Part 21

Enrojar. = Pagtína sa color ng̃a mapolá polá, molomalágom.

Enromar. = Pagpíslat. * Pagdáya, pagsómpo, pagsóngpo.

Enrona. = Pagcadághan, cadaghánan sa mg̃a bató, apog, mg̃a tesa, &c., ng̃a biniáan sa mg̃a bóhat ng̃a cota.

Enronquecer. = Pagpágao.

Enronquecimiento. = Capágao.

Enroscadamente. = Sa pagcabalálao, sa pagcalácon.

Enroscar. = Balálao, lacon, bacólong, licos, bodbod, balólon, baligcoló, bolórbod, balicótcot, quibícob.

Enrubiar. = Pagbolágao.

Ensabanar. = Pagtábon sa habol.

Ensacar. = Poghípos, pagsolód sa bisan onsa sa mang̃a poyo poyong dagcó.

Ensalada. = Otan ng̃a pagasáctan sa asín, sa soca ug sa lana. * Pagcasácot sa mg̃a botang ng̃a nagacaláin lain ug ng̃a oaláy paghiósa.

Ensaladilla. = Mg̃a matám-is ng̃a nagacaláin lain. * Mg̃a batóng mahál ng̃a nanagcaláin lain ng̃a guipanaglobóng sa mg̃a hias.

Ensalmador. = Ang maghihílot, ang may opicio sa pagpaghióli sa logar sa mg̃a bocóg ng̃a nalisá. * Ang magasácot sa mg̃a polong ng̃a oaláy cahológan, ang bacácon sa pagtámbal sa mg̃a masaquét.

Ensalmar. = Pagpahaóli sa lugar sa mg̃a bocóg ng̃a nalisá. * Paggámit sa mg̃a polong ng̃a oaláy hingtóngdan sa pagtámbal sa mg̃a masaquét.

Ensalmo. = Pagtámbal ng̃a bacácon ug ng̃a ang̃ay sa mg̃a dioatáhan, ng̃a pagaobánon sa mg̃a polong ug mg̃a pagámpo ng̃a oaláy hingtóngdan ug cahológan, ug sa mg̃a tambal ng̃a díli onta macaígo.

Ensalobrarse. = Pagbálhin sa tobig sa pagcaguioánon, pagtayám sa tobig.

Ensalzador. = Tigdáyeg, tigológ, ang magadáyeg, ang magaológ.

Ensalzamiento. = Pagcadáyeg, pagcaológ.

Ensalzar. = Ológ, dayeg, dayao.

Ensamblar. = Pagpahiósa, paglang̃áquit sa mg̃a bahin sa cahoy ng̃a icabóhat sa bisan onsa ng̃a bohat.

Ensancha. = Pagpaságad sa bisan cansa arón magatóman sa iang caogalíng̃on ng̃a pagbóot.

Ensanchador. = Ang magapadagcó, ang magapahalagpád.

Ensanchar. = Dagcó, halagpád.

Ensanche. = Pagcalagpád, pagcadagcó. * Pagcaháoay. * Pagcasángcad sa mg̃a saya ug mg̃a bisti. * Ang bahin sa panápton, sa bisti ng̃a ihípos ug pipilóon sa mg̃a tinahían, arón bohían con boot ng̃a halápdon ang maong bisti.

Ensandecer. = Pagbóang panghóng̃og, pagbóng̃og.

Ensangrentar. = Pagdogó. * Pagínit caáyo sa húna húna sa mg̃a táuo ng̃a nanaglális ug nagabolobásol sa ilang soguílon. * Pagbáng̃is caáyo, paghúna húna sa pagdáot sa isigcatáuo.

Ensañar. = Pagísog, pagpong̃ót.

Ensartar. = Tohóg. * Pagpamólong sa oaláy cahosáyan.

Ensayador. = Ang magasólay, ang nagaána ana, ang nagasána sana.

Ensayar. = Solay, ana ana, sana sana. * Pagtóyo.

Ensayo. = Pagcasólay, pagcaána ana, pagcasána sana, pagtóyo.

Ensebar. = Pagdíhog sa bisan onsa sa sebo, sa tamboc sa mg̃a mananáp.

Enselvado. = Logar, yota ng̃a nasolóp, ng̃a guitórcan sa mg̃a cahoy.

Ensenada. = Looc.

Ensenar. = Pagbótang, pagtípig, pagsócsoc sa doghan sa bisan onsa. * Pagsolód sa sacayán sa looc.

Enseñador. = Ang nagatódlo, magtotóon.

Enseñanza. = Pagtolón-an.

