Part 40

Legislacion. = Pagcadághan, cadaghánan sa mg̃a leyes. * Quinaárman sa mg̃a leyes, sa batásan.

Legislador. = Ang magabóhat ug mohátag sa mang̃a leyes.

Legislar. = Paghátag, pagbóhat sa mg̃a leyes.

Legislativo. = Gahóm sa pagbóhat ug paghátag sa mg̃a leyes.

Legislatura. = Cadaghánan sa mg̃a dagcóng táuo ng̃a nanagbóhat sa mg̃a leyes, ug ang tiempo ang túig ng̃a pagadugáyan nila sa ilang pagting̃ób.

Legisperito. V. Jurisconsulto.

Legista. = Ang quinaarmánon ug mang̃ialáman sa mg̃a leyes ug ang nagaestudio sa maong mg̃a leyes.

Legítima. = Ang bahin ng̃a nahatong̃ód sa tagsa ca anac, sa pohónan ng̃a guibílin sa mg̃a tigúlang, sa pagcamatáy nila.

Legítimamente. = Sa catarúng̃an sa pagcaáng̃ay.

Legitimar. = Pagásoy sa pagcamatúod sa bisan onsa ing̃on sa ang̃ay sa mg̃a tulumánon sa leyes. * Pagángcon sa bisan cansa sa iang anac ng̃a díli sa guintiayónan, arón mahímo ug anac ing̃on sa obán ng̃a natáuo sa magtiáyon, guican sa sentencia sa hocom, con guican ba cay nang̃asáoa ang amahán sa babáye ng̃a guipaáncan nia sa iang pagcadalága. * Paghátag sa gahúm sa bisan cansang tauo, sa pagtúman sa bisan onsang opicio, labon ng̃a oalá onta ug gahóm, ug díli onta sia mahímo niána.

Legitimidad. = Pagcaáng̃ay sa bisan onsa sa mg̃a leyes.

Legítimo. = Ang ang̃ay sa mg̃a leyes. * Ang matúod sa oaláy duha duha.

Lego. = Ang oalá pagaoldenáhan, oldog. * Táuo ng̃a oalá magestudio, ng̃a oaláy quinaárman.

Legon. = Saról, icalále.

Legra. = Capandáyan sa mg̃a mananámbal sa pagháyag ug pagdayág sa bagol bagol sa olo, sa paghíling con may samad con oalá ba.

Legrar. = Pagháyag, pagdayág sa bagol bagol sa olo, sa paghíling con guisamálan ba con oalá ba.

Legua. = Socod sa yota ng̃a nagacaláin lain sa cahitáson, ing̃on sa batásan sa mg̃a Guinharían.

Legumbre. = Mg̃a calaínan ng̃atanán sa mg̃a líso ng̃a calán-on ng̃a nagacaláin lain ug dagoay. * Mg̃a otan ng̃atanán.

Leible. V. Legible.

Leido. = Ang nagabása caáyo, ang maálam.

Lejanía. = Halayó.

Lejía. = Tobig ng̃a lina-gá sa abó. * Casabá ng̃a maháit.

Lejos. = Halayó. * Ang nagacabólag caáyo. * Bayhon ng̃a maáyo con daótan sa bisan onsa ug sa bisan cansa ng̃a guitán-ao cutub sa halayó.

Lelilí. = Pagcatóoao, pagcapóoao, pagcasínggit sa mg̃a táuo ng̃a nagacaáoay.

Lelo. = Boang boang, hong̃og, coliró, coláng̃an sa boot, miné.

Lencera. = Babáye ng̃a magapatigáyon sa pagpálit ug sa pagbalígya sa mg̃a panápton.

Lencería. = Lugar con baláy ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a panápton. * Cadaghánan sa mg̃a panápton.

Lencero. = Ang comerciante sa mg̃a panápton.

Lendrera. = Solod.

Lendroso. = Losáon.

Lengua. = Dila. * Pinamólong, cadaghánan sa mg̃a polong sa tagsa ca Guinharían. * Táuo ng̃a magalóas, magahóar sa usá ca pinamólong sa lain ng̃a pinamólong. * Balíta ng̃a guipanghináot sa bisan onsang tuyo. * Ang puthao ng̃a icatóctoc, icabágting sa mg̃a campana. * Ang puthao, &c., ang dila dila, ang taláyo sa mg̃a timbáng̃an.

Lenguado. = Isda.

Lenguaje. = Pagpamólong, pinamólong sa tagsa ca Guinharían, provincia con longsod.

