Part 43

Manufactura. = Mg̃a buhat sa camót, mg̃a hinábol, mg̃a bolda, &c.

Manumision. = Pagcalocát sa bihag, pagcatógot sa olípon arón omóndang sa pagcaolípon nia.

Manumisor. = Ang motógot sa iang olípon arón omóndang sa pagcaolípon nia.

Manumitir. = Pagtógot sa mg̃a olípon arón omóndang sila sa pagcaolípon, ug arón mahímo sila ug tagía sa ilang cabobót-on.

Manuscrito. = Solat, sinúlat sa camót.

Manutencion. = Pagpacáon, pagcáon. * Pagcalában, pagcatábang, pagpadang̃óp.

Manzana. = Bong̃a ng̃a malíng̃in ug malalím caáyo. * Catilíngban sa bisan onsang mg̃a botang ng̃a nagacadóol.

Manzanilla. = Tanóm, mansaniya, rosas de papel, rosas del Japon.

Manzanillo. = Cahoy ng̃a magabóng̃a sa mg̃a aseituna ng̃a guing̃álan ug mansaniya.

Manzano. = Cahoy ng̃a mobóng̃a sa mg̃a mansana.

Maña. = Pagcabátid, pagcaálam, pagcalaláng.

Mañana, parte del dia hasta las doce. = Bontag. * El dia que sigue al de hoy. = Ogma, odma. * Túig ng̃a omalábot.

Mañanica. = Sinógdan sa buntag.

Mañear. = Pagbóhat sa bisan onsa sa caálam sa pagcalaláng, pagcabátir.

Mañería. = Pagcalángday sa mg̃a babáye ug sa mang̃a baye. * Pagcadíli mobóng̃a ang yota, pagcasándao sa mg̃a cahoy.

Mañero. = Malaláng̃on, batid.

Mañosamente. = Sa pagcamaálam, sa quinaárman, sa pagcabátir.

Mañoso. = Ang maálam, ang may pagcabátid.

Mapa. = Piníntal sa papán, sa papel, &c., sa mg̃a yota, mg̃a dagat, mg̃a calongsódan, &c.

Maquila. = Ang bahin sa binócboc, &c., ng̃a nahatong̃ód sa táuo ng̃a maglilíguis.

Maquilar. = Pagháoir sa maglilíguis sa bahin sa binócboc, &c., ng̃a nahatong̃ód canía.

Máquina. = Capandáyan, tinócor sa cahoy, pothao, tombága, &c., sa pagbóhat sa pagcasáyon sa bisan onsa.

Maquinacion. = Pagcalaláng, húna húna con bohat ng̃a malaláng̃on sa pagbóhat sa bisan onsa ng̃a daótan.

Maquinador. = Malaláng̃on, táuo ng̃a magahúna húna sa pagbúhat sa bisan onsang daótan.

Maquinal. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a paglíhoc sa mg̃a bahin sa máquina. * Mg̃a paglíhoc sa mg̃a bahin sa laoas. * Mg̃a pagbóhat ng̃a oalá húna hunáon, ug oalá boóton.

Maquinalmente. = Sa oaláy húna húna, sa oalá húna hunáon ug boóton.

Maquinar. = Paghúna húna sa tinágo, sa hilom ug sa pagcalaláng, sa pagbóhat sa bisan onsa.

Maquinaria. = Quinaárman ng̃a magatórlo sa pagbúhat sa mg̃a máquina.

Maquinista. = Ang magahúna húna sa paggáma sa mg̃a máquina.

Mar. = Dagat, catilíngban sa mg̃a tubig ng̃a nanaglibót sa yota. * Balod ng̃a dagcó, bacat.

Maraña. = Cadaghánan sa mg̃a sagbot, mg̃a dagámi, &c., sa yota. * Ang gomon sa igagáma, sa hilo, &c. * Pagcagobót sa mg̃a palós sa igagáma, &c. * Bisan onsa ng̃a malisód ug macóli.

Marasmo. = Caníoang sa laoas.

Maravedí. = Salapíng caráan ng̃a nagacaláin lain sa bale, sumála sa tiempo ug sa mg̃a longsod.

Maravilla. = Bisan onsa ng̃a cating̃aláhan, hibólng̃an. * Tanóm.

Maravillar. V. Admirarse.

Maravillosamente. = Sa pagcating̃ála. * Sa pagcatúman, sa pagcahíngpit.

Maravilloso. = Maáyo caáyo, cating̃aláhan, hibólng̃an, hingpit oyámot.

