Diccionario Español-Bisaya

Part 3

Chapter 33,422 wordsPublic domain

Apreciar, poner precio. = Pagbíli, pagbíng̃at. * Estimar. = Gogma, palángga, boot.

Aprecio, tasa, valor de algo. = Bili. * Estimacion. = maáyong boot, hináng̃op, pagmahál.

Aprehender, coger, prender. = Coha, dacop, gonit, cobót, capot.

Aprehensor. = Mananácop.

Apremiar. = Logos, pogos. * Hogot, baat, hocot, hicot.

Aprender. = Toon, basbas.

Aprendiz. = Ang nagatóon, tinón-an, basbáson.

Aprensar. = Pigos, pogós, ipit, pagbádyet.

Aprensivo. = Matahápon, mahadlócon.

Apresador. V. Aprehensor.

Apresar. = Paac, tang̃ag, dagit. * Coha, bangga.

Aprestar. = Andam, tagána.

Apresto. = Pagcatagána, pagcaándam.

Apresuradamente. = Sa madalí, sa malágmit, sa madágmit, sa masócag.

Apresurar, dar ó darse prisa. = Dalí, socag, lagmit, dagmit, dalícyat, daclas, dosol.

Apretadera. = Bagcos, bisan onsa ng̃a igabáat, igatacgos, icahógot, icahícot.

Apretado. = Hicaóon, daginotan. * Táuo ng̃a taláoan, ng̃a may cahádloc, sa diótay ng̃a casing casing. * Ang nahamótang sa dágcong calisdánan, ang guidólgan sa saquét, ang guidólman sa cagóol.

Apretador. V. Apretadera.

Apretadura. V. Apreton.

Apretar. = Hoot, balícog, baclag, hogot, logpit, lopit, ipit, labag, gamat, omól, dasoc, gosmo, gomoc, amban. * Con las manos. = Doon, gomo. * Con manos ó pies. = Yocyoc. * Lo que se teje, con el peine. = Sodó sodó. * Cañizo ú otra cosa semejante, estera que se hace, &c. = Sansan. * El cuerpo con faja, cinta, &c. = Poyot, bagcos, bogcos. * Dientes, rechinarlos. = Lagot.

Apreton. = Ang pagcadásoc, pagcasígpit, pagcahagóot sa daghánan ng̃a mg̃a tauo.

Aprieto. = Idem.

Aprisa. V. Apresurar. * Cascas, tulin.

Apriscar. = Abog, isolód sa bilanggóan ang mg̃a mananáp, isolód sa alad.

Aprisco. = Toril, alad, pagasódlan sa mg̃a mananáp.

Aprisionar. = Bilánggo, isolód sa presóhan, pagpreso, pandog, pandong.

Aproar. = Pagpólos, pagatóbang ang dolong sa sacayán sa luyó ug sa luyó, dolong, tomod.

Aprobacion. = Pagcaángdo, pagcatángdo, pagcabóot.

Aprobar. = Pagpacaáyo, angdo, ando, tangdo, boot.

Aprontar. = Andam, tagána, paghátag sa oaláy láng̃an, sa madalí.

Apropiar, apropiarse. = Angcon, coha, áco. * Pagbótang sa tágsa tágsa sa caogalíng̃on ng̃a bolotáng̃an.

Aprovechar. = Pagpólos, sílbi, haágom.

Aproximar. = Dool, topad, hapit, dapat.

Aptitud. = Ang quinaádman sa bisan ónsang boboháton.

Apto. = Ang maálam, ang mahibaló, quinaadmánon, mang̃ialáman, batid.

Apuesta. = Posta, topo.

Apuntado. = Ang may tomóy, con tonoc.

Apuntar. = Todlo, toon, atóbang, solong, tomod.

Apuñear. = Sombag, soldo, suntoc, pacog.

Apuñetear. = Idem.

Apuntalar. = Toco, sangga, salagúnting, sulay.

Apurar. = Olay. * Pagquisáyod, pagquiásoy, sosi. * Á uno. = Pagtúyo, pagpasocó, pagsóod sóod, pagsólog sólog.

Apuro. = Pagcaualá. * Cayógot, calisód, cagóol.

AQ

Aquejar. = Yogot, gool, lisód. * Agda, sambag. * Logos, pogos.

Aquel, aquella, aquello. = Caná, cadto, cadtot, quito, quitot.

Aquerenciarse, tomarse afecto. = Boot, gogma, pagpalángga.

Aqueste, aquesta, aquesto. = Quiní.

Aquí. = Dinhi, didi, anhi.

