Part 2
Alcaide. = Magbalántay sa mg̃a preso.
Alcalde. = Capitan, gobernadorcillo, ponóan, hocom.
Alcancía. = Sogong ng̃a solódlan sa salapí.
Alcanzar. = Dang̃at, abot, cabot, capot, coha, capiot. * Á otro que va delante. = Abot, apas. * Del suelo. = Polot, sacoat.
Alcázar. = Cota, bantayán, lantáoan.
Alcoba. = Solód, sonogán.
Alcoran. = Solat ng̃a camatoódan ug guitóohan sa mg̃a moro.
Alcuza. V. Aceitera.
Aldaba. = Sab-it, cao-it.
Aldabada. = Pagtóctoc sa sab-it.
Aldabazo. = Idem.
Aldabear. = Idem.
Aldabon. = Sab-it ng̃a dagcó.
Aldea. = Longsod ng̃a diótay.
Alear. = Yapa yapa, capay capay.
Alebrestarse. = Haógnoc, hadloc, lisang.
Aleccionar. = Toon, asoy, sayod.
Alegar. = Sayor, asoy.
Alegoría. = Linícong polong, polong ng̃a halálom, balac, gaday.
Alegrarse. = Lipay, himáya, himóot, saya, sayág, naya naya, sáng̃ia.
Alegría. = Calípay, himáya, maáyong boot, hináng̃op, himóot, &c., como el anterior.
Alegron. = Idem, ahat ng̃a pagcalípay.
Alejamiento. = Paghalayó, pagcahalagyó.
Alejar. = Halayó, hilit, bolag, halin.
Alentado. = Casing casíng̃an, maísog.
Alentar, respirar. = Pagguinháoa.
Alentar incitando á otro para hacer ó decir algo. = Sogyot, agda, sambag hopo.
Alero, ala de tejado. = Balisbísan.
Alertar. = Pagbántay, polóng ng̃a igatóbag tobag, pagbálos sa mg̃a bantay. * Poner atencion. = Dong̃og, talínghog, pagpamáti, bati.
Aleta, de pescado. = Cápay cápay.
Aletear. V. Alear.
Aletero. = Paglíhog ng̃a malágmit sa mg̃a paco.
Aleve. = Daútan, bodhion.
Alevosamente. = Sa pagcabódhi.
Alfanje. = Campílang.
Alfarería. = Pagabohátan sa mg̃a colon.
Alfarero. = Magbobóhat sa colon.
Alfiler. = Dagom ng̃a may olo.
Alfilerazo. = Pagtólpoc, pagtósloc sa alfiler.
Alfombra. = Baníg ng̃a panápton.
Algalia. = Tinggalóng.
Algarabía. = Banha, sabá, hagóngbong.
Algazara. = Idem.
Algo. = Onsa onsa, manggad pa dihá, bisan onsa.
Algodon. = Gapas. * Hilado. = Tingcal, bonang. * Hilado negro. = Tinágom. * Carmenado, en copos. = Boyo, binóyo.
Alguacil. = Bantay sa bilanggóan, aguacil.
Algun, alguno. = Bisan quinsa, bisan onsa, manggad pa.
Alguna vez. = Talágsa da, osáhay.
Algun dia. = Sa oláhing adlao, manggad pang adlao.
Alhaja. = Hyas, bahándi, casangcápan.
Alhajar. = Pagdáyan dáyan, pagtáod sa mg̃a hyas ug mg̃a casangcápan.
Alhamar. = Habol ng̃a poláhon.
Alhamel. = Mananáp ng̃a pagabalsáhan.
Aliado. = Sandogó, obán, dapig.
Alicates. = Sipit, compít.
Aliciente. = Pahagálam, icahagálam.
Aliento. = Pagguinháoa, guinháoa, guininháoa.
Aligar. = Baat, gapos, tacgos, hocot, hicot, hogot.
Aligerar. = Paggáan, haoas.
Alijar. = Idem.
Alimentar. = Caon, pagpacáon, toto. * Á algun enfermo. = Pagtílog.
Alimento. = Calán-on, itílog, itilil-og.
Alindar. = Pagtimáan sa hingtúngdan ng̃a yota, olot.
Alinear. = Paglátid, pagtaláy, pagláctod.
Aliñar. = Pagdáyan dayan, hosay, sohay, hipos.
Alisar. = Hinlo, hanglas.
Alistar. = Pagsólat sa padron.
Aliviar. V. Aligerar.
