa icadúhang punong punóng̃an.

Querva. = Tanóm.

Quesadilla. = Calán-on ng̃a magáma sa queso ug sa binócboc. * Calaínan sa matám-is.

Quesear. = Pagbúhat sa queso.

Quesera. = Lugar ng̃a pagabuhátan sa mg̃a queso.

Quesería. = Túig ng̃a igabúhat sa queso.

Quesero. = Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a queso.

Queso. = Queso. * Minása sa gatas ng̃a tibúoc.

Quetzale. = Langgam.

QUI

Quibey. = Tanóm.

Quicial. = Cahoy ng̃a macalíg-on sa mg̃a tacop, ng̃a pagatoyócan nila sa pagable ug sa pagsara.

Quicialera. = Idem. * Quisióhan.

Quicio. = Ang bahin sa mg̃a tacop ng̃a pagabotáng̃an sa puthao, tumbága, &c., arón masáyon managtúyoc ug managlíso sa quisióhan, sa pagsara ug pagabli caníla.

Quidam. = Bisan quinsa.

Quid pro quo. = Mg̃a polong ng̃a linatín ng̃a magámit sa pagásoy ng̃a guitaguilísan ang usá ca butang sa lain ng̃a butang ng̃a maíng̃on ing̃on sa guitúyo.

Quiebra. V. Quebradura. * Pagcaoalá, pagcacóbos, pagcadáot sa bisan onsa. * Pagcadáot sa mg̃a pagpatigáyon sa mg̃a comerciante, ug pagcadayág nila ng̃a díli na sila macagbáyad sa ilang mg̃a guiotáng̃an.

Quiebro. = Pagcalírog lirog sa ting̃og.

Quién? = Quinsa?

Quietacion. = Pagcapuyó. * Pagcahínay hinay sa buot.

Quietador. = Ang magapapuyó, ang magapahonóng. * Ang magapahínay hinay.

Quietamente. = Sa pagcapuyó.

Quiete. = Pagcapuyó, pagcahonóng. * Horas ng̃a igalíng̃ao ug igasolosuguílon sa mg̃a sacop sa mang̃a caparían.

Quieto. = Ang mopoyó, ang muhunóng, ang díli malíhoc. * Ang mahináyon sa buot, ang díli macólba, díli malísang.

Quietud. = Pagcaoaláy pagcalíhoc, pagcapuyó, pagcahonóng.

Quijada. = Apapáng̃ig, bocóg ng̃a hingsórlan sa mang̃a ng̃ipon ug sa mg̃a bag-ang.

Quijal ó Quijar. = Ng̃ipon ng̃a labíng dagcó.

Quijarudo. = Ang may dagcóng apapáng̃ig.

Quijo. = Bató ng̃a magáhi caáyo.

Quijones. = Tanóm.

Quijotada. = Buhat ng̃a hing̃alatáoan. * Ang tuyo ng̃a díli macaígo.

Quijote. = Táuo ng̃a hing̃alatáoan. * Ang mahilábot sa díli iang catungdánan.

Quijotería. = Batásan ng̃a tinóntos, ng̃a hing̃alatáoan.

Quijotesco. = Idem. * V. Quijote.

Quilatador. = Ang magasoláy sa buláoan ug sa mg̃a bató ng̃a mahál sa pagíla sa iang bale ug sa ilang pagcamahál.

Quilatar. V. Aquilatar hasta pagsósi.

Quilate. = Pagcamahál sa buláoan ug sa mg̃a batóng mahál. * Pagcaáyo, pagcahíngpit sa bisan onsa.

Quilatera. = Capandáyan sa pagíla sa pagcamahál sa buláoan ug sa mg̃a batóng mahál.

Quilificacion. = Pagcabálhin sa mg̃a quináon sa quilo.

Quilificar. = Pagbálhin sa quilo sa quináon.

Quilo. = Dogá ng̃a magáma sa mg̃a quináon, sa cotó cotó.

Quiloso. = Ang may quilo.

Quilla. = Onáyan sa mg̃a sacayán.

Quimera. = Pagcaáoay. * Bisan onsa ng̃a moábot sa húna húna ng̃a pagaíngnon ng̃a pagaboháton, labon ng̃a malisód caáyo.

Quimérigo. = Ang oaláy himotáng̃an ug cahológan ng̃a tuod, ang nagáma ug guipacamáo mao sa húna húna lamang.

Quimerino. V. Quimérico.

Quimerista. = Maquigaoáyon.

Quimerizar. = Pagmáo mao sa húna húna lamang sa bisan onsa.