Aquiescencia. = Pagóyon, pagáng̃ay, pagbóot, angdo, tangdo.

Aquietar, sosegar. = Pagpaádang, pagpaóndang. * Sondag, tambag, pagpahílom.

Aquilatar. = Paghíling sa pagcamahál sa boláoan. * Pagsosi sa camatoódan, sa matúod.

Aquilon. = Háng̃in ng̃a guícan sa amihánan.

Aquillado. = Ang may dagoay sa quilla, ang maíng̃on sa onáyan.

AR

Ara. = Batong ara, altar ng̃a pagahalálan sa mang̃a paghálad, bató ng̃a pagabotáng̃an sa calis ug sa hostia sa pagmisa sa mang̃a Padre.

Arada. = Mang̃a yota ng̃a guiradóhan, ng̃a guiaguían sa daro.

Arado. = Daro, capandáyan sa pagdáro sa yota.

Arador. = Ang magadáro. * Darol, mananáp ng̃a diótay oyámat, cágao. * Dadóhan.

Arancel. = Tolománon sa mg̃a pagbíli sa ng̃atanán ng̃a ibalalígya, ug sa mg̃a derechos ng̃a ipang̃áyo.

Arandela. = Pinggan ng̃a ibótang sa ilálom sa mang̃a candelero ng̃a sanggáan sa ágeu ug sa tálo ng̃a natólo, sángga. * Bítay bitay ng̃a salamín con sa tombága ba, ng̃a ibítay sa mang̃a Singbahán ug sa mang̃a solód. * Piña ng̃a guinalibótan sa mg̃a sahá.

Araña. = Laoa laoa, banayáo, damang. * V. Arandela, desde bitay bitay.

Arañar. = Gomit, quías, coscos, camas, camlas, caldis, galas, cascas.

Arar. = Pagdáro.

Arbitrariamente. = Pagbóot ng̃a caogalíng̃on, pagtómotómo.

Arbitrio. = Idem.

Árbitro. = Ang magabóot ng̃a sía usá da sa dili pagasogúon sa láin.

Árbol. = Cahoy. * De embarcacion. = Taládoc, toládoc.

Arbolado. = Cacahóyan, cagoláng̃an, cadaghánan sa mg̃a cahoy, solóp, buquid.

Arboladura. = Ng̃atanán ng̃a mg̃a taládoc sa mg̃a sacayán.

Arbolar. = Pagtáod ca mg̃a taládoc sa mg̃a sacayán. * Tindog, bang̃on.

Arbolario. = Tauong boang boang, sa magáan ug bóot.

Arbolazo. = Cahoy ng̃a dagcóan.

Arbolcico, llo, to. = Cahoy ng̃a diótay.

Arboleda. V. Arbolado.

Arbolista. = Ang magabántay, magabáton ug magahópot sa mg̃a cahoy.

Arbollon. = Ang guibaháan sa tobig, sandayóng.

Arbóreo. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a cahoy.

Arbusto. = Tanóm ng̃a maíng̃on sa cáhoy, cáhoy ng̃a diótay caáyo.

Arca. = Caban, panonódlan sa bisti, ug sa bisan onsa.

Arcabucear. = Paglóthang.

Arcada. = Lood sa guinháoa, doyá doyá.

Arcaduz. = Sandayóng.

Arcángel. = Ángeles ng̃a pagasogóon sa Dios.

Arcano. = Tinágo sa húna húna, ang díli matóquib, pagbóot ng̃a diosnon.

Arco. = Bosog. * Iris. = Balang̃ao. * De cuba, &c. = Piquit.

Archipiélago. = Dagat ng̃a himotáng̃an sa daghánan ng̃a mg̃a polo.

Archivar. = Pagtípig ug pagbáton sa mg̃a solat ng̃a mahál ug mg̃a camatoódan ng̃a adang maquinahánglan sa oláhing adlao.

Archivo. = Lugar ng̃a pagatipígan sa mg̃a sulat ug mg̃a camatoódan.

Ardentía. = Siga ng̃a guícan sa pagsigdámag dámag sa mg̃a bálod sa dágat.

Arder. = Siga, silab, dabdab, daob.

Ardero. = Ayam, idó.

Ardid. = Laláng, húna húna ng̃a halálom sa pagtóman sa cabobót-on.

Ardido, paláy, trigo, &c., recalentado. = Boto, baháy.

Ardiente. = Ang masíga. * Ang magabóhat sa bisan onsa sa masingcámot, sa madalí, sa minatúod, sa maíni, ng̃a húna húna ug cásing cásing.

Ardilla. = Mananáp ng̃a diótay ng̃a malágsic caáyot ug tiglógso oyámot.