Enseñar. = Toon, torlo. * Pagpaháyag, pagpadayág, pagpaquíta sa bisan onsa. * Pagánar sa bisan onsa, pagsolód sa batásan.

Enseño. V. Enseñanza.

Enseñorear. = Pagbóhat sa bisan cansa ug agálon sa bisan onsa, sa usá ca provincia, longsod, &c. * Pagbóot.

Enserar. = Pagtábon, pagpótos sa mg̃a baníg sa bisan onsa.

Enseres. = Mg̃a manggad, mg̃a casangcápan, mg̃a capandáyan, &c.

Ensillado. = Ang cabayo ng̃a linopiácan, ng̃a may lopiac sa bocó bocó.

Ensilladura. = Ang bahin sa laoas sa cabayo, &c., ng̃a pagabotáng̃an sa siya.

Ensillar. = Pagsiya sa cabayo, &c.

Ensoberbecer. = Pagpalábi labi. * Paggobót, pagbálod ug dagcó sa dagat.

Ensogar. = Pagbáat sa lobid sa bisan onsa. * Pagsápao, pagpótus sa lobid sa mg̃a boteya ug mg̃a frasco.

Ensopar. = Paghólom sa tinápay sa vino, sa aguardiente, &c.

Ensordecer. = Pagbong̃ól, pagoalá sa idolóng̃og. * Paghílom, díli pagtíng̃og.

Ensordecimiento. = Pagcabong̃ól.

Ensortijamiento. = Pagcacólong sa bohóc con sa bisan onsa pa.

Ensotarse. = Paghóbong sa solóp.

Ensuciador. = Ang magapahúgao.

Ensuciar. = Paghógao, pagbóling, hamos, homig, domis, sagbot, linghot. * Paghógao, pagbóling sa calág ug sa dong̃og sa mg̃a salá ug sa batásan ng̃a mang̃íl-ad. * Pagcalíbang, pagcaólo sa calsones con sa mg̃a saya.

Entablado. = Salog ng̃a tinócod sa mg̃a papán.

Entabladura. = Pagtócod sa salog sa mg̃a papán.

Entablamiento. = Atóp sa mg̃a baláy ng̃a tinócod, binóhat sa mg̃a papán.

Entable. V. Entabladura.

Entablar. = Pagtábon, paglibót, paglócop sa bisan onsang lugar sa mg̃a papán. * Pagsógod sa bisan onsa ng̃a bohat.

Entablillar. = Laqui laqui.

Entalegar. = Pagsolód, pagtípig sa bisan onsa sa mg̃a poyo poyo, sa mg̃a pontél.

Entallar. = Paglíloc sa dagoay ng̃a nagacaláin lain sa mg̃a cahoy, mg̃a pothao, mg̃a tombága, &c. * Pagáng̃ay con díli pagáng̃ay sa bisti ng̃a guibísti sa mg̃a táuo.

Entallecer. = Pagódlot sa mg̃a cahoy ug mg̃a tanóm.

Entapizar. = Pagtábon sa bisan onsa sa mg̃a panápton.

Entarascar. = Pagbótang sa mg̃a dayan dayan ng̃a guilabíhan sa bisti sa mg̃a táuo.

Entarimado. V. Entablado.

Entarimar. = Pagtábon sa salog sa mg̃a papán.

Ente. = Bisan onsa ng̃a may pagcamáo. * Bisan onsa ng̃a may pagcamáo sa húna húna lamang sa mang̃a táuo. * Ang tacós ng̃a pagacatáoan.

Enteco. = Táuo ng̃a masaquéton, salaquétan, maloyáhon.

Entelerido. = Ang guitaquígan, ang guitógnao caáyo. * Ang nahádloc ug guiábot sa cacógmat.

Entena. = Cahoy ng̃a hatáas ng̃a guitaólan ug guibitáyan sa layág ng̃a guing̃álan ug latina, sa mang̃a sacayán.

Entenado. = Hináblos.

Entendederas. = Ihibaló, salabótan.

Entendedor. = Ang maálam, ang mosabót, ang mahibaló, masabóton.

Entender. = Habaló, alam, sabot, hona hona, boot.

Entendidamente. = Sa caálam, sa dagcóng paghibaló, sa dagcóng paghúna húna, sa salabótan, sa pagcaboótan.

Entendido. V. Entendedor. * Boótan, quinaadmánon, mang̃ialáman, maálam ng̃a táuo.

Entendimiento. = Ihibaló, boot.

Entenebrecer. = Pagng̃ít ng̃it.

Enteramente. = Sa pagcatóman, sa pagcahíngpit.

