Part 28

Fluctuar. = Paglisód sa bisan onsa sa ibábao sa tubig tong̃ód sa balod. * Pagdóha doha sa bisan cansa sa díli sia mahibaló con onsay boboháton, cay guiálang aláng̃an sia. * Paghápit sa pagcaoalá sa bisan onsa ng̃a nahamótang sa pagcalisód, sa guicatahápan.

Fluidez. = Pagcabótang, cahímtang sa bisan onsa ng̃a díli tibúoc maíng̃on sa vino, sa tobig, sa dogó, &c. * Pagpamólong sa mg̃a piníling polong, pagcasáyon sa pagpamólong.

Flúido. = Pagpamólong ng̃a maáyo, sa mg̃a piníling polóng, sa pagcasáyon, sa pagcaáng̃ay. * Bisan onsa ng̃a masáyon pagabolágon sa iang mg̃a bahin. maíng̃on sa hang̃in, sa tobig, sa vino, &c.

Fluir. = Pagbahá, pagdalígdig, pagágas, pagóla sa vino, sa tobig, &c.

Flujo. = Pagcalíhoc sa hang̃in, sa tobig, sa dogó, &c. * Pagcalíbang, paghibólos. * Pagcatáob ug pagcahonás sa dagat. * Pagágui sa dogó, sa laoas, sa bába, sa ilong, &c. * Pagcabólos.

Fluvial. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a sobá.

Flux. = Pagcaígo sa mg̃a dahon sa baraja ng̃a guihátag sa bisan cansa ng̃a mosogál, sa usá ca dagoay, sa lonlon ng̃a copas, oros, &c.

Fluxion. = Pagcaágas sa dogá sa laoas, sa ilong, sa bába, &c, maíng̃on sa guisíp-on, &c.

FO

Foca. = Mananáp sa dagat, isda ng̃a mabóhi osáb sa yota.

Fofo. = Mahómoc, boga, haboc, bocág.

Fogata. = Daob, siga ng̃a dagcó.

Fogon. = Dapóg, abó, dapólan, pang̃alayóan.

Fogonadura. = Bohó ng̃a guiaguían ug guilóstan sa mg̃a talároc sa mg̃a sacayán, sa ibábao sa cubierta, arón tomóngtong ug tomonób sa sobrequilla.

Fogonazo. = Pagcasíga sa pólvora sa pagsílsil sa caláyo con pagabohían ang mg̃a lothang.

Fogosidad. = Pagcaínit ng̃a guilabíhan. * Táuo ng̃a madalíon caáyo.

Fogoso. = Ang maínit ug macasónog. * Táuo ng̃a madalíon caáyo.

Fogote. = Baat sa mg̃a sológnod ng̃a magamáy ug hamóbo.

Foguear. = Pagánad sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp sa mg̃a siga sa pólvora. * Paghínis sa mg̃a hing̃aníban, sa mg̃a posíl, mg̃a escopeta, &c., sa caláyo, sa pagbóhi caníla sa obos na guicargáhan sa diótay ng̃a pólvora.

Foja. = Dahon sa papel. * Langgam.

Fole. = Poyo poyo, pontél ng̃a magáma sa panit. * Tolónggon ng̃a guing̃álan ug gaita gallega.

Folgo. = Poyo poyo, pontél sa panit ng̃a pagasódlan sa mg̃a tiil ug mg̃a paa sa táuo ng̃a nagalíngcod, sa tiempo sa tognao.

Folía. = Pagsabáy sa mg̃a táuo ng̃a portugues.

Foliacion. V. Foliar.

Foliar. = Pagbótang sa mg̃a números sa pagcasonód sonód, sa mg̃a dahon sa mg̃a libro ug sa obán pang mg̃a solat.

Foliatura. = Idem.

Folijones. = Sayáo ng̃a daan sa mg̃a catsila.

Fólio. = Ang dahon ng̃a sinolátan sa letra sa camót con inimprenta sa tong̃áng pliego sa papel. * Tanóm.

Follaje. = Pagcadághan sa mg̃a dahon sa mg̃a cahoy ug mg̃a tanóm. * Pagcaoaláy caang̃áyan sa mang̃a pagdáyan dayan ug sa mg̃a pagsoguílon, sa mang̃a pagoáli, &c.

Follar. = Pagtáihop. * Pagbóhat con pagbótang sa bisan onsa sa mg̃a dáhon. * Pagótot.

Folleto. = Gaseta, papel ng̃a sinolátan sa mg̃a balíta sa matagádlao. * Solat mg̃a macasámad ug macadáot sa dong̃og sa bisan cansang táuo.