Marbete. = Pinótol ng̃a papel ng̃a ibótang sa mg̃a daplin sa mg̃a panápton ng̃a binólos, ng̃a pasolátan sa cahitáson sa maong bolos.

Marca. = Probinsia. * Máquina, capandáyan sa pagsócod sa cahitáson sa mg̃a táuo, arón hibalóan con quinsay maáyo sa pagsolód sa pagcasoldado. * Imalárca sa bisan onsa. * Timáan ng̃a guibóhat sa bisan diin. * Babáyeng bigáon ng̃a mobóot sa cadaghánan.

Marcador. = Ang magamarca, magapátic.

Marcar. = Pagmarca, pagtimáan sa bisan onsa, arón magaláin sa obán.

Marcial. = Ang nahatong̃ód sa pagpang̃óbat, sa pagáoay.

Marco. = Ang magalibót ug macasácop sa bisan onsa. * Cahoy ng̃a pagaang̃áyan sa mg̃a papán sa mg̃a bongbong, sa mg̃a tacop ug sa mg̃a talambóan. * Timbang ng̃a tumbas sa oaló ca onsa. * Capandáyan ng̃a igasócod sa cahitáson sa tiil, sa mg̃a táuo ng̃a nanagbúhat sa mg̃a sapín.

Marcha. = Pagcalacát, pagcalacáo.

Marchamar. = Pagtimáan sa mg̃a pardo ug mg̃a manggad, sa mg̃a aduana.

Marchamero. = Ang magamarca ug magatimáan sa mg̃a manggar ug sa mg̃a pardo sa mg̃a aduana.

Marchamo. = Marca, timáan ng̃a ibótang sa mg̃a pardo ug mg̃a manggad sa mg̃a aduana. * Patic.

Marchante. = Comerciante, ang magapatigáyon sa pagpálit ug sa pagbalígya.

Marchar. = Paglacát, paglacáo, pagbiaje.

Marchitable. = Ang masáyon malómi, malóm-it, maláya.

Marchitar. = Lomi, lom-it, laya. * Pagníoang pagcóha sa cosóg, sa gahóm.

Marchitez. = Pagcaláya, pagcalómi, pagcalóm-it.

Marchito. = Ang naláya, ang namalá, ang nalómi, ang nalóm-it.

Marea alta. = Taob.

Marea baja. = Honás. * Ang baybáyon, ang pilio, ang daplin sa dagat ng̃a pagatubígan sa pagcatáob. * Ang mg̃a sagbot ug cahogáoan ng̃a sinílhig sa mg̃a cadaghánan. * Hang̃in ng̃a mahínay ug mahómoc ng̃a guican sa dagat.

Mareaje. = Quinaárman ng̃a magatórlo sa pagsacáy. * Dalan ng̃a guidolóng̃an sa mg̃a sacayán, sa paglayág nila.

Mareamiento. = Pagcadágat, pacadinágat, pagcasóca sa pagsacáy.

Mareante. = Ang nagaestudio sa quinaárman sa pagsacáy.

Marear. = Paghópot sa mg̃a sacayán ng̃a nanaglayág. * Pagdágat, pagláin sa olo, pagsóca, paglóod sa cotó cotó sa mg̃a táuo ng̃a nanagsacáy.

Marejada. = Balod ng̃a dagcó, bacat.

Maremagnum. = Mg̃a polong ng̃a linatín: pagcadagcó. * Pagcabóloc sa bisan onsa. * Pagcadághan.

Mareo. V. Mareamiento.

Marero. = Hang̃in ng̃a guican sa dagat.

Mareta. = Pagcalíhoc sa dagat sa pagsógod sa hang̃in.

Marfil. = Garing, tipóso. * Ng̃ipon ng̃a dagcó. * Mananáp ng̃a guing̃álan ug gadya.

Marfileño. = Bisan onsang buhat sa garing, ang nahatong̃ód sa tipóso.

Marga. = Panápton ng̃a putíon, mabága caáyo.

Margarita. = Quinháson. * Tanóm. * Mutia.

Margen. = Daplin sa bisan onsa. * Baybáyon, pileu sa subá con sa dagat.

Margenar. = Pagbílin sa mg̃a daplin, sa papel ng̃a pagasulátan.

Marginal. = Ang anáa con ang nahatong̃ód sa daplin.

Marginar. = Pagtimáan sa bisan onsa sa daplin sa bisan onsang solat.

María. = Ng̃alan ng̃a matám-is uyámot sa Inahán sa Dios, ug Guinóo sa mg̃a táuo. * Ang candela ng̃a maputí ng̃a ibótang sa labing hatáas sa tenebrario sa pagtinieblas.