Enterar. = Asoy, sayod, toon, todlo.

Entereza. = Pagcatibúoc, pagcabóg-os, pagcatóman, pagcahíngpit. * Calig-ónan, pagcaólay.

Enterizo. = Ang natibúoc.

Enternecer. = Pagpahómoc. * Pagcalóoy, pagpoáng̃od, paghinóclog.

Enternecidamente. = Sa pagcapoáng̃od, sa pagcalóoy, sa pagcahinóclog.

Enternecimiento. = Calóoy, poáng̃od, hinóclog.

Entero. = Tibúoc, toman, híngpit. * Bog-os, olay. * Ang táuo con mananáp ng̃a díli hibótan. * Matárong. * Matámboc, sa maáyong laoas.

Enterrador. = Maglolobóng, ang magalobóng sa mang̃a minatáy.

Enterrar. = Lobóng.

Entesar. = Pagpalíg-on, pagpacosóg sa bisan onsa.

Entibiar. = Paginádlao sa bisan onsa ng̃a ilímnon, sa vino, tubig, &c. * Pagpogóng, pagpahínay sa mang̃a cailíbgon.

Entidad. = Ang macahímo sa pagcamáo sa bisan onsa. * Bisan onsa ng̃a mahál, ng̃a bilídhon ng̃a tacós pagatágdon.

Entierro. = Lobóng, paglobóng. * Lobóng̃an, lolóbng̃an. * Mg̃a táuo ng̃a moobán sa laoas sa mg̃a minatáy sa paglobóng caníla.

Entigrecerse. = Pagsocó, pagpanoyó, pagáquig, pagcabaláca, pagligótgot, pagpong̃ót.

Entintar. = Paghógao, pagdómis sa bisan onsa sa tinta. * Pagtína.

Entiznar. = Pagbóling. * Pagdáot sa dong̃og, sa maáyong ng̃alan.

Entoldamiento. = Pagtáod sa mg̃a tóldo sa mg̃a panápton ug sa bisan onsa, sa paglándong.

Entoldar. = Idem. * Pagtábil. * Pagpalábi labi.

Entonador. = Ang táuo ng̃a mocanta pagsógod ng̃a ang̃ay sa pagcabótang sa nahasólat sa solpa, sa punto. * Ang magatóyoc sa mg̃a galíng̃an arón moábot ang hang̃in sa órgano, sa pagcáblit na.

Entonar. = Pagcanta ng̃a ang̃ay sa solpa, sa punto. * Pagpaháng̃in arón matonóg ang órgano. * Pagsógod sa usá ca táuo sa pagcanta, arón managsonód ang obán. * Pagparáyeg, pagpalábi labi.

Entonatorio. = Libro ng̃a sinolátan sa mg̃a sinógdan sa pagacantáhon, ng̃a ang̃ay sa solpa, sa punto.

Entonces. = Niádto, niádtong tiempo, sa canhi.

Entonelar. = Paghípos, pagsolód sa bisan onsa sa bariles.

Entono. = Pagpalábi labi, paráyeg.

Entontecer. = Pagpahóng̃og, pagpabóng̃og.

Entontecimiento. = Pagcahóng̃og, pagcabóng̃og.

Entorchado. = Logás sa hilo con igagáma ng̃a guipóstan, guibodbódan ug guilibótan sa lain, sa boláoan con salapí ug tinóyoc toyoc arón malíg-on.

Entorchar. = Pagtóyoc, pagípon sa pila ca búoc ng̃a candela, sa pagbúhat sa usá lamang. * Pagbódbod, pagpótos sa logás sa hilo, igagáma, &c., sa lain, sa salapí, boláoan, &c.

Entornar. = Pagbótad sa tacop con talambóan sa dapit sa logar ng̃a pagasaráhan.

Entorpecer. = Pagpáol, pagbácol sa mg̃a bahin sa laoas. * Pagbórong, pagbóng̃og sa húna húna, sa boot. * Domo domo. * Binhod, banhod, quioi.

Entortadura. = Pagcabalíquig, pagcalicó.

Entortar. = Pagbalíquig, paglicó. * Pagbotá sa luyong matá, sa usá ca matá.

Entrada. = Sodlánan, solódlan, panonódlan, ganháan. * Pagsolód, ng̃a pagapiestáhan caáyo sa mg̃a calongsódan, sa mg̃a harí mg̃a Obispo, mg̃a ponóan ng̃a labí. * Pagcaábian, pagcahigála sa usá ca táuo sa lain ng̃a táuo.