Lenguaraz. = Batid, maálam, quinaarmánon sa durúha con capin ba ng̃a mg̃a pinamólong. * Táuo ng̃a tabían hinoguilánon sa oaláy caólao.

Lenguaz. = Ang tabían, ang hinoguilánon sa oaláy hingtúngdan ug cahológan.

Lengüeta. = Dila dila, taláyo sa timbáng̃an. * Capandáyan sa puthao ng̃a icatábas sa mg̃a librero sa papel.

Lengüetada. = Pagcatílap, pagcóha sa dila sa macaúsa sa bisan onsa.

Lengüetería. = Cadaghánan sa mg̃a lengüeta sa mg̃a órgano ug sa mg̃a tolónggon sa música.

Lenidad. = Pagcahínay, pagcahómoc.

Lenitivo. = Ang may gahóm sa pagpahómoc. * Tambal ng̃a icahómoc. * Polong ng̃a icahínay hinay sa buot sa nagasobó con nasocó.

Lentamente. = Sa anam anam, sa mahínay hinay.

Lente. = Salamín ng̃a icasolóng, ng̃a icatán-ao sa mg̃a haláp.

Lenteja. = Liso ng̃a calán-on, bolobalátong ng̃a malíng̃in ug linópiac.

Lentejuela. = Dahon dahon ng̃a diótay ug malíng̃in sa salapí, boláoan, &c., ng̃a icadáyan dayan sa mg̃a pagborda.

Lenticular. = Ang maíng̃on sa lenteja.

Lentisco. = Cahoy sa España.

Lentitud. = Pagcahínay, pagcadógay.

Lento. = Ang madógay sa pagbóhat sa bisan onsa, ang mabóg-at ug laoas, ang mahináyon, maloyáhon.

Leña. = Cahoy sa caláyo, sológnod.

Leñador. = Ang magadaguínot ug magabalígya sa mg̃a cahoy sa caláyo.

Leñera. = Ang lugar ng̃a paghipósan ug pagatipígan sa mg̃a cahoy sa caláyo, sa sológnod.

Leñero. V. Leñador.

Leño. = Cahoy con pinótol sa cahoy ng̃a quinoháan sa mg̃a sang̃á ug sa panit.

Leñoso. = Ang bahin sa mg̃a cahoy ng̃a díli panit, ang cahoy.

Leon. = Mananáp sa opát ca tiil sa África, sa color ng̃a molomalálag ug mapolá polá, ng̃a maísog ug cosógon caáyo. * Mananáp ng̃a diótay ug pac-an. * Ang icalíma ca timáan sa zodiaco. * Saoa. * Táuo ng̃a mapíntas, pongtánon, maligotgóton ug mabáng̃is. * Mananáp ng̃a mabóhi sa tubig ug sa yota, ng̃a guing̃álan ug leon marino.

Leona. = Leon ng̃a baye.

Leonado. = Ang may color maíng̃on sa color sa balahíbo sa leon.

Leonera. = Lugar ng̃a pagbilanggóan sa mg̃a leon. * Baláy ng̃a pagasogálan.

Leonero. = Táuo ng̃a magabántay ug magaalíma sa mg̃a leon.

Leonino. = Ang nahatong̃ód ug ang ang̃ay sa leon.

Leopardo. = Mananáp sa opát ca tiil sa África ug sa Asia, maísog ug cosógon caáyo.

Lepidio. = Tanóm ng̃a mahálang caáyo ug italámbal.

Lepra. = Baláhac, cagídquir, agís is, amomótol.

Leproso. = Balahácon.

Lerdamente. = Sa pagcahínay, sa pagcadúgay, sa pagcabóg-at.

Lerdo. = Ang madógay, ang mahínay, ang mabóg-at sa paglacát. * Ang díli mosábot, ang díli macahímo sa pagbóhat sa bisan onsa.

Lerdon. = Hobág ng̃a motóbo sa tohod.

Lesion. = Cadáot guican sa pagbónal, sa samad con sa saquét.

Lesivo. = Ang arang magdáot.

Lesna. = Hilíhod ng̃a pagagamíton sa mg̃a magbobóhat sa mg̃a sapín.

Lesnordeste. = Hang̃in ng̃a mohóyop sa talioála, sa calang sa timog ug sa amíhan. * Ang guinicánan sa maong hang̃in.

Leso. = Táuo con mananáp ng̃a nagadáot sa iang laoas. * Táuo ng̃a coloculiró, coláng̃an sa boot, boang boang.

Lesueste. = Ang hang̃in ng̃a calang sa timog ug sa sueste.

Leste. = Timog. * Casobáng̃an.