Follon. = Táuo ng̃a matalác-on, ng̃a díli macógui ng̃a maláng̃ay lang̃áyon. * Tampalásan, sa daótan ng̃a batásan. * Mg̃a sang̃á sa mg̃a cahoy ng̃a guican sa mg̃a gamót. * Otot ng̃a díli matonóg, ng̃a díli mabánha.

Follonería. = Pagcatampalásan.

Fomentar. = Pagpaínit. * Pagpatigáyon sa pagbóhat ug pagtóman sa bisan onsa.

Fomento. = Caínit. * Pagtábang, paglában, dalángpan.

Fómes. = Ang hingtóngdan ng̃a macaágda sa mg̃a táuo sa pagbóhat sa bisan onsa, ug labí pa sa mang̃a salá, sa mg̃a casaypánan. * Cabilínggan sa saláng panolóndon.

Fonda. = Baláy ng̃a nahamótang sa cadaygánan, ug ng̃a pagabohátan ug pagabaligyáan sa mg̃a calán-on.

Fondable. = Ang arang toquíbon, togcálon, sondáhon.

Fondeadero. = Pondóhan, laoígan, donggoánan.

Fondear. = Pagtárol, pagsónda sa cahilármon sa tobig. * Paggóa, pagcóha sa cahilárman sa tobig sa bisan onsa. * Pagsósi, pagpaquigsáyod ug maáyo sa bisan onsa. * Pagpóndo, pagláoig.

Fondeo. = Pagcapóndo, pagcaláoig, pagcahólog sa sinípit. * Pagnánao.

Fondillon. = Lalog sa mg̃a cuba ng̃a sodlánan sa vino. * Vino ng̃a caráan caáyo sa Alicante.

Fondista. = Ang tagía con ang magabántay sa mang̃a baláy ng̃a pagabohátan ug pagabaligyáan sa mang̃a sod-an ug mg̃a calán-on.

Fondo. = Ang labíng halálom sa bisan onsa. * Sampot sa mg̃a sodlánan ug sa bisan onsa. * Ang color ng̃a mapolá, malálag, mapotí, &c., sa mg̃a panápton ng̃a pagaboldáhan ug pagapintálan sa mg̃a bolac ug sa bisan onsa. * Pagcadagcó sa quinaádman, sa mg̃a salá, sa salabótan, &c. * Cabága, guibágon sa mg̃a diamante. * Lugar ng̃a pagataláyan sa mang̃a soldados. * Sa pagcasinápao sapao. * Ang labíng maáyo ug mahál sa bisan onsa. * Pohónan, cadaghánan sa salapí sa mg̃a manggad, sa mg̃a catigayónan, &c., sa bisan cansa.

Fonje. V. Fofo.

Fontanal. = Ang nahatong̃ód sa tobóran. * Lugar ng̃a guidaghánan sa mg̃a tabóran.

Fontanela. = Capandáyan ng̃a paggamíton sa mg̃a mananámbal sa pagábli sa fuente sa laoas sa mg̃a táuo.

Fontanería. = Quinaádman sa pagdála ug pagdápit sa tobig, sa pagágui sa mg̃a sandayóng. * Cadaghánan sa mg̃a sandayóng ng̃a pagabaháan ug pagaaguían sa tobig.

Fontanero. = Ang magadápit ug magadála sa tobig sa mg̃a sandayóng.

Foque. = Layág sa totólo ca tomóy ng̃a guitáod sa ibábao sa baupres sa mg̃a sacayán.

Forájido. = Caoatán, mamomonó ng̃a nagasaláag sa mg̃a caming̃áoan, arón calaguéuan ang justicia.

Foral. = Ang nahatong̃ód sa batásan, sa mg̃a leyes.

Foralmente. = Ing̃on sa pagcaáng̃ay sa batásan, sa mg̃a leyes.

Foráneo. = Domolóong, táuo ug bisan onsa sa lain ng̃a longsod.

Forastero. = Idem. * Ang mopoyó sa lugar ng̃a díli iang longsod ug oála nia catauóhan.

Forcejar. = Pagpang̃ósog. * Pagsócol, paglális, bisog, yonyon, yocyoc.

Forcejo. = Pagcapang̃ósog.

Forcejon. = Idem.

Forcejudo. = Cosgon, ang may dagcóng cosóg.

Forense. = Ang nahatong̃ód sa batásan con sa mang̃a leyes ug sa lugar ng̃a pagahócman sa mg̃a hocom.

Forero. = Idem hasta ug sa lugar.