Entradas del pelo en la parte superior de la frente. = Sooc sooc.

Entrambos. = Silang dohá, cameng dohá, quitang dohá, camong duhá.

Entrampar. = Paglít-ag. * Paglímbong sa mg̃a polong ng̃a inálam alam. * Pagólang, pagsámoc, pagbótang sa mg̃a cacolían, arón díli onta matóman sa guitóyo sa isigcatáuo. * Pagótang sa macadághan, sa masóbsob.

Entrante. = Ang mosolód.

Entraña. = Ng̃atanán ng̃a anáa sa solód sa tian, sa laoas, ang atáy, ang baga, ang cásing cásing, &c. * Ang cahiládman sa yota con sa dagat. * Ang labíng halálom ug tinágo. * Pagbóot, cabobót-on, gaoi, cagaoían, batásan.

Entrañable. = Ang hinigógma caáyo, ang napílit sa cásing cásing.

Entrañablemente. = Sa dagcóng paghigógma, sa dagcóng boot, sa dagcóng pagpalángga.

Entrapajar. = Pagtábon, pagpótos sa bisan onsang bahin sa laoas sa pagtámbal sa mg̃a samad.

Entrapar. = Pagboghó.

Entrar. = Solód. * Pagáng̃ay, pagpahaáng̃ay sa usá ca botang sa lain ng̃a botang. * Pagsógod sa bisan onsa. * Pagdámag, pagdósmog. * Pagápil, pagípon.

Entre. = Sa talioála, apil.

Entreabrir. = Pogolóabli sa mg̃a tacop con mg̃a talambóan.

Entreancho. = Panápton ng̃a díli halagpád ug díli osab haíctin.

Entrecano. = Bohóc con bong̃ot, balahíbo, ng̃a bolobolágao ug molomapotí.

Entrecavar. = Pagcále sa ibábao lamang, díli halálom.

Entrecejo. = Ang lugar ng̃a calang sa talioála sa mang̃a quilay.

Entrecerca. = Ang lugar ng̃a calang sa talioála sa mg̃a alad.

Entreclaro. = Ang masíhag sihag. * Ang molomalámdag. * Ang molomatín-ao, ang madayág dayág.

Entrecoger. = Capot, coyot, coha, dacop.

Entrecoro. = Ang lugar ng̃a calang sa mg̃a Singbahán cutob sa coro hasta sa altal ng̃a panóan, mayor.

Entrecortadura. = Pagcapótol, pagcasí-si sa bisan onsa sa oalá mabólag ang mg̃a bahin.

Entrecortar. = Pagpótol sa bisan onsa sa talioála, sa díli paglahóson, sa díli pagtibaoáson sa pagpécas, sa pagbólag.

Entrecubiertas. = Ang lugar ng̃a calang sa talioála sa mg̃a junta, sa mg̃a salog sa mg̃a sacayán.

Entredicho. = Pagdilí, pagsógo arón díli boháton ug bisan onsa. * Castigo sa santa Iglesia sa pagdilí sa obán ng̃a mg̃a cristianos ng̃a saláan sa obán ng̃a mg̃a caposlánan ng̃a calágnon, espirituhánon.

Entredoble. = Panápton ng̃a díli mabága ug díli opód mahínag.

Entrefino. = Ang díli dagcó, mabága, ug díli osáb magamáy, pino.

Entrega. = Paghátag, pagcatónol.

Entregador. = Ang mohátag, ang magatónol, magatócnol.

Entregar. = Hatag, tonol, tocnol, pagpadáoat. * Pagcógui sa bisan onsa sa minatúod, sa tinóod.

Entrego. V. Entrega. * Tampa, tampo.

Entrejerir. = Pagsácot sa usá ca botang sa lain ng̃a botang.

Entrejuntar. = Pagpadóol, paglang̃áquit sa mg̃a papán sa mg̃a tacop ug mg̃a talambóan sa ilang mang̃a marco.

Entrelazar. = Paglang̃áquit, paghiósa, sa usá ca botang sa lain ng̃a botang.

Entrelistado. = Ang binódcan, ang binarlísan.

Entrelucir. = Pagdayág sa usá ca botang sa talioála sa obán ng̃a mg̃a botang.

Entremedias. = Sa talioála, sa calang.

Entremes. = Dula ng̃a hicalatáoan.

Entremesear. = Pagtístis sa mg̃a dola ng̃a hing̃alatáoan ug sa mg̃a soguílon, sa mg̃a pagcagóla.

Entremeter. = Pagsócsoc, pagsolód sa usá ca botang sa talioála sa obán ng̃a mg̃a botang. * Paghilábot sa díli catongdánan.