Letal. = Bisan onsa ng̃a macamatáy.

Letanía. = Pagámpo sa Dios, sa paghing̃álan sa Santísima Trinidad, ug sa pagbótang sa pagcamanlalában cang Jesucristo, cang María Santísima ug sa mg̃a santos, sa pagsámpit caníla sa pagcasonód sonód. * Procesion ng̃a pagaboháton sa pagcanta sa letanía. * Listáhan sa daghánan ng̃a mg̃a botang con mg̃a ng̃alan ng̃a magacasonód sonód.

Letargo. = Pagcapógdao, pagcaoalá sa buot ug sa mg̃a balatían.

Letificante. = Ang macalípay, ang magapahimáya.

Letra. = Letras. * Dagoay ng̃a caogalíng̃on sa mg̃a letra sa mg̃a sulat. * Ang hingtóngdan ng̃a caogalíng̃on sa cahológan sa mg̃a polong.

Letrada. = Babáye ng̃a maálam, ng̃a quinaarmánon. * Ang asáoa sa abogado, sa maálam sa mg̃a leyes.

Letrado. = Ang quinaarmánon, ang mang̃ialáman. * Ang mamólong caáyo ug hinoguilánon sa oaláy hingtóngdan.

Letrero. = Mg̃a polong ng̃a guisólat. * Ang guisólat arón pagadomdómon ug timaánan hasta sa dugay ug bisan onsa.

Letrina. = Calibáng̃an, pamos-ónan.

Leudar. = Pagtóbo, pagálsa sa binócboc ng̃a minása ug sináctan sa lebadura, sa binhi.

Leudo. = Tinápay ng̃a sináctan sa lebadura, sa binhi.

Leva. = Pagguícan sa mg̃a sacayán, pagbótar, pagsácoat sa mg̃a sinípit, sa mg̃a ancla. * Pagdaguínot sa pagdácop sa mg̃a táuo ng̃a tigsóroy soroy, arón magasílbi sa pagcasoldados. * Pagcalaláng, limbong, pagcaólo olo.

Levadero. = Ang otang, tampa, tampo, amot, &c., ng̃a paninínglon.

Levadizo. = Ang arang sacoáton ug arang ibótang pagopód.

Levador. = Ang caoatán ng̃a molaguéu sa madalí, sa human na ang pagpang̃áoat, caoatán ng̃a malaláng̃on.

Levadura. = Ang minása sa binócboc, sa oaláy asín, ng̃a paságdan hasta ng̃a maáslon.

Levantadamente. = Sa pagcatáas. * Sa mg̃a polong ng̃a piníli.

Levantador. = Ang magasácoat. * Ang moálsa, ang magasócol sa mg̃a ponóan, ang magahópo sa mang̃a isigcatáuo arón manóqui sila ug somócol.

Levantamiento. = Pagcasácoat. * Pagcaálsa, pagcasócol sa mg̃a ponóan, pagcatáas, pagcaósoag. * Pagcacábis, pagcahósay sa mg̃a cuentas.

Levantar. = Sacoat, bang̃on, pagtáas, pagósoag. * Pagpatíndog sa nagahígda, sa nagacalígad. * Pagbóhat, pagpatíndog sa mg̃a baláy, sa mg̃a Singbahán, sa mg̃a caparían, sa mg̃a cofradía, &c. * Pagbótang bótang, pagsáng̃il. * Pagpadagcó, pagológ, pagdáyeg.

Levante. = Bisan onsa ng̃a mabáng̃on, motíndog. * Casobáng̃an. * Hang̃in ng̃a guican sa casobáng̃an, timog.

Levantisco. = Táuo con bisan onsa sa casubáng̃an, ng̃a natáuo con guican sa dapit sa casobáng̃an.

Levar. = Pagguícan, paglayág sa mg̃a sacayán. * Pagbótar, pagsácoat sa sinípit, sa ancla.

Leve. = Magáan. * Pagcaoaláy calig-ónan sa buot, sa húna húna. * Ang ualáy bale ug hingtúngdan.

Levedad. = Pagcagáan. * Pagcaoaláy calig-ónan sa buot ug sa húna húna.

Levemente. = Sa pagcahínay. * Sa pagcahómoc. * Pagpacasalá sa diótay ng̃a salá.

Levita. = Israelita, judío sa banay ni Leví ng̃a nagaalágad sa Singbahán. * Bisti sa laláqui ng̃a hatáas ug halagpád, ng̃a nagacacóros ug nagacasápao ang mang̃a paco paco dapit sa atobáng̃an.