Forja. = Salsálan sa mg̃a panday sa salapí. * Pagcabóhat, paggáma, pagcasógod sa pagbóhat sa bisan onsa. * Pagcasácot sa apog ug sa balás sa pagbóhat sa mg̃a cota.

Forjar. = Pagsógod sa paggáma sa bisan onsa, sa pagbácbac sa salapí, sa boláoan, sa tombága, &c. * V. Disfraz y Fingir. * Pagbóhat sa bisan onsa.

Forlon. = Coche sa opát ca lingcoránan.

Forma. = Dagoay, pagcabótang sa bisan onsa. * Hormahan ng̃a pagabo-bóan sa salapí, sa boláoan, sa tombága, &c., ng̃a tinónao, sa pagbóhat sa bisan onsa. * Mg̃a polong ng̃a guipamólong sa pagbóhat sa mg̃a sacramentos ng̃a guisógo ug guitagána sa atong Guinóong Jesucristo. * Ang marca ng̃a guibótang sa pigsánan, sa prensa, sa pagimprenta sa usá ca nauong sa tibúoc ng̃a pliego.

Formable. = Ang arang boháton, himóon, gamon.

Formacion. = Pagcabóhat, pagcagáma, pagcahímo. * Pagcataláy sa mg̃a soldados.

Formador. = Ang magabóhat, magahósay ug magasóhay.

Formaje. = Queso ug ang hormáhan ng̃a pagabobátan sa mg̃a queso.

Formal. = Ang nahatong̃ód sa dagoay sa bisan onsa. * Táuo ng̃a malígdong, ng̃a díli mahagógma sa mang̃a pagtíao, ng̃a mamólong guihápon sa matúod, boótan, maámbong.

Formalidad. = Pagcatóman sa bisan onsa sa hingpit, sa minaáyo, sa minatúod. * Paglígdong, pagcaboótan, pagcaámbong.

Formalizar. = Pagtápus, paghóman, paghíngpit sa bisan onsa. * Paglígdong. * Pagtóo sa bisan onsang polong sa isigcatáuo, bisan ng̃a guipamólong sa tiao lamang.

Formalmente. = Ing̃on sa batásan. * Sa pagcamatúod, sa pagcatinóod.

Formante. V. Formador.

Formar. = Pagbóhat, paggáma, paghímo. * Paghátag sa dagoay sa bisan onsa. * Pagipon, pagtíp-oc, pagting̃ób sa bisan onsang mg̃a botang, con sa mang̃a táuo, arón mahiósa sila. * Paghósay, pagpataláy.

Formativo. = Ang macahátag sa dagoay. * Ang macagáma, ang macahímo.

Formicante. = Paglábtic sa pulso sa pagcalóya ug sa pagcalágmit, sa pagcasóbsob caáyo.

Formidable. = Macahahárloc, macalilísang. * Ang dagcóan oyámot ug labí sa isigcaíng̃on.

Formidoloso. = Táuo ng̃a mahárloc caáyo. * Macahahárloc, macalilísang. * Matahápon.

Formon. = Tiguíb ng̃a dagcó. * Capandáyan sa pothao, tombága, &c., sa pagtábas sa mg̃a hostias, &c., sa pagcalíng̃in. * Tiguíb ng̃a locob.

Fórmula. = Mang̃a polong ng̃a quinahánglan sa pagásoy sa bisan onsa. * Pagásoy sa bisan onsa, sa mang̃a polong lamang ng̃a quinahánglan, sa oaláy capin ug colang.

Formulario. = Libro ng̃a sinolátan sa mg̃a pagágui ug sa mg̃a polong ng̃a pagagamíton sa pagbóhat sa bisan onsa.

Fornelo. = Bagahán ng̃a pothao ng̃a pagalotóan sa socolate.

Fornicacion. = Pagcasalá sa laláqui ug sa babáye ng̃a díli miño, paghiláoas.

Fornicador. = Ang macasalá sa babáye ng̃a díli iang osáoa, ug sa laláqui ng̃a díli bana nia.

Fornicar. V. Fornicacion.

Fornicario. V. Fornicador. * Ang nahatong̃ód sa paghiláoas.

Fornido. = Táuo ng̃a sopang, sa dagcóng hosog.

Fornitura. = Mang̃a corea sa panit ug mg̃a panoaórlan sa mg̃a cartuchos ng̃a ponó sa pólvora, ng̃a guidála sa mg̃a soldados.

Foro. = Lugar sa mg̃a hocmánan ng̃a pagasáydan sa mg̃a hocom sa mg̃a solat sa mg̃a capolong̃ánan. * Ang salapí sa nagaábang sa yota, sa baláy, &c., ng̃a guibáyad sa tagía.