Entremetido. = Mahilabtánon. * Ang mahilábot sa díli tacós ng̃a pahilábtan.

Entremetimiento. = Pagcahilábot.

Entremezclar. = Pagsácot, paggobót, pagbóloc.

Entremorir. = Pagdápit sa pagcatibáoas sa bisan onsa, con sa pagcapálong sa mg̃a sogá.

Entrenzar. = Pagsalápid.

Entreoir. = Pagdóng̃og sa bisan onsa ng̃a guipamólong, sa oalá sabóton ug hingsáydan caáyo, alíng̃at.

Entreparecerse. V. Entrelucir. * Pagtóngha sa bisan onsa, pagdayág.

Entrepernar. = Pagsócsoc sa paa sa usá ca táuo sa talioála sa mg̃a paa sa lain ng̃a táuo. * Ing̃on man opód sa tong̃ód sa mg̃a mananáp.

Entrepiernas. = Ang dapit sa solód sa bolog, quinabalat-áng̃an, quinásap-áng̃an.

Entrepuentes. V. Entrecubiertas.

Entrepunzadura. = Pagcang̃ótng̃ot, pagcaól-ol sa mang̃a hobág sa oalá mang̃ahínog.

Entrepunzar. = Pagng̃ót ng̃ot, pagól-ol sa mahínay.

Entrerenglonadura. = Ang guisólat sa talioála sa mang̃a dalan sa guisólat ng̃a daan.

Entresacar. = Pagpíli.

Entresijo. = Bisan onsa ng̃a tinágo.

Entresuelo. = Pinoyánan sa talioála sa salog sa itáas ug sa silong.

Entresurco. = Ang yota ng̃a calang sa talioála sa mg̃a todlis.

Entretallar. = Paglíloc.

Entretejer. = Pagsácot sa panápton ng̃a pagaháblon sa mg̃a logás ng̃a nagacaláin ug color, arón magacaláin opód ang mg̃a labra con mg̃a dagoay.

Entretela. = Ang panápton ng̃a binótang sa talioála sa mg̃a bisti ug sa mg̃a sapao.

Entretenedor. = Ang macalíng̃ao, magapalíng̃ao, magapalípat, magapaláng̃an lang̃an.

Entretener. = Pagpaling̃ao, pagpaláng̃an lang̃an, pagpalípat, pagpalípay.

Entretenido. = Matístis, malipáyon.

Entretenimiento. = Ang macalípat, macalíng̃ao, icalípay.

Entreuntar. = Pagdíhog sa salingcápao, sa ibábao lamang.

Entrevenarse. = Pagsolód sa bisan onsa sa caogátan.

Entreventana. = Ang bongbong ng̃a calang sa talioála sa duruhá ca ventana, talambóan.

Entrever. = Pagtán-ao, pagquíta, pagsolóng sa pagcabóloc, sa díli maáyo, sa bisan onsa.

Entreverado. = Sinácot, binódcan.

Entreverar. = Pagsácot sa mg̃a botang ng̃a magsáma, con sa mg̃a botang ng̃a nagacaláin lain.

Entrevista. = Pagcaatóbang, pagcatágbo, pagcatámbong. * Pasoguílon, pagsólti sa mg̃a táuo.

Entripado. = Ang magapaól-ol ug masámoc sa mang̃a tináe. * Mananáp ng̃a pinatáy ng̃a oalá paggólan, pagacoháan sa tináe. * Capong̃ót, casocó, cabaláca sa bisan cansa, ng̃a quinahánglan ng̃a tagóon, ng̃a díli ipaháyag, ipadayág, ipasábot sa obán.

Entristecer. = Pagpasobó, pagpamíng̃ao, sobó, ming̃ao, pagóbos sa boot.

Entristecimiento. = Pagcasocó, pagcasobó, pagcamíng̃ao, pagcaóbos sa boot, sa húna húna.

Entrojar. = Paghípos sa homáy, sa maís, &c., sa mg̃a panonódlan.

Entrometer. V. Entremeter.

Entroncar. = Pagcaobánan, pagsógod sa pagcacaobánan sa usá ca táuo sa lain ng̃a táuo.

Entronizacion. = Pagsógod sa pagcahári.

Entronizar. = Idem. * Pagtógot, paghátag sa bisan cansa sa hatáas ng̃a cahímtang, sa opicio ng̃a donggánon.

Entronque. = Sinógdan, guinicánan sa pagcacaobánan sa usá ca banay. * Pagcacaobánan sa mg̃a táuo sa lain ng̃a táuo ng̃a sinógdan ug guinicánan sa maong pagcacaobánan.