Química. = Quinaárman ng̃a magaásoy sa paghiósa sa mg̃a láoas ug sa ilang caogalíng̃on ng̃a gahóm.

Químicamente. = Ing̃on sa mg̃a tolománon sa química.

Químico. = Ang maálam sa química.

Quina ó Quinaquina. = Tambal sa hilánat, panit sa usá ca cahoy.

Quinario. = Número ng̃a bale ug lilíma.

Quincalla. = Cadaghánan sa mg̃a balígya sa diótay ng̃a bale, maíng̃on ng̃a ang mg̃a gunting, mang̃a dagom, mg̃a labaja, &c.

Quince. = Napólo ug limá. * Sogál sa baraja.

Quincena. = Ang usá sa mg̃a tolónggon sa órgano.

Quinceno. = Ang macahíngpit sa isip sa napólo ug limá, ang icapólo ug limá.

Quincuagenario. = Ang macahíngpit sa isip sa calím-an.

Quincuagésima. = Ang domingo ng̃a guinsóndon sa nahaúna sa cuaresma.

Quincuagésimo. = Ang macahímo ug macatúman sa isip sa calím-an.

Quindécima. = Ang usá sa mg̃a bahin ng̃a macatúman sa isip sa napúlo ug limá, ang icapólo ug limá.

Quindenio. = Cadugáyan, pagcadúgay sa napúlo ug limá ca túig.

Quinete. = Panápton ng̃a bastos sa mg̃a balahíbo sa mg̃a carnero.

Quingentésimo. = Ang macatúman sa isip sa limá ca gatús.

Quinientos. = Limá ca gatús.

Quinina. = Quina ng̃a inólay, ang labíng mahál sa quina.

Quínolas. = Sugál sa baraja.

Quinquenal. = Mg̃a sugál, mg̃a hocom, &c., ng̃a guibúhat ug guihing̃álan, sa tiempo sa mg̃a romano, sa tagsa ca icalíma ca túig.

Quinquenervia. = Tanóm.

Quinquenio. = Pagcadúgay, cadogáyan sa lilíma ca túig.

Quincallería. V. Buhonería.

Quincallero. V. Buhonero.

Quinta. = Baláy sa banua ng̃a pagaling̃áoan. * Pagcapíli sa mg̃a icalíma. * Pagcaripa sa mg̃a táuo ng̃a manolód sa pagcasoldados.

Quintador. = Ang magapaláin, ang magapíli sa mg̃a icalíma.

Quintal. = Timbang ng̃a mahímo sa usá ca gatús ca libra. * Ang icalíma ca bahin sa usá ca gatús.

Quintaleño. = Ang magasácop sa usá ca quintal.

Quintalero. = Timbang sa usá ca quintal. * V. el anterior.

Quintante. = Capandáyan sa pagíla sa cahitáson sa adlao.

Quintañon. = Táuo ng̃a may edad sa usá ca gatús ca túig.

Quintar. = Papíli, pagripa sa mg̃a icalíma, sa usá sa tagsa ca lilíma. * Pagripa sa mg̃a táuo ng̃a manolód sa pagcasoldados. * Pagábot sa isip sa usá ca gatús.

Quintería. V. Quinta hasta pagcapíli.

Quinterno. = Libro, cuaderno sa lilíma ca pliego. * Pagcaígo sa lilíma ca número sa lotería.

Quintero. = Ang nagaábang sa baláy sa banua ug nagabúhat sa mg̃a yota ng̃a hingtúngdan sa maong baláy.

Quintil. = Ang bulan sa Julio, ang icapíto ca bulan sa túig.

Quintilla. = Berso, garay, balac sa limá ca dalan.

Quintin. = Calaínan sa panápton ng̃a maputí.

Quinto. = Ang macatúman sa isip sa lilíma. * Ang táuo ng̃a guicaígan sa palad, sa pagripa na, sa pagcasoldado. * Icalíma.

Quintúplo. = Ang isip ng̃a magasácop sa lain ng̃a isip sa macalíma.

Quiñon. = Ang bahin ng̃a guibútang sa bisan cansa sa puhónan sa lain, arón tagáan sa hingtúngdan ng̃a tobo con ganancia. * Socod sa mg̃a yota ng̃a ipaábang arón tamnan ug pugásan.

Quiñonero. = Ang magaámbit sa bisan onsa sa obán.

Quipos. = Mg̃a pisi ng̃a binotáng̃an sa mg̃a balígtos ng̃a nagacaláin lain ug color, ng̃a nasílbi sa sulat sa mg̃a indio sa Perú, ug nahímo casayóran sa ilang historia, sa mg̃a cuenta, &c.