Ardor. = Caínit, dagáang, alang̃áan, aling̃íi, aling̃ása.

Ardoroso. = Ang maínit oyámot.

Árduamente. = Pagcalisód, sa macóli caáyo, sa masíoat.

Árduo. = Malisód, macóli.

Área. = Ang lugar ng̃a guibotáng̃an, ug guitindógan sa mang̃a baláy.

Arel. = Nigo ng̃a dagcó.

Arena. = Balás, cabalásan.

Arenal. = Cabalásan, balás, baybay, baybáyon, bactas.

Arenga. = Pagoáli, pagsámbag, pagtámbag.

Arengar. = Idem.

Arenilla. = Margaja ng̃a ibútang sa mang̃a sólat arón mamála ang tinta.

Arenisco. = Yota ng̃a balásan, ng̃a may daghan ng̃a balás.

Arenoso. = Ang sináctan sa daghan ng̃a balás.

Arenque. = Isda.

Arestin. = Saquét ng̃a guibáti sa mang̃a cabayo sa ílang mang̃a téel ug hadóol sa cocó.

Arfar. = Toang, tóoang tóoang, quiling quiling, toas, toóas, tóoad toóad, toad.

Argadillo. = Badbadán, balbalán.

Argamasa. = Lichara, lisada.

Argamasar. = Pagsacót sa balás ug sa ápog sa túbig.

Argolla. = Baclao, bacólong, singsing, galong.

Argüir. = Sodya soáy, lalis, indig.

Argumentacion. = Pagcaíndig, pagcalális, pagcasódya, pagcasoáy.

Argumento. = Idem.

Aridez. = Pagcamála sa yota.

Árido. = Yota ng̃a mámala. * Bisan onsa ng̃a ualáy duga. * Pagsogilon, sólti ng̃a oaláy lamí, caang̃áyan. * Humáy, maís ug bisan onsa ng̃a tatácson sa baquílan, sa gántang, &c., ng̃a dili tobig, vino, &c.

Arisco. = Bodong, ihaláson.

Arista. = Song̃ó.

Aristoso. = Ang may song̃ó con tonoc.

Arma. = Hing̃aníban.

Armada. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a nanagsacáy sa pagsócol sa mang̃a caáoay, ug bisan ng̃ani ang nanaglacát sa pagbólong sa mg̃a caoatán, sa mang̃a ihaláson ug mg̃a lóog.

Armadijo. = Lít-ag sa pagdácop sa mg̃a lánggam ug ubán pang mg̃a mananáp.

Armadilla. V. Armada.

Armadillo. = Mananáp.

Armador. = Ang magaándam ug magapatigáyon sa ng̃atanán ng̃a mg̃a quinahánglan ug casangcápan sa mg̃a sacayán.

Armadura. = Catilíngban, cadaghánan sa mg̃a hing̃aníban.

Armamento. = Ng̃atanán ng̃a quinahánglan sa pagpang̃óbat, sa pagáoay.

Armar. = Pagsáncap sa mg̃a hing̃aníban, pagáng̃ay, pagóyon, pagháncob.

Armario. = Bolotáng̃an sa mg̃a panápton ug sa bisan onsa.

Armatoste. = Balátic, lit-ag.

Armazon. = Ang cadaghánan sa mg̃a bocóg sa láoas sa mananáp.

Armella. V. Argolla.

Armería. = Baláy ng̃a pagabotáng̃an sa nagacaláin láin ng̃a mg̃a hing̃aníban.

Armero. = Ang nagabóhat sa mg̃a hing̃aníban ug mg̃a pusil.

Armígero. = Ang mahagógma ug magadála sa mg̃a hing̃aníban.

Armiño. = Mananáp.

Armonía. = Pagcaáng̃ay, pagcahigála, pagcaábian, pagcaóyon.

Armonioso. = Ang may pagcaáng̃ay, pagcamíng̃ao, maming̃ao, ang̃ay.

Armuelle. = Tanóm.

Aro. V. Arco.

Aroma. = Bólac sa cáhoy ng̃a guing̃álan aromo.

Aromaticidad. = Pacahomót.

Aromático. = Ang mahomót, cahomót.

Aromatizar. = Pagpalína sa mahomót.

Arpa. = Adpa.

Arpar. = Pagtábas, pagbóhat sa mg̃a tinábas.

Arpella. = Langgam.

Arpeo. = Cao-it ng̃a igagónit sa mg̃a sacayán, igadácop.

Arpon. = Salapáng, isi, sumbilíng.

Arquear. = Bosog, loay, boyoc.