Levítico. = Ang usá sa mg̃a libro sa batásan ng̃a caráan. * Ang icatólo sa mg̃a libro ng̃a guing̃álan ni Moisés, ng̃a guisolátan sa mg̃a tolománon sa mg̃a paghálad ug sa catongdánan sa mg̃a saserdote.

Ley. = Batásan. * Gugma. * Pagcatúman. * Cahímtang, socod, timbang sa mg̃a botang, ing̃on sa batásan, ing̃on sa mg̃a leyes. * Bale ng̃a tinúod sa salapí. * Catilíngban sa mg̃a leyes.

Leyenda. = Bisan onsa ng̃a guibása ug ng̃a arang pagabasáhon.

LI

Lia. = Pisi, lubid ng̃a binúhat sa pagcasinalápid, ng̃a icabáat sa mg̃a pardo, &c.

Liar. = Pagbáat, pagtácgos sa mg̃a fardo, sa mg̃a potús, &c., sa pisi. * Pagábian, paghigála sa bisan cansa.

Libacion. = Tolománon sa mg̃a canhing tiempo sa mg̃a dioatáhan, sa pagyabó sa bino, &c., ng̃a guisolód sa baso, sa obus na guitiláo nila.

Libar. = Pagyópyop, pagsóyop, sa pagcahómoc, sa dogá sa bisan onsa. * Pagtiláo, pagdímdim sa bino, &c. * Pagyabó sa bino, &c., sa mg̃a paghálad, sa mg̃a dioatáhan.

Libelo. = Papel ng̃a sinolátan sa pagpang̃áyo sa bisan onsa. * Papel con libro ng̃a sinolátan sa mg̃a polong ng̃a icabóncag sa dong̃og sa isigcatáuo. * De repudio. = Sulat con camatuódan ng̃a guibotáng̃an, sa canhing tiempo, sa mg̃a hingtóngdan, sa pagbía sa bana sa iang asáoa ug sa pagbóncag sa pagcamagtiáyon.

Liberacion. = Pagcabáoi, pagcatángtang.

Liberal. = Malólot, homalátag, mahahátag. * Madalíon sa pagbóhat sa bisan onsa sa masingcámot, sa pagcatólin.

Liberalidad. = Pagcalólot.

Liberalmente. = Sa pagcalólot. * Sa pagcadalí, sa pagcamasingcámot.

Libertad. = Pagbóot ng̃a caogalíng̃on sa mg̃a táuo. * Pagcabáoi, pagcatángtang sa bisan cansa. * Cahímtang, pagcabótang sa táuo ng̃a díli olípon, ng̃a díli bihag. * Pagtógot sa bisan cansa, arón macatúman sa iang cabobót-on. * Pagcatalápas, pagcalípas sa batásan ug sa mg̃a catungdánan. * Pagcaoaláy caólao, cahárloc ug catáhap.

Libertadamente. = Sa pagcaoaláy caólao, cahárloc, pagtáhod ug catahá.

Libertado. = Cásing casíng̃an. * Táuo ng̃a oaláy caúlao, pagtáhor, ug catahá.

Libertador. = Mamamáoi, manlolócat, manlolóoas.

Libertar. = Baoi, locát, looas. * Tangtang, bohi, paggáoas sa bisan cansa sa catongdánan.

Libertinaje. = Pagcatampalásan, pagcaoaláy caúlao sa mg̃a bohat ug sa mang̃a polong. * Pagcacólang sa pagtáhor, sa catahá ug sa pagsógot.

Libertino. = Tampalásan. * Táuo ng̃a coláng̃an sa pagsógot, sa pagtáhor ug sa catahá.

Liberto. = Táuo ng̃a migóa sa pagcaolípon, sa pagcabíhag.

Libidinoso. = Maólag, maláo-ay.

Líbitum (ad.) = Polong ng̃a linatín: ing̃on sa pagbóot ng̃a caogalíng̃on.

Libra. = Pagcabóg-at ng̃a pagaaguíon sa timbáng̃an ug may napólo ug unóm ca onzas.

Libracion. = Pagcalíhoc sa bisan onsang botang sa iang guitindúgan, hasta ng̃a mopoyó sa pagcatárung.

Libraco. = Libro ng̃a talamáyon, ng̃a oaláy bale ug polós.

Libramiento. = Pagsógo ng̃a sinólat sa bisan cansa, arón magbáyad ang iang sologóon sa guipabáyad canía.

Libranza. = Idem.

Librar. V. Libertad.

