Part 14
Depresion. = Pagpaóbos. * Pagpógos, pagpóyos.
Depresor. = Mamomógos.
Deprimir. = Pagpógos, pagpaóbos sa isigcatáuo.
Depuracion. = Pagcaólay.
Depurar. = Pagólay.
Derecha (la mano). = Camot ng̃a toó, sa toó.
Derechamente. = Sa pagcaláctod, sa oaláy licó licó. * Sa pagcadayág.
Derecho. = Matól-id, matános, matárong. * Ang sa dapit sa toó. * Libro ng̃a sinolátan sa mg̃a solat sa mang̃a Santos ng̃a Papa ug sa guisabótan sa mg̃a Concilio. * Batásan. * Divino. = Batásan ng̃a diósnon, ng̃a guihátag sa Dios. * Natural. = Batásan ng̃a onay sa pagcaquinaía sa táuo.
Derechura. = Dalan ng̃a lactod, ng̃a oaláy sico sico, licó. * Calactódan, lactod.
Derivacion. = Guinicánan, hingtóngdan, sinógdan.
Derivar. = Sogod, guican, tong̃ód.
Derogacion. = Pagcadíli, pagcaoaláy bali sa bisan onsa ng̃a may bale ng̃a daan, pagcaárang, pagcaóndang.
Derogar. = Arang, ondang, pagoalá sa gahóm sa may bale ng̃a daan.
Derrabar. = Pagpótol sa icog sa mg̃a mananáp, pagotód.
Derraigar. = Dipdip, tiptip, toptop.
Derramar. = Yabó, bo-bo, ola, agas, ayay, aoas, soáy, poay, dalígdig, taguínis, balóngbong, agay, agáy-ay. * Semilla, plata, &c. = Sab-oag, sabólac.
Derramarse, esparcirse gente, animales, &c. = Sala sala sohag, salag, bolag bolag.
Derrama. = Tampo, tampa, amot.
Derrame. = Ang maósic sa vino, lana, humáy, maís, &c., sa pagtácos.
Derredor. = Libót, lipot, sa libót.
Derrenegar. = Domót, paglícay sa bisan onsa.
Derretido. = Ang nagamorál, ang may gogma ng̃a dagcóay sa bisan cansang babáye.
Derretimiento. = Pagcatónao. * Gugma ng̃a dagcó ug tinóod. * Bisan onsa ng̃a tinónao.
Derretir. = Tonao. * Pagínit sa gogma sa Dios con sa lain. * Hinis, hilis.
Derribar. V. Arruinarse algo, arruinar.
Derrocadero. = Capangpáng̃an.
Derrocar. V. Arruinarse algo, arruinar.
Derrochar. = Osic.
Derrota. = Dolong, guidolóng̃an. * Dalan. * Pagdalágan sa mg̃a soldados ng̃a guipanagdáog.
Derrotero. = Casayódan ng̃a sinólat, arón hibalóan sa mg̃a táuo ng̃a managsacáy sa ilang onta ng̃a pagaaguían sa pagdónggo sa ilang guipanolóng̃an. * Alaguían sa pagdáng̃at sa toyo ng̃a guitóyo sa bisan cansang táuo.
Derrubiar. = Pagcáncan sa sobá ng̃a guibaháan sa yota sa loyo ug sa loyo sa iang guiaguían, sa balaháan nia.
Derrubio. = Ang yota ng̃a guicáncan sa mg̃a sobá, ang guicancánan.
Derrumbadero. = Capangpáng̃an, tolódan, ambácan.
Derrumbar. = Holog, tolód, ambac.
Desabarrancar. = Paggoá sa bisan onsa sa pisácan, sa lapoc, sa cayanáng̃an.
Desabastecer. = Pagóndang sa paghátag, sa pagpatigáyon sa quinahánglan sa pagcabóhi sa bisan cansa.
Desabollar. = Pagcóha, pagáyo sa mg̃a lopoc, yopoc, lopiac, sa mg̃a panonódlan sa tombága, sa salapí, &c.
Desabor. = Pagcaoaláy lamí, pagcatáb-an. * Casáquet, calisdánan, cagolánan.
Desaborar. = Pagcóha sa lamí, pagtáb-an sa bisan onsa.
Desabordarse. = Pagbólag sa sacayán ng̃a midóol, mibángga sa lain.
Desabotonar. = Paggóa sa botones sa bohó ng̃a guisoólan.
Desabrido. V. Desabor.
Desabrigadamente. = Sa pagcaoaláy salipód, salípdan, sa pagcaoaláy tabón. * Tandag, tanyag, atbang sa init, sa tognao, sa olan, &c. * Pagcaoaláy dalángpan.