Marial. = Libro ng̃a sinulátan sa mg̃a pagdáyeg cang María Santísima.

Marica. = Langgam, sal-ing.

Maricon. = Laláqui ng̃a babayénon ug taláoan.

Maridable. = Pagpoyó ug paghiúsa sa mang̃a miño, ug ang nahatong̃ód sa pagcamagtiáyon.

Maridablemente. = Sa quinabúhi, sa pagcaáng̃ay, sa pagcahiúsa sa mg̃a miño.

Maridaje. = Pagcahiósa ug pagcaáng̃ay sa mg̃a miño, sa mg̃a color, &c.

Maridar. = Pagbána sa babáye, pagmiño.

Maridillo. = Bana ng̃a talamáyon. * Bagáhan ng̃a pagainitan sa mg̃a babáye sa mg̃a tiil.

Marimacho. = Babáyeng lalaquínon.

Marimanta. = Táuo táuo ng̃a macalilísang ng̃a icacahárloc sa mg̃a báta.

Marimorena. = Pagcaáoay, pagcalális.

Marina. = Ang yota ng̃a harúul sa dagat. * Piníntal, papel, panápton, &c., ng̃a guipintálan sa dagat. * Quinaárman ng̃a nagatórlo sa pagsacáy ug paghópot sa mg̃a sacayán. * Cadaghánan sa mg̃a táuo ug sa mg̃a sacayán sa hari, sa Guinharían.

Marinaje. = Opicio, quinaárman sa pagsacáy. * Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a nanagsacáy sa paghópot sa mg̃a sacayán.

Marinear. = Pagsacáy.

Marinerado. = Sacayán ng̃a guisangcápan sa mg̃a quinahánglan.

Marinería. V. Marinaje.

Marinero. = Táuo sa dagat, grumete, ang nagatábang sa paghópot sa mg̃a sacayán, sa mg̃a layág, &c. * Sacayán ng̃a sangcap ug andam na sa paglayág con sa pagguícan. * Quinháson, lagáng.

Marinesco. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a táuo ng̃a nanagsacáy sa paghópot sa sacayán.

Marino. = Ang nahatong̃ód sa dagat. * Táuo sa dagat.

Marion. = Isda.

Mariposa. = Anonúgba.

Mariquita. = Mananáp ng̃a diótay ng̃a guipintálan sa bocó bocó sa pagcadágoay sa escudo sa Cármen.

Marisabidilla. = Babáye ng̃a magapacamaálam.

Mariscal. = Ponóan sa mg̃a soldados. * Ang mananámbal sa mg̃a cabayo, &c.

Mariscalía. = Opicio sa pagcamariscal.

Mariscar. = Pagpang̃ínhas, pagpólot sa mg̃a quinháson. * Pagpang̃áoat, pagticás, pagcáhas.

Marisco. = Quinháson. * Quináoat.

Marisma. = Yota ng̃a pagadanáoan sa tubig sa dagat con sa mg̃a sobá.

Marital. = Ang nahatong̃ód sa bana.

Marítimo. = Ang nahatong̃ód sa dagat.

Marjal. = Yota ng̃a pagadanáoan.

Marlota. = Bisti sa mg̃a moros.

Marmita. = Colon sa tumbága con sa pothao.

Marmiton. = Tanód ng̃a nagasílbi sa cocina.

Mármol. = Bató ng̃a pino caáyo ug masínao: nagacaláin lain ug color ug sa mg̃a boloc con barlis.

Marmolejo. = Columna ng̃a diótay.

Marmoleño. = Ang nahatong̃ód sa mármol ug maíng̃on niána.

Marmolería. = Cadaghánan sa mg̃a batóng mármol.

Marmolista. = Ang magabóhat, magasápsap ug magapahínlo sa mg̃a batóng mármol.

Marmóreo. = Bisan onsang buhat sa mármol ug ang maíng̃on ing̃on niána.

Marmoroso. = Idem.

Marmota. = Mananáp sa opát ca tiil.

Maro. = Tanóm ng̃a italámbal.

Maroma. = Pisi, lobir ng̃a dagcó, palíhang.

Maron. = Isda.

Marques. = Dagcóng táuo sa Guinharían. * Ng̃alan ng̃a bantógon ug banságon ng̃a guitógot sa hari sa obán ng̃a mg̃a táuo sa Guinharían, sa pagbálos sa ilang mg̃a pahanóngdan.

Marquesa. = Ang asáoa sa marqués. * Ang babáye ng̃a guitogótan sa hari niíning ng̃alan ng̃a banságon.