Arquitecto. = Ang maálam, ang mahibaló paggáma, paghímo, sa mg̃a cabaláyan.

Arquitectura. = Caálam, paghibaló sa pagbóhat sa mg̃a cabaláyan.

Arquitrabe. = Ang báhin dápit sa óbus sa mg̃a cornisa, ng̃a molíngcod sa mg̃a sapitel sa mg̃a columna, sa mg̃a halígue.

Arrabal. = Longsod ng̃a diótay, barrio ng̃a hadóol sa mg̃a longsod ng̃a dagcó, mg̃a dáplin, cadaplínan sa mg̃a calongsódan.

Arrabalero. = Ang mopoyó sa mg̃a daplin sa mg̃a calongsódan.

Arracada. = Ariyo, bitay bitay, aretes.

Arracimarse. = Pagbúlig.

Arraez. = Capitan, ang magahópot ug magabóot sa mg̃a sacayán.

Arraigadamente. = Sa pagcalíg-on, sa pagcagamót.

Arraigar. = Pagamót, paglíg-on.

Arramblar. = Pagbílin sa balás sa lugar ng̃a guibaháan.

Arrancar. = Ibot. * Paglóa sa mg̃a mahágcot ng̃a laoay, coghad. * Gabot, gabnot, labni, gona, bonglay, laca.

Arranque. = Ang pagíbot. * Pagcadalí, pagcalágmit. * Pagcasocó, pagcaligótgot.

Arrapiezo. = Tinábas, pedazo sa bisti ng̃a dáan ug gisi ng̃a nagabítay.

Arrapo. = Idem.

Arras. = Aras, ang salapí ng̃a ihátag sa laláqui sa íang asáoa sa timáan sa ílang pagcamíño.

Arrasar. = Payas, gobá, pocan. * V. Aplastar.

Arrastrada. = Babáyeng dáutan, sa dáutan batásan, honay.

Arrastrar. = Goyod, saog, dahic, ganoy, oóay oóay, oay oay, sáng̃iad, cayat, daddal, sahid, hisíhis, tadal.

Arrear. = Pagbónal, pagágda sa mg̃a mananáp adón managlacát síla.

Arrebañar. = Hipos, hodót, popho, daguínot.

Arrebatado, precipitado. = Guipóngtan, nayac, guihanáycan.

Arrebatamiento. = Pagcapong̃ót, pagcahanáyac, pagcaoalá sa bóot, sa mg̃a balatían, pagcasucó ng̃a dagcó.

Arrebatar. = Agao, oaoat, coha, cahas, taban, ticas.

Arrebatiña. = Pagsigágao agao.

Arrebol. = Alang̃áag.

Arrebolar. = Pagalang̃áag sa mg̃a pang̃ánod, sa mg̃a dág-om.

Arrebollarse. = Paghólog, pagámbac sa hatáas caáyo, sa mg̃a capangpáng̃an.

Arrebujar. = Comó, yocot, cosó, gobot, comot, comos.

Arreciar. = Solog solog, dalog, dogang, bascog, samot.

Arredrar. = Pagbólag, pagbáhin bahin, pagbálhin, pagsíbog.

Arregazar. = Lolho, bocas, loslos, oalis, oas oas.

Arregladamente. = Sa pagcahípos, sa pagcahósay, sa pagcaáng̃ay, sa pagcaóyon, sa pagcasóhay.

Arregladísimo. = Mahósay caáyo, mahípos oyámot, masóhay.

Arreglar. = Hosay, hipos, ang̃ay, oyon, pagbótang ug maáyo, sohay.

Arrellanarse. = Paglíngcod sa maáyo.

Arremeter. = Damag, hamlag, damhag, toclos, dolod, dasmag.

Arrendador. = Magpaábang.

Arrendamiento. = Pagábang, pagcaábang.

Arrendar. = Abang.

Arrendatario. = Omalábang.

Arreo, atavio. = Dayan dáyan.

Arrepentida. = Ang babáye ng̃a mibásol ug ng̃a nagahinólsol sa íang mg̃a dáotan bóhat, ug sa íang batásan ng̃a mang̃íl-ad.

Arrepentimiento. = Paghinólsol, pagbásol, pagtápat, pagsáquit.

Arrepentirse. = Hisólsol, tapat saquít, basol.

Arrequesonarse. = Pagtibóoc sa gatas.

Arrestado. = Táuo ng̃a casing casíng̃an, ng̃a oláy tálao ug cahádloc. * Ang guipreso.

Arrestar. = Pagpreso, pagbilánggo.