Aliviarse el enfermo. = Maáyo ayo, arang adang na, pagguinháoa, pagpahamódlay.
Aljaba. = Pagasódlan sa paná.
Aljibe. = Pagatigóman, pagasódlan sa tubig.
Aljofaina. = Panghonáoan.
Aljófar. = Mótia.
Alma. = Calág.
Almacen. = Pagatíngban, pagatigóman, pagasódlan sa mg̃a mánggad, ug mg̃a calán-on.
Almacenar. = Pagtípig, pating̃ób, pagtígom, sa mg̃a mánggad, ug mg̃a calán-on.
Almáciga. = Tagoc sa cahoy.
Almacigar. = Pagpalína.
Almadana, mazo. = Paló, bacbac.
Almagre. = Polog.
Almanaque. = Ilisípan, tuígan.
Almeja. = Litob, dolásay, caláycay, cagóco bogátan, tagnípis, tóoay.
Almena. = Ilíhan, lantáoan.
Almendra. = Talísay, pili.
Almendral. = Yotang guinatódcan sa mg̃a cáhoy ng̃a talísay.
Almendro. = Talísay ng̃a cáhoy pili.
Almibar. = Tami, asúcar, calámay ng̃a tinónao, sabáo ng̃a matám-is.
Almidon. = Almidol, tilog.
Almidonar. = Pagalmiról, pagtílog.
Almilla. = Sinínang haíctin.
Almirez. = Docdócan, so-sóan.
Almizcle. = Catsóli.
Almohada. = Olónlan, onlánan, onlan, olnan, olagnan.
Almoneda. = Pagbalígya sa mg̃a nanagpaláin láin ng̃a mg̃a mánggad.
Almorranas. = Booa, boa, botbot.
Almorzar. = Pagpamáhao.
Almuerza. = Halop.
Almuerzo. = Pamahao.
Alocado. = Bo-ang bo-ang, magáan ug bóot.
Alocucion. = Pagoáli, pagsáyod, pagásoy, pagsámbag, pagtódlo, pagtóon.
Alojamiento. = Halapítan, honóng̃an, pinoyánan.
Alojar, alojarse. = Paghápit, paghónong, pagsáca, pagpoyó.
Alquilador. = Magpaábang, magaábang.
Alquilar. = Abang.
Alquiler. = Iábang, icaábang, ialábang.
Alquitara. = Alácan.
Alquitran. = Bolit, salong ng̃a sináctan sa lana, lipa.
Alrededor. = Sa libót, sa libod.
Altamente. = Sa hingpit, sa toman, sa guilabíhan, sa hatáas caáyo, sa pagcaósoag oyámot.
Altanería. = Pagpalábilabi.
Altanero. = Palabilabíhon.
Altar. = Altal.
Alteracion. = Pagcaláin, pagcabálhin, pagcadaot.
Alterar. = Pagláin, pagbálhin, pagdáot.
Altercador. = Sopíhan, masinopíhon, manalíson matanibágon, masinocuáhi.
Altercar. = Lális, soqui, tobag tobag soay paglantugui, pagsocuahi.
Alternar. = Ilis ilis, sobli, poli.
Alteroso. V. Altivo.
Alteza. = Dagcong táuo, ng̃alan ng̃a nahatong̃ód sa mg̃a anac sa mg̃a hari.
Altísimo. = Hatáas oyamot, guilabíhan pagcatáas.
Altivez. = Pagpalábilabi, pagcasíngca.
Altivo. = Palabilabíhon.
Alto, grande. = Hatáas, hatágas, taas. * Hacer. = Honong, poyó. * De casa. = Salácan itáas.
Altura. = Cahitáson, catáason, cahitásan, guitáson, pagcataas.
Alúbia. = Prijoles, balátong.
Alucinar, alucinarse. = Toyo, boloc, sacót, sayóp, pagbinó-ang, balíng̃ag.
Aludir. = Labot, paghing̃álan, hisgot.
Alumbrar. = Ioag, soló, balábad, dan-ay, sanag, siga.
Alumbre. = Taoas.
Alunado. = Alabóton sa cabóang, boang boang, colidó, colang colang, miní.
Alusion. = Pagcahisgot, paghing̃ánlan.
Alustrar. = Paglígis, pagsínao, pagpasínao.
Alzaprima. = Bang̃il, ligoat.
Alzar, tomar, coger del suelo. = Polot sacoat, bosoat. * Manteles, ropa tendida, &c. = Tocas, boclas, lolho, bolcas, quimon. * Brazo. = Bayao, baquiao. * De obra, &c. = Honong, ondang, adang. * Ojos ó cabeza. = Hang̃ad, yang̃od, tocháyao, tochao, toyhácao, toyhad, yahat.