Marquesado. = Ang pagcahímtang ug ang yota ng̃a nahasácop sa ilálom sa gahóm sa marqués.

Marqueta. = Talo ng̃a tinórta pa.

Marquetería. = Opicio sa pagcapánday sa cahoy, ug sa pagbóhat sa mg̃a casangcápan ng̃a pino ug mahál.

Marquiartife. = Tinápay.

Marquida. = Babáyeng bigáon, ng̃a motógot sa iang laoas sa cadaghánan.

Marra. = Pagcacólang sa bisan onsa sa lugar ng̃a pagabotáng̃an onta.

Marrajo. = Torong borhíon, ng̃a díli modámag sa inatobáng̃ay. * Táuo ng̃a batid, malaláng̃on, ng̃a malisód ug macúli pagalimbóng̃an. * Isda, iho.

Marrano. = Baboy ng̃a aghop.

Marrar. = Pagcólang, pagsáyop, pagsálang. * Pagbólag sa pagcaláctod, sa pagcatól-id.

Marras. = Sa canhing tiempo, sa tiempo, sa túig ng̃a miágui.

Marrubio. = Tanóm.

Marrullería. = Pagcaálam, pagcaólo olo, pagcalaláng sa paglímbong sa isigcatáuo.

Marrullero. = Ang magaálam alam, ang magaólo olo, ang magalaláng sa pagcóha sa iang guitúyo, ug sa paglímbong sa isigcaíng̃on.

Marcopa ó marsopla. = Isda ng̃a dagcóan ug sa dagcóng olo.

Marta. = Mananáp sa opát ca tiil: magasobád sa mg̃a pisó ug mg̃a itlog.

Martagon. = Tanóm. * Táuo ng̃a malaláng̃on, batid ug ng̃a malisód pagalimbóng̃an.

Marte. = Bitóon sa maong ng̃alan ng̃a moámbit sa siga sa adlao. * Pothao.

Martes. = Martes: ang icatólo ca adlao sa semana.

Martillada. = Pagcapaló, pagcabácbac, pagcabónal sa paló.

Martillado. = Dalan.

Martillador. = Ang magapaló, ang magabácbac.

Martillar. = Pagpaló, pacbácbac.

Martillo. = Paló, bacbac. * Dalan.

Martin del rio. = Langgam.

Martina. = Isda.

Martinete. = Langgam. * Ang cahoy ng̃a diótay ng̃a magapatonóg sa mg̃a clave, clavicordio, sa pagtóctoc sa mg̃a colda, somála sa hingtóngdan ng̃a tecla ng̃a pagacobílon sa magacáblit. * Bacbac.

Mártir. = Ang guipanagsáquet ug guipatáy tong̃ód sa Pagtúo cang Jesucristo. * Ang guicalísdan ug guiábot sa mg̃a cagóol ug sa mg̃a dagcóng cayógot.

Martirio. = Pagpasáquet ug pagcamatáy, camatáyon, tong̃ód sa matúod ng̃a Pagtóo. * Calisód, cayógot, cagóol.

Martirizar. = Pagpasáquet ug pagpatáy sa bisan cansa, tong̃ód cay motóo ug magatóg-an sa matúod ng̃a Pagtúo sa atong Guinóong Jesucristo.

Marzal. = Ang nahatong̃ód sa bulan sa marzo.

Marzear. = Paggónting sa balahíbo sa mg̃a mananáp.

Marzo. = Marzo: ang icatólo ca bulan sa túig.

Mas. = Capin, labí.

Masa. = Binócboc ng̃a nahiósa sa bino, sa tubig, &c. * Sacót sa yota, sa yeso, sa apog, sa balás ug sa tubig. * Tombága, salapí, &c., ng̃a tinúnao. * Catilíngban, cadaghánan sa bisan onsa.

Mascabado. = Asúcar ng̃a obus, ng̃a díli maáyo.

Mascador. = Ang magaósap.

Mascar. = Pagósap, pagdógmoc sa bisan onsa sa mg̃a ng̃ipon ug sa mg̃a bag-ang. * Buyo. = Mama.

Máscara. V. Careta y Disfraz.

Mascarada. = Dula ng̃a guipanambóng̃an so mg̃a táuo ng̃a guipanabónan sa nauong ug guibistíhan sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a bisti.

Mascaron. = Nauong nauong ng̃a dagcóan caáyo. * Nauong nauong sa bató &c., ng̃a ibútang sa mg̃a buhat sa cota.

Mascujar. = Pagósap sa pagcadíli maáyo, sa pagcalisód.

Masculino. = Ang nahatong̃ód sa mang̃a laláqui ug sa mg̃a laqui. * Ng̃alan sa mg̃a laláqui ug sa mg̃a laqui.

