Part 4

Atencion. = Pagbáti, paghimáti, pagpatalínghog, pagdóng̃og.

Atender. = Bati, dong̃og, talínghog.

Atentamente. V. Atencion.

Atentar. = Pagtúyo sa pagpacasála. * Hicap, cobil.

Atento. = Táuo ng̃a maábi abíhon, ang nagapatalínghog, ang nagamátng̃on.

Atenuar. = Pagdíot.

Aterirse de frio. = Pagtógnao.

Aterrarse. = Pagdóol sa mg̃a sacayán sa yota, sa pílio, sa baybáyon. * Lisáng, cogmat, hadloc.

Atesorar. = Pagtípig sa salapí.

Atestacion. = Pagpamatúod sa mg̃a testigos.

Atestar. = Ponó, dogang, dasoc. * Pagmatúod.

Atestiguar. = Pagtúg-an, pagmatúod.

Atetar. = Pagpasóso.

Atezar. = Pagítom.

Atiesar. = Hogot, gahi, lig-on.

Atinar. = Toltol, tóon, igo, tagna.

Atiplar. = Pagtágning.

Atisbar. = Pagsólong ug maáyo, paghíling, pagtimáan, paglí-li.

Atizar fuego. = Sognod, gatong. * Llama ó luz. = Sogi. * Fomentar las pasiones. = Solog sólog, Sogyot, songlog.

Atmósfera. = Ang háng̃in ng̃atanán ug mg̃a dág-om ng̃a nanaglíbot sa calibótan.

Atocinar. = Ang paglápa sa baboy ug pagasín.

Atolondrado. V. Atarantado.

Atolondrar. = Pagláin sa húna húna sa táuo, pagting̃ála ug dagcó.

Atolladero. = Lonáng calonáng̃an, cayanáng̃an, lapócan.

Atollar. = Pasolód sa cayanáng̃an, sa lonáng̃an, lobón, lobóng.

Átomo. = Bisan onsa onsa ng̃a diótay caáyo, mg̃a dolodagámi, mg̃a sapóc sapóc ng̃a magágmay caáyo, ng̃a maquíta usáhay ng̃a nanaglibót libót sa mg̃a casílao sa adlao.

Atónito. = Ang nating̃ála, ang guicabódcan sa húna húna.

Atontadamente. = Sa pagcabinóang, sa pagcahóng̃og.

Atontar. V. Atolondrar.

Atorarse. V. Atascarse.

Atormentadamente. = Sa dagcong pagpasáquet, pagcayógot, pagcalisód, pagcagóol.

Atormentador. = Ang nagapasáquet, ang nagapayógot, ang nagapalisód.

Atormentar. = Sáquet, yogot, labag, ipit.

Atortolar. V. Atolondrar.

Atortorar. = Labag, ipit, toltol.

Atosigar. = Hiló, lanag, tobli, toba.

Atrabancar. = Pagdalí.

Atracadero. = Pagatomólan, pagadoólan, pagapilióan sa mg̃a sacayán.

Atracar. = Pagdóol sa mg̃a sacayán sa yota. * Pagcáon ug pagínom sa guilabíhan, ug labí sa casadáng̃an.

Atraer chupando ó aspirando. = Soyop, sopsop, salópsop. * Con halagos. = Alam alam, hinay hinay, boyoc. * Engañando. = Boyo, limbong, olo olo, solog sólog, lomay. * Cabig, botad.

Atragantarse. = Tocá, dolón, doloy, taláb-oc.

Atraillar. = Tangcol, tocog.

Atrancar. = Tocling, solay, tranca.

Atrapar. = Pagdácop sa nagadalágan, sa naláguen, gonit, sacop.

Atrás. = Sa oláhi, sa olíhi, sibog.

Atrasar. = Dogay, oláhi, sonod.

Atravesado. = Ang nabalábag.

Atravesar tierra, monte, &c. = Tala, docao, bagtas, líquid. * Hacer travesía el que vá embarcado. = Tabóc.

Atravesarse en la garganta, bocado ó espina. = Dolón, tonóc, doloy, taláb-oc. * Bebida. = Doloy, taláb-oc.

Atreverse. = Himo, cahas, tamas támas.

Atrevido. = Casing casíng̃an, mang̃ang̃áhas, matamas támas.

Atribularse. = Yogot, saquít, lisód.

Atributo. = Ng̃atanán ng̃a mg̃a caayóhan ng̃a nahatong̃ód sa Dios. * Ng̃atanán ng̃a nahatong̃ód sa bisan onsa.

