Part 31

Gracejo. = Pagcatístis sa pagpamólong.

Gracia. = Hatag ng̃a guihátag sa Dios sa mg̃a táuo, arón panománon nila ang ilang mg̃a catongdánan, ug arón pagadang̃áton nila ang paghimáya sa Lang̃it. * Hatag ng̃a diósnon. * Pagcaáng̃ay sa baihon, sa dagoay, sa obán ng̃a mg̃a táuo. * Calóoy ng̃a guibóhat sa isigcatáuo sa oaláy pahanóngdan. * Pagcatístis sa pagpamólong. * Caang̃áyan sa pagbóhat con sa pagpamólong. * Ang ng̃álan sa tagsa tagsa ca táuo. * Pagcahigála, pagcaábian sa isigcatáuo.

Graciable. = Táuo ng̃a malóoy sa isigcatáuo ug maáyo ng̃a pagadángpan.

Graciola. = Tanóm, dagámi ng̃a mapáit ug italámbal.

Graciosamente. = Sa pagcaáng̃ay, sa pagcatístis. * Sa oaláy balus ug bayad.

Graciosidad. = Catahóm, catahóman, pagcahíngpit, pagcaníndot, pagcaáñag sa bisan onsa. * Pagcamahál. * Ang macalípay ug magapahimáya sa nagatán-ao.

Gracioso. = Táuo ng̃a matístis sa mg̃a dula sa mg̃a comedia. * Bisan onsa ng̃a maáyo, maníndot ug maáñag ng̃a macalípay ug macalípat sa magasolóng. * Ang masáyon malóoy sa isigcatáuo. * Calóoy, bisan onsa ng̃a pagaboháton sa puro calóoy. * Táuo ng̃a malipáyon sa iang solte, sa iang mg̃a soguílon.

Grada. = Ang ang. * Lugar ng̃a pagaduáoan ug pagasoguilánan sa mg̃a binócot sa mg̃a convento, sa mg̃a monja. * Tinócod ng̃a papán, tolónban ng̃a ibótang sa tiílan sa mg̃a altal. * Cadaghánan sa mg̃a ang ang ng̃a binóhat sa atobáng̃an sa mg̃a pultáhan, sa ganháan sa mg̃a baláy sa mg̃a dagcóng táuo. * Tinócod sa mg̃a cahoy ng̃a pagasangláran sa mg̃a sacayán sa pagbólit ug pagáyo caníla.

Gradado. = Ang may ang ang, ang guiáng áng̃an.

Gradar. = Pagdátag, pagpanódlay sa yota sa human na ang pagdáro, sa capandáyan ng̃a guing̃álan ug sorlay.

Gradería. = Cadaghánan sa mg̃a ang ang, ug labí pa sa mg̃a ang ang sa pagsáca sa mg̃a altal.

Gradilla. = Hagdan hagdan ng̃a diótay ng̃a madála sa luyo ug sa luyo. * Hormáhan sa pagbóhat sa mg̃a ladriyos.

Gradiolo ó Gladiolo. = Tanóm, dagámi.

Grado. = Ang ang. * Pagcatáas con pagcaóbos sa opicio con cahímtang sa tagsa ca táuo. * Ang isip sa pagcacaobánan sa mg̃a táuo ng̃a ipahanong̃ód sa mg̃a lioat ng̃a guican sa maong apóhan. * Camatoódan ug dong̃og ng̃a ihátag sa mg̃a Universidad, sa mg̃a escolahán, sa mg̃a táuo ng̃a quinaadmánon sila sa bisan onsa ng̃a quinaádman. * Ang usá sa toló ca gatús ug canóman ca bahin sa tagsa ca círculo con malíng̃in. * Ang mg̃a pagórden sa mg̃a táuo ng̃a nanalsílbi sa Singbahán ng̃a guing̃álan ug menores.

Graduacion. = Ang pagbáhin sa bisan onsa sa mang̃a grados.

Gradual. = Ang modagcó, ang motóbo sa mahínay hinay, sa anam anam.

Gradualmente. = Sa pagcahínay hinay.

Graduando. = Ang haróol pagaexamináhon sa bisan onsang quinaádman, sa Universidad.

Graduar. = Paghátag sa tagsa ca botang sa caogalíng̃on ng̃a hingtóngdan.

Gráfila. = Ang barlis ng̃a nagalibót sa daplin sa salapí, sa pisos, sa sicápat, &c.

Graja. = Ooác ng̃a baye.

Grajea. = Mg̃a matám-is ng̃a diótay ug ng̃a nagacaláin lain ug dagoay ug sa mg̃a color.

Grajo. = Ooác.