Entruchada. = Bisan onsa ng̃a pagaboháton sa limbong, sa mabódhing hona hona.

Entruchar. = Pagálam alam sa bisan cansa sa paglógos canía ng̃a magabóhat sa bisan onsa.

Entuerto. = Bohat ng̃a daútan, sayóp contra sa isigcatáuo. * Mg̃a pagól-ol sa mg̃a babáye sa human na ang pagánac.

Entumecer. V. Entorpecer. * Paggobót sa dagat con sa hang̃in, paghorós, pagbahá, pagbálod ng̃a dagcó.

Entumecimiento. = Pagcabínhod, pagcabánhod, pagcaquíoi.

Entumirse. V. Entorpecerse.

Entupir. = Pagtábon sa bisan onsa ng̃a alaguían, pagólang, pagsámoc. * Pagpógos, pagpigós, paghógot sa bisan onsa.

Enturbiar. = Paglóbog. * Pagdág-om, pagng̃ít ng̃it. * Paggobót sa nahósay ng̃a daan.

Entusiasmar. = Paghátag sa gahóm, sa cosóg, sa maáyong cásing cásing, sa pagbóhat con sa pagpamólong.

Entusiasmo. = Húna húna ng̃a dagcó ug hatáas, ng̃a macalógos sa táuo sa pagpamólong con sa pagbóhat sa bisan onsa ng̃a cating̃aláhan ug macóli.

Entusiasta. = Ang mamólong con magasólat sa entusiasmo, sa dagcóng cacógui.

Enumeracion. = Pagísip, pagcuenta, pagíhap.

Enumerar. = Isip, ihap, pagcuenta.

Enunciacion. = Pagcaásoy, pagcasáyor sa bisan onsa.

Enunciar. = Asoy, sayod, hayag, dayág.

Enunciativo. = Ang magaásoy, ang magsáyor, ang magapaháyag, ang magadayág.

Envainar. = Pagsácob, pagsolód sa sacob sa mang̃a hing̃aníban.

Envalentonar. = Pagpaísog.

Envanecer. = Pagparáyeg, pagpalábi labi.

Envanecimiento. = Idem.

Envarar. V. Entorpecer.

Envasador. = Ang magahóad sa tóbig, vino, &c., sa usá ca panonódlan sa lain ng̃a sodlánan. * Sandayóng.

Envasar. = Pagbótang, pagbó-bo, paghóad sa vino, soca, &c., sa mg̃a sodlánan. * Pagínom sa labí sa casaráng̃an. * Paglápos sa laoas sa bisan cansa sa bangcao, sa cales, &c. * Paghípos, pagsolód sa homáy, maís, &c., sa mg̃a bolóyot, mg̃a poyo poyo, &c.

Envedijarse. = Paggobót sa hilo, igagáma, &c. * Pagáoay, pagboloborúca sa daghan ng̃a mg̃a táuo.

Envejecer. = Pagtigólang, pagdáan. * Pagdógay caáyo.

Envejecido. = Ang naánad na sa bisan onsa.

Envenenador. = Ang macahiló, ang mohátag sa hiló.

Envenenamiento. = Pagcahiló.

Envenenar. = Paghiló. * Pagpacadáot sa bisan cansa, sa mg̃a polong con mg̃a bohat.

Enverdecer. = Paglónhao sa mg̃a cahoy ug mg̃a tanóm.

Envergar. = Pagtácgos, Paglíg-on sa mang̃a layág, sa mg̃a verga.

Envés. = Licód sa bisan onsa. * Camaó-o.

Envestidura. = Pagcahátag sa bisan cansa sa dagcóng opicio con cahímtang.

Envestir. = Pagtógot, paghátag sa mg̃a hari con sa mg̃a ponóan, sa bisan cansa sa ilang mg̃a guinsacópan, sa hatáas ng̃a opicio con cahímtang. * Pagtábon, paghísti sa bisan onsa. * Pagsolód sa solód sa bisan diin ug sa bisan onsa.

Enviadizo. = Ang mahímo ng̃a sogóon, ang masógo sa masócot.

Enviado. = Sinógo, ang guisógo.

Enviar. = Sogo. * Pagdíli sa mg̃a magahíng polong sa guipang̃áyo sa isigcatáuo.

Enviciar. = Pagpadáot, pagtacód. * Pagsang̃á ug pagdáhon caáyo sa mg̃a cahoy ug mg̃a tanóm, sa pagcacólang, sa paghicao sa bong̃a. * Paghigógma, pagíbog, pagpanghináot caáyo sa bisan onsa.