Atricion. = Pagbásol, casáquet sa pagpacasála sa Dios, tong̃ód sa cang̃íl-ad sa máong salá ug sa cahádlod sa mg̃a casaquétan sa infierno, ng̃a guiobánan sa malíg-on ng̃a pagsáad ng̃a díli na moopód sa pagpacasála.

Atril. = Bolotáng̃an sa libro sa pagcasáyon sa pagbása.

Atrincherar. = Paglibót sa bisan ónsang lugar sa mg̃a cota, pagsalípod sa mg̃a cota, adón díli pagaonsáon sa caáoay.

Átrio. = Lugar sa atobáng̃an sa mang̃a Singbahán ug sa obán ng̃a mang̃a baláy, ng̃a guilibótan sa cotáng hamóbo.

Atrocidad. = Pagcabáng̃is.

Atronado. V. Atolondrado.

Atronamiento. = Pagcabórong, pagcabóng̃og.

Atropellar. = Tonób, gap-ca, gapac, danglag, damag.

Atroz. = Bang̃is, daótan oyámot. * Dagcóan caáyo.

Atrozmente. = Sa pagcabáng̃is. * Sa guilabíhan, sa pagcalácad na.

Atufar. = Socó, saquít, toyo, baláca, ligótgot.

Atun. = Isda, alang̃álan.

Aturdimimiento. V. Atronamiento.

Aturdir. V. Atolondrar.

Atusar. = Paghínlo paghánglas, pagbóbho sa bohoc, paggónting, pagtopóng sa bohoc.

AU

Audacia. = Pagcaoláy cahádloc ug pagtáhod, pagcatámas támas.

Audaz. = Ang oaláy cahádloc ug pagtáhod, mang̃ang̃áhas, matámas támas.

Audiencia. = Pagpasáca sa mang̃a ponóan sa ílang mang̃a guinsacópan, adón managásoy ug managpaháyag sa ílang mang̃a quinahánglan. * Holocmánan, hocmánan, lugar ng̃a pagahócman sa mang̃a hócom.

Auditorio. = Cadaghánan sa mang̃a táuo ng̃a nanagdóng̃og, namáti, ug nanapatalínghog.

Augusto. = Ang silingbáhon ug talahódon tung̃ód sa íang pagcahalángdon ug cahímtang.

Aula. = Lugar ng̃a pagatón-an sa mang̃a táuo, escolahán.

Aullar. = Osig, ooang.

Aumentar. = Tobo, daghan, dogang, dagcó.

Aumento. = Pagcadághan, pagcatóbo, pagcadacó, pagcasópang.

Aunarse. = Ipon, paghiósa, locop, sabot, oyon, sacót.

Aun no. = Díli pa, oalá pa.

Aunque. = Bisan pa, bisan, bisan ng̃áni.

Aura. = Langgam.

Aureola. = Porong porong ng̃a ibótang sa olo sa mang̃a santos.

Aurora. = Cabontágon, cabontágan, pagaaláman daman, pagcabóntag, pagcacaadláuon.

Ausencia. = Pagcaolá.

Ausentarse. = Oalá, bolag, paháoa.

Ausente. = Ang toa sa halayó, ang naoalá, ang nabólag, nahálin, nabálhin.

Auspicio. = Paganíto, pagdioáta. * Tabang, labang, dalángpan.

Austeridad. = Pagpasáquit sa laoas, pagpógong sa mang̃a cailíbgon, pagcatárong pagcataláid.

Austero. = Maáslom, maádas sa bába. * Matárong, mataláid, mapentenciáhon. * Maádao.

Auténtica. = Camatoódan ng̃a sinólat ng̃a igamatúod sa mang̃a reliquia sa mang̃a santos. * Batásan: hinóad sa mang̃a sógo sa mang̃a ponóan.

Auto. = Pagbóot ug pagásoy sa hócom sa mang̃a capolong̃ánan, paghócom, pagsentencia.

Autor. = Ang guinicánan sa bisan ónsang bóhat, tagbóhat.

Autoridad. = Ponóan, magabóot, magbolóot, hocom. * Gahóm cagámhan.

Autorizar. = Paghátag sa gahóm, pagtógot. * Pagpaámbong, paglig-on sa bisan onsa ng̃a capolong̃ánan sa pagsentencia sa hocom. * Paglíg-on sa mang̃a camutoódan sa firma sa escribano sa longsod con hadiánon.

Auxiliar. = Tabang, laban, pagtábang sa horas sa camatáyon. * Luyo luyo, ubán.