Grama. = Tanóm, dagámi ng̃a italámbal, balíli.

Gramática. = Quinaádman sa pagpamólong ug pagsólat ug maáyo, ing̃on sa ang̃ay. * Pagestudio sa pinamólong ng̃a linatín.

Gramatical. = Ang nahatong̃ód sa gramática.

Gramaticalmente. = Maíng̃on sa ang̃ay sa mg̃a tolomán-on sa gramática.

Gramático. = Ang nagaestudio ug nagatóon sa gramática.

Gramaticon. = Ang magapacaálam sa gramática, ang nagaestudio sa gramática lamang.

Gran. = Dagcó, dagcóan. * Ang nagaóna, ang molabí, ang molabáo sa bisan onsa.

Grana. = Tiempo, túig ng̃a igaonód sa mg̃a oháy sa trigo, sa humáy, &c. * Panápton ng̃a mapolá caáyo.

Granada. = Ang bong̃a sa cahoy ng̃a guing̃álan ug granado. * V. Bomba, desde malíng̃in.

Granadera. = Ang poyo poyo, ang pontél ng̃a panit ng̃a guidála sa mg̃a soldados, ng̃a pagasódlan nila sa mg̃a granada ng̃a isalibáy sa camót.

Granadero. = Soldado ng̃a guipíli tong̃ód sa iang pagcaáng̃ay sa laoas ug sa iang pagcatáas.

Granadilla. = Bolac sa tanóm ng̃a guing̃álan ug pasionaria.

Granadillo. = Cahoy sa América.

Granado. = Cahoy ng̃a magabóng̃a sa granadas. * Mahál, hamíli, bilídhon. * Piníli. * Cating̃aláhan, hibólng̃an. * Ondan, ang may onód.

Granar. = Pagonód sa mg̃a liso sa mg̃a oháy sa trigo, sa homáy, &c.

Granate. = Bató ng̃a mapolá ng̃a díli mahál caáyo.

Granazon. = Pagcaonód sa mg̃a liso sa mg̃a oháy.

Grande. = Dagcó, dagcóay, dagcóan.

Grandemente. = Sa pagcaáyo, sa pagcahíngpit, maáyo caáyo, sa toman oyámot.

Grandeza. = Pagcadagcó, cadagcóon. * Gahóm. * Pagcahalángdon, pagcahamíli, pagcabilídhon. * Catilíngban, cadaghánan sa mg̃a dagcóng táuo sa mang̃a Guinharían.

Grandilocuencia. = Pagpamólong sa mg̃a piníling polong.

Grandilocuo. = Ang mamólong sa mg̃a piníling polong.

Grandillon. = Ang guilabíhan sa pagcadagcó.

Grandiosamente. = Sa pagcadináto, sa pagcabántog caáyo.

Grandiosidad. = Pagcabántog, pagcamahál.

Grandioso. = Dagcó, bantog, mahál.

Grandor. = Cadagcóon, pagcadagcó sa bisan onsa.

Graneado. = Ang nalobó, ang nagáma sa lonlon ng̃a liso.

Granear. = Pagsáb-oag sa mg̃a liso.

Granel (á). = Homáy, trigo, maís, &c., ng̃a tinápoc ug linobó.

Granero. = Tangcal, pensa, lugar ng̃a pagatipígan ug pagahipósan sa trigo, homáy, &c. * Provincia, longsod, con yota ng̃a guidaghánan sa trigo, humáy, &c.

Granillo. = Polós, caposlánan sa bisan onsa ng̃a pagagamíton.

Granito. = Bató ng̃a maáyo sa pagbóhat sa mang̃a baláy, mg̃a cota, mg̃a Singbahán, &c. * Ang itlog sa olód ng̃a magagáma sa igagáma.

Granizada. = Pagcadághan sa olan ng̃a tibúoc sa mg̃a tolo ng̃a dagcó ug malíng̃in.

Granizar. = Pagólan sa mg̃a tolo ng̃a dagcó, tibúoc ug malíng̃in. * Pagbalíbag, pagsalibáy sa bisan onsa sa mabáscog ug sa macósog.

Granizo. = Olan ng̃a tibúoc sa mg̃a tolong dagcó ug malíng̃in.

Granja. = Baol, cabalánan ng̃a guilibótan sa cota con sa pared, ng̃a guibotáng̃an sa solód sa mg̃a baláy ng̃a pagapóyan sa mg̃a mamomóo.

Granjear. = Pagpatóbo, pagdagcó sa puhónan, pagbóhat ug maáyong cacógui sa mg̃a hayópan. * Pagcóha sa cabobót-on, sa pagcapalángga, sa pagcahigála sa isigcatáuo.

