Part 41

Litigante. = Ang may capolong̃ánan contra sa lain.

Litigar. = Pagbótang sa capolong̃ánan. * Pagtóbag tobag, paglális lalis.

Litigio. = Capolong̃ánan. * Pagcalális, pagcaíndig indig, pagcatóbag tobag.

Litigioso. = Ang may duha duha ng̃a tacós ng̃a ipadayág sa capolong̃ánan, ang mahagúgma sa mg̃a capolong̃ánan.

Lítis. = Capolong̃ánan.

Liticonsorte. = Ang may capolong̃ánan ng̃a ubán sa lain.

Litiexpensas. = Ang mg̃a pagasto sa mg̃a capolong̃ánan.

Litipendencia. = Capolong̃ánan ng̃a oalá pa matibáoas, ng̃a oalá pa sentensiáhan sa hocom.

Liticola. = Bulit ng̃a pagabuháton sa batóng mármol ng̃a dinócdoc ug maáyo, sa salong ug sa lang̃it lang̃it sa itlog, ng̃a icapílit ug igatápot sa mg̃a bató.

Litografía. = Quinaárman sa paglíloc sa mg̃a bató, arón domághan ang mg̃a solat con mg̃a laráoan, &c., ng̃a buot ng̃a pagaboháton.

Litografiar. = Paglíloc sa mg̃a bató arón ihúar sa papel, &c., ang solat, laráoan, &c., ng̃a guitúyo.

Litográfico. = Ang nahatong̃ód sa litografía.

Litógrafo. = Ang panday sa litografía.

Litoral. = Ang nahatong̃ód sa pilio, sa baybáyon sa dagat.

Liturgia. = Tolománon ng̃a guisógo sa santa Iglesia sa pagbóhat sa mg̃a piesta sa Singbahán, ug labí pa sa misa.

Livianamente. V. Deshonestamente.

Liviandad. = Pagcagáan sa bisan onsa. * Pagcaoaláy calig-ónan sa húna húna, pagcalubár sa buot.

Liviano. = Magáan, ang díli mabóg-at. * Ang oaláy calig-ónan sa iang húna húna, ang masáyon magasíbog sa iang polong. * Ang oaláy bale ug polós. * Ang maólag, maláo-ay, mang̃íl-ad.

Lívido. = Molomaítom, bonól.

Liza. = Isda.

Lizo. = Ang hilo sa mg̃a hablon, sa mg̃a hinábol. * Coughon.

Lizon. = Tanóm.

LO

Lo. = Ang.

Loa. = Sinógdan sa mg̃a dula. * Pagdáyeg, pagológ.

Loable. = Dalayégon, ang tacós ng̃a pagaológon.

Loablemente. = Sa tacós ng̃a pagadayégon, ng̃a pagaológon.

Loado. = Dináyeg, inológ.

Loador. = Ang nagaológ, ang magadáyeg.

Loar. = Dayeg, dayao, ológ.

Loba. = Ang bisti ng̃a hatáas sa mg̃a Padre, ug sa mg̃a estudiantes. * Ang ogdo sa talioála sa mg̃a turlis ng̃a guibóbat sa daro.

Lóbado. = Hobág ng̃a motóbo sa mg̃a laoas sa mg̃a mananáp.

Lobagante. = Amontáha, banágan.

Lobanillo. = Ogoc, hobág ng̃a magáhi ng̃a magáma la laoas, sa mahínay hinay, sa maánam anam.

Lobato. = Ang anac ng̃a diótay sa lobo.

Lobaton. = Caoatán ng̃a mang̃áoat sa mg̃a canding ug sa mg̃a carnero.

Lobera. = Solóp ng̃a dalángpan sa mg̃a lobo.

Lobero. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a lobo.

Lobezno. V. Lobato.

Lobina. = Isda.

Lobo. = Mananáp ng̃a maíng̃on ing̃on sa usá ca iró, maísog caáyo ug manunúbad sa mg̃a hayúpan. * Isda. * Cahobóg, pagcahobóg.

Loboso. = Yota ng̃a guitobóan sa daghánan ng̃a mg̃a lobo.

Lóbrego. = Mang̃ít ng̃it. * Masolóbon, maming̃áuon.

Lobreguecer. = Pagpang̃ít ng̃it.

Lobreguez. = Cang̃itng̃ítan.

Locacion. = Pagpaábang.

Local. = Ang nahatong̃ód sa bisan onsang lugar. * Ang guibotáng̃an sa bisan onsa.

Locamente. = Sa pagcabóang, sa cabóang. * Sa guilabíhan, sa oaláy casaráng̃an.

Locion. = Pagcabúnac.