Libre. = Ang magabóot sa iang caogalíng̃on ng̃a cabobót-on ug húna húna. * Ang díli bihag, olípon. * Táuo ng̃a díli mosógot, ng̃a díli motáhod ug magtahá. * Ang guibohían, ang guitángtang sa presohan, sa bilanggóan. * Maólag, maláo-ay. * Baláy, dalan, &c., ng̃a usá da, ng̃a oaláy ug bisan onsa sa cadoólan nia. * Ang guigáoas, ang nahamísic sa catongdánan ug sa mg̃a tolománon. * Ang oaláy casamócan ug caoláng̃an.

Librea. = Bisti ng̃a caugalíng̃on ng̃a guipanghátag sa ubán ng̃a mg̃a dagcóng táuo sa ilang mg̃a sologóon.

Libremente. = Sa caogalíng̃on ng̃a pagbóot.

Librería. = Baláy ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a libro. * Solód ng̃a guibotáng̃an sa mg̃a libro ng̃a nagacaláin lain.

Librero. = Ang may opicio sa pagbóhat, sa pagtahí ug sa pagbalígya sa mang̃a libro.

Libreta. = Tinápay sa timbang sa usá ca libra. * Librong diótay sa papel ng̃a oalá solátan.

Librete. = Bagáhan ng̃a pagainítan sa mg̃a babáye sa mg̃a tiil.

Libro. = Cadaghánan sa papel ng̃a guiláquip, guinasápao sapao ug guinatahí sa usá ca daplin, ug ng̃a guisapáoan usáb sa lain ng̃a papel, sa panit, &c., libro.

Librote. = Librong talamáyon, ng̃a oaláy polós.

Licantropía. = Pagcamíng̃ao, pagcasobó ng̃a dagcó sa boot, sa húna húna.

Licencia. = Pagtógot, pagbóot ng̃a caogalíng̃on sa pagbóhat ug sa pagpamólong.

Licenciadillo. = Táuo ng̃a guitáptan sa mg̃a bisti sa pagcapadre, ug ng̃a mahímo sia ug talamáyon sa iang dagoay con sa iang mg̃a paglíhoc ug pagatúbang.

Licenciado. = Táuo ng̃a nagapacamaálam. * Ang guitogótan arón magatóman sa iang pagbóot. * Ang magabísti sa bisting hatáas ug ng̃a ang̃ay sa mg̃a estudiante. * Polong ng̃a ióna sa mg̃a ng̃alan sa mg̃a abogado, sa mg̃a quinaarmánon sa mg̃a leyes. * Ang guitogótan sa opicio sa pagcaabogado.

Licenciar. = Pagtógot. * Pagpanamílit sa bisan cansa. * Pagtógot sa bisan cansa sa opicio sa pagcaabogado, tung̃ód cay maálam sa mg̃a leyes.

Licenciosamente. = Sa pagcaoaláy pagtáhor ug pagtahá, sa oaláy caólao ug catáhap.

Licencioso. = Táuo ng̃a oaláy caólao ug pagtáhor. * Maólag, maláo-ay.

Liceo. = Escolahán.

Licitacion. = Pagpabíli sa bisan onsa ng̃a guibalígya sa cadaigánan.

Lícitamente. = Ing̃on sa batásan, sa catarúng̃an.

Licitador. = Ang nagapabíli sa bisan onsa ng̃a ibalígya sa cadaigánan.

Licitar. V. Licitacion.

Lícito. = Maáyo, matárong, ang̃ay sa catarúng̃an ug sa batásan.

Licor. = Tubig, bino, aguardiente, &c.

Licorista. = Ang nagabóhat sa mg̃a ilímnon, sa aguardiente, &c., ang nagabino, ang nagadalísay.

Licoroso. = Bino, &c., ng̃a maísog ug mahomót.

Licuacion. = Pagcatónao, pagcalínis, pagcahílis sa bisan onsa ng̃a natibúoc.

Licuar. = Pagtúnao sa natibúoc.

Lid. = Pagáoay pagpang̃óbat. pagdámag, pagdósmog. * Pagtóbag tubag, pagíndig indig.

Lidiador. = Ang magaáoay.

Lidiante. = Idem.

Lidiar. V. Lid. * Pagatúbang sa mg̃a táuo ng̃a coti cutíhan, ng̃a samócan.

Liebraston. = Liebre ng̃a diótay.

Liebraton. = Idem.

Liebre. = Mananáp sa España ng̃a may opát ca tiil ng̃a maíng̃on ing̃on sa conejo, ug matúlin caáyo. * Táuo ng̃a mahadlócon, taláoan.

Liebrecilla. = Tanóm.

Liendre. = Losá.

Lientera. = Saquét ng̃a guican sa pagcadíli mahílis ang quináon sa cotó cotó.