Forraje. = Compay, dagámi ng̃a malónhao ng̃a ipacáon sa mg̃a mananáp ng̃a mg̃a cabayo, mg̃a baca, &c. * Pagcadághan, pagcatápoc sa bisan onsa ng̃a oaláy polós ug balo.

Forrajear. = Paggálab, pagcóha sa compay.

Forro. = Sapao, panápton ng̃a ibótang sa dapit sa licód sa mg̃a bisti. * Mang̃a papán ng̃a manípis ng̃a iibábao sa mg̃a papán ng̃a mabága sa mg̃a sacayán, arón díli madáot. * Mang̃a papán ng̃a mabága ng̃a ilánsang dapit sa solód sa mg̃a sacayán.

Fortachon. = Táuo ng̃a cosgon caáyo, sopang ug sa dagcóng hosog.

Fortalecedor. = Ang magapacosóg, ang magapalíg-on.

Fortalecer. = Cosóg, lig-on. * Pagpaísog.

Fortalecimiento. = Pagcalíg-on, pagcacosóg. * V. Fortalecedor.

Fortaleza. = Calig-ónan: ang usá sa opát ca virtudes ng̃a sinogdánan sa maáyong gaoi, ng̃a guing̃álan ug cardinales. * Cosóg, gahóm.

Fortepiano. = Tolónggon ng̃a guibotáng̃an sa mang̃a coldas ug ng̃a pagacablíton maíng̃on sa pagcáblit sa órgano.

Fortificacion. = Pagcalíg-on. * Cota ng̃a pagatindógon ug boháton sa pagpalíg-on sa bisan onsang lugar. * Quinaádman sa pagbóhat sa mg̃a cota ug sa pagpalíg-on sa bisan onsang lugar.

Fortificante. = Ang macalíg-on, ang macapacosóg.

Fortificar. = Paglíg-on, pagpacosóg. * Pagbóhat sa mg̃a cota ug sa bisan onsa ng̃a macalíg-on sa bisan onsang lugar.

Fortin. = Cota, lantáoan ng̃a pagaboháton arón mahímo ug dalángpan sa mg̃a soldados.

Fortísimo. = Macosóg, cosgon oyámot. * Malíg-on caáyo.

Fortuitamente. = Sa oalá paabóton ug holáton, sa oalá hona honáon ug catahápan.

Fortuito. = Ang nahímo, ang nabóhat, ang nasoríl, ang nahatábo sa oalá holáton ug paabóton, sa oalá pagatahápan ug húna hunáon.

Fortuna. = Palad ng̃a maáyo. * Onós, pagcahorós sa hang̃in sa yota con sa dagat. * Baguio.

Forzadamente. = Sa linogsánay, sa pagcalinogsánay.

Forzado. = Ang magabóhat, ang papagbóhaton sa linogsánay. * Táuo ng̃a saláan ng̃a guihócman sa paggáod sa mg̃a sacayán sa hari.

Forzador. = Ang magalógos, magapógos sa lain ug sa bisan onsa.

Forzal. = Ang cahoy ng̃a calang sa talioála sa dorohá ca pagtaláy sa mg̃a ng̃ipon sa mg̃a solod, sa mang̃a sodlay.

Forzamiento. = Pagcalógos, pagcapógos.

Forzar. = Paglógos, pagpógos, pagpigós, pagcóha sa linogsánay, tong̃ód sa gahóm sa mg̃a soldados, sa mg̃a hing̃aníban ug sa mg̃a lothang, sa mg̃a cota, mg̃a baluarte, mg̃a longsod, &c. * Pagpacasalá sa babáye sa díli onta sia boot, sa linogsánay.

Forzosamente. V. Forzadamente.

Forzoso. = Ang díli mahímo ng̃a ibalíbad, ng̃a balibáron. * Ang quinahánglan ng̃a boháton gayód.

Forzudo. V. Fortachon.

Fosfórico. = Bisan onsa ng̃a magcasíga sa cang̃itng̃ítan.

Fósforo. = Dogá dogá ng̃a macóha sa mg̃a bocóg, ng̃a magáan caáyo ng̃a matúnao sa tobig ng̃a maínit, ng̃a may bahó ng̃a caogalíng̃on ug ng̃a masáyon masónog ug masíga.

Fósil. = Bisan onsa ng̃a macóha sa ilálom sa yota, sa obos na nadógay caáyo dihá, ug ng̃a guicaoád-an na sa iang dagoay ng̃a nahaóna, ug nabálhin sa pagcapóthao, tombága, yota, &c.