Loco. = Boang. * Táuo ng̃a culang sa salabútan, ng̃a coláng̃an sa boot.

Locuacidad. = Pagpamólong ng̃a hatáas, ng̃a guilabíhan.

Locuaz. = Tabían, tigsoguílon, hinoguilánon.

Locucion. = Pagpamólong.

Locuela. = Pagpamólong ng̃a caogalíng̃on sa tagsa tagsa.

Locura. = Pagcabóang, cabóang. * Buhat ng̃a oalá húna hunáon ug maáyo.

Locutorio. = Lugar ng̃a guitagána sa mg̃a conbento sa mg̃a monja, ng̃a pagdaoátan sa mg̃a bisita, sa pagsólte sa mg̃a monja sa mg̃a táuo ng̃a managdúao caníla.

Locha. = Isda ng̃a diótay.

Lodazal. = Cayanáng̃an, lapócan, pisácan.

Lodazar. = Idem.

Lodo. = Pisac, lapoc, yánang, yota ng̃a mahágcot.

Lodoso. = Ang lapócan, pisácan, cayanáng̃an.

Lógica. = Quinaárman ng̃a nagatóon sa mg̃a táuo sa paghúna húna ug maáyo.

Lógicamente. = Ing̃on sa mg̃a tolománon sa lógica.

Lógico. = Ang nahatong̃ód sa lógica ug ang nagaestudio sa lógica.

Lograr. = Pagcóha, pagdáng̃at sa guitúyo, sa guipanghináot.

Logrear. = Pagpatigáyon sa pagpaólos sa salapí tong̃ód sa tobo.

Logrería. = Pagcatóbo.

Logrero. = Ang magapaólos sa salapí tong̃ód sa tobo.

Logro. = Tobo ng̃a guican sa salapí ng̃a guipaólos. * Ang ganancia sa bisan onsa ng̃a icolomersio. * Pagcóha, pagdáng̃at sa guitúyo ng̃a guipanghináot.

Loma. = Bolobóngtod. * Ogdo.

Lombarda. = Lothang ng̃a guinagámit, sa canhing tiempo, sa mg̃a pagpang̃óbat, sa pagsalibáy sa mg̃a batóng dagcó.

Lombardada. = Pagcabóhi sa lombarda.

Lombardear. = Pagbóhi sa mg̃a lombarda.

Lombardería. = Cadaghánan sa mg̃a lombarda.

Lombardero. = Soldado ng̃a nagabóhi sa mg̃a lombarda.

Lombriguera. = Ang bohó ng̃a guibóhat sa yota sa mg̃a oati. * Tanóm.

Lombriz de tierra. = Oáti. * Del cuerpo humano y de los demás animales. = Bitoc.

Lomear. = Paglíhoc sa mg̃a mananáp sa ilang bocó bocó.

Lomo. = Cosóg, licód, ang bahin sa laoas sa táuo cutub sa haoac hasta sa igot igot. * Ang bocó bocó sa mg̃a mananáp, ug ang bahin cutub sa bocó bocó hasta sa quinatórcan sa icog. * Ang bocó bocó sa mg̃a libro. * Ang ogdo sa yota ng̃a calang sa mg̃a turlis. * Colod, bocó bocó sa mg̃a espada, mg̃a campílang, mg̃a cuchillo, &c.

Lomudo. = Ang may dagcóng licód, dagcóng cosóg.

Lona. = Panápton ng̃a potíon ng̃a mabága ug malíg-on, ng̃a igabóhat sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán.

Loncha. = Bató ng̃a manípis ug halagpád, ng̃a maíng̃on ing̃on sa ladriyo. * Hioa ng̃a manípis sa carne.

Longanimidad. = Pagcadagcó sa cásing cásing sa pagántos sa mg̃a calisdánan, pagílob sa maáyong boot sa mg̃a cahágo, mg̃a cabalísa, &c.

Longánimo. = Táuo ng̃a cásing casíng̃an, sa malíg-on ng̃a boot ug húna huna, ng̃a díli padáog sa mg̃a calisód ug cagolánan.

Longaniza. = Pinótol sa tináe ng̃a diótay, ng̃a sinódlan sa onód ug sa tamboc sa baboy ng̃a tinártar ug guinamós ng̃a daan.

Longevidad. = Pagcatáas, pagcadógay sa quinabóhi.

Longevo. = Ang tigúlang, ang madúgay caáyo sa calibútan ang may hatáas ng̃a edad.

Longicuo. = Halayó, ang nabólag ug maáyo.

Longitud. = Cahitáson, guitáson, pagcatáas. * Pagcalayó sa usá ca lugar sa nahaónang meridiano, sa pagísip sa mg̃a grados sa pagcatáas.