Quiragra. = Saquít sa mg̃a camót. * V. Gota desde saquít.

Quirie. = Pagpang̃ádye, pagámpo sa Dios, sa paghing̃álan canía niíning polong sa mg̃a griego, sa sinógdan sa mg̃a misa.

Quirieleison. = Idem. * Pagcanta ng̃a caugalíng̃on tung̃ód sa mg̃a minatáy ug sa paglobóng.

Quiromancía. = Quinaárman ng̃a bacácon mg̃a nahamótang sa pagtágna sa maáyo con daótan ng̃a palad sa táuo, tong̃ód sa mg̃a barlis sa palad sa mg̃a camót.

Quiromántico. = Ang nahatong̃ód sa quiromancía, ug ang magatágna tong̃ód sa niíning quinaárman.

Quiroteca. V. Guantes.

Quirúrgico. = Ang nahatong̃ód sa quinaárman sa pagtámbal.

Quirurgo. = Mananámbal.

Quisicosa. = Tigmo ng̃a malisód ng̃a pagabarbáron ug pagataghápon.

Quisquilla. = Cuti cuti ng̃a oaláy hingtóngdan.

Quisquilloso. = Cuti cutíhan, táuo ng̃a madalí sasaquétan.

Quistidos. = Cahoy cahoy.

Quisto (bien ó mal). = Táuo sa maáyo con sa díli maáyong dong̃og.

Quita. = Pagcapasáilo sa otang, con sa bahin sa otang, sa guiotáng̃an, sa iang otáng̃an. * Paháoa, irog didto. * Díli pagbóot.

Quitacion. = Idem hasta paháoa. * Sohol.

Quitador. = Ang magacóha.

Quitaguas. = Payong.

Quitamiento. V. Quita.

Quitante. V. Quitador.

Quitapelillos. = Ang magaálam alam, ang modóga dogá, ang magaógay ogay.

Quitapesares. = Calípay sa mg̃a casáquet.

Quitapon. = Dayan dayan ng̃a ibútang sa mg̃a olo sa cabayo, &c.

Quitar. = Coha. * Caoat, ticás, cahas. * Pagólang. * Pagbía sa bisan onsa. * Pagpaháoa, paglacát, pagoalá sa bisan diin.

Quitasol. = Payong.

Quito. = Pacaságang, pagcaólang.

Quizá ó Quizás. = Cahá, ting̃áli.

R

RA

Rabadan. V. Mayorál.

Rabadilla. = Igot igot, quigol. * Ipos. * Isol.

Rabanal. = Lugar ng̃a guitámnam sa mg̃a rábanos.

Rabanero. = Bisti ng̃a hamóbo, ug labí pa ang mg̃a saya sa mg̃a babáye. * Ang magabalígya sa mg̃a rábanos.

Rabanico. = Pagcaoloáslom, pagcaquísom sa vino. * Pagcaháit, pagcaísog sa gaui. * Caíbog ng̃a dagcó sa pagbúhat sa bisan onsa.

Rabaniza. = Binhi sa rábano.

Rábano. = Tanóm ug ang iang gamót ng̃a macáon.

Rabazuz. = Dugá sa tanóm ng̃a guing̃álan ug regalíza.

Rabear. = Paglíhoc sa icog.

Rabel. = Tolónggon ng̃a guibotáng̃an sa toló lamang ca coldas. * Sampot, ug labí pa sa mg̃a báta.

Rabera. = Sampótan ug licód sa bisan onsa.

Rabí. = Quinaarmánon sa mg̃a judíos.

Rabia. = Cabóang ng̃a matacód, saquét cabóang, capong̃ót, caligótgot, casucóng dagcó.

Rabiar. = Pagbáti sa saquét sa cabóang, pagbáti sa caól-ol ng̃a mabáscog ug maháit. * Pagíbog sa dagcóng pagpanghináot sa bisan onsa, pagligótgot, pagsucó, pagpong̃ót.

Rabiatar. = Pagbáat, paghocót sa icog.

Rabican ó Rabicano. = Cabayo ng̃a may balahíbo ng̃a maputí sa icog.

Rabico, llo, to. = Icog ng̃a diótay, hamóbo. * Ang mansa ng̃a maítom sa mg̃a liso sa trigo, humáy, &c., cay managdápat sa lain ng̃a mg̃a liso ng̃a itúmon.

Rabicorto. = Mananáp sa hamóbong icog. * Táuo ng̃a magabisti sa mg̃a saya, &c., ng̃a hamóbo.

Rabido. V. Rabioso.