Granjeo. = Pagcatóbo, pagcadógang sa pohónan.

Granjería. = Polós, caposlánan sa mg̃a bong̃a sa mg̃a cabalánan, sa mg̃a hayópan ug sa bisan onsa.

Granjero. = Ang magbalántay sa granja.

Grano. = Liso, losoc, lugás. * Binhi sa humáy, &c. * Bisan onsa ng̃a diótay, magamáy, malíng̃in con molomalíng̃in. * Hobág ng̃a motoróc sa laoas sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp.

Granoso. = Ang guilibótan sa mg̃a liso liso, sa mg̃a hobág hobág.

Granuja. = Ang mg̃a ubas, ang mg̃a paras ng̃a linobó, ng̃a nabólag sa bolig, sa botay. * Ang liso sa solód sa mg̃a ubas ug sa obán ng̃a mg̃a bong̃a, ng̃a mao ang binhi.

Granujado. V. Granoso.

Granujiento. = Idem.

Granujo. = Hobág.

Granza. = Binlod, tictic.

Granzones. = Tahóp.

Granzoso. = Ang may daghan binlod, daghan tictic.

Grao. = Baybáyon ng̃a pondóhan, laoígan ug maáyo ng̃a pagacaoásan.

Grapa. = Pothao, tombága, salapí, &c., ng̃a holohalagpád ug manípis, ng̃a mahalánsang sa isicadáplin sa pagpalíg-on sa bisan onsa ng̃a nalíqui, nabóoac, nalótac.

Grasa. = Manteca, tamboc, sebo. * Boling sa mg̃a bisti.

Grasiento. = Ang ponó, ang guidíhog, ang guihílog sa manteca, sa tamboc. * Ang bolíng̃on caáyo.

Grasera. = Sorlánan sa manteca, sa tamboc.

Grasilla. = Binócboc sa tagoc ng̃a ibó-bo sa papel ng̃a pagasolátan. * Tagoc ng̃a mahomót ug masíhag ng̃a matólo sa cahoy ng̃a guing̃álan ug enebro, ng̃a maáyo sa pagpasínao sa mg̃a casangcápan sa cahoy, mg̃a siya, mg̃a lamesa, &c.

Graso. V. Grasiento.

Grata. = Capandáyan ng̃a pagagamíton sa mg̃a panday sa paghínis sa bisan onsa ng̃a guitapótan nila sa boláoan, ng̃a guibulaoánan nila.

Gratamente. = Sa calípay, sa maáyong boot, sa paghimóot.

Gratar. = Pagpólog, paglórag, paghátag sa color sa mg̃a hias ng̃a boláoan, pagpasínao sa mg̃a hias ng̃a boláoan, con sa salapí ng̃a guibolaoánan.

Gratificacion. = Balos, gala, gasa.

Gratificar. = Pagbálos. * Paggása, paggála. * Pagóyon, pagáng̃ay sa cabobót-on, sa pagbóot sa lain.

Gratil. = Daplin sa layág ng̃a modápat sa verga. * Catáson, cahitáson sa verga ng̃a pagatapótan ug ug pagatacgósan sa layág.

Gratis. = Polong ng̃a linatín sa lonlon ng̃a calóoy.

Gratisdato. = Ang guihátag sa lonlon ng̃a calóoy, sa oaláy pahanóngdan.

Gratitud. = Pagcatamód sa mg̃a calóoy.

Grato. = Malalím, ang may lamí ng̃a maáyo. * Ang guihigógma, ang guipalángga.

Gratuitamente. V. Gratis.

Gratuito. V. Gratisdato.

Gratulacion. = Pagcalípay.

Gratular. = Paglípay, pagpaquíta sa calípay tong̃ód sa maáyong palad sa isigcatáuo.

Gratulario. = Polong ug solat ng̃a icapadayág sa calípay sa bisan cansa tong̃ód sa maáyong palad sa isigcatáuo.

Gravámen. = Catongdánan sa pagbáyad con sa pagbóhat sa bisan onsa.

Gravar. = Pagbótang sa bisan onsa ng̃a catongdánan. * Pagsámoc.

Grave. = Ang mabóg-at. * Dagcóan caáyo, sa dagcóng hingtóngdan. * Malígdong, maámbong. * Macóli, malisód. * Samoc, casamócan. * Ting̃og, tonóg ng̃a dagcó.

Gravedad. = Pagcabóg-at sa bisan onsa. * Pagcalígdong, pagcaámbong. * Pagcadagcó, pagcalabí, pagcalabáo, pagcacápin.

Gravitacion. = Pagcabóg-at.

Gravitar. = Pagbóg-at.