ALL
Allá. = Dito, did-on, didto, ng̃adto, dihá.
Allanar. = Tambac, patag, datag, tapan, tambon.
Allegado. = Caobánan, sandogó, caíla, ábian, higála.
Allegar, juntarse. = Tigom, ting̃ób, dagóso, ipon, tapon, dool, idog, hapit, dapit. * Arrimarse. = Dool dapit tong̃ód.
Allende. = Sa dapit didto, dapit ng̃adto, sa tapón, sa taboc.
Allí. V. Allá.
AM
Ama. = Ang babáye ng̃a magahópot sa baláy, agálon, tagya. * De leche. = Ioa, mapasóso sa báta, magbaláton sa bátang diótay.
Amabilísimo. = Hiligogmáon óyamot.
Amable. = Hiligogmáon, tácus ng̃a higogmáon, palalanggáon.
Amablemente. = Sa malómong polong, sa mahómoc ng̃a gaoi.
Amadísimo. = Hinigógma oyámot.
Amador. = Ang mahagúgma, magapalángga, magbóot.
Amadrigarse. = Pagpuyó sa hilít, halayó sa mang̃a tauo, pagsolód sa pinoy-ánan. * Pagtágo, paghóbong.
Amaestrar. = Tóon, todlo, asoy, sayod.
Amagar. = Holót, homot.
Amago. = Pagholót, pagcaholót, pagcahómot.
Amainar velas. = Hipos, lolos. * Viento. = Hinay, paglínao. * Ceder en algun empeño ó deseo. = Ondang, adang, bya.
Amalgamar. = Tigom, ipon, ting̃ób, sacót.
Amamantar. = Pagpasóso, pagtóto, pagmatóto.
Amancebamiento. = Pagpoyó, pagcaípon sa duhá ca tauo ng̃a díli miño, babáye ug laláqui, pagcahónay, pagcacamaáyo.
Amancebarse. = Paghónay, pagpacamaáyo.
Amanecer. = Pagbóntag, pagaláman dáman, pagdáman dáman, paglámdag, pagcacaadláuon.
Amansar. = Pagpaánad, pagtanód.
Amantar. = Paháclap, pagtábon sa habol, paghábol.
Amante. V. Amador.
Amantísimo. = Ang mahagúgma, magapalángga, magabóot uyámot.
Amanuense. = Manonólat, magsosólat, somosólat.
Amañar, componer alguna cosa. = Pagáyo, pagpatigáyon, paghípos, payáng̃ay, paghúsay, pagsúhay.
Amaño. = Pagpatigáyon sa pagbóhat sa bisan onsa. * Capandáyan ng̃a icabóhat sa onsa onsa.
Amapola. = Bolac ng̃a mapóla, antoláng̃a.
Amar. = Gogma, palángga, boot.
Amargamente. = Sa mapáit caáyo.
Amargar. = Pait.
Amargo. = Mapáit.
Amargor. = Capáit, capaítan. * Angustia, pena, trabajos, congojas, desgracias. = Calisdánan, calisód, cagóol, cagolánan, casáquit, casaquítan, cayógot, cayogtánan.
Amargoso, especie de pepinos amargos y muy estomacales, balsamina. = Palía.
Amarillento. = Dalag dalag, molomalálag.
Amarillez. = Cadálag, calálag.
Amarillo. = Dalag lalag.
Amarra y amarrar. = Hícot, hocot, hogot, baat, tacgos, gaid, higot, gacod, gacot.
Amarradero. = Gaílan, pagahóctan, pagahógtan, pagahíctan, pagagacótan.
Amartillar. = Pagándam sa posil sa pagbúhi, sa paglóthang.
Amasar. = Comos, lamas, tapay, comót.
Ambar. = Tandáyag, samála.
Ambicion. = Pagcahícao, pagcadagínot, pagcatípig sa salapí, pagcacáguis, pagcasináco.
Ambicioso. = Hicáoan, daginótan, maibógon, sinacúan, caguísan.
Ambidextro. = Ang magabóhat ug masáyon sa dorohá ca camót.
Ambiente. = Holoyóhoy.
Ambiguamente. = Pagcabóloc, pagcaliníco lico, sa pagcadúha duha.
Ambigüedad. = Duha duha, cabóloc.
Ámbito. = Caólang sa talioála sa Lang̃it ug sa yota. * Luang.