Longitudinalmente. = Sa pagcatáas.

Longuera. = Baol ng̃a hatáas ug haíctin.

Lonja. = Bisan onsa ng̃a hatáas ug haíctin. * Lugar sa cadaigánan ng̃a pagaatáng̃an sa mg̃a comerciante, sa ilang pagpálit, sa pagbalígya ug sa ilang pagpatigáyon. * Tiendahán ng̃a pagabaligyáan sa cacao, asúcar, &c. * Ganháan sa mg̃a Singbahán ug sa obán pang mg̃a baláy, ng̃a holohatáas sa mg̃a cadalánan.

Loquear. = Pagbóhat ug pagpamólong ing̃on sa ang̃ay sa boang, paglípay, paghimáya sa dagcóng pagcabánha ug pagcacúndat.

Loquero. = Ang may opicio sa pagbántay sa mg̃a buang.

Loquesca (á la). = Ing̃on sa ang̃ay sa batásan sa mg̃a boang.

Lord. = Polong ng̃a ióna sa ng̃alan sa mg̃a dagcóng táuo sa Ingláterra.

Lorenzana. = Panápton ng̃a putíon ug mabága.

Loriga. = Batong batong, salingpócot ng̃a binúhat sa mg̃a dahon dahon ng̃a manípis sa puthao, sa tumbága, &c.

Loriguillo. = Cahoy cahoy ng̃a itilína.

Loro. = Perico. * Cahoy ng̃a maíng̃on ing̃on sa laurel. * Bisan onsa sa color ng̃a molomaítom.

Losa. = Bató ng̃a manípis ug mahínlo.

Lotería. = Ripa sa mg̃a manggad, sa salapí, &c. * Baláy ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a número sa lotería.

Lotero. = Ang mobalígya sa mg̃a número sa lotería.

Loto. = Cahoy.

Loza. = Mg̃a sorlánan ng̃a guibóhat sa yota, mg̃a pínggan, mg̃a panácsan, &c.

Lozanamente. = Sa pagcalángbo sa mg̃a cahoy.

Lozanear. = Paglángbo, paglúnhao sa mg̃a cahoy ug mg̃a tanóm.

Lozanía. = Pagcalángbo, pagcalónhao sa mg̃a tanóm ug cahoy. * Pagcasópang sa mg̃a táuo ug sa mang̃a mananáp, pagcaáng̃ay sa laoas.

Lozano. = Cahoy con tanóm ng̃a malángbo, malónhao. * Táuo con mananáp ng̃a malipáyon, sa maáyo, maáng̃ay ug masópang ng̃a laoas.

LU

Lubricidad. = Pagcabóyoc sa mg̃a salá ug labí pa sa pagcaólag, sa pagcaláo-ay.

Lúbrico. = Ang masáyon mahólog sa mg̃a salá ug labí pa sa papacaólag, sa pagcaláo-ay.

Lucerna. = Aninípot. * Isda.

Lucérnula. = Tanóm ng̃a masíga sa gabíy.

Lucero. = Bitóon ng̃a guing̃álan de Vénus. * Alaguían sa sugá sa mg̃a talambóan. * Casólao, casílao. * Casínao.

Lucidamente. = Sa minaáyo, sa pagcahíngpit. * Sa pagcadayág.

Lucidez. = Pagcadayág sa mg̃a soguílon, sa mg̃a sulat.

Lucido. = Magbobóhat sa bisan onsa sa maáyo, sa pagcaáng̃ay, sa pagcatúman. * Malólot, parayégon sa mg̃a combida.

Lucidura. = Pagpotí sa mg̃a bongbong, sa mg̃a pared.

Luciente. = Ang masíga, ang magaguíla guila, ang may casólao, casílao.

Lucierna. = Aninípot.

Lucifer. = Táuo ng̃a palábi labíhon, mabáng̃is ug daótan caáyo. * Ang yaoa.

Luciferino. = Ang nahatong̃ód sa Lucifer.

Lucífero. V. Luciente.

Lucífugo. = Ang malaguéu sa sugá.

Lucillo. = Long̃on, sorlánan sa bató ng̃a pagalóbng̃an sa obán ng̃a mg̃a dagcóng táuo.

Lucimiento. = Pagcasíga, pagcagíla guila. * Pagcatúman ug maáyo sa bisan onsa.

Lucio. = Ang masínao. * Isda sa sobá.

Lucir. V. Brillar. * Paglabí, paglabáo.

Lucrativo. = Ang mohátag sa tobo, sa ganansia, sa polós.

Lucro. = Tobo, ganansía, polós, caposlánan.

Lucroso. V. Lucrativo.