Gravoso. = Ang macasámoc, ang macaólang, ang macaaling̃ása. * Ang díli maántos.

Graznar. = Iac, iyac, iyágac, iágac, oloc, doloy, pagtíng̃og sa mg̃a langgam.

Graznido. = Pagíac, pagíyac, pagiyágac, pagdóloy, pagtíng̃og sa obán ng̃a mg̃a langgam. * Pagcanta ng̃a díli ang̃ay.

Greda. = Yota ng̃a molomapotí ug mahágcot, ng̃a maáyo sa pagbónal sa mg̃a panápton ng̃a mabága. * Anápog.

Gredal. = Yota ng̃a may greda, yota ng̃a guidaghánan sa greda.

Gredoso. = Ang nahatong̃ód ug maíng̃on sa greda, sa anápog.

Gregal. = Ang moobán guihápon sa mg̃a isigcaíng̃on. * Mg̃a hayópan ng̃a nanagpanón.

Greguería. = Pagcabóloc sa mg̃a pag singgit ng̃a dong̃an, ng̃a díli maásoy caáyo.

Gregüescos. = Salooál.

Gremio. = Catilíngban sa mg̃a táuo sa usá ca opicio con cahímtang, ng̃a pagahóptan sa mg̃a hingtóngdan ng̃a ponóan.

Greña. = Ang bohóc ng̃a napágpag, napálpag, nagobót, ng̃a díli maáyo ang pagcasórlay. * Bisan onsa ng̃a nagobót caáyo.

Gresca. = Banha, sabá, pagáoay.

Grey. = Panón sa mg̃a hayópan, sa mg̃a canding, mg̃a carnero, &c. * Catilíngban sa mg̃a binónyagan sa ilálom sa gahóm sa mg̃a ponóan sa santa Iglesia.

Grieta. = Liqui, lotac.

Grietado. = Ang nalótac, ang nalíqui.

Grietoso. = Ang ponó sa mg̃a lotac, mg̃a liqui.

Grifo. V. Greña.

Grifon. = Pinótol ng̃a tombága ng̃a malíng̃in ug may iang caogalíng̃on ng̃a yaoe, ng̃a alaguían sa vino, sa tobig, &c., sa mg̃a sorlánan.

Grigallo. = Langgam.

Grilla. = Grillo ng̃a baye, bohagá ng̃a baye.

Grillar. = Pagsalíngsing sa trigo, sa homáy, sa seboyas, &c.

Grillera. = Ang bohó ug ang haloa ng̃a pinoyánan sa mg̃a bohagá.

Grillero. = Ang magabótang ug magatángtang sa mg̃a sepiyo, sa mg̃a singsing ng̃a pothao ng̃a guitáod sa mg̃a tiil sa mg̃a saláan ng̃a dagcó.

Grillete. = Singsing ng̃a pothao ng̃a pagasoólan sa tiil sa mg̃a saláan.

Grillo. = Bohagá ng̃a laqui. * Guitib sa bisan onsa ng̃a guipógas sa pagsógod na sa pagtoróc, sepiyo ng̃a puthao sa mg̃a saláan.

Grima. = Casocó, capong̃ót. * Calísang, cacógmat, cahárloc.

Grímpola. = Casi casi. * Bandela ng̃a hatáas ug haíctin ng̃a itáod, sa mg̃a tomóy sa mg̃a sacayán.

Griñon. = Panápton ng̃a guitábon sa olo ug sa nauong sa mg̃a binócot, sa mg̃a monja.

Gris. = Color ng̃a sacót sa mapotí ug sa maítom. * Tognao, catógnao.

Grita. = Mg̃a pagsínggit ng̃a nagacabóloc boloc, mg̃a masíncang polong. * Pagcatóoao pagcapóoao, pagcatiábao pagcasiyágit.

Gritar. = Singgit, tooao, pooao, tiábao, hogyao, solíao, ioic, gasod, insay, iac, iyac, colágo, baóhag, antíao.

Grito. = Idem.

Griton. = Ang magasínggit, ang magatiábao, magatóoao, &c.

Grofa. = Babáye ng̃a bigáon.

Gromo. = Orlot sa mg̃a cahoy, salingsíng̃an.

Gropos. = Panápton, hilo, igagáma ng̃a ibótang sa mg̃a tinteróhan.

Grosca. = Saoa, bitin ng̃a malála caáyo.

Grosellero. = Cahoy ng̃a diótay.

Groseramente. = Sa pagcaoaláy pagtáhod, ug catahá, sa pagcacólang sa maáyong pagtódlo.

Grosería. = Pagcaoaláy catahá ug pagtáhod.