Ambos á dos. = Silang dohá, quita ng̃a dohá, canméng dohá.
Ambulante. = Ang magalacát, maglalacáo.
Amedrentador. = Macahádloc, mahahádloc, macalísang.
Amedrentar. = Pagpahádloc, pagpalisáng.
Amen. = Amen, agád pa onta, onta.
Amenazado. = Hinolótan, hinomótan, hinolgáan.
Amenazador. = Macahólot, maghohómot, maholgáon.
Amenazar. = Holot, holga, homot.
Amenidad. = Caang̃áyan, pagcalángbo sa mg̃a tánom ug mg̃a cacahóyan, pagcalónhao. * Pagdáyan dáyan sa mg̃a sogílon, pagsólti ng̃a ang̃áyan ug magacaláin láin.
Ameno. = Lugar ng̃a guinatobóan sa daghánan ng̃a mg̃a tánom ug mg̃a cáhoy ng̃a malángbo, malónhao ug matahóm.
Á mí. = Canáco.
Amigo. = Abian, higála, amóma. * Amiga, mancebo, manceba. = Honay, camaáyo.
Amiguísimo. = Abian higála ng̃a dagcó.
Amilanar. = Pagoalá sa hona hona sa táuo ng̃a mahádloc, pagcalisáng ng̃a dagcóay.
Amistad. = Caíla, pagcaábian, pagcahigála, maáyong bóot, maáyong pagáng̃ay, pag yon.
Amíto. = Paño ng̃a itábon con isáblay sa abága sa Padre ng̃a magamisa, sa ilálom sa alba.
Amnistía. = Pagpasáylo sa mg̃a sayóp ng̃a dáan, ng̃a itógot sa mg̃a hádi.
Amo. = Pang̃ólo sa baláy, agálon tagía.
Amodorrarse. = Alipólong, pagbáti sa cabóg-at sa olo.
Amohinarse. = Aquig, pong̃ot, ming̃ao, sucó, sobó, ligdong.
Amojamado. = Maníoang, mamála, tináp-an.
Amojonar. = Pagtimáan sa mg̃a caotlánan sa caogalíng̃on ug hingtóngdan ng̃a yota, pagólot.
Amoladera. = Baídan, balítan, sam-ilan.
Amolador. = Ang magabáid, ang magasám-id.
Amolar. = Baid, balit, sam-id.
Amoldar. = Paghórma.
Amonestar, aconsejar. = Tambag sambag, oali. * Para casar. = Taoag.
Amontarse. = Paglóog, pagláguen sa buquid, pagihálas.
Amontonar. = Tapoc, pondoc, daólong, ogdo, hapnig.
Amor. = Gogma, maáyong boot.
Amoratado. = Bonol, molomaítom, malágom.
Amorosísimo. = Hiligogmáon uyámot.
Amoroso. = Mahigogmáon, hiligugmáon.
Amorrar. = Docó, dong̃ao.
Amortajar. = Sapot.
Amortecer. = Pógdao, pagoalá sa boot ug sa mg̃a balatían, gotas, ogtas.
Amortiguar. V. Amortecer.
Amortiguarse pasiones. = Paghínay, paglímot, pagóndang.
Amoscar, ahuyentar moscas. = Tapdas, yabyab, pagpáypay, pagpáspas, pagbógao.
Amotinar. = Alsa, gobot, paglápas sa pagtáhor ug pagsógot, pagsúqui, pagsocuáhi.
Amover. = Pagcóha sa gahóm con sa oficio ng̃a hinátag ng̃a dáan.
Amparar. = Tabang, laban, laba, hopót.
Amparo. = Pagtábang, paglában, dalángpan.
Ampliar. = Pagtáas sa soguílon, pagdógang, pagsómpay.
Ampo de la nieve. = Capóti.
Ampolla. = Labtog, lotob, bítlig.
Amputacion. = Pagcapótol.
Amputar. = Pagpótol.
Amueblar. = Pagdáyan dayan sa mg̃a pinoy-ánan, pagbótang, paghósay sa mg̃a casangcápan.
Amujerado. = Babayénon, binabáye.
Amuleto. = Tambal ng̃a bacácon ug linihí ng̃a itagána sa mg̃a saquét.
Amura. = Pisi ng̃a binútang sa mg̃a tomóy sa mg̃a layág ng̃a timbang sa escota.
AN
Anacoreta. = Ang nagapoyó sa caming̃áoan, penitenciáhon.