Luctuoso. = Ang masolúbon ug ming̃áuon, ang tacús ng̃a pagahilácan.

Luctuosamente. = Sa casobó, sa camíng̃ao, sa pagcabachó ug pagcaagólo.

Lucha. = Pagdámag, pagdósmog, paggácos sa duhá ca táuo ng̃a magadúla con magaáoay. * Pagáoay sa mg̃a mananáp. * Paglális lalis, pagtóbag tobag.

Luchador. = Ang magaáoay sa isigcatáuo sa paggácos canía.

Luchar. = Pagáoay sa pagcaguinácos.

Ludibrio. = Pagpasipála, pagcatámay, pagcayóbit.

Ludimiento. V. Fricacion.

Ludir. V. Frotar.

Luego. = Oña, sa taod taor, sa toon toon. * Cadón carón, dihá dihá, carón gayód, guiláyon, sa madalí caáyo.

Lugano. = Langgam.

Lugar. = Lugar, ang bolotáng̃an sa bisan onsa. * Longsod, pinoyánan sa mg̃a táuo. * Opicio, cahímtang.

Lugareño. = Tagilóngsod, longsolánon, mulópio sa longsod. * Ang nahatong̃ód sa mg̃a calongsódan.

Lugarteniente. = Ilis, ang nagasalíli, ang nagaalíli sa lain, sa bisan onsang opicio con catongdánan.

Lugre. = Sacayán ng̃a diótay sa totólo ca talároc.

Luisa. = Tanóm ng̃a italámbal.

Lujo. = Paggásto ng̃a guilabíhan, ng̃a labí sa casaráng̃an, sa pagcáon, sa pagbísti, &c.

Lujoso. = Ang magagasta caáyo sa pagcáon, sa pagbísti, &c.

Lujuria. = Caólag, pagcaláo-ay. * Pagcalabí sa casaráng̃an sa bisan onsa.

Lujuriante. = Ang masámoc sa pagcaólag, sa pagcaláo-ay. * Cahoy con tanóm ng̃a malángbo, malúnhao caáyo.

Lujuriar. = Pagbóhat sa salá sa pagcaólag, sa pagcaláo-ay, pagcasta sa mg̃a mananáp.

Lujuriosamente. = Sa pagcaólag, sa pagcaláo-ay.

Lujurioso. V. Lujuriante.

Lula. = Isda.

Lumbar. = Ang nahatong̃ód sa licód, sa cosóg ug sa mg̃a payod.

Lumbrada. = Daob ng̃a dagcó, dagcóng caláyo.

Lumbrarada. = Idem.

Lumbre. = Caláyo. * Siga, sugá.

Lumbrera. = Guinicánan sa sugá, sa siga. * Táuo ng̃a hamíli, mahál ug bilídhon, ng̃a nagatórlo sa ubán sa iang batásan ng̃a maáyo ug sa quinaárman nia. * Alaguían sa sugá, sa mg̃a baláy.

Luminar. = Ang arlao, ang bulan ug ang mg̃a bitóon, cay magaíoag sila ug nasíga.

Luminaria. = Sugá ng̃a ibótang sa mg̃a ganháan, sa mg̃a pultahán, sa mg̃a talambóan, sa mg̃a cadalánan, &c., sa timáan sa calípay ug sa himáya. * Ang sugá ng̃a nasíga sa canónay sa mg̃a Singbahán, sa atubáng̃an sa Santísimo Sacramento.

Luminoso. = Ang masíga, ang magagíla gila.

Luna. = Bulan. * Salamín ng̃a pagatapótan sa asogue, arón pang̃anináoan. * Salamín sa mg̃a anteojos.

Lunacion. = Pagcadógay sa bulan cutub sa bag-ong bulan hasta sa himatáyon nia.

Lunar. = Alom. * Pagcapildi sa dong̃og sa táuo ng̃a nagabóhat sa bisan onsang cadaótan, ug sa bisan onsang talamáyon. * Ang nahatong̃ód sa bulan.

Lunario. = Ilisípan.

Lunático. = Táuo ng̃a nagasalí ug cabóang usáhay.

Lunes. = Lunes: ang icadóha ca adlao sa semana, apil ang domingo.

Luneta. = Ang salamín ng̃a diótay sa mg̃a anteojos. * Lingcoránan sa mg̃a baláy ng̃a pagabuhátan sa dula, sa mg̃a comedia.

Lupanar. V. Burdel.

Lupia. = Hobág ng̃a magáhi.

Luquete. = Inádlip sa limon, sa sooa, cun sa naranja ug sa ocban, ng̃a ibótang sa bino arón malalím. * Gung̃i ng̃a diníhog sa asufre sa pagdágcot sa mg̃a sugá.