Arresto. = Pagángcon sa mg̃a bóhat ng̃a malisód ug macóli ng̃a pagatománon, paghanáyac.

Arrezafe. = Calibónan, yóta con lugar ng̃a sagbótan caáyo, ug ng̃a guitódcan sa mg̃a sang̃á ng̃a tóncan.

Arriar. = Paglólos, paghípos sa mg̃a layág ug sa mg̃a bandera sa mg̃a sacayán.

Arriba. = Sa ibábao, sa itáas.

Arribada. = Pagábot, pagláoig, pagpondo, pagsíbog sa mg̃a sacayán, tong̃ód sa pagcahodós sa háng̃in con sa láin ng̃a hingtóngdan.

Arribar. = Idem: donggo, sombálic, balic.

Arriero. = Ang magbabalígya sa mg̃a calongsódan, ug magadála sa ibalalígya nia ng̃a binálsa sa mg̃a mananáp.

Arriesgado. V. Arrestado.

Arriesgar. = Pagbótang, pagpahamótang sa lugar ng̃a catahápan, ng̃a may catáhap.

Arrimadero. = Pagasandígan, pagatongtóng̃an, pagasalígan, sal-ígan.

Arrimar, arimarse. = Doól, idog, sal-ig, odáday, idag, sandig, said.

Arrimarse á tierra el que navega. = Pagpílio, pagsapígad, pagsaplígad, pagsáphid.

Arrimo. = Pagdóol, pagídog, pagídag, dalángpan, sogcod, songcod.

Arrinconar. = Pagsóoc.

Arriscado. V. Arrestado.

Arriscar. V. Arriesgar.

Arrizar. = Paghípos, paglólos ang usá ca báhin sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán, ng̃a itagána sa pagcahodós sa háng̃in.

Arrobamiento. = Pagcaoalá sa boot ug sa mg̃a balatían.

Arrobarse. = Pagolá sa mg̃a balatían ug sa bóot.

Arrodelarse. = Paggámit sa tamíng, pagcalípod sa láoas sa tamíng.

Arrodillar, arrodillarse. = Lohod.

Arrogacion. = Pagcaángcon, pagánac anac.

Arrogar. = Pagáncon sa díli ia.

Arrojadísimo. V. Arrestado.

Arrojadizo. = Ang masáyon isalibáy, ibalíbag.

Arrojar. = Salibáy, balíbag, togpo. * Algo ó arrojarse alguno de arriba á abajo. = Ambac, layat. * Á alguno ó á cosa pesada de golpe. = Pogsac, posdac. * Hácia arriba. = Salibóngbong.

Arrojo. = Pagcaoaláy cahádloc, pagcaísog.

Arrollar. = Liquit, locot, balímbin. * El viento. = Anod, dagsa.

Arromadizarse. = Pogsíp-on.

Arromar, poner roma alguna cosa. = Dongpol, sompo, sangsang, dompol.

Arropar. = Tabon, taclap, habol, bolócot, coob.

Arropea. = Singsing ng̃a póthao ng̃a ibútang sa tíil sa mg̃a preso.

Arroscar. V. Arrollar.

Arrostrar. = Socol, atóbang sa oálay catáhap catálao ug cahádloc, pagáoay ng̃a inatobáng̃ay.

Arroyada. = Oálog, sapá ng̃a pagabaháan sa tóbig, balaháan.

Arroyadero. = Idem.

Arroyar. = Pagbahá sa tóbig.

Arroyo. = Pagbahá sa tóbig, túbig ng̃a nagabahá.

Arroyuela. = Tanóm.

Arroz. = Bogas. * Cáscara. = Tipasí. * Cocido, envuelto en hojas de plátano. = Bódbod, bolóbod, binódbod. * Fresco, tierno, machacado y tostado. = Pilípig. * Negro. = Tapól. * Pegajoso. = Pilít. * Cocido, morisqueta. = Can-on, loto.

Arrozal. = Homayán.

Arrocero. = Ang magatanóm ug magabalígya sa humáy con sa bogas.

Arruga. = Gonót, colod, yomyom, quibícob.

Arrugar, arrugarse algo. = Idem.

Arruinarse algo, arruinar. = Pocan, holog, goba, lompag, tompag, pigsang, pigsa, laglag, boncag, pogday.

Arrullar, arrullarse las palomas. = Agómod. * Á niños. = Boa, doyan, tabiog, oyog, oyog oyog, hi-a.

Arrumar. = Paghípos ug maáyo sa lólan sa mg̃a sacayán.

Arrumbar. = Pagbótang sa mg̃a bótang ug mg̃a casangcápan ng̃a dáan, ug ng̃a oaláy pólos, sa lugar ng̃a díli masámoc, pagsóoc, pagsócsoc, paghípos.