AV

Avadarse. = Pagcopós sa mang̃a sobá, ng̃a masáyon pagalabáng̃an.

Avahar. = Pagínit sa bisan onsa sa alísng̃ao lámang sa tóbig.

Avalar. = Paglínog.

Avalentado. = Ang nanong̃ód sa maísog, sa pagcalálaqui.

Avalo. = Pagcalínog.

Avalorar. = Pagbútang sa bíli sa bisan onsa, pagpabíli, pagbíng̃at.

Avaluacion. = Pagcabíli, pagcabíng̃at.

Avalúo. = Idem.

Avance. = Pagcadámag, pagcadánglag, pagcadósmog, pagcadásmag.

Avante. = Pagdáyon, pagpadáyon.

Avanzada. = Ang tapoc sa pila ca soldados ng̃a nagabúlag sa cadaghánan, ug nagaóna, arón masáyod sila ug maáyo sa pagcabótang ug sa mg̃a paglíhoc ug mang̃a bóhat sa ílang mang̃a caáoay.

Avanzar. = Pagágui, pagdáyon sa onáhan. * Pagdósmog, pagdámag.

Avaricia. = Pagcahícao, pagdaguínot ng̃a labí sa casadáng̃an, cahícao, pagcacáguis.

Avariciosamente. = Sa pagcahícao, sa dagcong cahícao, sa dagcong pogcadaguínot.

Avaricioso. = Hicaoán, daginótan ng̃a guilabíhan, ng̃a lácad na, caguísan, sinacúan.

Avariento. = Idem.

Ave. = Langgam. * De rapiña. = Manáguit.

Avechucho. = Langgam ng̃a malágsot ug dágoay ng̃a oalá hibalóe ang ng̃alan nia. * Bisan quinsang táuo ng̃a talamáyon tong̃ód sa iang dágoay, con sa íang batásan.

Avecindamiento. = Ang pagpoyó sa usá ca longsod, pagsólat sa mang̃a táuo sa padron, pagcamolópio.

Avecindar. = Pagdáoat sa mang̃a táuo arón mahímo sila ug sacop sa longsod, pagsácop.

Avejentado. = Ang báta pa, ápan maíng̃on na sa tigúlang.

Avejentar. = Pagtigúlang guícan lamang sa saquít, sa mang̃a calisód ug mg̃a cayógot, labon ng̃a díli pa tigúlang ang hingtúngdan.

Avejigar. = Boto, botoy, bonol, labtog, libótoy, libótog.

Avellana. = Bong̃a sa España, diótay ug malalím caáyo, maíng̃on ing̃on sa bong̃a sa saguísi.

Avellanar. = Lugar ng̃a guitódcan ug guitobóan sa mg̃a cáhoy ng̃a tagbóng̃a sa avellanas.

Ave María. = Pagámpo ng̃a guigáma sa mg̃a pólong ng̃a guipamólong sa Arcángel san Gabriel sa pagtóngha ug pagábi ábi cang María Santísima, sa mang̃a pólong ng̃a guiíng̃on ni santa Isabel ug sa ubán ng̃a guidógang sa santa Iglesia.

Avenar. = Pagpabahá sa mang̃a tobig ng̃a nadánao.

Avenencia. = Pagsábot, pagúyon, pagáng̃ay, pagpólong, pagdápig.

Avenida. = Bahá, lonóp, bon-og, lanab, langbas.

Avenir. = Avenencia.

Aventador. = Ang nagapálid sa homáy. * Paypay, apáyod.

Aventajado. = Ang nagalabáo, ang mahál uyámot, ang bilídhon caáyo, ang maníndot.

Aventajar. = Labáo, labí, pagóna, sihá.

Aventar. = Palid, paypay, apáyod, palis, lopad. * Laguen, dalágan.

Aventar fuego, soplar para que arda. = Tayhop. * Olas, hasóhas.

Aventura. = Paghitábo, pagsodíl.

Aventurar. = Pagbóhat sa bisan onsa sa catáhap, sa díli hingbalóan con maáyo ba cahá ang catapúsan con díli ba.

Aventurero. = Ang tigsódoy sódoy, ang nagalacát sa mg̃a calongsódan sa pagbolobalígya con sa táin túyo, sa oaláy catongdánan ug quinahánglan.

Avergonzar, avergonzarse. = Olao, pagóbos sa bóot.

Averia. = Pagcadáot sa mg̃a lólan sa mg̃a sacayán ug sa máong mg̃a sacayán.

Averiarse. = Pagdáot sa bisan onsa, ug labí pa sa mg̃a sacayán ug sa ílang mg̃a lólan.