Liento. = Bisan onsa ng̃a naómog.

Lienzo. = Panápton. * Ang cota ng̃a calang sa mg̃a baluarte, mg̃a bantayán. * Ang atobáng̃an sa mg̃a baláy, mg̃a Singbahán, &c.

Liga. = Italácgos sa mg̃a medias. * Dogá sa mg̃a bong̃a ug sa mg̃a panit sa mg̃a cahoy, ng̃a mahágcot ug mapílit. * Sacót ng̃a diótay ng̃a guibótang sa pagtónao sa boláoan, sa salapí, &c.

Ligacion. = Pagcasácot. * Pagcapílit. * Pagcahiósa.

Ligadura. = Pagbórbor ug pagtácgos sa bisan onsa, sa tinábas ng̃a panápton, sa lobid, &c.

Ligamaza. = Ang dugá ng̃a mahágcot sa obán ng̃a mg̃a bong̃a ug mg̃a dahon, sa dapit su goa.

Ligamento. = Pagcahiósa. * Bisan onsa ng̃a igatácgos ug igabórbor.

Ligamiento. = Idem. * Pagáng̃ay sa mg̃a cabobót-on sa mg̃a táuo.

Ligar. = Pagsácot sa boláoan, sa salapí, &c., sa tombága, sa tingga, &c. * Pagpaáng̃ay, paghósay, sa mg̃a cabobót-on sa mg̃a táuo. * Paghiósa. * Paghícot pagtácgos.

Ligazon. = Pagcahiósa. * Cadaghánan sa mg̃a cahoy ng̃a igabóhat sa mg̃a sacayán.

Ligeramente. = Sa pagcatólin, sa pagcalágmit, sa pagcadalí. * Sa pagcahínay, sa pagcahómoc, sa ibábao lamang. * Sa pagcaoaláy húna húna ug pagcamátng̃on.

Ligereza. = Pagcatólin, pagcalágmit, pagcadalí. * Pagcaoaláy calig-ónan sa húna húna, pagcalobád sa cásing cásing.

Ligero. = Matúlin, malágmit, madalí, madalíon, malágsic. * Ang oalay polós. * Calán-on ng̃a masáyon mahílis, malínis. * Táuo ng̃a oaláy calig-ónan sa iang mg̃a polong ug mg̃a húna húna, ng̃a masáyon pagalobálan sa iang cabobót-on.

Lignum crucis. = Reliquia, bahin, tipac sa crus ng̃a guicamátyan sa atang Guinóong Jesucristo, ng̃a ibótang sa pagcadágoay sa crus.

Ligona. = Saról, icalále.

Lija. = Isdang dagcó. * Quilquígan.

Lijar. = Paghínlo, pagquílquig sa bisan onsa, sa quilquígan.

Lila. = Cahoy cahoy ug ang iang bolac ng̃a maníndot ug mahomót caáyo.

Lilili. = Pagsínggit sa mg̃a moros, sa ilang mg̃a piesta.

Lima. = Cahoy ug ang bong̃a sa maong ng̃alan. * Sooa, limon ng̃a diótay ug matám-is. * Limbas ng̃a igahínlo ug igacágod sa mg̃a pothao, sa tombága, &c. * Pagcasáoay sa guihúna húna ng̃a daan. * Ang magacágod, magahorót ug magatibáoas, sa mahínay hínay, sa bisan onsa.

Limadura. = Pagcalímbas. * Linímbas, ang quináon sa limbas.

Limalla. = Cadaghánan sa mg̃a limbas.

Limar. = Paglímbas. * Paghínlo sa bisan onsa.

Limaton. = Limbas ng̃a dagcó ug maháit caáyo.

Limazo. = Laoay ng̃a mahágcot.

Limbo. V. Infierno desde lugar ng̃a guimpóyan hasta santos ng̃a pagábot.

Limen. = Ganháan.

Limero. = Ang magabalígya sa mg̃a lima. * Cahoy ng̃a mobóng̃a sa mg̃a lima.

Limeta. = Boteya.

Limitacion. = Pagcaólot, caotlánan. * Pagcapogóng, pagcadilí, arón díli boháton ug bisan onsa.

Limitadamente. = Sa pagcapogóng, sa pagcadilí.

Limitado. = Táuo ng̃a cabós, sa diótay ng̃a húna húna ug salabútan.

Limitáneo. = Ang anáa sa dool sa caotlánan sa bisan onsang Guinharían, provincia con longsod.