Arsenal. = Lugar ng̃a hadóol sa dágat, ng̃a pagatocólan ug pagabohátan sa mg̃a sacayán.

Arte. = Cadaghánan sa mg̃a tolománon ng̃a sinólat sa pagbóhat ug maáyo sa bisan onsa, ng̃atanán ng̃a mg̃a bóhat ng̃a guican sa quinaádman, sa pagcaálam sa táuo, laláng.

Artejos de los dedos. = Bocó.

Arteria. = Ogat ng̃a pagaaguían sa dogó ng̃a guican sa casing casing, ug ng̃a magadála sa obán ng̃a mg̃a caogátan sa láoas.

Artería. = Laláng.

Artero. = Ang maálam, malaláng̃on.

Artesa. = Pasóng̃an.

Artesilla. = Pasóng̃an ng̃a diótay.

Arteson. = Pasóng̃an ng̃a malíng̃in, ng̃a pagahogásan sa mg̃a pínggan.

Artesonado. = Alcoba, láng̃it láng̃it sa mg̃a baláy, quísame.

Articulacion. = Popólan, loha loha.

Artículo. = Bahin, bolos. * Camatoódan ng̃a tacós pagatoóhan, tohóan, toloóhan sa atong Pagtóo.

Artífice. = Maestro, magtotóon sa bisan onsa ng̃a quinaádman.

Artificial. = Ng̃atanán ng̃a nahímo guícan sa quinaádman sa táuo.

Artificio. = Laláng quinaádman.

Artillería. = Pagbóhat ug paggámit sa mg̃a lothang, ug ng̃atanán ng̃a nahatong̃ód sa mg̃a lóthang, badil.

Artista. V. Artífice.

Arzobispado. = Ang pagcabótang sa Arzobispo, ug ang yota ng̃a hingsácpan sa íang gahóm.

Arzobispo. = Ang obispo ng̃a ponóan ug labing gahóman sa ubán ng̃a mg̃a Obispo sa tágsa ca provincia.

Arzon. = Ang mg̃a tomóy con mg̃a daplin sa atobáng̃an ug sa licód sa mg̃a siya sa mg̃a cabayo.

AS

As. = Ang dáhon sa baraja ng̃a sa pagísip bali ug usá da.

Asa. = Caláptan, galong galong, pacao.

Asador. = Taláp-an, tapánan.

Asadura. = Tináe.

Asaeteador. = Ang magapaná.

Asaetear. = Pagpaná.

Asalariar. = Pagsóhol, pagpamóo.

Asaltar. = Pagsáca sa linogsánay sa mang̃a cota ug mg̃a baluarte. * Pagtábo, pagsodíl ng̃a áhat, tagcoláhao, calit, salácay.

Asalto. = Idem.

Asamblea. = Catilíngban sa mg̃a táuo sa pagpólong ug pagsábot sa bisan onsa ng̃a cacabildóhon.

Asar en parrillas. = Pagtapá. * En rescoldo ó sobre las brasas. = Ihao, lambon, ganggang.

Ascender. = Sacá, cayab, ang̃at.

Ascendiente. = Guinicánan, guilioátan, tigúlang, guisóndan. * Gahóm sa usá ca tauo sa obán ng̃a mg̃a tauo, bináta.

Ascension. = Ang pagsacá, ang pagcáyab, pagsáca ni Jesucristo ng̃a átong Guinóo sa Lang̃it.

Ascenso. = Ang pagábot sa pagcabótang ng̃a labí hatáas ug mahál sa pagcabótang ng̃a dáan.

Asco. = Paglóod sa guinháoa, higcon, sigcon.

Ascua. = Baga, aguípo ng̃a may caláyo, ang nasíga.

Aseado, curioso. = Mabídbid.

Asear. = Pagdáyan dáyan, pagbídbid.

Asechanza. = Pagcalímbong, pagcalaláng sa pagdáot sa bisan cansa.

Asegurar. = Palíg-on, pagtóco, pagbáng̃il. * Dar algo por cierto. = Pagmatúod.

Asemejar. = Pagíng̃on íng̃on, pagsáma, tondog, sobong.

Asenso. = Pagbóot, pagóyon, pagtángdo.

Asentaderas. = Sampot, ililíngcod.

Asentadillas, (á) = Pagcabayo, paglíngcod sa cabayo, ing̃on sa pagcabayo sa mg̃a babáye.

Asentado. = Boótan, mahináyon, maógdang.