Mascullar. = Pagpamólong sa díli maáyo ng̃a pagcasángpot, pagyóng̃it, pagtóna tona, pagsagóngsong.

Maselucas. = Ang mg̃a dahon sa baraja, sa mg̃a baraja.

Masera. = Dolang ng̃a dagcó sa pagmása.

Masilla. = Ang salapí ng̃a tolotagídyot ng̃a guinaháuid sa ponóan sa mg̃a soldados, sa ilang sohol, ng̃a icapálit sa mg̃a sapín, &c.

Maslo. = Ang guinatórcan sa icog sa mg̃a mananáp ng̃a icógan.

Mastelero. = Talaróc ng̃a diótay ng̃a guisúmpay sa mg̃a talároc ng̃a dagcó sa mg̃a sacayán.

Masticacion. = Pagcaósap.

Masticar. = Osap. * Paghúna húna, pagpalándong.

Masticario. = Tambal ng̃a pagaosápon.

Masticador. = Capandáyan ng̃a ibótang sa bába sa mg̃a cabayo arón díli sila macacáon.

Mástil. V. Mastelero. * Holohalígue ng̃a macapogóng sa bisan onsa. * Ang lindog sa mg̃a tanóm con magáhi na. * Bahag.

Mastin. = Calaínan sa mg̃a iró.

Mastranto. = Tanóm.

Mastranzo. = Tanóm ng̃a mohomót.

Mastruezo. = Tanóm.

Mata. = Bisan onsang tanóma. * Sang̃á sa mg̃a tanóm.

Matacandelas. = Capandáyan ng̃a guibútang sa tomóy sa usá ca cahoy ng̃a hatáas sa pagpálong sa mg̃a candela.

Matachin. = Laláqui ng̃a nagabísti sa mg̃a nagacaláin lain ng̃a mg̃a bisti sa mg̃a nagacaláin lain ng̃a color, ng̃a nagaobán sa mg̃a dula. * Ang magapatáy sa mg̃a hayúpan.

Matadero. = Lugar ng̃a pagapátyan ug pagapanítan sa mg̃a hayúpan, sa mang̃a mananáp ng̃a ibalígya sa cadaghánan. * Calisód, cabórlay ng̃a dagcó.

Matador. = Ang macamatáy, ang magapatáy, mupatáy.

Matadura. = Samar sa bocó bocó sa mg̃a cabayo, &c., tong̃ód cay guidosdósan sa siya.

Matafuego. = Capandáyan ng̃a guing̃álan ug bomba, sa pagpálong sa caláyo, ug sa pagbó-bo sa tubig sa mg̃a baláy, &c., mg̃a nang̃asónog.

Matajudío. = Isda.

Matalahuva. = Tanóm sa anís, ug ang maong anís.

Matalon. = Cabayo, &c., maníoang caáyo ug ng̃a díli maálam maglacát.

Matalotaje. = Balon sa mg̃a quinahánglan sa pagcáon ng̃a guidála sa mg̃a sacayán. * Cadaghánan sa mg̃a botang ng̃a nagacaláin lain ug nang̃obót, nabóloc, nasácot.

Matanza. = Pagpatáy. * Ang mg̃a baca, mg̃a baboy, &c., ng̃a guitagána arón iháuon, arón patyon. * Pagcamatáy, camatáy.

Matar. = Pagpatáy, pagbonó, pagíhao. * Pagsámar sa bocó bocó sa mg̃a cabayo, &c., cay guidosdósan sa siya. * Pagsobó, pagsalíbo sa apog, sa calero pa. * Paghurót, pagtibáoas, pagláglag.

Matarife. = Táuo ng̃a magapánit ug magalápa sa mg̃a hayúpan.

Matasanos. = Mananámbal ng̃a díli maálam, ng̃a díli mahibaló sa iang catugdánan.

Matasiete. = Táuo ng̃a magapacalaláqui, magapacaísog.

Materia. = Mg̃a hilimóon sa bisan onsa. * Ang mg̃a botang ng̃a magámit sa pagbóhat sa bisan onsa. * Ang nana, ang dugó ng̃a nadonót. * Ang ibolóhat sa mg̃a sacramento, maíng̃on ng̃a ang tubig sa pagbúnñag, &c. * Bisan onsa ng̃a soguílon con hulusáyon. * Hingtóngdan, tong̃ód. * Panigíngnan ng̃a pagahoálan sa mg̃a báta ng̃a nagatóon sa pagsúlat.