Limitar. = Pagólot pagbótang sa mang̃a mojon, pagtimáan sa caotlánan sa mg̃a yota. * Pagpogóng, pagdilí sa pagbóhat sa bisan onsa.

Límite. = Caotlánan, catapúsan sa yota sa bisan onsang Guinharían, provincia con longsod.

Limítrofe. = Mg̃a Guinharían, mg̃a provincia con mg̃a longsod ng̃a magacanáyon, ng̃a magacasómpay.

Limo. = Lapoc, pisac, yánang.

Limon. = Limon, sooa, ug ang cahoy ng̃a mobóng̃a niána.

Limonada. = Ilímnon ng̃a magáma sa tubig, sa asúcar con calámay ug sa dugá sa limon.

Limonado. = Ang color sa limon.

Limonar. = Lugar ng̃a guitámnan sa mg̃a cahoy ng̃a mobóng̃a sa mg̃a limon.

Limonero. = Ang magabalígya sa mg̃a limon. * Ang cahoy ng̃a mobóng̃a sa mg̃a sooa.

Limosidad. = Ang may yota, yánang, lapoc. * Qui-qui, hugao sa mg̃a ng̃ipon.

Limosna. = Limos.

Limosnero. = Ang nagalímos ug ang nagapaquiglímos. * Sologóon sa mg̃a dagcóng táuo, ng̃a may catongdánan sa pagpáhat sa limos sa mg̃a hang̃ol, mg̃a pobres.

Limoso. = Ang naponó sa yota, sa lapoc, sa pisac, sa yánang.

Limpia. = Pagcaháoan, pagcahínis, pagcanósnos, pagcabalónas, pagcapáhid.

Limpiador. = Ang maganósnos, ang magahínis, ang magabalónas, ang mopáhid.

Limpiadura. V. Limpia. * Ang hogao ng̃a guican sa bisan onsa.

Limpiamente. = Sa pagcahínlo, sa pagcaólay. * Sa pagcaoaláy limbong sa mg̃a pagsogál. * Sa pagcabátid, sa pagcaálam. * Sa pagcaháoan sa boot, sa húna húna.

Limpiamento. V. Limpia.

Limpiar. = Pahid, hínis, nosnos, balónas. * Pagólay sa bisan onsa. * Pagpaháoa, pagpalálin, paghing̃ílin sa bisan diin sa mg̃a táuo con sa mg̃a mananáp ng̃a daótan. * Pagdáog sa mg̃a sogál.

Limpieza. V. Limpia. * Pagcaólay ug pagcaoaláy salá ng̃a panolóndon ni María Santísima, pagsámcon canía sa iang inahán. * Pagcacastos, pagcabóg-os sa mg̃a táuo.

Limpio. = Ang oaláy boling. * Ang oaláy sacót sa bisan onsa.

Limpion. = Pagcahínis, pagcapáhid, pagcanósnos sa ibábao lamang.

Linaje. = Lioat, calioátan sa mg̃a táuo, calaínan, pagcahímtang sa bisan onsa. * Humano. = Cadaghánan sa mg̃a lioat ng̃atanán ni Adan.

Linajudo. = Ang magaándac ng̃a guican sia sa maáyong guinicánan.

Lináloe. = Cahoy sa Indias.

Linar. = Yota ng̃a guitámnan sa lino.

Linaria. = Tanóm ng̃a italámbal.

Linaza. = Binhi sa lino.

Lince. = Mananáp sa España sa opát ca tiil. * Mg̃a matá, isololóng ng̃a matalínis. * Táuo ng̃a batid, malaláng̃on.

Lindamente. = Sa pagcaníndot, sa pagcaáñag, sa pagcatahóm, sa pagcatóman, sa pagcahíngpit.

Lindente. = Magnáyon.

Lindar. = Pagnáyon.

Linde. = Caotlánan.

Lindero. = Ang magnáyon sa lain.

Lindeza. = Pagcaníndot, pagcaáñag, pagcatahóm.

Lindo. = Maníndot, matahóm, maáñag. * Táuo ng̃a magabántay caáyo sa iang bisti. * Babayénon.

Lindura. V. Lindeza.

Línea. = Barlis. * Calaínan. * Lioat. * Calioátan. * Catapúsan, caotlánan. * Ang icapólo ug duhá ca bahin sa guibágon sa usá ca torlo, ug ang icapólo ug unóm sa usá ca pulgada. * Pagcataláy sa mg̃a soldados.

Lineal. = Ang nahatong̃ód sa línea, sa lioat, sa calioátan.

Lineamento. = Pagcabótang sa mg̃a barlis sa mang̃a pintal, arón maíla ang ilang dagoay.