Foso. = Aoang ng̃a hatáas ug halálom ng̃a nagalibót sa mg̃a cota.

Fótula. = Ipos, oc oc.

FR

Frac. = Sopa ng̃a hataás ng̃a nagabítay ug maáyo dapit sa licód, ug ng̃a nabalábag ug nacóros coros ang mg̃a paco paco dapit sa atobáng̃an.

Fracasar. = Pagbóong, pagtípac, pagtípic sa bisan onsa.

Fracaso. = Pagcabóong, pagcatibáoas sa bisan onsa. * Pagsoríl, paghitábo ng̃a masolóbon, ng̃a ming̃áuon, ng̃a quinayógtan.

Fraccion. = Pagcabólag, pagcabáhin sa bisan onsa sa daghánan ng̃a mg̃a bahin.

Fractura. = Pagcabóong, pagcabalí sa mg̃a bocóg ug sa bisan onsa.

Fracturar. = Pagbóong, pagbalí sa mg̃a bocóg, sa díli mabólag ang panit sa onód.

Fragancia. V. Fragrancia. * Pagcabóhat sa bisan onsa ng̃a salá.

Fragante. V. Fragrante.

Fragaria. = Tanóm ng̃a italámbal.

Fragata. = Sacayán ng̃a dagcóan sa totólo ca talároc.

Frágil. = Ang masáyon mabóong, mabalí. * Táuo ng̃a masáyon mahólog sa mg̃a salá, ug labí pa sa mang̃a sayóp ng̃a laoásnon ug calibotánon. * Ang matápos, ang masáyon ug madalí matibáoas.

Fragilidad. = Pagcasáyon sa bisan onsa sa pagcabóong ug pagcabalí. * Pagcasáyon sa paghólog sa mang̃a salá ug sa pagbóhat sa daótan.

Frágilmente. = Sa pagcasáyon, guican sa pagcalóya.

Fragmento. = Tipac, tipic, bahin sa bisan onsa ng̃a nabóong, nabalí ug nadógmoc. * Bahin ng̃a nahabílin sa usá ca libro con sa usá ca solat.

Fragor. = Tonóg, banha, dalógdog, balánsag.

Fragosidad. = Pagcabános, pagcasónson, pagcasíngpon sa mg̃a cahoy, mg̃a balágon ug mg̃a casagbótan sa mg̃a caboquíran ug casolópan. * Dalan, ng̃a cabatóan, capangpáng̃an.

Fragoso. = Lugar ng̃a guibanósan, guisónsonan sa daghánan ng̃a mg̃a cahoy ug mg̃a casagbótan. * Dalan ng̃a guiólang̃an sa mg̃a bató ug mg̃a pangpang. * Bisan onsa ng̃a macatonóc caáyo.

Fragrancia. = Bahó ng̃a maáyo, cahomót. * Dong̃og ug ng̃alan ng̃a maáyo.

Fragrante. = Ang mahomót. * (En). = Dihá dihá, sa pagbóhat gayód, sa maong pagbóhat.

Fragua. = Salsálan.

Fraguador. = Ang magahúna húna sa bisan onsa, ug labí pa sa mg̃a daótan ng̃a bohat.

Fraguar. V. Forjar. * Paghúna húna sa bisan onsa. * Pagtibóoc, paggáhi sa yota, sa apog, sa yeso, &c., ng̃a guibóhat sa mg̃a cota, &c.

Fragura. V. Fragosidad.

Frailada. = Bohat ng̃a daótan, ng̃a díli maáyo, ng̃a binóhat sa usá ca Padre ng̃a fraile.

Fraile. = Padre ng̃a religioso. * Isda ng̃a may nauong maíng̃on ing̃on sa nauong sa táuo. Piniló, piníco ng̃a dapit sa itáas ng̃a pagaboháton sa mg̃a sidsid sa mg̃a bisti sa babáye. * Ang pedazo sa papel ng̃a oalá pagabarlísan ug maáyo sa pagimprenta, ng̃a guican sa pagcacólang sa tinta, con guican ba cay namalá malá na. * Opa sa tobó sa obos na nacoháan sa dogá sa mg̃a trapiche.

Frailecito. = Doláan sa mg̃a báta ng̃a magáma sa panit sa liso ng̃a guing̃álan ug haba, ug ng̃a maíng̃on ing̃on sa capilla ng̃a icatábon sa olo sa mg̃a fraile, sa mg̃a religioso.

Frailería. = Cadaghánan sa mg̃a fraile, sa mg̃a religioso.