Lustracion. = Tolománon, sa canhing tiempo, sa mg̃a dioatáhan sa ilang mg̃a paghálad, sa pagólay sa mg̃a táuo, sa mg̃a baláy ug sa mg̃a longsod.

Lustral. = Ang tubig ng̃a guibó-bo, niádtong tiempo, sa mg̃a botang ng̃a guipanghálad sa mg̃a dioatáhan sa ilang mg̃a dios dios.

Lustrar. = Pagólay sa mg̃a tolománon ng̃a ang̃ay sa mg̃a dioatáhan, sa mg̃a botang ng̃a guipacaíng̃on níla ng̃a guinatácdan sa bisan onsang cahugáoan. * Pagpasínao sa tombága, sa mg̃a cahoy, &c. * Paglacát lacát sa mg̃a Guinharían, sa mg̃a provincia, &c.

Lustre. = Casínao. * Maáyong dong̃og, pagcamahál, pagcahamíli, pagcabilídhon.

Lustro. = Cadugáyan, pagcadúgay sa opát con sa limá ca túig.

Lustrosamente. = Sa pagcasínao. * Sa maáyong dong̃og, sa pagcahamíli, sa pagcamahál, sa camahálan.

Lútea. = Langgam ng̃a diótay.

Luteranismo. = Pagtóo ni Lutero. * Catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a nanagnotnót sila sa pagtolón-an ni Lutero.

Luterano. = Ang nahatong̃ód cang Lutero, ug ang moápas sa iang pagtolón-an.

Luto. = Baláta. * Ang mg̃a tabil ng̃a maítom ng̃a ibótang sa baláy ng̃a guicamátyan, sa diha pa ang minatáy.

Luz. = Sugá. * Pagcaíoag sa húna húna. * Táuo ng̃a mang̃ialáman, ng̃a nagatórlo sa obán sa iang quinaárman.

LL

LLA

Llaga. = Samad. * Saquét sa calág.

Llagar. = Pagsámar.

Llama. = Siga, casíga. * Mananáp sa opát ca tíil. * Caísog, cosóg, gahóm sa bisan onsang cailíbgon.

Llamada. = Pagcatáoag. * Bisan onsang timáan ng̃a ibótang, arón hibalóan ug sabóton sa lain. * Pagcatóctoc sa tambol arón omátang ang mg̃a soldados sa bisan diin.

Llamador. = Ang nagatáoag. * Ang táuo ng̃a may opicio sa pagpating̃ób sa mg̃a sacop sa mg̃a cofradía, &c., sa lugar ng̃a quinahánglan ng̃a pagatíngban nila.

Llamamiento. V. Llamada. * Pagcahing̃álan sa mg̃a táuo ng̃a modáoat sa cabílin sa táuo ng̃a namatáy na. * Pagcaíoag sa Dios sa cásing cásing sa mg̃a táuo sa iang santos ng̃a pagtábang ug mg̃a gracia.

Llamante. V. Llamador.

Llamar. = Taoag, aohag. * Pagpaquigtábang, pagpaquiglában, pagpang̃ilába, pagpaquigmalóoy. * Paghing̃álan. * Pagcábig, pagcáhig, pagdála sa luyo ug sa luyo sa bisan onsa. * Pagtóctoc sa mg̃a pultahán.

Llamarada. = Dilab, pagcadílab, diláab, pagcadiláab. * Pagcapolá ng̃a ahat sa nauong. * Pagcatándog, pagcaláin sa húna húna ng̃a díli madúgay.

Llamativo. = Bisan onsang calán-on ng̃a magapauháo.

Llana. = Pothao ng̃a molomanípis ug halagpád ng̃a igabólit sa mg̃a panday sa cota, sa apog ug sa yeso, ug icahínlo sa mg̃a bongbong, mg̃a pared, mg̃a salog, &c.

Llanada. = Yota ng̃a datág, sa oaláy oloógdo ug bolobóngtod.

Llanamente. = Sa pagcaoaláy coti coti, sa pagcaháoan sa buot. * Sa oaláy pagparáyeg ug pagcabántog.

Llaneza. = Pagcaoaláy coti coti, pagcaháoan sa buot, sa pagcaamigos. * Pagcacólang sa catahá ug pagtáhod.

Llano. = Ang napátag, ang nadatág. * Táuo ng̃a oaláy coti coti, ng̃a díli cuti cutíhan sa iang pagatúbang ug pagsoguílon, ng̃a díli palábi labíhon. * V. Afable. * Bisti ng̃a díli mahál, ng̃a oalá pagdáyan dayánan. * Ang maháyag, ang madayág. * Ang oaláy caoláng̃an ug casamócan. * Táuo ng̃a somosógot, ng̃a díli dato.