Envidia. = Casína. * Húna húna, catbog, pagpanghináot ng̃a maáyo.

Envidiable. = Ang tacós ng̃a sináhon, caíbgan, boóton, higogmáon, panghinaóton.

Envidiar. = Sina, ibog, pagpanghináot.

Envidioso. = Masináhon, ang mosína, ang may casína, ang maíbog. * Hacog.

Envilecer. = Pagtámay, pagpasipála. * Pagoalá sa bili sa bisan onsa, sa pagcabilídhon, sa pagcahamíli. * Pagoalá sa dong̃og ug maáyong boot sa bisan cansa.

Envinagrar. = Pagbótang sa soca sa bisan asa con sa bisan onsa.

Envinar. = Pagbótang ug vino sa tobig, pagsimbóg, pagsambóg, pagsácot.

Envio. = Pagcasógo, pagsógo.

Envion. V. Empellon.

Enviscar. = Pagdíhog sa bisan onsa ng̃a mapílit ug mahágcot, sa mg̃a sang̃á sa mg̃a cahoy, arón mahapílit ang mg̃a langgam. * Pagáoay, pagbíquil biquil sa mg̃a cabobót-on.

Enviudar. = Pagbálo.

Envoltorio. = Potós, postánan, ang guipóstan, pinótos.

Envoltura. = Pagcadághan, cadaghánan sa mg̃a hapín, sa mg̃a panápton ng̃a igapótos sa mg̃a báta.

Envolvedero. = Ang panápton ng̃a igapótos sa bisan onsa, postánan.

Envolvedor. = Idem.

Envolver. = Potós. * Pagsácot, pagápil sa bisan onsa. * V. Amancebarse. * Pagsácot sa cadaghánan sa talioála sa obán.

Enyugar. = Paghícot, pagtáod sa liógan, sa yogo, sa mg̃a mananáp ng̃a magadáro, &c.

Enzamarrado. = Ang guitáptan, ang guibistíhan sa mg̃a bisti ng̃a tinócod ug binóhat sa mg̃a panit sa mg̃a carnero.

Enzarzado. = Bohóc ng̃a nagobót con colóng̃on.

Enzarzar. = Pagbótang, pagólang sa bisan onsa sa mg̃a sang̃á ng̃a toncan, sa mg̃a caguíngquing. * Pagsámoc, pagángcon, paghilábot sa mg̃a bohat ug mg̃a holosáyon ng̃a malisód ug macóli. * Pagpatigáyon arón magaáoay ang mg̃a táuo, pagsógnod caníla, pagbághot arón managlális.

Enzurronar. = Pagsolód sa usá ca botang sa solód sa lain ng̃a botang.

EP

Epacta. = Pagcadághan sa mg̃a adlao ng̃a nahatong̃ód sa diciembre ng̃a nahasácop sa bolan sa enero. * Ylisípan ng̃a pagatágdan ug pagatamódan sa mang̃a Padre sa ilang pagpang̃ádye sa matagádlao.

Eperlano. = Isda sa sobá.

Epiceno. = Ng̃alan ng̃a macaígo sa babáye ug sa laláque, sa laque ug sa baye.

Epidemia. = Salot, saquét ng̃a matacód.

Epidémico. = Ang nahatong̃ód sa salot, sa saquét ng̃a matacód.

Epifanía. = Pagcaháyag, pagcadayág. * Ang piesta sa pagdúao sa toló ca hari sa atong Guinóong Jesucristo sa camálig sa betlém, sa icapólo ug toló ca adlao sa iang pagcatáuo.

Epígrafe. = Pagásoy ng̃a lactor ng̃a moóna sa mang̃a bahin ng̃a sinólat sa mg̃a libro, sa mg̃a pagsoguílon ug sa mg̃a pagoáli, ng̃a mao ang casayódan sa nahamótang sa obos ug iíngnon pa sa hatáas ng̃a pagsáyod.

Epilepsia. = Saquét ng̃a nahamótang sa pagcaquíoi sa mg̃a bahin sa laoas ug sa mg̃a caogátan, ug sa pagcadáot sa mg̃a balatían.

Epiléptico. = Ang mobáti sa saquét ng̃a guiíng̃on carón.

Epilogal. = Soguílon con solat ng̃a lactod, dinalí, sa mg̃a diótay ng̃a polong.

Epilogar. = Pagláctor sa mg̃a soguílon, mg̃a oáli con mg̃a solat. * Pagásoy sa mg̃a hamóbong polong, sa dinalí, sa dináclit.