Averiguar. = Sosi, sayod, socna, sota, sodya.

Averno. = Ang impierno, infierno, espierno.

Aversion. = Pagcadíli ang̃ay, pagdomót.

Avestruz. = Langgam ng̃a dagcóan, may dohá ca tódlo sa íang tíil.

Avetado. = Quinambáya, binarlísan.

Avezar. = Pagpaánad, pagtanód, pagtóon, pagtódlo.

Aviar. = Pagándam, pagtagána sa balon ug sa obán ng̃a mg̃a quinahánglan sa dalan sa magalacát.

Avidez. = Pagcahícao, caíbog ng̃a labí sa casaráng̃an. * Pagcahing̃áon.

Ávido. = Hicáoan, maibógon, hing̃áon caáyo.

Aviejarse. V. Avejentarse.

Aviesamente. = Sa pagcadaótan, sa pagcadíli máo.

Avieso. = Balíquig, díli mahamótang sa catadóng̃an, sa tónton. * Dáutan, mang̃íl-ad, sa dáotan ug batásan ug gáoi, saláan.

Avigorar. = Paghátag sa gahóm. * Pagágda, pagsámbag.

Avilantez. V. Audacia.

Avillanar, avillanarse. = Pagtampálas, pagoalá sa pagcadacóng táuo.

Avinagrado. = Ang may gaoi ng̃a maísog, ang díli maquigáng̃ay sa obán.

Avinagrar, avinagrarse. = Aslom, quisom.

Avío. = Pagcaándam, pagtagána, balon.

Avisado. = Batir, boótan.

Avisador. = Ang nagapahibaló, ang nagatáoag, ang nagabaláod, nagamantalá.

Avisar. = Pagpahibaló, asoy, sayod, sambag, tambag. * Con señas, tocando con el codo, &c. = Siquil, sico, cohil, cohit, cablit.

Aviso. = Pagsáyod, paghibaló.

Avispa. = Lapínig.

Avispado. = Batid, madásig, sa matalínis ng̃a húna húna. * Matahápon, mabantáyon, magtimaánon sa caogalíng̃on ng̃a laoas.

Avispar. = Pagbónal sa mg̃a mananáp arón managlacát.

Avispero. = Odlan, baláyan sa mg̃a lapínig.

Avispon. = Lapínig ng̃a docóay, boyog, ang magadácop ug magasóbad sa mg̃a potiócan.

Avistar. = Pagsólong, pagtán-ao, pagatóbang sa mg̃a táuo sa pagpólong pólong níla ug pagsábot sa boboháton.

Avituallar. = Paghátag sa mg̃a quinahánglan sa pagcáon.

Avivadamente. = Sa pagcadalí, sa pagcalágmit.

Avivar. = Dalí, lagmit, dagmit, pagsingcámot.

Avocar. = Pagcóha pagángcon sa ponóan ng̃a dagcó ug labí sa capolong̃ánan ng̃a guihópot ug guibáton sa obos ng̃a hócom.

Á vosotros, vosotras. = Caníño.

Avutarda. = Langgam sa España.

AX

Axioma. = Sangpotánan, casangpotánan.

AY

Ay! = Agodóy, agó, agá, aguí, alap. * De mí! = Aláot acó! * De tí! = Aláot ca intáon! * De aquel, aquella! = Aláot sia! * De aquellos, aquellas! = Aláot síla!

Ayear. = Pagsóbsob sa mg̃a pagagodóy, pagagó.

Ayer. = Cahápon, cagahápon, gahápon.

Ayo. = Ang nagatóon, nagatódlo ug nagabántay sa mg̃a báta.

Ayuda. = Tabang.

Ayudador. = Ang nagatábang, tomalábang, tigtábang.

Ayudante. = Idem.

Ayudar alternativamente. = Salíli, poli, sobli, ilis. * Con los remos cuando el viento es escaso y anda poco la embarcacion á la vela. = Tabang, dalábay, galábay, bolig, sogot. * Á alguno á pilar, &c. = Asod, bolig, aláyon, tabang. * Á cargar á otro. = Bacóit, dohol.

Ayunar. = Poása, aoot, hayat.

Ayuno. = Pagpoása pagpógong sa pagcáon.

Ayunqub. = Landasán.

Ayuntador. = Tigsómpay, tigdógtong, domológang.

AZ

Azada. = Sarol.

Azadon. = Idem.

Azadonada. = Pagcále sa sadol.

Azadonador. = Tigcále sa sadol, ang nagacále sa sadol.