Grosero. = Mabága, bastos. * Táuo ng̃a oalá torlóan ug maáyo, ng̃a colang sa pagtáhod ug catahá. * Borong, boquírnon, ihaláson loog.

Grosor. = Cabalágon, guibágon sa bisan onsa.

Grosura. = Pagcatámboc sa manteca, sa baboy, sa sebo, &c.

Gruero. = Langgam ng̃a manágit.

Gruesa. = Ang isip sa napólo ug dohá ca tinagpólo ug dohá, sa bisan onsa, napólo ug dohá ca docenas.

Grueso. = Dagcó, matámboc, sopang, sa dagcóng hosog. * Húna húna ng̃a cabós, hamóbo. * Ang labíng dagcó ug malíg-on sa bisan onsa.

Gruir. = Pagtíng̃og sa mg̃a talábon, sa mg̃a doong.

Grulla. = Doong, talábon.

Grullada. = Cadaghánan sa mg̃a opiciales sa justicia ng̃a magaobán obán sa mg̃a alcalde, sa mg̃a gobernadorcillo, sa pagsóroy soroy nila sa longsod.

Grullo. = Alguasil, mananácop.

Grumete. = Crumete, gomaláod, gomalayóng, táuo ng̃a magasílbi sa mg̃a sacayán.

Grumo. = Ang tobig, dogó, vino, &c., ng̃a natibúoc. * Bisan onsa ng̃a natápoc, midóol ug nahagóot maíng̃on ng̃a ang mg̃a ubas sa bolíg, &c. * Ang mg̃a odlot ug mg̃a salingsíng̃an sa mg̃a cahoy ug sa mg̃a tanóm.

Gruñente. = Baboy.

Gruñido. = Pagíoic, pagtíng̃og sa baboy.

Gruñidor. = Ang nagaíoic. * Pagbagólbol, pagbagótbot. * Ang mang̃áoat sa mg̃a baboy.

Gruñir. = Ioic. * Bogóbol, bagótbot.

Grupa. = Bangcúang, quinabangcuáng̃an, ang laoas sa cabayo nayon sa mg̃a payod.

Grupada. = Onos ng̃a dagcó sa olan ug hang̃in ng̃a mabáscog.

Grupo. = Tapoc sa bisan onsa, sa mg̃a táuo, sa mg̃a mananáp, sa mg̃a bató, &c.

Gruta. = Lang̃ob, bohó sa ilálom sa yota.

GU

Guacamayo. = Langgam sa América, maíng̃on ing̃on sa loro, papagayo.

Guacia. = Cahoy ng̃a guing̃álan opód ug acacia, ug ang tagoc nia.

Guachapear. = Pagbónal sa mg̃a tiil sa tobig ng̃a nadánao. * Pagtonóg sa bisan onsa sa pothao, sa tombága, &c., ng̃a guicaloágan sa mg̃a langsang ng̃a guilángsang.

Guachapeli. = Cohoy sa Guayaquil ng̃a magáhi caáyo.

Guadaña. = Songdan ng̃a hatáas, dagcó, halagpád ug balicó. * Galab, sanggot.

Guadañero. = Ang nagagálab sa dagámi sa guadaña.

Guadapero. = Táuo, tanód ng̃a nagahátod sa can-on sa mg̃a táuo ng̃a nang̃álab sa trigo, sa homáy, &c.

Guadarnés. = Lugar ng̃a pagatipígan ug pagabotáng̃an sa mg̃a siya ug obán pang mg̃a casangcápan sa mg̃a cabayo, ug ang táuo ng̃a magabántay niána.

Guadramaña. = Bacac, limbong.

Guardúa. = Cauáyan sa Perú ng̃a ponó sa tobig dapit sa solód.

Gualda. = Tanóm, dagámi.

Gualdrapa. = Panápton ng̃a guitábon sa mg̃a payod sa mg̃a cabayo. * Tinábas ng̃a nabítay sa bisti sa mg̃a táuo.

Gualdrapazo. = Paghámpac sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán sa mg̃a talároc sa tiempo sa linao.

Gualdrapear. = Pagbótang sa bisan onsa ng̃a mg̃a botang sa pagcasinohí, ang olo sa usá dapit sa tiílan sa usá.

Gualdrapero. = Ang guibistíhan sa mg̃a noog.

Guanaco. = Mananáp dagcó pa sa cabayo, sa América.

Guano. = Tanóm, dagámi sa América. * Iti sa usá ca calaínan sa mg̃a langgam, ng̃a macúha sa mg̃a polo ng̃a guing̃ánlan ug Chinchas.

Guantada. = Sagpá, tagpá, sombag.