Anade. = Gaquít, itic.
Anadear. = Paglacát ing̃on sa paglacáo sa gaquít.
Analogía. = Pagcaíng̃on, pagcaáng̃ay, cailíngnan, pagcasáma.
Análogo. = Idem.
Anaranjado. = Ang may color ing̃on sa color sa ocban.
Anatema. = Pagbólag sa táuong cristianos sa pagcaambítan sa obán ng̃a isicacristianos, ug sa mg̃a santos. * Paghimadáot.
Anatomía. = Pagbólag bólag sa mg̃a báhin sa laoas.
Anciano. = Tigúlang, cadáan ng̃a táuo.
Ancla. = Sinípit. * De la esperanza. = Sinípit ng̃a dacóan.
Anclaje. = Bayad sa pinondóhan.
Anclar. = Pagpóndo, paghólog sa sinípit.
Anclote. = Sinípit ng̃a diótay.
Ancho. = Bolang, halagpád, yapad yapad, halóag.
Anchura. = Calápdon, guilápdon, calapád. * De ropa. = Sangcad, son-ot, son-od.
Andadero. = Dalan ng̃a masáyon pagaláctan.
Andado. = Dalan ng̃a guiaguían sa nacadághan ug sa daghánan ng̃a mg̃a táuo.
Andador. = Hilacáo, tiglacát, maglalacáo. * Bisan onsa ng̃a igatóon sa paglacát sa mg̃a bátang diótay.
Andamio. = Dalámba, pala pála.
Andana. = Cataláyan.
Andanada. = Ang pagbóhi ng̃a dong̃an sa mang̃a lóthang ng̃atanán sa luyo sa sacayán, sa usá ca quílid.
Andante. V. Andador.
Andar. = Lacát, lacáo, panao, lacang. * Con otros. = Cuyog, obán, buylog. * Delante. = Ona. * Alrededor. = Toyoc, libod, libot. * Vagabundeando. = Libod libod, sodoy, laag láag. * Estraviado. = Saláag. * Los niños gateando, cangrejos y otros animales. = Coyámag, camang. * Hormigas y reptiles. = Coyámang. * Cojeando. = Quíang quiang, piáng. * Arrastando los pies. = Sagóyod. * Cuando hace mucho sol. = Song̃ásong. * Yendo y viniendo. = Sombálic, balic balic, sibog sibog. * Por maroma, palo, caña, &c. = Latay látay. * Los perros alrededor para hacer cariños á sus amos ó para coger la presa. = Ibid ibid. * De aquí para allí, de una á otra parte. = Lahay láhay, boyan bóyan. * En puntillas. = Tihin. * En un pié. = Quingquing, taquíngquing. * Hácia atrás. = Isol, sibog. * Entre yerba ó malezas. = Docao. * En convoy. = Abay. * Despacio. = Anánay, ticsio, agínid. * Las culebras y demás reptíles. = Hioal hioal, goyod, dahic. * De noche. = Sodsod. * Con las nalgas. = Agínod, ilíod.
Andariego. V. Andador. * Ang díli mahamótang, ang díli mopoyó.
Andarin. V. Andador.
Andas. = Bolotáng̃an sa pagyáyong sa mang̃a santos con sa táuo ba, buhi con patáy.
Andrajo. = Noog, tinábas sa panápton ng̃a guibísti sa táuo.
Andrajoso. = Ang nagabísti sa guising panápton, sa bisti ng̃a guisi, sa mang̃a noog.
Anécdota. = Suguílon, balíta ng̃a oalá pa hingbalóan, ng̃a oalá pa mabántog.
Anegadizo lugar. = Danáoan, lonópan, sinapóhan, pagasapólan, tobígan caáyo.
Anegar avenida. = Sopo, sapol. * Diluvio. = Lonóp.
Aneurisma. = Pagcahóbag guícan sa pagcabógto sa caogátan.
Anfibio. = Mananáp ng̃a mobóhi sa yota ug sa tobig.
Anfion, ópio. = Bolígod, bodígot, bolíng̃ot.
Ángel. = Ángeles. * Malo. = Yaoa.
Angélica. = Tanóm.
Angelical. = Ang nahatong̃ód con may panigíngnan sa Ángeles.
Angelico. = Ang bátang diótay.
Angostísimo. = Hagóot caáyo, masígpit, haíctin uyámot.
Angosto. = Haíctin, hagóot, masígpit, quipot, quipiong.
Anguila. = Catsíli, bais.
Angustia. = Sobó, aoa, yogot, hayhay, hopao.