Asentador. = Ang magapalíngcod ug magaáng̃ay sa mg̃a bató sa pagbóhat sa mg̃a cota.

Asentar, asentarse. = Lingcod, losbág, tongtong, taoi. * La mano para asegurar ó sostener algo. = Tapion, pogong, sagang. * Algo sobre tajo, &c., para cortarlo. = Daítol. * Afirmar, dar por cierto algun hecho. = Pagmatúod.

Asentarse en cuclillas. = Pióngco, catin. * Aves en alguna parte. = Togdon, batog, holon, hogpa, taoi. * Heces. = Logdang, lalóg. * Algo, estar firme. V. Asegurar.

Asentir. = Pagángdo, pagtángdo, pagbóot, pagóyon.

Asentista. = Omalábang, coime.

Aseo. = Pagcabídbid, mabantáyon sa bísti.

Asequible. = Dalang̃áton, masáyon boháton, dang̃áton.

Asercion. = Pagmatúod.

Aserradero. = Galábsan, pagagábsan.

Aserradizo. = Cohoy ng̃a galábson.

Aserradura. = Ang guiaguían sa gábas, ang quináon sa gábas.

Aserrar. = Paggábas.

Aserrin. V. Aserradura.

Aserto. V. Asercion.

Asesar. = Pagdáng̃at sa pagcaboótan.

Asesinar. = Pagpatáy, pagbonó.

Asesinato. = Pagcabonó.

Asesino. = Mamomonó.

Asesor. = Somalámbag ang mosámbag, motámbag.

Asesorarse. = Paquigsámbag, pagpaquigtámbag.

Asestar. = Pagtóon, pagpunta. * Pagtúyo sa pagdáot.

Aseverar. V. Asentar, afirmar, &c.

Asfixiado. = Hingpót-an.

Asfixiarse. = Poot.

Así. = Ing̃on niána, ing̃on niíni, maíng̃on.

Asidero. V. Asa.

Asíduamente. = Sa pagcacanónay, sa pagcasóbsob, pagcasócot.

Asíduo. = Canónay, masóbsob, masócot.

Asiento. = Lingcodánan, lantáoan: holocmánan, hocmánan: ang guibotáng̃an sa mang̃a cabaláyan, mg̃a caboquílan ug ng̃atanán ng̃a nahamótang sa calibótan: lalóg, calalógan sa tobig, vino, soca, &c. * De remadores. = Haót.

Asignar, señalar. = Todlo, timáan.

Asilo. = Dalángpan, catagóan, cahóbng̃an.

Asimilar. = Ing̃on, maíng̃on, topóng, sama.

Asimismo. = Ing̃on man, maíng̃on.

Asimplado. = Hong̃og, bong̃og, colidó, miné.

Asir, tomar, coger. = Coha, cobot, capot, capiot, coyot, sigmít. * Con los dientes. = Ong̃ot, tang̃ag, sigmít. * Con las puntas de los dedos. = Puídot, bigquing, camlot, gonit. * Detener. = Haoid, tadal. * Prender. = Dacop, gonit. * De los piés. = Tocló, bating. * De los brazos. = Socob, gacos, tadal.

Asirse sarmientos, enredaderas, &c., á alguna parte. = Sangbod, bolóbod, cabod. * Muchos de alguna cosa. = Tambáyao, tambáyong.

Asistencia. = Pagcatábang, pagcaalíma, pagcaatóbang.

Asistente. = Ang nagaatóbag, ang nagatábang, ang nagaalíma.

Asistir. = Tabang, alíma, atóbang.

Asma. = Hobac, cotás, bodlay, cogtás.

Asmático. = Hobácon, cogtasán.

Asociacion. = Pagcaobán, pagcadápig.

Asociar, asociarse. = Obán, dapíg, higála, ábian.

Asolanar. = Pagdáot sa hang̃in so mg̃a tanóm ug sa mg̃a cahoy.

Asolar. V. Arruínarse algo, arruinar.

Asolear. = Pagpaádlao, pagbólad, pagcálcag.

Asomar, asomarse. = Tambo, dóng̃ao, tamod, tacboy, acbó, gabog, gaoa, loag, tong̃a.

Asombrar. = Palándong, pagháon, pagháoon. * Pagpahádloc, pagpalisáng, pagpacólba, hadloc, lisáng, colba, ting̃ála, cogmat, pógoat, docla.

Asomo. = Timáan, catáhap.

Asonada. = Pagcaálsa, pagcagópot.

Asonancia. = Pagcaáng̃ay, pagcaóyon.

Asonar. = Ang̃ay, oyon.

Asordar. = Pagbóng̃ol, pagpabóng̃ol.