Guante. = Bisti sa mg̃a camót sa tiempo sa tognao, sa panápton con sa panit, ng̃a guibotáng̃an sa mg̃a solódlan ng̃a hingtóngdan sa mg̃a todlo. * Camót.

Guantería. = Lugar, baláy ng̃a pagabohátan ug pagabaligyáan sa mg̃a guante.

Guantero. = Ang magabóhat ug magabalígya sa mg̃a guante.

Guañin. = Boláoan ng̃a obos, sa diótay ng̃a bili.

Guapear. = Pagpaquíta sa caísog, sa dagcóng cásing cásing, sa mg̃a cahigayónan, sa mg̃a calisdánan. * Pagándac. * Pagparáyeg sa mg̃a bisti.

Guapeza. = Caísog, gahóm sa cásing cásing sa mg̃a calisdánan. * Paráyeg sa pagbisti.

Guapo. = Cásing casíng̃an, maísog, ang oaláy cahárloc ug catáhap sa mg̃a cadáot, sa mg̃a calisdánan. * Parayégon, ang̃áyan sa mg̃a bisti. * Ang mahagúgma ug magaáli ali, ang magamorál sa mg̃a babáye.

Guapote. = Táuo ng̃a maáyo, sa mahósay ng̃a boot, sa maáyong gaoi, cagaoían.

Guarda. = Bantay. * Pagcalában, pagcatábang, pagpadáng̃op. * Pagcatóman sa batásan, sa catongdánan. * Ang binócot ng̃a nagaobán obán sa pagbántay ug pagátang sa mg̃a laláqui ng̃a manolód sila sa mg̃a convento sa mg̃a monja.

Guardabosque. = Magbalántay, bantay sa mg̃a solóp.

Guardacabras. = Baquero, bantay sa mg̃a canding.

Guardacanton. = Holohalígueng hamóbo sa cota ng̃a ipadápat sa mg̃a esquina, arón díli madáot sa mg̃a rueda sa mg̃a coche, sa mg̃a caro, mg̃a galíng̃an, sa pagdalágan, pagtóyoc ug paglíso nila.

Guardacartuchos. = Cajon cajon ng̃a pagasódlan sa mg̃a cartucho ng̃a ponó sa pólvora.

Guardacostas. = Ang sacayán ng̃a nagaláoang laoang, nagasoróy soróy sa mg̃a dagat ng̃a hingtóngdan sa mg̃a pondóhan, arón díli magtomód ang mg̃a sacayán ng̃a caáoay ug ng̃a nagalólan sa mg̃a manggad, &c., ng̃a guinadilí sa hari.

Guardadamas. = Táuo ng̃a may opicio sa mg̃a baláy sa mg̃a hari sa pagobán obán ng̃a haróol sa coche ng̃a sináquian sa mg̃a dama, sa mg̃a babáye ng̃a hamíli, ng̃a mg̃a sologóon sa asáoa sa hari, arón díli pagasoltíhan ug pagacagoláan sa bisan cansa. * Táuo ng̃a magahípos ug magahósay sa mg̃a casangcápan sa solód sa asáoa sa hari con sa haring babáye, sa human na ang mg̃a piesta.

Guardadamente. = Sa pagcatinágo, sa pagcacógui, sa dagcóng pagcabántay.

Guardador. = Ang magabántay, ang magatípig, bomalántay, magbalántay, mabantáyon, ang magahípos. * Ang macógi. * Mitinománon, ang magatóman sa bisan onsa. * Ang hicáoan, ang daginótan.

Guardajoyas. = Ang magabántay ug magahípos sa mg̃a hias sa mg̃a baláy sa mg̃a hari, ug ang lugar ng̃a pagatipígan niána.

Guardalado. = Sandígan ng̃a ibótang sa luyo ug sa luyo sa mg̃a tuláy arón díli mahólog ang muágui.

Guardamangier. = Pensa, lugar ng̃a pagabotáng̃an ug pagatipígan sa mg̃a calán-on sa mg̃a baláy sa mg̃a hari, ug ang táuo ng̃a magabántay niána.

Guardamanó. = Dayan dayan ng̃a guibótang sa polóan sa mg̃a espada ng̃a macasalípod sa camót, ug macaságang sa mg̃a pagtágbas.

Guardapolvo. = Panápton, papán, &c., ng̃a icatábon sa bisan onsa, arón díli hológan sa agbon, sa hogao.

Guardar. = Bantay, tipig, ayo. * Himáto, toman. * Hicao, daguínot. * Sagang, licay. * Tagána, tagám, tahap.

Guardario. = Langgam.