Angustioso. = Masolób-on, guicayógtan, nasobó, guicagólan, guimíng̃ao, guilísdan.
Anhelar. = Ibog, pagpanghináot, pagsingcámot.
Anidar. = Pagsálag.
Anillo. = Singsing, bangquíao. * De bejuco. = Bacólong.
Ánima. = Calág sa purgatorio. * Ang bohó sa mang̃a lóthang.
Animacion. = Ang pagpasolód sa Dios sa mang̃a calág sa ílang mang̃a láoas. * Pagcadalí sa pagbóhat ug sa pagpamólong.
Animal. = Mananáp.
Animalazo. = Mananáp ng̃a dagcó. * Ang tauo ng̃a oaláy quinaádman bisan diriót.
Animar. V. Animacion. * Para hacer ó decir algo. = Agda.
Animarse. = Bisog bisog, paglógos logos.
Ánimo. = Calág, huna huna. * Isod, oaláy cahádloc ug catálao, caísog.
Animosidad. = Pagcaoaláy catáhap, cahádloc ug catálao. * Caísog, caísod.
Animoso. = Idem.
Aniñarse. = Pagíng̃on sa mang̃a báta, pagáng̃o ang̃o.
Aniquilarse. = Oalá, gobá.
Anís. = Lamódyo.
Anisado. = Vino ng̃a sináctan sa anís.
Anisar. = Yotang guitámnan sa lamódyo.
Ano. = Lobót, ang aguían sa tá-i.
Anoche. = Gabíy, gáb-i.
Anochecer. = Cagabihíon, cahapónon, hadóol sa pagcabíy.
Anona. = Pagcadághan sa mang̃a calán-on.
Anonadarse. V. Aniquilarse. * Pagpaóbos, boloc, lisang, hadloc.
Á nosotros, excluyendo á algunos de aquellos con quienes se habla. = Canámo. * Incluyendo á todos. = Canáto.
Ánsia, deseo. = Ibog, pagpanghináot. * Congoja, fatiga, afliccion. = Casáquit, camíng̃ao, cayógot, calisód, cagóol. * Basca. = Calóod sa guinháoa.
Ansiedad. = Idem.
Ansioso. = Ang maíbog, maibógon.
Antagonista. = Ang magabátoc, ang molális, ang magaílog sa pagailógan sa lain.
Antaño. = Sa usa ca túig ng̃a miági, sa canhi.
Anteanoche. = Sa usáng gabíy, sa usá ca gabíy.
Anteantaño. = Caron icatoló ca túig, toló ca túig ng̃a dáan.
Anteanteanoche. = Carón icatoló ca gabíy, toló ca gabíy ng̃a dáan.
Anteayer. = Sa usáng adlao, sa usá ca adlao.
Antecama. = Panápton ng̃a ibítay sa atubáng̃an sa catre, sa pagtábon ug pagsalípod sa anáa sa ilálom.
Antecámara. = Ang solód ona sa lasalas.
Antecedente. = Nagaóna, nanghióna.
Antecedentemente. = Ona pa, daan pa.
Antecesor. = Ang guiilísan, guinsóndan.
Antecoger. = Pagpaóna, padala sa ona, sa onáhan.
Antecristo. = Tauo ng̃a daótan oyámot ug yaoa yaoáan, ng̃a magadáot sa dagcong pagdomót sa santa Iglesia ug sa mg̃a cristianos.
Antediluviano. = Ng̃atanán ng̃a mióna sa paglonóp sa Dios sa calibútan.
Anteiglesia. = Saoang sa Singbahán.
Antelacion. = Daan, ona.
Anteojo. = Salamín ng̃a itáod sa atubáng̃an sa mg̃a matá, sa maáyong pagtán-ao.
Antepagar. = Pagbáyad ng̃a ona, inónang bayad.
Antepasado tiempo. = Túig ng̃a daan, túig ng̃a miági. * Ascendiente. = Guinicánan, guilioátan, guisóndan ng̃a mg̃a tigúlang.
Antepecho. = Hambóyan.
Antepenúltimo. = Guisóndan sa catapúsan.
Anterior. V. Antelacion.
Anteriormente. = Idem; sa canhing tiempo, niádto.
Antes. = Caníha, dáan, canhi, caganíha. * El primero. = Ang nahaóna. * Bien. = Hinóo, hinóa, hinonóa. * Que. = Sa oalá pa, ang oalá pa.
Antesala. V. Antecámara.
Antetemplo. V. Anteiglesia.