Llanta. = Calaínan sa coles. * Mg̃a pothao ng̃a igalícos ug icalíg-on sa mg̃a rueda sa mg̃a coche, &c.

Llanten. = Tanóm ng̃a italámbal.

Llanto. = Paghílac pagbachó, pagagólo.

Llanura. = Pagcapátag, pagcadatág sa bisan onsa.

Lláres. = Talicála ng̃a pothao ng̃a guibótang sa alasóhan, ug ng̃a guitaólan sa usá ca cao-it ng̃a may tomóy ng̃a dapit sa obos, sa pagbítay dihá sa mg̃a caoa, sa mg̃a tacho, &c.

Llave. = Yaoe. * Icolóha, iholóso sa mg̃a torniyos. * Ang bahin sa mg̃a posil, &c., ng̃a macacaláyo sa pagbóhi caníla.

Llavero. = Ang táuo ng̃a magatípig ug magabáton sa mg̃a yaoe sa mg̃a cota, sa mg̃a Singbahán, sa mg̃a caban ng̃a guisórlan sa salapí, &c. * Ang singsing, talicála, &c., ng̃a pagatohógan sa mg̃a yaoe.

LLE

Lleco. = Yota ng̃a oalá pa pagapohátan sa pagpógas ug pagtánom.

Llegada. = Pagábot, pagtomód.

Llegar. = Abot, anhi, tomód. * Pagdágay. * Pagsonód sonód. * Pagcóha, pagdáng̃at sa tuyo ng̃a guipanghináot.

Llena. = Bahá sa mg̃a sobá, bon-og.

Llenamente. = Sa tuman. * Sa pagcadághan, sa pagcaponó.

Llenar. = Ponó, locop. * Pagtóman sa catungdánan.

Llenero. = Ang naponó. * Ang tuman.

Lleno. = Idem. * Pagcadághan sa bisan onsa. * Pagcahíngpit, pagcadagcó sa bisan onsa.

Llenura. = Pagcadághan, cadaghánan, pagcaponó.

Lleta. = Orlot sa mg̃a tanóm mg̃a pagagólan sa mg̃a binhi.

Llevada. = Pagcadála, pagcahátud.

Llevadero. = Ang masáyon antóson ug ilóbon.

Llevador. = Ang magadála, ang magahátud.

Llevar. = Dala, hatud. * Pagtíng̃il.

LLO

Lloíca. = Langgam.

Llorador. = Ang muhílac, mahilácon.

Lloraduelos. = Ang magahílac, ang magabachó, ang magaagólo sa masóbsob, tong̃ód sa mg̃a calisód ng̃a miábot canía.

Llorar. = Hilac, pagbachó, pagagólo. * Pagtólo, pagdalígdig sa bino, sa tubig, &c., sa tinágsa tagsa ca tolo.

Lloriquear. V. Gemir.

Lloriqueo. V. Gemido.

Lloro. = Pagcahílac, pagcabachó, pagcaagólo.

Lloron. = Mahilácon, maghihílac, ang magahílac sa masóbsob, ang masáyon muhílac, ang magabachó, ang magaagólo.

Llorosamente. = Sa pagcahílac, sa hinílac, sa mahilácon ng̃a ting̃og.

Lloroso. = Ang may timáan ng̃a nagahílac, sa pagcahílac. * Bisan onsa ng̃a magapahílac.

Llovediza. = Tubig sa ulan.

Llover. = Olan. * Pagábot sa bisan cansa sa mg̃a cahágo, mg̃a calisód, mg̃a cagolánan, &c. * Pagtólo sa mg̃a atóp.

Llovido. = Ang mosacáy sa tinágo, sa oaláy pagtúgot sa mg̃a ponóan.

Llovizna. = Talísic, olan ng̃a binabáye.

Lloviznar. = Pagtalísic, pagúlan ng̃a binabáye. * Pagcatalígbos.

LLU

Llueca. V. Clueca.

Lluvia. = Olan, pagólan, Pagcaólan. * Pagcadághan, cadaghánan sa bisan onsa.

Lluvioso. = Taliúlan, túig ng̃a igaúlan, tangúlan.

M

MA

Maca. = Samad sa mg̃a bong̃a. * Pagcadáot sa bisan onsa. * Limbong, bacac.

Macana. = Hing̃aníban sa canhing tiempo sa mg̃a judíos.

Macareno. = Táuo ng̃a parayégon sa iang pagbisti.

Macarron. V. Fideo. * Minása sa binócboc ng̃a malíng̃in, holohatáas, manípis, magáhi ug binohóan pagláhos.