Azadonar. = Pagcále sa sadol.

Azafata. = Babáyeng sologóong sa haring babáye, con sa asáoa sa hádi, ng̃a nagadóhol canía sa mg̃a visti ug mg̃a hias ng̃a ibísti nía, ug nagahípos opód niána sa nahócas con miílis na.

Azafate. = Tagácan.

Azafran. = Dulao.

Azafranado. = Ang may color sa dolao.

Azafranal. = Yota ng̃a guitódcan, guitobóan con guitámnan sa dolao.

Azafranar. = Pagtína sa dolao.

Azahar. = Bolac sa cahoy sa sooá ug sa ocban.

Azar. = Casáquit, calisód, cayógot, cabalísa.

Ázimo. = Ang tinápay ng̃a oaláy bínhi, levadura.

Azogue. = Tombága ng̃a maputí caáyo ug mabóg-at uyámot, ng̃a dili matibúoc, con díli íng̃on guihápon sa salapí con sa tíngga ng̃a tinónao.

Azor. = Langgam ng̃a manágit.

Azorar, azorarse. = Lisáng, cogmat, hadloc, colba.

Azorero. = Ang obán sa caoatán ug ang nagadála sa quináoat.

Azorramiento. = Pagcabóg-at, pagcabórong sa olo.

Azorrarse. = Pagbáti sa cabóg-at ug cabódong sa olo.

Azotado. = Ang saláan ng̃a guihámpac sa cadaygánan.

Azotador. = Homalámpac, ang nagahámpac.

Azotaina. = Ang castígo ng̃a guidáoat sa táuo sa paghámpac canía.

Azotar. = Hampac, gaid.

Azote. = Ang ihalámpac, ang igahámpac, ang tágsa ca paghólog sa ihalámpac sa láoas sa táuo. * Ang gotom, ang gobat ang salot, ag ang ubán pang mg̃a calisód ng̃a guibáti sa mg̃a táuo ng̃a guican sa pagbóot sa Dios.

Azúcar. = Asúcal, sucal, tam-is calámay.

Azucarado. = Ang may lamí sa asúcal. * Malómo ug matám-is ng̃a táuo sa íang pagpamólong.

Azucarar. = Paghílog sa asúcar.

Azucena. = Asusena, calatsóse.

Azuela. = Bincong, daldag.

Azufre. = Asufre.

Azul. = Asul.

Azulejo. = Ladriyo, tesa ng̃a nagacaláin láin ug color.

Azumbre. = Talácsan sa vino, suca, &c., gantang.

Azuzar, incitar á los perros para que embistan. = Paghot, panghot.

B

BA

Baba. = Laoay, tilágac.

Babada, hueso de la cadera. = Payod.

Babador. = Panápton ng̃a ibítay sa liog sa mang̃a báta con mang̃áon sila, arón salólan sa mahólog.

Babaza que arrojan los animales espesa y pegajosa. = Laoay, tilágac.

Babazorro. = Bodong, boquídnon, sa oaláy caálam ug maáyong pagatóbang.

Babear. = Pagláoay, pagtilágac.

Babeo. = Idem.

Babieca. = Boang boang, hong̃og.

Babor. = Luyo, dapit sa oála sa mg̃a sacayán, con magtalícod sa olín ug maga atóbang sa dólong.

Babosa. = Mananáp sa España, diótay caáyo, ng̃a magaláoay sa canúnay.

Baboso. = Ang táuo ng̃a magaláoay caáyo.

Bacalao. = Talaóng̃an, toad toad. * Ang táuo ng̃a maníoang caáyo.

Bacanales. = Mang̃a piesta ug mg̃a dúla ng̃a malágsot ug mang̃íl-ad sa cánhing tiempo, sa pagtáhod sa mg̃a diotáhan sa ílang dios dios ng̃a guing̃ánlan ug Baco.

Bacante. = Ang babáye ng̃a nagasacót sa máong mg̃a dóla.

Bacía. = Panhonáoan, honáoan.

Bacin. = Pamos-ónan, vasong dagcó sa yota con sa tombága ng̃a calibáng̃an.

Báculo. = Cahoy, sogcod, songcod.

Bache. = Bohó ng̃a nahímo sa mg̃a cadalánan tong̃ód sa pagágui ug masóbsob sa mg̃a coche ug mang̃a mananáp.

Bachiller. = Ang táuo ng̃a tigpólong caáyo sa oaláy hingtóngdan.

Badajada. = Ang pagtóctoc sa dila sa ling̃ánay sa máong ling̃ánay.