Material. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a botang, sa ilang pagcamáo gayód, sa dagoay. * Hilimóon sa pagbóhat sa bisan onsa.

Materialidad. = Pagcabótang sa ng̃atanán ng̃a mahímo ng̃a pagasólng̃on ug pagacubílon.

Materialismo. = Sayóp sa mg̃a táuo ng̃a díli sila buot magíla sa mg̃a calág ug mg̃a espíritu, ug sa ng̃atanán ng̃a oaláy laoas.

Maternal. = Ang nahatong̃ód sa calág, sa húna húna. * Ang nahatong̃ód sa inahán.

Maternidad. = Pagcabótang, pagcahímtang sa inahán.

Materno. = Ang nahatong̃ód sa inahán.

Matiz. = Pagcasácot, pagcahiósa sa mg̃a color ng̃a nagacaláin lain sa pagcaáng̃ay.

Matizar. = Paghiósa, pagsácot, sa pagcaáng̃ay, sa mg̃a color ng̃a nagacaláin lain.

Mato. V. Matorral.

Maton. = Táuo ng̃a magapacalaláqui, ng̃a mahagógma maghilábot sa mg̃a paglális lalis.

Matorral. = Yota ng̃a calibónan, ng̃a guitórcan sa daghánan ng̃a mg̃a sagbot.

Matoso. = Ang naponó sa mg̃a casagbótan.

Matraca. = Palác palác, cagol cagol, palacópac. * Pagcasólog sa isigcatáuo. * Pagcasabá. * Pagcayúbit, pagbóyboy.

Matraquear. = Pagbóyboy. * Pagsólog sólog. * Pagyúbit. * Pagcasabá.

Matraquista. = Ang magabóyboy, ang magacasabá. * Ang magasólog solog, ang magayúbit.

Matraz. = Baso ng̃a pagagamíton sa mg̃a botica, ng̃a nagacaláin lain sa dagoay ug sa cadagcóon.

Matrero. = Batid, malaláng̃on.

Matricaria. = Tanóm ng̃a mahomót.

Matricida. = Ang nagapatáy sa iang inahán.

Matracidio. = Pagpatáy sa bisan cansa sa iang inahán.

Matrícula. = Listáhan sa mg̃a ng̃alan sa mg̃a táuo ng̃a guisúlat sa bisan onsang quinahánglan con tuyo.

Matriculador. = Ang magasúlat sa ng̃alan sa mg̃a táuo.

Matricular. = Pagsúlat sa ng̃alan sa mg̃a táuo.

Matrimonial. = Ang nahatong̃ód sa pagcamiño, sa mg̃a miño.

Matrimonialmente. = Ing̃on sa ang̃ay sa batásan sa mg̃a miño.

Matrimonio. = Pagcasál, pagcamíño: ang usá sa pipíto ca sacramento sa santa Iglesia. * Ang bana ug ang asáoa.

Matritense. = Ang natáuo sa Madrid.

Matriz. = Pagoáncan. * Bisan onsa ng̃a nahaúna ug labíng mahál sa isigcaíng̃on. * Bisan onsa ng̃a pagatipígan arón pagasibóan ug pagatandígan sa isigcaíng̃on.

Matrona. = Inahán, babáye ng̃a hamíli ug sa mahínay ng̃a batásan. * Ang mananábang, ang babáye ng̃a manábang sa mg̃a isigcababáye ng̃a mang̃ánac.

Matronaza. = Babáyeng ng̃a sopang ug maámbong.

Matute. = Pagcasolód sa bisan diin sa mg̃a manggad ng̃a guidilí sa mg̃a punóan ug ang maong mg̃a manggad.

Matutear. = Pagsolód sa mg̃a calongsódan sa mg̃a manggar, ng̃a dinilían, ng̃a guidilí sa mg̃a ponóan.

Matutero. = Ang nagasolód sa mg̃a calongsódan sa mg̃a manggar ng̃a guidilí sa mg̃a punóan.

Matutinal. = Ang nahatong̃ód sa buntag. * Mg̃a misa sa caarláuon.

Matutino. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a horas sa buntag.

Maula. = Bisan onsa ng̃a oaláy polós, ng̃a talamáyon. * Limbong, laláng. * Táuo ng̃a díli boot magbáyad sa iang mg̃a otang.

Maulería. = Tiendahán, lugar ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a tinábas ng̃a panápton ng̃a nagacaláin lain ug color.

Maulero. = Ang mobalígya sa mg̃a tinábas sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a panápton. * Malilímbong, malimbóng̃an, malaláng̃on.

Maullador. = Iríng ng̃a magaíng̃ao, mang̃áo ng̃áo caáyo.