Macarronea. = Pagpamólong ng̃a sináctan sa mg̃a polong sa mg̃a nagacaláin lain ng̃a mg̃a pinamólong, sa pagyóbit sa lain.

Macarse. = Pagsógor sa pagdonót sa mg̃a bong̃a.

Maceador. = Ang magapaló, magapacáng.

Macear. = Pagpaló, pagpacáng. * Paglális lalis. * Pagópod, pagosáb osáb.

Maceracion. = Pagcahómoc.

Macerar. = Pagpahómoc, pogbónal, pagpíso. * Pagsáquet sa laoas sa mg̃a casáquet, sa mg̃a hampac ug sa mg̃a penitensia.

Macerina. = Pinggan, sanggáan ng̃a may bohó sa talioála, sa pagáng̃ay, pagbótang ug pagsolód sa socolatíhan.

Macero. = Táuo ng̃a moóna sa mg̃a catilíngban sa mg̃a dagcóng táuo, ug magapás-an sa usá ca cahoy cahoy ng̃a sinapáoan sa salapí, ug ng̃a guitaólan sa tomóy ng̃a dapit sa itáas sa usá ca malíng̃in.

Maceta. = Lugar ng̃a pagatámnan ug pagapogásan sa mg̃a otan ug sa mg̃a tanóm ng̃a bolácan. * Masetásan. * Ang polóan sa ubán ng̃a mg̃a capandáyan sa puthao.

Macilento. = Maníoang, malospád, malupsád. * Ang nagasobó, ang namíng̃ao.

Macicez. = Pagcalíbon.

Macizamente. = Sa pagcalíbon, sa pagcalíg-on.

Macizo. = Libon, ponó, dinásoc. * Malíg-on.

Macolla. = Cadaghánan sa mg̃a sahá ng̃a manoróc sa usá ca liso.

Macona. = Tagácan ng̃a oaláy coloptánan, caláptan.

Macuca. = Cahoy cahoy ng̃a ihálas.

Mácula. = Boling, mansa.

Machaca. = Pacáng, paló, bonal. * Táuo ng̃a cuti cutíhan, ng̃a magabórlay ug magaaling̃ása.

Machacadera. = Idem hasta táuo.

Machacador. = Ang magabónal, ang magapaló, ang magapacáng.

Machacar. = Pacáng, paló, bonal. * Docdoc. * Pagbórlay sa isigcatáuo, pagcóti coti, pagaling̃ása.

Machacon. V. Machaca desde táuo. * Ang magasóguid, ang mamólong sa maong polong ug soguílon sa masóbsob, sa canónay.

Machada. = Panóng sa mg̃a canding ng̃a laqui. * Polong ng̃a binóang.

Machear. = Paglíoat sa mg̃a mananáp sa daghánan ng̃a mg̃a laqui, ug sa diótay ng̃a mg̃a baye.

Machetazo. = Pagpócpoc, pagsóntoc, pagbónal sa machete.

Machete. = Sondang ng̃a dagcóan.

Machihembrar. = Pagsúmpay sa mg̃a cahoy, sa pagáng̃ay ug pagsolód sa mecha, sa tomóy sa usá, sa bohó, sa camal sa usá.

Macho. = Laláqui, laqui. * Ang anac sa cabayo ug sa borrico ng̃a baye. * Halígueng cotá ng̃a calig-ónan sa atóp ug sa mg̃a cota, mg̃a pared. * Cao-it sab-it ng̃a mocóyot ug isolód sa cao-ítan, sa sahítan. * Cohoy ug sa bisan onsa ng̃a bolotáng̃an sa landásan sa mg̃a mananálsal. * Bacbac, paló, pacáng. * Ang malíg-on. * Ang macacosóg, ang cosgon.

Machon. = Halígueng cota ng̃a macalíg-on ug macapogóng sa mg̃a cota ug sa mg̃a pared.

Machorra. = Babáye con baye ng̃a langday, ng̃a díli muánac.

Machucadura. = Pagcadócmoc, pagcadócdoc.

Machucamiento. = Idem.

Machucar. = Docdoc, dogmoc.

Machucho. = Boótan. * Tolotigúlang.

Madama. V. Señora.

Madamisela. = Babáye ng̃a báta pa, ng̃a mahagúgma sa mg̃a pagdáyan sa mg̃a bisti, ug ng̃a magapacaseñora.

Madeja. = Palós. * Táuo ng̃a malóya, ng̃a oaláy cosóg.

Madera. = Cahoy.

Maderada. = Cadaghánan sa mg̃a cahoy.