Aspa. = Barbalán.

Aspador. = Idem.

Aspar. = Pagbádbad, pagbódbod, salic.

Aspaviento. = Pagcahádloc, pagcalisáng, pagcacólba, pagcating̃ála, pagcacógmat.

Aspecto. = Nauong, pagcaatóbang, pagcatíndog.

Aspereza. = Pagcasáplod, pagcaháit.

Asperges. = Pagsáblig sa tobig ng̃a bendita.

Áspero al paladar. = Saplod, aplod, tolás, sagópla, sagopála, salapsap. * Al tacto. = Gasang, bang̃is, cahis, sapnot, hait. * Genio. = Maísog, inggit.

Aspersion. = Pagsáblig, pagcasáblig.

Aspid. = Saoá ng̃a malála.

Aspiracion. = Pagcaguinháoa.

Aspirar. = Pagguinháoa.

Asquerosidad. = Pacahógao, hogao ng̃a macalóod, magapalóod sa guinháoa.

Asquerosísimo. = Mahógao, hogáoan oyámot.

Asqueorso. V. Asquerosidad.

Asta de animal. = Song̃ay. * De lanza, &c. = Togdánan, olóng̃an.

Ástil de azadon, hacha, azuela, &c. = Patoc, polóan.

Astilla. = Sinápsap, dináldag.

Astrillejos. = Balátic.

Astrología. = Quinaádman ng̃a nahatong̃ód sa mg̃a bitóon, sa adlao ug sa bolan.

Astrólogo. = Ang may quinaádman ng̃a nahatong̃ód sa mg̃a bitóon.

Astucia. = Pagcalaláng, limbong.

Asuncion. = Ang pagsáca cang María ng̃a santos uyamot, ng̃a Guinoo ta, sa Lang̃it.

Asunto. = Tuyo.

Asustar, asustarse. = Lisáng, hadloc, colba, cogmat.

AT

Atabal. = Tambol, himbal.

Atacador. = Ang magadásoc, ang idalásoc.

Atacar. = Pagtácgos sa calsones ug sa mg̃a saya. * Pagsolód sa taco ug bala sa mg̃a pusil ug mg̃a lothang ug pagdásoc.

Atadero. = Bisan onsa ng̃a igatácgos, icabáat, gang̃ot.

Atadijo. = Bináat ng̃a diótay sa díli maáyo ng̃a pagcabáat.

Atado. = Ang táuo bodong, ng̃a oaláy silbi sa bisan onsa, bantal.

Atajar. = Pagláctor, abong, bacay, hab-on.

Atalaya. = Ilíhan, lantáoan, bantayán.

Atalayador. = Bantay, ang nagabántay.

Atalayar. = Pagbántay, pagsólong ug maáyo, paghíling, pagtimáan.

Ataque. = Pagdámag, pagpang̃óbat, pagáoay.

Atar. = Baat, tacgos, hogot, higot, hocot, gopot, lang̃áquit, gaid, gacod, gacot, goos, posod, cotay, bogcos, botoc, baclid, bíng̃-oit, goom, gang̃ót, habay, gabay, taquin, tagíc, habac, tacboy.

Ataracea. = Pagcasinámbag sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a cahoy, sa mg̃a salog, sa mang̃a lamesa, &c.

Atarantado. = Ang guipáac sa mananáp ng̃a guing̃álan tarántula. * Ang malíhog caáyo, ang díli mapoyo, ang díli mahamótang: ang nahadloc, nalisáng, nacógmat, ang colidó, miné, culang culang.

Atarazar. = Pagpáac.

Atarear. = Pagtilíya, pagtilia, pagtódlo sa pagaboháton sa tágsa tagsa, pagbóhat sa canónay, sa oalay hónong ug lang̃an.

Atarugar. = Pagpasóc.

Atasajar. = Pagtapá, pagtasáhos.

Atascadero. = Lugar ng̃a guigoótan, masígpit, guisamócan. * Lonáng̃an calonáng̃an, caianáng̃an.

Atascar. = Pagsolót, pagsámoc, pagólang, paglónáng, talibhó, talíbhog, goot.

Ataud. = Long̃on.

Ataviar. = Pagdáyan dayán, paghías.

Atavio. = Pagcaáng̃ay sa pagbísti sa táuo, pagcabídbid.

Atediar. = Pagsámoc, pagsocó, pagaling̃ása.

Ateista. = Ang díli motóo ng̃a may Dios.

Atemperar. = Pagáng̃ay, pagóyon.

Atenacear. = Pagsípit, pagcómpit, pagquímpit.