Frailero. = Ang higála, ang abian, ang mahagógma, sa mg̃a frailes.

Frailesco. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a fraile.

Frailía. = Pagcahímtang sa mg̃a fraile, sa mg̃a religioso.

Frailuco. = Ang fraile, ang religioso ng̃a talamáyon, ng̃a díli tacós ng̃a pagatahóron.

Francalete. = Corea ng̃a guibotáng̃an sa usá ca tomóy sa galon galon, con sinsing, sa pagdála ng̃a hinógot ug bináat sa bisan onsa.

Francamente. = Sa pagcaoaláy coti coti, sa pagcahigála, sa pagcaamigos, sa pagcalólot.

Francés. = Prancés, ang nahatong̃ód sa Guinharían sa Prancia ug ang natáuo sa maong Guinharían.

Franciscano. = Padre ng̃a sacop sa caparían ni san Francisco. * Ang nahatong̃ód sa maong caparían. * Ang may color ng̃a maíng̃on sa color sa bisti sa mg̃a Padre ni S. Francisco.

Francisco. = Ng̃alan sa obán ng̃a mg̃a táuo. * V. el anterior.

Francmasonería. = Catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a nanagsigsábot sila sa lonlon ng̃a mg̃a timáan, ng̃a guicóha nila sa mang̃a capandáyan sa mg̃a panday sa cota, maíng̃on sa mg̃a tonton, sa mg̃a escoála, &c.

Franco. = Malólot, homalátag, maghahátag. * Maháoan, maháoay, sa oaláy casámoc, sa oaláy caoláng̃an. * Ang guigáoas sa bisan onsa. * Salapí sa Prancia ng̃a vale maíng̃on sa caháte ng̃a guing̃álan coliró, cay oaláy cahoy.

Francolin. = Langgam.

Franela. = Hinábol ng̃a manípis, pino, sa balahíbo sa mg̃a carnero.

Frangente. = Pagsoríl, paghitábo ng̃a masolóbon ug quinayógtan, ng̃a oalá paabóton ug húna hunáon.

Frangote. = Pardo, baat sa mg̃a manggad, potús ng̃a dagcóan.

Franja. = Hinábol ng̃a haíctin sa hilo sa boláoan, sa salapí, sa lino, &c., ng̃a pagagamíton sa pagdáyan dayan sa mg̃a bisti.

Franjar. = Pagdáyan dayan sa mg̃a pranja.

Franquear. = Paggáoas sa bisan cansa sa pagbáyad sa tampa, sa mg̃a tampo, sa mg̃a amot. * Paghátag, pagtógot sa lain ng̃a bisan onsa, sa pagcalólot. * Pagcóha sa mg̃a casámoc sa mg̃a caoláng̃an, sa bisan diin. * Pagbáyad ng̃a daan sa bale sa mg̃a solat ng̃a ipadála sa lain ng̃a longsod, sa baláy ng̃a pagadaoátan. * Pagpaságad sa pagbóot, sa lain.

Franqueo. = Pagbáyad sa bale sa mg̃a solat ng̃a ipadála sa lain ng̃a longsod.

Franqueza. = Pagcagáoas. * Pagcalólot. * Pagcaháoan sa boot, pagcaoaláy tinágo ng̃a húna húna.

Franquía (ponerse en). = Pagcaándam sa mg̃a sacayán ng̃a nanagpóndo, sa pagguícan, sa paglayág.

Franquicia. = Pagcagáoas sa bisan cansa sa pagbáyad sa mg̃a derechos sa mg̃a manggad ng̃a guisolód ug guigóa nia sa sa mg̃a longsod.

Frasco. = Sodlánan sa salamín, sa salapí, &c., ng̃a hatáas ug sa diótay ng̃a bába con haíctin ng̃a liog. * Sorlánan sa pólvora ng̃a iseleba sa mg̃a lothang.

Frase. = Cadaghánan sa mg̃a polong ng̃a icagáma sa soguílon ng̃a hamóbo. * Pagpamólong sa pagcasambíng̃ay. * Casangpotánan.

Frasquera. = Caja, caban, cajon cajon ng̃a guibotáng̃an sa daghan ng̃a mg̃a bohó con sorlánan, ng̃a pagaang̃áyan ug pagatipígan sa mg̃a frasco, sa pagdála sa bisan diin, sa oaláy catáhap sa pagcabóong.

Fraterna. = Pagcabárlong, pagcasáoay, pagcasába ng̃a maháit ug mabóg-at.

Fraternalmente. = Sa pagcamagsúon.