Guardaropa. = Lugar ng̃a pagatipígan ug pagahipósan sa mg̃a bisti, sa mg̃a panápton sa mg̃a baláy sa mg̃a hari, ug ang táuo ng̃a magabántay ug magatípig sa mg̃a bisti.

Guardatimones. = Ang mg̃a lothang ng̃a itáod sa mg̃a talambóan sa mg̃a olín sa mg̃a sacayán, sa luyo ug sa luyo sa bansálan, sa timon.

Guardería. = Pagcabántay.

Guardia. = Bantay. * Cadaghánan sa mg̃a soldados con sa mg̃a táuo ng̃a nonagbántay sa bisan cansa ug sa bisan onsa.

Guardian. = Ang nagabántay, magatípig ug magahópot sa bisan onsa. * Ang ponóan sa mg̃a convento sa caparían ni S. Francisco.

Guardilla. = Pinoyánan, solód ng̃a catapósan sa mg̃a baláy ng̃a nayon sa atóp.

Guardin. = Pisi ng̃a igabítay ug igapogóng sa mg̃a tacop sa mg̃a pultahán sa mg̃a lothang sa mg̃a sacayán. * Ang pisi ng̃a icapogóng sa timon.

Guardoso. = Ang magabántay sa iang caogalíng̃on ng̃a pohónan, sa iang mg̃a casangcápan, &c. * Táuo ng̃a hicáoan, daguinótan.

Guarecer. = Paglában, pagtábang, pagságang, pagpadáng̃op. * Pagpalíg-on, pagbántay, pagalíma, paghópot ug maáyo sa bisan onsa, arón madógay.

Guarida. = Lugar ng̃a pagadángpan sa mg̃a mananáp, sa mg̃a caoatán, &c. * Lugar ng̃a pagaadtóan sa bisan cansa, sa masóbsob. * Dalángpan.

Guarin. = Bactin ng̃a oláhi, catapúsan sa usá ca pagánac sa anáyon.

Guarismo. = Tagsa ca número.

Guarnecer. = Pagdáyan dáyan sa mg̃a bisti ug sa bisan onsa. * Paglobóng sa mang̃a batóng mahál sa boláoan, sa salapí, &c. * Pagtáod sa mg̃a pothao con tombága ng̃a ibótang sa polóan sa mg̃a espada, ng̃a salípdan ug pagatagóan sa camót. * Pagbótang sa tapoc sa mg̃a soldados ng̃a tinórlo sa ilang ponóan, sa pagbántay sa bisan onsang lugar. * Pagtáod sa mg̃a casangcápan sa mg̃a cabayo, &c., sa pagbótar sa mg̃a coche.

Guarnicion. = Dayan dayan ng̃a itápot sa mg̃a bisti, mg̃a tabil, &c. * Bohó sa boláoan, sa salapí, &c., ng̃a pagaang̃áyan ug pagalóbng̃an sa mg̃a motia, mg̃a batóng mahál, &c. * Mg̃a pothao con tombága ng̃a ibótang sa polóan sa mg̃a espada ng̃a tagóan ug salípdan sa camót. * Mg̃a soldados ng̃a tinórlo sa pagbántay sa bisan onsang lugala. * Mg̃a corea, &c., ng̃a itáod sa cabayo, &c., sa paggóyod ug pagbótar sa mg̃a coche.

Guarnicionero. = Ang magabóhat, magbóhat sa mg̃a guarnicion.

Guarniel. = Poyo poyo sa panit ng̃a solórlan sa papel, sa salapí, &c.

Guarra. = Baboy ng̃a baye.

Guarro. = Baboy ng̃a laqui.

Guaya. = Pagcabachó, pagcaagólo.

Guayaba. = Bayábas.

Guayabo. = Cahoy ng̃a mobong̃a sa bayábas.

Guayacan. = Cahoy.

Guayaco. = Cahoy ng̃a matágoc caáyo ug italámbal.

Gubernativamente. = Sa pagbóot, sa paghócom, sa pagsentencia sa mg̃a ponóan, sa díli pagatágdan ang mg̃a tolománon sa batásan, sa mg̃a leyes.

Gubernativo. = Ang nahatong̃ód sa paghópot ug pagbóot sa mg̃a ponóan, sa mg̃a hocom.

Gubia. = Locob.

Guedeja. = Mg̃a tapoc tapoc sa bohóc. * Ang mg̃a balahíbo sa leon, sa iang liog.

Guerra. = Aoay, pagpang̃óbat, paglális, pagsócol. * Pagcabátoc.

Gerreador. = Ang magaáoay, ang mogóbat.

Gerreante. = Idem.

Gerrear. = Pagáoay, pagpang̃óbat, paglális, pagsócol. * Pagbátoc.