Maderaje. = Cadaghánan sa mg̃a tigcáhoy sa mg̃a baláy, sa mg̃a Singbahán, &c.

Maderámen. = Idem.

Maderería. = Lugar ng̃a pagatigóman ug pagabaligyáan sa mg̃a cahoy.

Maderero. = Ang magapatigáyon, ang mopálit ug magabalígya sa mg̃a cahoy. * Panday sa cahoy.

Maderista. = Idem.

Madero. = Cahoy ng̃a hatáas.

Madrastra. = Inaína. * Bisan onsa ng̃a macadáot, macalisód. * Ang bilanggóan, ang presóhan.

Madraza. = Ang inahán ng̃a magapaságad sa iang mg̃a ánac, ng̃a mohátag caníla sa dagcóng pagparáyeg.

Madre. = Inahán, ang babáye ug ang baye ng̃a nagaánac. * Polong ng̃a ióna sa mg̃a ng̃alan sa mg̃a binócot, sa mg̃a monja. * Sinógdan, guinicánan sa bisan onsa. * Pagoáncan. * Balaháan sa mg̃a sobá.

Madrecica. = Pagoáncan sa mg̃a langgam.

Madreclavo. = Clavo ng̃a panácot ng̃a nadúgay ug duhá ca túig sa cahoy.

Madreperla. = Tooay, tipay.

Madrépora. = Bató sa dagat ng̃a ponó sa mg̃a bohóng diótay sa dagoay sa bitóon.

Madreselva. = Tanóm, balágon ng̃a bulácan.

Madrigado. = Mananáp ng̃a naamahán na. * Táuo ng̃a batid, malaláng̃on.

Madriguera. = Lang̃ob ng̃a pinoyánan sa mg̃a conejo ug sa obán ng̃a mg̃a mananáp. * Lugar ng̃a pagadángpan sa mg̃a táuo sa daótan ng̃a batásan.

Madrila. = Isda.

Madrillera. = Casangcápan, capandáyan sa pagpanágat sa mg̃a isdang diótay.

Madrina. = Ináon, ang magacódcod con magacógos sa mg̃a báta sa pagbóñag ug pagfirma caníla, ug ang moobán sa pagcatestigos sa babáye ng̃a mamíño.

Madroño. = Cahoy.

Madrugada. = Cabontágon, cabontágan, caarláuon, pagcaaláman daman. * Pagcabáng̃on sa buntag caáyo, sa caarláuon.

Madrugon. = Pagcabáng̃on sa cabontágon uyámot, pagpang̃arláuon.

Maduracion. = Pagcahínog.

Maduradero. = Lugar ng̃a pagahinógan sa mg̃a bong̃a.

Madurador. = Ang magapahínog.

Maduramente. = Sa pagcahínog. * Sa maáyo ug mahínay ng̃a paghúna húna, sa maáyong salabótan.

Madurante. V. Madurador.

Madurar. = Hinog. * Pagpahómoc sa mg̃a hubág. * Pagándam sa mg̃a quinahánglan sa pagdáng̃at sa guipanghináot. * Pagtóbo sa edad ug sa boot.

Madurativo. = Ang may gahóm sa pagpahínog. * Sa pagpahómoc sa mg̃a hobág. * Bisan onsa ng̃a pagagamíton arón mamahómoc ug macábig ang díli buot mutúgot sa guipang̃áyo canía.

Madurez. = Pagcahínog sa mg̃a bong̃a. * Ang búot ug salabótan sa mg̃a táuo sa iang mg̃a buhat.

Maduro. = Hinog. * Mahómoc. * Boótan, táuo ng̃a may salabótan.

Maestra. = Babáyeng magtotóon. * Ang asáoa sa bisan cansang magtotóon con panday sa mg̃a opicio.

Maestranza. = Catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a caballero ng̃a nanagtóon ug nanaghópot sa mg̃a cabayo. * Cadaghánan sa mg̃a panday ng̃a nanagáyo sa mang̃a sacayán ug sa ilang casangcápan, sa lugar ng̃a guing̃álan ug arsenal.

Maestrazgo. = Opicio con pagcahímtang sa mg̃a ponóan sa mg̃a caparían ng̃a may mg̃a sacop ng̃a guing̃álan ug militares. * Icadóha ca magbolóot, ang táuo ng̃a sonód sa capitan sa pagsógo ug pagbóot sa mg̃a sacayán.

Maestre. = Ponóan sa mg̃a Caparían ng̃a sinoldado, ng̃a may mg̃a sacop ng̃a militares.

Maestresala. = Ang nagabótang sa can-on sa lamesa ng̃a calán-an sa iang agálon, ug ang nagapáhat sa maong mg̃a calán-on sa mg̃a dinápit.