Fraternidad. = Pagcamagsúon, pagcaáng̃ay, pagcahiósa sa mg̃a magsúon.

Fraterno. = Ang nahatong̃ód, ang ang̃ay sa mg̃a magsúon.

Fratricida. = Ang nacapatáy sa iang igsúon, mamomonó sa igsúon.

Fratricidio. = Pagcabonó, pagpatáy sa bisan cansa sa iang igsóon.

Fraude. = Limbong.

Fraudulencia. = Idem.

Fraudulentamente. = Sa pagcalímbong, sa limbong, sa pagcabódhi.

Fraudulento. = Malimbóng̃on, malilímbong, maborhíon, macálit.

Fray. = Polong ng̃a ióna sa ng̃alan sa mg̃a Padre ng̃a religioso.

Frazada. = Habol ng̃a balahibóon ng̃a ibótang sa higdáan.

Frecuencia. = Pagcasóbsob, pagcasócot, sa macadághan.

Frecuentador. = Ang magabóhat con mamólong sa masóbsob, sa masócot, sa macadághan.

Frecuentar. = Pagsócot, pagsóbsob, pagbóhat, pagpamólong sa macadághan.

Frecuente. = Sa masóbob, sa masócot.

Frecuentemente. = Idem. * Sa macadághan.

Fregadero. = Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a sorlánan sa tobig sa paghógas sa mg̃a pinggan.

Fregar. = Hugas. * Nisnis, nosnos.

Fregona. = Babáyeng sologóon ng̃a magasílbi sa cosina ug magahúgas sa mg̃a pinggan.

Fregonil. = Ang nahatong̃ód sa babáye ng̃a tighógas sa mg̃a pinggan.

Freidura. = Pagcaprito, pagcalóto sa bisan onsa, sa lana con sa manteca, sa tamboc.

Freir. = Pagprito, paglóto sa bisan onsa, sa lana con sa manteca.

Frenería. = Baláy ng̃a pagabohátan ug pagabaligyáan sa mg̃a preno, sa mg̃a pothao ng̃a isóol sa bába sa mg̃a cabayo.

Frenero. = Ang magabóhat sa mg̃a preno.

Frenesí. = Pagcabóang ng̃a guiobánan sa dagcóng hilánat.

Frenético. = Boang ng̃a loto.

Frenillar. = Pagbáat, pagláoig sa mg̃a gayóng, sa mg̃a gaod, sa tomóy ng̃a pagacáptan, con pagaondáng̃an ang paggáod.

Frenillo. = Panit ng̃a nahamótang sa ilálom sa dila ug ng̃a motoróc sa tong̃á tong̃á, ng̃a con moábot sa tomóy sa maong dila macaólang sa pagsóso ug sa pagpamólong ug maáyo.

Freno. = Preno, capandáyan sa pothao ng̃a isolód sa bába sa mg̃a cabayo sa paghópot ug pagpogóng caníla. * Pagcapogóng sa bisan cansa, arón díli magpaságad sa pagbóhat ug sa pagpamólong.

Frental. = Mg̃a caogátan sa agtang, sa bona.

Frente. = Agtang. * Atobáng̃an sa bisan onsa. * Nahaónang pagtaláy sa mg̃a soldados. * Bona.

Frentero. = Panápton ng̃a mabága ng̃a ibótang sa agtang sa mg̃a báta, arón díli sila mang̃asámad con mang̃ahólog sila ugáling.

Fresa. = Bong̃a sa España.

Fresca. V. Fresco hasta bisan onsa.

Frescachon. = Ang táuo sa maáyong laoas. * Ang̃áyan ug baihónan, sa maáyong pagcaatóbang ug pagcatíndog, mahósog.

Frescal. = Isda ng̃a díli lab-as caáyo, apan ng̃a oalá opód pagalabíhan sa asín.

Frescamente. = Sa bag-o pa, sa pagcabág-o, cadón bag-o. * Sa pagcaoaláy tagád caáyo.

Fresco. = Ang molomabógnao. * Bisan onsa ng̃a bag-ong binóhat.

Frescor. = Molomabógnao, tolotógnao.

Frescura. = Idem. * Lugar ng̃a guinatórcan sa mang̃a cahoy ug mg̃a tanóm ng̃a malángbo, malónhao ug matahóm. * Pagtíao. * Polong ng̃a díli macaígo. * Pagcaoaláy cacógui. * Pagpaságad. * Pagcalínao sa boot, pagcaháoan sa cásing cásing.

Fresno. = Cahoy sa España.

Fresquito. = Tolotógnao, molomabógnao.