Lineamiento. = Idem.

Linear. = Pagbárlis.

Linfa. = Dugá sa laoas.

Linfático. = Ang nahatong̃ód sa dogá, ug ang guidaghánan sa dogá.

Lingual. = Ang nahatong̃ód sa dila.

Linimento. = Tambal ng̃a icahómoc sa mg̃a hobág.

Lino. = Tanóm ng̃a pagacoháan sa mg̃a lugás ng̃a icabóhat ug igahábol sa mg̃a panápton. * Panápton, hinábol sa lino.

Linterna. V. Farol.

Liño. = Taláy sa mg̃a tanóm ug sa mg̃a cahoy.

Lio. = Potús, baat, bináng̃an.

Liquefaccion. = Pagcatúnao.

Liquen. = Tanóm ng̃a motoróc sa mg̃a pangpang, sa mg̃a cota ug sa panit sa mg̃a cahoy.

Liquidable. = Ang arang pagatonáuon.

Liquidacion. = Pagcatúnao.

Liquidambar. = Tagoc sa usá ca cahoy sa América, malálag ug mahomót.

Líquidamete. = Sa pagcatúnao.

Liquidar. = Pagtúnao sa bisan onsa ng̃a natibúoc.

Liquidez. = Pagcatúnao.

Líquido. = Bisan onsa ng̃a magabasá ug magahomód. * Casayódan ng̃a guican sa pagtándig sa guidáoat ug sa guigasto sa mg̃a cuentas.

Lira. = Arpa, tolónggon ng̃a may coldas ng̃a pagcablíton.

Lirio. = Tanóm ng̃a italámbal ug bulácan.

Liron. = Mananáp ng̃a maíng̃on ing̃on sa ilagá.

Lisamente. = Sa pagcaoaláy coti coti. * Sa pagcahínlo.

Lisiar. = Paglisá sa bisan onsang bahin sa laoas.

Lisimaquia. = Tanóm.

Liso. = Mahínlo. * Datág, patag. * Daláno, bolános, lison.

Lisonja. = Pagdáyeg ng̃a guilabíhan, pagólo olo sa pagcóha sa maáyong buot sa isigcatáuo, pagálam alam sa salingcápao lang, pagológ ológ.

Lisonjeador. = Ang magadáyeg, ang moálam alam, ang magaólo olo.

Lisonjeante. = Idem.

Lisonjear. = Pagdáyeg, pagológ ológ sa salingcápao lamang, pagólo olo, pagálam alam.

Lisonjeramente. = Sa pagcaológ ológ, sa pagparáyeg ng̃a salingcápao.

Lisonjero. V. Lisonjeador. * Ang macalípay, ang macalíng̃ao ug macalípat.

Lista. = Tinábas sa papel, sa panápton, &c., ng̃a hatáas ug haíctin. * Boloc sa mang̃a hinábol. * Ang paghing̃álan sa mg̃a táuo ng̃a may catongdánan sa pagátang ug pagting̃ób sa bisan diin. * Papel ng̃a sinolátan sa mg̃a ng̃alan sa mg̃a táuo sa mg̃a mananáp, sa mg̃a casangcápan, &c.

Listado. = Panápton, hinábol ng̃a binóloc bolócan sa mg̃a boloc ng̃a piníntal.

Listeado. = Idem.

Listo. = Madalíon, macógui, cacoguíhan, madásig, malágmit.

Liston. = Sintas ng̃a igagáma haíctin. * Cahoy ng̃a haíctin ng̃a maáyo sa mg̃a marco, &c.

Listonería. = Cadaghánan sa mg̃a liston.

Listonero. = Ang magabóhat sa mg̃a liston.

Lisura. = Pagcahínlo, pagcadalámo, pagcabolános, pagcalíson. * Pagcadatág, pagcapátag.

Lita. = Saquét sa mg̃a iró.

Litacion. = Paghálad sa Dios sa bisan onsa ng̃a himót-an nia.

Lite. = Capolong̃ánan.

Litera. = Lincoránan ng̃a pagasác-yan sa táuo ug ng̃a pagabalsáhan sa mg̃a mananáp.

Literal. = Casayóran ng̃a ang̃ay sa maong cahológan sa mg̃a solat.

Literalmente. = Íng̃on sa nahamótang sa mg̃a sulat.

Literario. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a quinaárman.

Literato. = Ang maálam, ang quinaarmánon, ang mang̃ialáman, ang mahibaló sa obán ng̃a mg̃a quinaárman.

Literatura. = Pagcaálam, paghibaló sa mg̃a quinaárman.