Antevíspera. = Guisóndan sa víspera. V. Anteayer.
Anticiparse. = Sayó, ona.
Anticipadamente. = Daan pa, ona pa.
Antídoto. = Tambal sa hiló.
Antigualla. = Botang ng̃a cadáan caáyo ng̃a dili na magámit. * Batásan ng̃a cadáan.
Antigüedad. = Pagcadáan, pagcacánhi, canhing tiempo.
Antiguo. = Daan, cadáan, tigúlang, dugay na.
Antipapa. = Ang moágao sa pagcapápa.
Antiparras. V. Anteojo.
Antípoda. = Ang nagapoyó sa loyó sa calibótan ug nagaatúbang ang íang tiil sa tiil ta.
Antojadizo. = Mailíbgon, maibógon, maíbog.
Antojarse. = Ibog.
Antojo. = Caíbog.
Antorcha. = Soló.
Antropófago. = Ang mocáon sa isigcatáuo.
Antruejo. = Ang toló ca adlao ng̃a guisóndan sa badlis, sa miércoles sa abó.
Anualmente. = Sa túig túig ng̃atanán, sa matagtúig, sa tápan ng̃a túig.
Anublar. = Dag-om, gabon, ng̃itng̃it, dampag, landong.
Anudar. = Balígtos, dogtong, tog-ot, sipong, balíghot, sumpay.
Anuente. = Ang moángdo, motángdo, mobóot.
Anular. = Pagsógod sa pagcaoaláy bali sa may bali ng̃a dáan.
Anunciacion. = Pagpahibaló, pagbalíta. * Pagcónsad sa Ángeles ng̃a si S. Gabriel cang María Santísima.
Anunciar. = Habaló, balíta, sayod.
Anuncio. V. Anunciacion.
Ánuo. V. Anualmente.
Anverso. = Ang licód sa nauong.
Anzuelo. = Taga, bíng-uit, quioal, Lambo, biloig, bilicógcog, bonit, cao-it.
AÑ
Añadidura. = Sinompáyan, dinogtóng̃an.
Añadir. = Sompay, dogtong, atip, dogang, songca, libádib, damit, dolpa, soib, sogay, togbong, sagnib.
Añagaza. = Cati.
Añal. V. Anualmente.
Añalejo. = Tuígan, isípan, ilisípan.
Añascar. = Pagtígom tígom, maghínay hínay, sa inánam ánam.
Añejarse algo. = Lihing, laon, daan.
Añejo. = Idem.
Añicos. = Tinábas.
Añil. = Tagom.
Año. = Túig. * Pasado. = Ang usáng túig, túig ng̃a miági, túig ng̃a guisóndan niíni. * Que viene. = Túig ng̃a omalábot, túig ng̃a mosonód niíni.
Añudar. V. Anudar.
AP
Apacentar. = Pagpacáon sa mg̃a mananáp, pagdáng̃ot, pagcúmpay.
Apacible. = Manáya náya, táuo sa maáyong boot.
Apaciguar. = Pagdáit, paghúsay sa mg̃a cabobót-on ng̃a nanagsigbínquil bínquil.
Apadrinar. = Pagsonód sa mg̃a caláslon: pagcódcod, pagcógos sa mg̃a boñágan con firmáhan. * Laban, tabang.
Apagador. = Ipalálong.
Apagar, apagarse. = Palong, sobo, salíbo.
Apalabrar. = Pagsáad sa pagbóhat sa bisan onsa, pagpólong, pagsábot.
Apalancar. = Liguat, bang̃íl.
Apalear. = Bonal, paglatós, paglámbos.
Apandillar. = Pagtígom sa mg̃a tauo, pagmándo.
Apantanar. = Pagpóno sa tobig, pagdánao sa yota.
Apañar. = Coha, cobot, capot, capiot.
Apañuscar. = Domit, lom-it, lomi.
Aparador. = Paradol, sang̃atán, alsáhan.
Aparar. = Salod.
Aparato. = Catilíngban sa mg̃a quinahánglan sa pagbúhat sa bisan onsa.
Aparear. = Topad, topóng, timbang, tobag.
Aparecer, aparecerse. = Tongha, tohao, quita.
Aparejar, preparar. = Andam, tagána.
Aparejo, preparacion. = Pagcaándam, pagcatagána. * Cordel para pescar. = Talónton.
Aparentar lo que no hay. = Pagsalincápao, pagmáo máo.