Badajo. = Dila sa mg̃a ling̃ánay, ang póthao ng̃a nabítay sa talioála sa mg̃a ling̃ánay.

Badana. = Panit sa carnero ng̃a quinórti.

Bagaje. = Mananáp ng̃a pang̃abalsáhan.

Bagazo. = Opa, apóya.

Bahía. = Looc.

Bailador. = Hinabáy, magsalayáo, somalayáo, ang nagsayáo.

Bailar. = Sayáo, sabáy, pagquínampilang, sadsad, parang.

Bailarin. V. Bailador.

Baile. V. Bailar.

Baja. = Pagóbos sa bíli sa mg̃a balígya, sahol.

Bajamar. = Honás, honásan. * De la mañana. = Talinága. * De la tarde. = Taginhápon.

Bajamente. = sa dagcong pagpaóbos, sa pagcang̃íl-ad, sa pagcalágsot.

Bajar. = Naog, canáog, consad. * La cabeza. = Yang̃o, docó, tangdo. * Del monte. = Togbong, dolhog. * Alguna cosa, boyar rio abajo. = Ilig.

Bajel. = Bisan ónsang sacayána ng̃a dagcó, fragata, navío, bergantin, &c.

Bajelero. = Tagía con arraez sa bisan onsa ng̃a sacayán ng̃a dagcó.

Bajeza. = Buhat ng̃a daótan, malágsot, magíl-ad, bodhíon, pagcabódhi.

Bajo, lo que tiene poca altura. = Hamóbo. * De arena ó piedra. = Hunásan, tacot, hamábao, pongtod, pasil.

Bala. = Ponglo, bala.

Baladron. = Tabían, maandácon, holábon.

Balancear. = Quilas, lingga lingga, toang toang, quioag quioag.

Balandra. = Sacayán sa usá da ca taládoc.

Balandran. = Bistí ng̃a halagpád ug hatáas.

Balanza. = Timbáng̃an. * Ang tágsa ca pínggan sa mg̃a timbáng̃an.

Balar. = Tilí, honi, halá halá.

Balaustre. = Cahoy ng̃a hamóbo ug linálic, ng̃a idáyan dáyan sa mg̃a balcon, sa mg̃a corredor ug sa mang̃a hagdanán.

Balazo. = Pagcaigo sa bala ng̃a guican sa posil con sa lothang.

Balbuciente. = Ang díli macasángpot ug maáyo, yong̃it, tona tona.

Balcon. = Sandígan ng̃a cahoy con pothao ng̃a ibótang sa atobáng̃an sa mg̃a talambóan, arón somándig ang motámbo, sa oaláy catáhap sa pagcahólog, hambóyan.

Balconaje. = Ang pagcadághan sa mg̃a balcon sa mg̃a cabaláyan.

Baldar. = Bacól, piáng, quihod, quíang, opog, quimay, pingcao.

Balde. = Toong, timba, cabog, ihinóbig.

Baldear. = Pagbóbo sa tobig, pagbalónas, paghógas sa mg̃a cubierta con mg̃a salog sa mg̃a sacayán, ug sa lain lugar.

Baldío. = Yota ng̃a oalá pagbohátan ug pagatámnan.

Baldon. = Tampálas, polong ng̃a icaólao, daótan, mang̃íl-ad.

Baldonar. = Pagtampálas sa isigcatáuo, pagpamólong sa daótan.

Baldosa. = Ladriyo ng̃a pino ug lado.

Balija. = Panonódlan ng̃a pánit sa pagtípig sa mang̃a sólat ug sa bisan onsa.

Balijero. = Ang táuo ng̃a nagadála dála sa mg̃a sólat.

Balon. = Baát, bang̃a sa mang̃a mánggad ng̃a ibalilígya sa mang̃a domolóong ug magbalilígya. * Baat, bogcos sa papel.

Balsa. = Gáquit. * Danao, yotang tobígan.

Balsamina. = Palía.

Bálsamo. = Bálsamo, homót.

Balsear. = Pagtabóc sa mg̃a soba sa gáquit.

Balsero. = Ang nagahópot sa gáquit.

Baluarte. = Bantayán, ilíhan, lantáoan.

Ballena. = Ambohótan bong̃ansíso.

Ballenato. = Idem.

Ballesta. = Bosog, boyog.

Ballestear. = Ang paggámit sa bosog ug pagbóhi sa paná guican sa maong bosog.

Bambolear, bambolearse. = Oyog, doog doog, dolay dolay, soyásoy, tandog, sóngloy.