Rabieta. = Casucó. * Caaligótgot, capong̃ót.

Rabihorcado. = Langgam.

Rabilargo. = Mananáp ng̃a may icog ng̃a hatáas. * Táuo ng̃a magabisti sa mg̃a bisti ng̃a hatáas ug ng̃a managgóyod. * Langgam.

Rabínico. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a rabino ug sa ilang pagtolón-an.

Rabinismo. = Pagtolón-an sa mg̃a rabino.

Rabinista. = Ang maganonót sa pagtolón-an sa mang̃a rabino.

Rabino. = Quinaarmánon sa mg̃a hebreo, sa mang̃a judío.

Rabiosamente. = Sa caaligótgot, sa capong̃ót, sa casucóng dagcó.

Rabioso. = Mananáp con táuo ng̃a mobáti sa saquét sa cabóang. * Ang nasocó, ang naligótgot, ang guicapóngtan.

Rabisalsera. = Babáye ng̃a malágsic caáyo, cundátan, malipáyon ng̃a guilabíhan.

Rabiza. = Ang tomóy sa bagácay ng̃a icapanágat. * Tomóy sa bisan onsa. * Babáye ng̃a talamáyon.

Rabo. = Icog. * Bisan onsa ng̃a nabítay sa dapit sa licód.

Rabon. = Mananáp ng̃a otód, ng̃a guipótlan sa icog.

Raboseada. = Mansa, boling sa bisan onsa, ug guican cay midápat sa lain ng̃a butang.

Rabosear. = Pagmansa, pagbúling sa bisan onsa.

Raboso. = Ang may mg̃a bitay bitay. * Bisti ng̃a guicascásan sa sirsir.

Rabotear. = Pagotód, pagpótol sa mg̃a icog sa mg̃a carnero ng̃a diótay.

Raboteo. = Pagcaotód, pagcapótol sa mg̃a icog sa mg̃a carnerong diótay.

Rabudo. = Ang may icog ng̃a hatáas.

Racimo. = Bulig. * Cadaghánan sa mg̃a butang ng̃a magamáy ng̃a nahamútang sa pagcadágoay sa bulig. * Ang binítay. * Táuo ng̃a guibítay.

Racimoso. = Ang magabúlig.

Raciocinacion. = Pagcahúna húna.

Raciocinio. = Húna húna, ang guihúna húna.

Racion. = Pahat, bahin. * Ang guihátag sa mg̃a sologóon sa pagcáon sa adlao adlao ng̃atanán. * Opicio sa obán ng̃a mg̃a Padre canónigo sa mg̃a Catedral.

Racionabilidad. = Gahóm sa calág sa paghúna húna.

Racional. = Ang nahatong̃ód sa húna húna, ang may húna húna. * Táuo. * Ang usá sa mg̃a bisti sa dagcóng Padre sa mg̃a judíos, sa batásan ng̃a caráan.

Racionalidad. = Pagcaáng̃ay sa mg̃a butang ug sa húna húna. * V. Racionabilidad.

Racionalmente. = Ing̃on sa ang̃ay sa maáyong húna húna ug salabótan.

Racionero. = Padre ng̃a may opicio ng̃a holohatáas sa mg̃a Catedral. * Ang magapáhat sa calán-on sa mg̃a caparían.

Racionista. = Idem. * Ang may sohol, ang guisohólan.

Rada. = Looc ng̃a pagasalipdan sa hang̃in.

Radiacion. = Pagcaguícan sa mg̃a casuláo, casílao sa adlao, sa bulan, &c.

Radiante. = Ang magapasuláo, ang magasílao.

Radiar. = Pagsílao, pagsoláo, pagguíla guila.

Radicacion. = Pagcagamót. * Pagcapuyó sa bisan diin, pagcalópio sa bisan diin ng̃a longsod. * Pagcadúgay sa bisan onsang batásan.

Radical. = Ang nahatong̃ód sa gamót. * Sinógdan, guinicánan.

Radicar. V. Arraigar. * Pagánar sa bisan onsang buhat ng̃a maáyo con daótan, con sa bisan onsang batásan.

Radicoso. = Ang maíng̃on sa mg̃a gamót.

Radio. = Barlis cutub sa talioála sa usá ca malíng̃in hasta sa iang daplin.

Radioso. V. Radiante.

Raedera. = Capandáyan sa pagquías, sa pagcórcor, sa pagcágod.

Raedizo. = Ang masáyon pagacagólon, pagaquiáson, pagacorcóron.

Raedor. = Ang magaquías, ang magacórcor, ang magacágor.