Guerrero. V. Guerreador.

Guerrilla. = Tapoc sa mg̃a soldados ng̃a magaóna sila sa paglacát, sa pagpang̃íta sa caáoay ug sa pagpang̃óbat.

Guia. = Magoóna, mando, magtotórlo, panogót. * Ogbos sa mg̃a cahoy ug mang̃a tanóm.

Guiador. = Idem hasta ogbos.

Guiar. = Ona, mando, torlo.

Guija. = Batóng diótay ug mahínlo.

Guijarral. = Lugar ng̃a guidaghánan sa mg̃a batóng magáhi ug mahínlo.

Guijarrazo. = Pagbonó sa bató.

Guijarreño. V. Guijarral.

Guijarro. = Batóng magáhi ug mahínlo, bantíling, lagit, lag-it.

Guijarroso. V. Guijarral.

Guijeño. = Idem. * Magahí, matíga.

Guijo. = Cadaghánan sa mg̃a batóng magámay ug magáhi, ng̃a icatámbac ug icaáyo sa mg̃a cadalánan.

Guijoso. = Lugar ng̃a guidaghánan sa mg̃a bató ng̃a magamáy ug diótay.

Guileña. = Tanóm.

Guilla. = Panúig ng̃a guidaghánan sa homáy, sa maís, &c.

Guillame. = Sepiyo ng̃a haíctin ng̃a pagagamíton sa mg̃a panday sa cahoy con may quinahánglan.

Guillote. = Ang tagía sa mg̃a baol. * Tapólan, táuo ng̃a díli macógui. * Táuo ng̃a masáyon pagalimbóng̃an ug pagaólo olóhon.

Guillotina. = Capandáyan ng̃a pagagamíton sa Francia sa pagpónggot, sa pagpótol sa olo sa mg̃a saláan.

Guillotinar. = Pagpatáy sa mg̃a táuo, sa pagpótol caníla so olo.

Guinchar. = Pagtólpoc, pagsóntoc.

Guincho. = Capandáyan sa pagsóntoc, sa pagtólpoc.

Guinda. = Bong̃a sa España maíng̃on sa dagoay sa longboy, malalím caáyo. * Pagcatáas sa mg̃a talároc sa mg̃a sacayán.

Guindaleta. = Pisi sa pagcabága sa usá ca todlo. * Holohalígue ng̃a pagabitáyan sa tinbáng̃an sa mg̃a panday sa salapí.

Guindaleza. = Pisi ng̃a dagcó ug hatáas ng̃a pagagamíton sa mg̃a sacayán.

Guindamarina. = Timáan sa pagcahigála ng̃a nanagsighátag sa mg̃a sacayán ng̃a nagacasógat sa dagat, sa pagpaóbus nila ug diriót sa ilang mg̃a bandela.

Guindar. = Pagbótang, pagtáod sa itáas sa bisan onsa.

Guindilla. = Sile ng̃a mahálang caáyo, quilícot.

Guindillo. = Tanóm sa mg̃a jardines.

Guindo. = Cahoy ng̃a mobóng̃a sa mg̃a guinda.

Guiñada. = Pagcaquiló quiló, pagcalíray, pagcaquírhat.

Guiñador. = Ang nagaquiló quiló, ang nagaquídhat.

Guiñapo. = Panápton ng̃a noog. * Táuo sa malágsot ng̃a bisti, ng̃a guibistíhan sa mg̃a noog.

Guiñar. = Quiló, quidhat. * Paglíoag lioag, pagatóbang sa dolong sa mg̃a sacayán sa loyo ug sa loyo.

Guiñarol. = Ang guiquiló quilóan, ang guiquirhátan.

Guiño. V. Guiñada.

Guiñon. = Idem.

Guion. = Ang crus ng̃a moóna sa mg̃a caparían, con magaprocesion sila, cay ilang hingtóngdan ng̃a timáan. * Ang bandera ng̃a liníquit ng̃a ipaóna sa mg̃a procesion. * Ang barlis ng̃a diótay ng̃a ibótang sa catapósan sa dalan sa mg̃a solat, con díli ogáling mahorót ang tibúoc ng̃a polong.

Guirigay. = Pinamólong ng̃a nabóloc, ng̃a malisód caáyo sabóton.

Guirnalda. = Porong porong.

Guisado. = Guinisál, linása, tinóla.

Guisandero. = Ang magaguisál, ang magalóto sa mg̃a sod-an.

Guisante. = Balátong ng̃a diot diot sa garbanso.

Guisar. = Pagguisál, paglása, pagtóla, paglóto sa mg̃a sod-an. * Pagáyo, pagsóhay, paghósay sa bisan onsa.