Maullar. = Pagíng̃ao, pagng̃áo ng̃ao, pagtíng̃og sa mg̃a iríng.

Maullido. = Pagcaíng̃ao, pagcang̃áo ng̃ao sa mg̃a iríng.

Mausoleo. = Lobóng, lobóng̃an, lolóbng̃an sa maáyong pagbóhat.

Máxima. = Húna húna ng̃a paganóntan sa daghánan. * Húna húna ng̃a caogalíng̃on.

Máximamente. = Labí.

Máxime. = Polong ng̃a linatín: como el anterior.

Máximo. = Ang labíng dagcó, mahál, maáyo, &c., sa isigcaíng̃on.

Maya. = Tanóm. * Langgam.

Mayador. V. Maullador.

Mayar. V. Maullar,

Mayeto. = Bacbac ng̃a magadócdoc sa panápton ng̃a icabóhat sa papel.

Mayo. = Mayo, ang icalíma ca bulan sa túig. * Cahoy ng̃a hatáas caáyo ng̃a itanóm sa mg̃a saoang sa mg̃a calongsódan, sa bulan sa mayo, ug ng̃a pagabotáng̃an sa tomóy sa mg̃a sintas, sa mg̃a bong̃a, &c. * Mg̃a sang̃á sa mg̃a cahoy ng̃a ibótang sa mg̃a olitáo sa pultahán sa mg̃a baláy sa ilang mg̃a pang̃asáuon.

Mayor. = Ponóan, ang magasógo, ang magabúot. * Ang dagcó sa lain ng̃a botang. * Ang táuo ng̃a miábot sa edad, arón magabúot sia sa iang caogalíng̃on. * Ang layág sa sacayán ng̃a guibútang sa talároc sa talioála con mayor. * Ang amahán, ang apóhan ug obán pang guinicánan, guinlioátan sa mg̃a táuo. * Ang magúlang. * Ang testigos ng̃a díli mahímo ng̃a pagaáydan. * Ponóan sa mg̃a soldados. * Ang nahaónang táuo sa bisan onsang opicio.

Mayora. = Asáoa sa mayor.

Mayoral. = Baquerong nahaóna ng̃a magabántay sa mg̃a hayópan. * Alguasil.

Mayoralía. = Ang panón sa mg̃a hayópan ng̃a guibantáyan sa mayoral.

Mayorazgo. = Cadaghánan sa mg̃a catigayónan. * Ang nahaágom sa mg̃a catigayónan ng̃a díli mahímo ng̃a ihátag sa lain. * Ang anac ng̃a pang̃ánay.

Mayordoma. = Asáoa sa mayordomo.

Mayordomear. = Paghópot. * Pagbáton, pagbántay sa bisan onsang baláy, cabalánan, &c.

Mayordomía. = Opicio, cahímtang sa pagcamayordomo.

Mayordomo. = Sologóon ng̃a nahaóna ug labí, ng̃a guitugyánan sa paghópot, pagbáton ug pagbántay sa ng̃atanán ng̃a nahamútang sa usá ca baláy, sa usá ca baol, &c. * Ang táuo ng̃a guing̃álan sa mg̃a cofradía sa pagatúbang ug pagtimáan sa mg̃a paggasto sa mg̃a piesta, &c.

Mayoría. = Pagcadagcó, pagcaáyo, pagcamahál sa usá ca butang con itándig ug ipanánglet sa lain ng̃a butang. * Ang edad ng̃a guitórlo sa mg̃a leyes arón magabúot ang táuo sa iang caogalíng̃on.

Mayoridad. V. Mayoría hasta ang edad.

Mayormente. = Labí pa.

Maza. = Timáan ng̃a guidála sa mg̃a táuo ng̃a guing̃álan ug macero, sa atubáng̃an sa mg̃a hari, sa mg̃a gobernador, ug sa catilíngban sa mg̃a doctor sa mg̃a Universidad, &c. * Paló, bacbac sa cahoy. * Táuo ng̃a cuti cutíhan, ng̃a magaaling̃ása sa isigcatáuo nia.

Mazacote. = Dugá sa tanóm ng̃a guing̃álan ug almarjo. * Sacót sa balás, tubig ug apog, ng̃a ibó-bo sa mang̃a simiento sa mg̃a baláy, sa mang̃a Singbahán, &c.

Mazada. = Pagbónal sa bacbac, sa paló.

Mazamorra. = Calán-on ng̃a pagaboháton sa binócboc sa maís ng̃a minása sa tubig ug sa dugús. * Bisan onsa ng̃a nadógmoc.