Banasta. = Bocág ng̃a dagcó ug haláoig.

Banasto. = Bocág ng̃a malíng̃in.

Banca. = Sacayán ng̃a guing̃álan ug bangca. * Lingcodánan ng̃a cáhoy maíng̃on sa usá ca lamesa ng̃a diótay.

Banco. = Licodánan ng̃a papán ug hatáas, ng̃a ádan pagalingcódan sa daghánan ng̃a táuo, ang ubán may sandígan sa licód. * De arena. V. Bajo de arena ó piedra.

Banda. = Bagcos ng̃a ibalábag sa táuo ng̃a nagabísti, guican sa abága ng̃a too sa quílid ng̃a dápit sa oála. * Dápit dínhi, dapit ng̃ádto, dápit dídtot, &c. * Dapig, caobán.

Bandada. = Panón sa mang̃a langgam.

Bandeja. = Sangga, sanggáan sa mg̃a vaso, ug sa bisan onsa.

Bandera. = Panápton ng̃a nagacaláin láin ug color, ng̃a itimáan sa mg̃a Guinhadían ng̃a hingtóngdan sa sacayán, sa cóta, sa bantayán, &c., ng̃a guitaólan ug guibitayán, bandela.

Banderola. = Bandélang diótay.

Bando. = Pagmantalá, pagbaláod.

Bandolero. = Caoatán, tulisán, magsosógat sa mang̃a cadalánan sa mang̃a táuo ng̃a nanagágui sa pagpang̃áoat ug pagpatáy caníla.

Bandullo. = Ang cadaghánan sa mg̃a tináe, tong̃ol.

Bandurria. = Tolónggon maíng̃on íng̃on sa sesta, sa guitara, ng̃a pagcablíton, sa usá ca pluma.

Banqueta. = Lingcodánan ng̃a diótay ng̃a guitaólan sa toló ca tíil.

Banquete. = Combida sa daghánan ug mahál ng̃a mang̃a calán-on ng̃a guinatambóng̃an sa dághan ng̃a mang̃a dinápit.

Bañadero. = Tubígan ng̃a pagalonáng̃an sa mang̃a mananáp, lonáng̃an, colonáng̃an.

Bañador. = Ang nagapalígo sa láin.

Bañar. = Ligo, digo.

Bañero. = Ang nagabáton sa mang̃a caligóan.

Bañil. V. Bañadero.

Bañista. = Ang muádto sa mg̃a caligóan.

Baño. = Caligóan, digóan, pagahogásan sa mang̃a bitíis ug mg̃a tíil. * Ang asúcal ng̃a guidíhog, guihílog sa matám-is.

Baptisterio. = Boñágan.

Baque. = Hagbong.

Baqueta. = Puthao con cahoy ba ng̃a isolód sa posil ug sa mg̃a lóthang, sa pagdásoc sa pólvora ug sa taco. * Castigo ng̃a guidáoat sa mang̃a soldados ng̃a saláan, ng̃a managágui águi sa tiloála sa duhá ca taláy sa ubán ng̃a isigcasoldados níla, ug guihámpac síla sa licód ng̃a hobó.

Baquetazo. = Hagbong.

Baqueteado. = Ang naánad na sa mg̃a calisdánan, ug sa mg̃a bóhat ng̃a mabóg-at.

Baraja. = Baraja, cadaghánan sa mg̃a dáhon ng̃a nagahímo sa baraja.

Barajar. = Pagsacót sacót, pagsácsac sa mg̃a dáhon sa baraja sa oalá pa ipáhat con ipanghátag hátag sa nanagsogál. * Pagdámag.

Barandado. = Ang cadaghánan sa mg̃a cáhoy ng̃a linálic sa mg̃a hambóyan, sa mg̃a corredor, sa mg̃a talambóan, &c.

Barandilla. = Hambóyan. * V. Balaustre.

Barangay. = Baláng̃ay, sacayán.

Baratar. = Pagcatagílis, pagcatagáilo.

Baratero. = Ang mang̃áyo sa barato sa nanagsogál.

Baratijas. = Mang̃a tolotagídyot sa bisan onsa ng̃a oaláy bali.

Baratillo. = Ang cadaghánan sa mg̃a molománggad ug mg̃a casangcápan ng̃a daan ug sa diótay ng̃a bili ng̃a ibalígya.

Barato. = Bisan onsa ng̃a ibalígya con guipálit sa diótay ug sa óbos ng̃a bili. * Ang masáyon pagadang̃áton. * Ang salapí ng̃a ihátag sa nacadáog sa sogal sa mg̃a táuo ng̃a nanagsólong ug guibóot nía.