Freza. = Tae sa mg̃a mananáp. * Timáan con bohó ng̃a pagaboháton sa mananáp ng̃a nagacachá, nagacóycoy, nagacáycay, nagacáhig, nagaoáhing, nagacopó. * Pagcadógay, túig ng̃a pagadogáyan sa pagcáon sa olod sa igagáma ng̃a calang cutub sa usá ca pagmáta hasta sa pagcatólog pagopód.

Frezar. = Pagcalíbang sa mg̃a mananáp. * Pagcáon, pagcótcot sa mg̃a dahon ng̃a guinatóla sa olor ng̃a nacagáma sa igagáma. * V. Desovar. * Pagcóycoy, pagcáycay, pagoáhing, pagcáhig sa mg̃a mananáp ug pagbóhat sa bohó sa yota. * Paggóa sa mg̃a hogao sa mg̃a orlan sa mg̃a putiócan.

Friable. = Ang masáyon, tipícon, tipácon ug pagadocdócon. * Ang masáyon mabóong ug mabalí.

Frialdad. = Pagcatógnao, pagcabógnao. * Pagcalóya, pagcaoaláy cacúgui sa pagbógat. * Pagcahóng̃og. * Polong ng̃a oaláy cahológan, ng̃a díli macaígo. * Balos ng̃a díli maáyo sa mg̃a higála. * Pagcabógnao sa maáyong boot sa isigcatáuo.

Friamente. = Sa pagcabógnao, sa pagatógnao. * Sa oaláy caang̃áyan.

Friático. = Idem. * Hong̃og, bong̃og.

Fricacion. = Pagcanósnos, pagcadósdos. * Pagcadóon, pagcahílot, pagcapíso.

Fricandó. = Guinisal sa mg̃a prancés.

Fricasé. = Idem.

Friega. V. Fricacion.

Friera. = Saquét sa mg̃a ticód sa mg̃a tiil ng̃a guing̃álan ug sabañon, ng̃a guican sa tognao ng̃a dagcó: ang sinógdan niíning saquéta mao ang pagcacatól ng̃a maól-ol ng̃a guiobánan sa pagcahobág ug pagsínao sa panit: sa madógay dogay mobotó ug mogóa ang tobig tobig con dogá ng̃a molomapolá, ug díli mamaáyo cutub sa pagsógod sa tiempo sa caínit.

Frígido. = Mabógnao, matógnao.

Fringilago. = Langgam.

Frio. = Tognao. * Táuo ng̃a díli macalíoat sa pagcaquinaía nia. * Ang díli motábang, molában, mahagógma sa obán ng̃a mg̃a isigcatáuo nia. * Ang moáyad ug díli magtagád sa bisan onsa. * Bisan onsa ng̃a oaláy caang̃áyan, ng̃a díli macaígo. * Ang oaláy polós, ang díli tacós ng̃a pagatágdon.

Friolento. = Ang masáyon pagatognáuon.

Friolera. = Bisan onsa ng̃a oaláy polós, sa diótay ng̃a bale, ng̃a díli tacós ng̃a pagatágdon.

Friolero. V. Friolento.

Frisa. = Panápton ng̃a maáyo sa sapao sa mg̃a bisti.

Frisado. = Hinábol sa igagáma ng̃a balahibóon.

Frisar. = Pagbóhat, paghábol sa mg̃a panápton ng̃a balahibóon. * Pagóyon, pagáng̃ay. * Pagtándig, pagtándi. * Pagdóol, pagtopál.

Friso. = Ang bahin sa mg̃a cota ng̃a nahaibábao sa cornisa, ng̃a pagadáyan dayánan sa mg̃a dahon, sa mg̃a sang̃á, &c., ng̃a piníntal con liníloc.

Frisuelo. = Otan, balátong.

Fritada. = Cadaghánan sa mg̃a botang ng̃a priníto, linóto sa lana con sa manteca.

Frito. = Bisan onsa ng̃a priníto.

Frívolamente. = Sa pagcaoaláy polós. * Sa oaláy hingtóngdan, sa oaláy cahológan.

Frivolidad. = Bisan onsa ng̃a oaláy bale, ng̃a oaláy polós, ng̃a oaláy hingtóngdan, cahológan ug guinicánan.

Frívolo. = Idem.

Frondosidad. = Pagcalángbo, pagcaáng̃ay sa mg̃a cahoy ug mg̃a tanóm.

Frondoso. = Cahoy con tanóm ng̃a malángbo, ng̃a ang̃ay, ng̃a guidaghánan sa mg̃a sang̃á ug mg̃a dahon.