Mazapan. = Minása ng̃a pagaboháton sa mg̃a almendra, sa asúcar, &c.

Mazmorra. = Bilanggóan, presóhan sa ilálom sa yota, sa mg̃a moros.

Mazo. = Bacbac, paló. * Cadaghánan sa bisan onsa ng̃a bináat, tinácgos, sa mg̃a sintas, sa mg̃a pluma, &c. * Táuo ng̃a cuti cutíhan, ng̃a magabúrlay ug magaaling̃ása sa isigcatáuo.

Mazonería. = Bisan onsang buhat sa mg̃a bató ug sa apog.

Mazorca. = Poso. * Ang labíng mabága sa mg̃a cohoy ng̃a liníloc, mg̃a balaustre, &c.

Mazorral. = Táuo ng̃a borong, boquírnon, ng̃a díli maálam magatúbang sa isigcatáuo.

ME

Mea. = Polong ng̃a guiíng̃on sa mang̃a bátang diótay con buot sila magíhi.

Meada. = Ang ihi ng̃a mugóa sa tagsa ca pagíhi. * Ang timáan ug ang lugar ng̃a mahomód sa tagsa ca pagíhi.

Meadero. = Lugar ng̃a ihiánan.

Meados. = Ihi.

Meato. = Bohó ng̃a diótay uyámot sa mg̃a laoas sa mg̃a táuo: ang alaguían sa sing̃ot.

Meauca. = Langgam ng̃a mocáon sa mg̃a isda.

Mecánica. = Quinaárman sa pagíla sa ng̃atanán ng̃a nahatong̃ód sa mg̃a máquina. * Bisan onsa ng̃a oaláy polós, ng̃a tacós ng̃a pagatamáyon.

Mecánico. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a bohat: sa mg̃a paghábol, mg̃a pagsálsal mg̃a pagpánday, &c.

Mecanismo. = Ang pagcabótang sa bisan onsa ng̃a may laoas.

Mecedero. = Duyan.

Mecedor. = Ang magapadúyan.

Mecedura. = Pagcadóyan.

Mecenas. = Manlalában, tomalábang.

Mecer. = Pagdúyan, pagtábiog, pagtábog, pagábiog, pagtábion. * Paglóg-o sa vino, tubig, &c., sa baso, sa damajuana, &c., arón masácot ug maáyo.

Meconio. = Dugá sa guing̃álan ug adormideras.

Mecha. = Pabílo sa mg̃a sugá, ang gapas, &c., ng̃a ibótang sa baso, &c., ng̃a sinórlan sa lana, arón masíga. * Ang mg̃a pinótol ng̃a hilo ng̃a linóbir, tinúyoc, ng̃a guisulód sa mg̃a mananámbal sa mg̃a samad, sa pagtámbal caníla. * Lubid ng̃a magamáy ng̃a icasílsil sa mg̃a lothang con sa bisan onsa ng̃a guibotáng̃an sa pólvora.

Mechar. = Pagsácot sa mg̃a tolotagídyot ng̃a tamboc sa baboy, sa mg̃a carne sa baca, &c.

Mechero. = Pabilóhan. * Ang bohó sa mg̃a candelero ng̃a pagatulpúcan sa candela.

Mechoacan. = Gamót ng̃a italámbal, sa América.

Mechon. = Tapoc sa mg̃a lugás ng̃a nagaláin ug nabólang sa obán, sa mg̃a palós, sa bohóc, &c.

Medalla. = Pilit. * Pinótol, tipac sa tumbága sa salapí, &c., ng̃a manípis ug malíng̃in, ng̃a guimarcáhan sa bisan onsang laráoan con dagoay.

Medano. = Hunásan sa balás sa daplin sa pilio sa dagat, sa diótay ng̃a pondo.

Media. = Medias, bisti sa mg̃a paa ug sa mg̃a tiil.

Mediacaña. = Dayan, dayan sa mg̃a buhat sa cota ug sa cahoy, ng̃a quinalían sa pagcaholohalálom. * Dayan dayan ng̃a ibótang sa mg̃a daplin sa mg̃a tabil. * Tiguíb ng̃a locob. * Limbas ng̃a malíng̃in sa usá ca nauong. * Capandáyan ng̃a icacólong sa bohóc.

Medicacion. = Pagcalában, pagcatábang. * Pagcabótang sa bisan onsa sa talioála.

Mediador. = Ang magalában, manlalában.

Medianamente. = Sa pagcaárang arang.

Medianería. = Baláy, bongbong, &c., ng̃a nayon sa lain.

Medianero. = Ang magalában, mutábang sa lain, manlalában.