Epílogo. = Catapósan sa usá ca soguílon, oáli con solat, ng̃a icasúmay sa lactod ng̃a pagsáyod ug pagásoy, sa ng̃atanán ng̃a guiíng̃on na.

Epiqueya. = Casayóran ng̃a nahamótang sa casaráng̃an ug cataróng̃an, ng̃a icaásoy sa cahológan sa mang̃a leyes, sa batásan, somála sa túig, sa lugar, ug sa pagcabótang sa mg̃a táuo ng̃a hingsácpan sa maong batásan.

Episcopado. = Pagcabótang, cahímtang, opicio sa pagcaobispo. * Pagcadógay sa gahóm sa tagsa ca Obispo.

Episcopal. = Ng̃atanán ng̃a nahatong̃ód sa Obispo.

Episcopologio. = Padron, listáhan, solat ng̃a sinolátan sa mg̃a ng̃alan sa mg̃a Obispo sa usá ca Singbahán con sa usá ca provincia.

Epístola. = Solat ng̃a ipadála sa bisan díin ug sa bisan cansa. * Ang bahin sa misa ng̃a pagabasáhon sa Padre ng̃a magamisa, ug pagacantáhon sa Padre ng̃a subdiácono, sa misa sa tololó ca Padre, sa human na ang mg̃a oracion ng̃a nahaóna. * Cahímtang sa Padre ng̃a subdiácono, cay ang iang nahaónang catungdánan mao ang pagcanta sa epístola sa mg̃a misa.

Epistolar. = Ang nahatong̃ód sa epístola con solat.

Epistolario. = Libro ng̃a guitigóman sa mg̃a solat ng̃a sinólat sa bisan cansang táuo. * Libro ng̃a sinolátan sa mg̃a epístola sa mg̃a misa.

Epistolero. = Ang Padre ng̃a may catongdánan, sa obán ng̃a mg̃a Singbahán, sa pagcanta sa epístola sa mg̃a misa.

Epistólico. V. Epistolar.

Epitáfio. = Solat ng̃a ibótang, ug ng̃a isólat sa mang̃a bató ng̃a tabon sa mg̃a lobng̃ánan.

Epitalamio. = Pagcanta sa pagbántog sa mg̃a pagcasál.

Epítima. = Ang macacosóg, ang mohátag sa gahóm, ang macacóha sa colóya.

Epitimar. = Pagbótang sa mg̃a bahin sa laoas sa mang̃a tambal ng̃a icacóha sa calóya.

Epítome. V. Epilogo. * Casayódan ng̃a lactod sa ng̃atanán ng̃a labing maáyo ug mahál ng̃a guisólat sa bisan onsang libroha.

Época. = Sinógdan ng̃a pagasógodan sa pagísip sa mg̃a túig. * Cadogáyan, pagcadógay ng̃a hatáas sa tiempo, sa túig.

Epulon. = Ang mocáon sa mg̃a calán-on ng̃a mahál. * Ang hing̃áon oyámot.

EQ

Equiángulo. = Ang guitopóng̃an sa mg̃a loyo. * Bisan onsa ng̃a may mg̃a loyo ng̃a topóng.

Equidad. = Pagcatopóng, pagcatárong. * Pagóbos sa mg̃a bili sa bisan onsa ng̃a ibalígya.

Equidistante. = Ang maíng̃on, ang magsáma sa pagcahalayó.

Equidistar. = Paghalayó sa pagcasáma sa dohá con capin ba ca botang sa lain ng̃a botang.

Equilátero. V. Equiángulo.

Equilibrar. = Pagtárong, pagbántang, pagtopóng.

Equilibre. = Ang mahamótang sa pagcatádong, sa pagcabántang sa pagcatopóng.

Equilibrio. = Idem.

Equino. = Ang nahatong̃ód sa cabayo.

Equinocio. = Ang pagábot sa adlao sa lugar ng̃a macatopóng sa pagcadúgay ug pagcahatáas sa mang̃a adlao ug sa mg̃a gabíy.

Equipaje. = Casangcápan ng̃a madála sa mg̃a táuo ng̃a managsacáy con managlacát.

Equipar. = Paghátag, pagsángcap sa bisan cansa sa ng̃atanán ng̃a mg̃a quinahánglan.

Equiparacion. = Pagcatándig, pagcatándi, pagpanánglet.

Equiparar. = Tandig, tandi, sanglet.

Equipo. = Pagcasángcap, pagsángcap.

Equipolencia. = Pagcaíng̃on sa bili.

Equipolente. = Ang maíng̃on sa bili.