Báratro. = Ang espierno, impierno.

Barba, parte de la cara que está debajo de la boca. = Solang. * Pelos que nacen en la cara. = Bong̃ot. Barbada. = Ang talicalá ng̃a póthao ng̃a ibótang sa ilálom, sa obos, sa solang sa mg̃a cabayo, ug isáb-it sa preno con sa bocado sa pagpogóng caníla. * Isda.

Barbado. = Bong̃óton.

Barbaja. = Tanóm sa España.

Barbar. = Pagsógor sa pagtobó sa bong̃ot sa mg̃a laláqui. * Pagsógod sa mg̃a gamót sa mg̃a tanóm.

Bárbara (santa.) = Solódlan, tipigánan sa pólvora sa mg̃a sacayán.

Bárbaramente. = Sa pagcabáng̃is.

Barbaridad. = Cabáng̃is, caísog ng̃a dagcó. * Bohat ng̃a guihanáycan sa oalá huná hunáon.

Barbárie. = Pagcabórong, pagcacólang sa maáyong pagtóon ug pagtódlo.

Bárbaro. = Mabáng̃is, mamomógos.

Barbecho. = Pagbóhat ng̃a nahaóna sa yota sa pagtanóm.

Barbera. = Ang asáoa sa barbero, sa magalálot.

Barbería. = Baláy ng̃a pagaalótan sa mg̃a táuo.

Barbero. = Magalálot, ang may opicio sa pagálot sa mg̃a táuo.

Barbihecho. = Ang táuo ng̃a inalótan ng̃a bág-o.

Barbilampiño. = Ang táuo ng̃a guihinágan sa bóng̃ot, ng̃a talágsa day bóng̃ot.

Barbilla. = Ang tomóy sa solang.

Barbinegro. = Ang táuo ng̃a may bóng̃ot ng̃a maítom.

Barbirubio. = Ang táuo ng̃a may bóng̃ot ng̃a mapóla pola, bolágao.

Barbirucio. = Ang táuo ng̃a may bóng̃ot ng̃a sináctan, sinámbag sa mapotí ug maítom.

Barbo. = Isda ng̃a may bóng̃ot.

Barbon. V. Barbado.

Barboquejo. = Ang sinta ug bisan onsa ng̃a igabáat sa cálo sa ilálom sa sólang.

Barbotar. = Pagsólte, pagpamólong ng̃a díli maásoy caáyo, pagtoná toná.

Barbudo. = Ang táuo ng̃a may daghan bóng̃ot.

Barbulla. = Ang banha sa mg̃a tíng̃og sa daghánan ng̃a mg̃a táuo ng̃a nanagsólti pagdóng̃an.

Barbullar. = Pagpamólong sa madalí caáyo ug sa dágcong banha.

Barbullon. = Ang mamólong sa madalí ug sa binóloc.

Barca. = Sacayán ng̃a diótay ng̃a panagátan, sacayán ng̃a guinagóyod sa mg̃a dágcong sacayán ug hinógtan sa olín.

Barcada. = Ang lólan ng̃a guidála sa mg̃a barca sa tágsa ca paglólan ug pagbálic bálic.

Barcaje. = Abang ng̃a ibáyad sa nagasacáy sa barca.

Barco. = Sacayán.

Barcolongo. = Sacayán.

Barda. = Tábon sa mg̃a álad ng̃a cóta, sa mg̃a sagbot con sa lain ng̃a italábon, arón dili ónta mang̃adáot sa pagólan.

Barloventear. = Pagábong sa háng̃in.

Barlovento. = Loyo ng̃a guinicánan sa háng̃in.

Barniz. = Igasínao sa mg̃a cahoy. * Igasínao sa náuong sa mg̃a babáye, bolit.

Barnizar. = Pagsínao sa mg̃a cáhoy, capol, bolit.

Barómetro. = Capandáyan sa pagíla sa cahodós sa háng̃in, sa mg̃a onós ug mg̃a baguio.

Baron. = Ng̃alan ng̃a igaásoy sa cahímtang ng̃a hatáas sa obán ng̃a mg̃a dágcong táuo.

Baronesa. = Asáoa sa dágcong táuo ng̃a guing̃álan ug baron.

Baronía. = Ng̃atanán ng̃a mg̃a dona ug ang yota ng̃a nahatong̃ód sa baron.

Barquear. = Pagsácay sácay sa barca.

Barquero. = Ang tagía ug ang nagabáton ug nagahópot sa barca.