Apartadijo. = Tapoc ng̃a diótay ng̃a quinóha ug guibólag sa tapoc ng̃a dagcó.
Apartadizo en las casas. = Sibay.
Apartado. = Ang nabólag sa ubán, binócot, ang nagapoyó halayó sa obán ng̃a mg̃a táuo. * V. Apartadijo. * Ang nagapahílit.
Apartar. = Bolag, pinig, haoa, idog, haon.
Aparte. = Sa luyó, pinig, sa daplin, sa sogot.
Apasionarse. = Padáog sa onsa ónsang húna húna. * Saquít, yogot, lisód, hing̃alóoy.
Apearse. = Pagcanáog sa cabayo, sa calabao con sa coche, losad.
Apechugar. = Tolod, doso, sangga.
Apedrear. = Bonó, bató.
Apego. = Caíbog, pagbóot, pagpalángga, paghigógma.
Apelar. = Pagpahócom, pagháng̃yo, pagsáca, pagámpo, pagdáng̃op sa dágcong ponóan, arón pogóad-on nía ang nahaónang sentencia con paghócom.
Apelmazar. = Dasoc.
Apellido. = Icadúhang ng̃álan, bansag, banságon.
Apenas. = Hapit, didiót da.
Apéndice. = Dinógang, sinómpay.
Apeo. = Otlánan, caotlánan sa dálan.
Apercibir. = Andam, tagána, pagpahabaló, pagsáyod, pagásoy.
Apero. = Catilíngban, cadaghánan sa mg̃a capandáyan sa pagbóhat sa yota.
Apersonarse. = Pagatóbang, pagtóngha, pagpaquíta.
Apesadumbrarse. = Sobó, saquít, lisód, ming̃ao.
Apestar. = Bahó, anghit.
Apetecer. = Ibog, gogma.
Apetitoso. = Malalím.
Apiadar. = Poáng̃od, calóoy hinóclog.
Apilar. = Tapoc. * V. Amontonar.
Apiñado. = Ang may dagoay sa piña, ang maíng̃on sa piña.
Apiñar. = Dool, sigpit.
Apisonar. = Dasoc.
Aplacar. = Paghínay hínay, pagálam álam, pagoáli, pagsámbag, togpay.
Aplacarse dolor ó enfermedad. = Lonay, hompay, hinay hínay, arang árang.
Aplanar. V. Allanar.
Aplanchado. = Inotáo.
Aplanchar. = Otáo.
Aplastar, aplastarse. = Lompag, tompag, pigsang, pigsa, gobá, holog, pocan, pugday.
Aplauso. = Pagdáyeg, pagcadáyeg.
Aplayar, salir el rio de madre. = Bahá, bon-og.
Aplazar. = Pagbálod pagpatígom, taoag, sabot, pagtagád.
Aplicar, arrimar una cosa á otra. = Tong̃ód. * Un tabaco para encender otro. = Dongca, sobong. * Fuego. = Sognib, silab, daob, dabdab.
Aplicarse, aprender. = Cogi, singcámot.
Aplomar, oprimir con el mucho peso. = Daog. * Nivelar. = Tonton.
Aplomarse, derribarse algo. V. Aplastar, aplastarse. * Laglag.
Apocar, disminuir. = Coha, copos, hinóbig.
Apodar. = Pagdángga.
Apodo. = Dangga.
Apolillar. = Cotcot, anay.
Apomazar. = Hinlo, quias.
Aporrear. = Bonal, paló, docdoc, bonol.
Aportar. = Pagpóndo, donggo, abot, laoig.
Aportillar. = Locab, longcab.
Aposentar. = Pagpasáca, pagdáoat sa baláy, pagtógot ug halapítan.
Aposento. = Solód, sonogán, calanghólo, bocot.
Apostar. = Paspósta, tahan, topo.
Apostasía. = Pagbía sa Pagtóo, sa pagcacristianos.
Apostema. = Hobág, nangnang.
Apóstol. = Tinón-an ni Jesucristo.
Apostolado. = Pagtúman sa pagcatinón-an ni Jesucristo, catilíngban sa mang̃a tinón-an ni Jesucristo.
Apostólico. = Ang mahatong̃ód sa mang̃a Apóstoles.
Apoyar, favorecer, patrocinar. = Tabang, laban, sacal. * La barba en el pecho, ó la cabeza sobre el codo. = Docó, sampilíng.
Apoyo. = Tinindógan, honóng̃an, lingcodánan, odadáyan, sandígan.
Apreciable. = Hiligogmáon, tacós ng̃a higogmáon.