Desabrimiento. V. Desabor.
Desabrochar. = Pagtángtang pacóha sa cao-it, sa sab-it, sa cao-ítan, sa sab-ítan.
Desacalorarse. = Hoas, hooas, halayáhay.
Desacatadamente. = Sa pagcaoaláy pagtáhod, catahóran, catahá.
Desacatar. = Paglápas, paglípas sa catahódan, sa catahá, sa pagtáhor, sa maáyong pagábi abi.
Desaceitado. = Ang oaláy lana, ang dili lanáhon, lanáhan.
Desacertado. = Ang díli magatóltol, ang masayóp.
Desacertar. = Sayóp, díli pagtóltol.
Desacierto. = Sayóp, casayópan, casaypánan.
Desacobardar. = Pagcóha sa catálao, pagsámbag arón maoalá ang cahádloc.
Desacomodadamente. = Sa pagcaoaláy pagcabótang ng̃a maáyo.
Desacomodado. = Ang guicábsan sa mg̃a quinahánglan sa pagcababóhi. * Ang sologóon ng̃a oaláy agálon.
Desacompañar. = Pagbía sa obán, sa caobánan.
Desaconsejado. = Ang magabóhat ug mamólong sa díli pasámbag, sa oaláy salabótan, ing̃on lamang sa iang caogalíng̃on ng̃a pagbóot.
Desaconsejar. = Pagsámbag, sa bisan cansa, arón díli onta magatóman sa guihóna hona nía.
Desacordadamente. = Sa oaláy caang̃áyan.
Desacordado. = Ang díli ang̃ay, díli oyon, ang díli mahiósa.
Desacordar. = Pagbóloc sa mg̃a tolónggon. * Paglímot, pagoalá sa panomdóman.
Desacorde. V. Desacordado.
Desacorralar. = Pagbóhi, pagpagóa sa mg̃a mananáp sa alad, sa toril.
Desacostumbradamente. = Sa pagcaoaláy batásan.
Desacostumbrado. = Bisan onsa ng̃a pagaboháton ug ipamólong sa oaláy batásan.
Desacostumbrar. = Pagoalá, pagárang, pagóndang sa batásan.
Desacotar. = Pagbólag sa usá ca táuo sa guisabótan sa guicaoyónan sa lain ng̃a táuo.
Desacreditar. = Pagcóha, pagcópos sa dong̃og, sa maáyong ng̃alan sa isigcatáuo, ug sa bili sa bisan onsa ng̃a botáng̃a.
Desacuerdo. V. Desacordado. * Salá, sayóp. * Pagcaoalá sa boot, sa húna húna, sa guinháoa.
Desaderezar. = Pagcóha, pagtángtang sa mg̃a dayan dayan, paghóbo sa bisti, pagcóha sa mg̃a hias.
Desadeudar. = Paglocát sa otáng̃an.
Desadormecer. = Pagpócao.
Desadornar. V. Desaderezar.
Desadorno. = Pagcaoaláy pagdáyan, pagcaoaláy paghósay, cahosáyan.
Desadvertidamente. = Sa oalá húna honáon.
Desadvertido. = Ang díli magamátng̃on, ang díli magahúna húna.
Desafecto. = Ang oaláy gogma, ang díli mahagógma, ang díli mahináng̃op.
Desaferrar. = Pagleba, pagbótad sa sinípit, arón lomayág ang sacayán. * Paglóoat pagbóhi sa guibáat, sa guihógot, sa guihíctan. * Pagsámbag sa bisan cansa, arón bomía sa iang huna hona.
Desafiador. = Ang nagaáyat, nagatóyo sa isigcatáuo.
Desafiar. = Ayat, toyo, pagquigáoay.
Desaficionar. = Pagoalá sa maáyong boot, sa gogma, sa hináng̃op.
Desafinadamente. = Sa pagcabóloc, sa pagcaoaláy ang̃ay.
Desafinar. = Pagbóloc.
Desafio. = Pagcaáyat, pagtóyo, pagquigáoay sa isigcatáuo.
Desaforadamente. = Sa pagcaísog, sa linogsánay, sa pagcapógos.
Desaforado. = Bisan onsa ng̃a dagcó caáyo, labí sa casadáng̃an. * Ang magabóhat sa oaláy huna hona, sa dili ang̃ay sa batásan.
Desaforrar. = Pagtástas, pagcóha sa sapao sa bisan onsa.
Desagarrar. = Pagbóhi, paglóoat sa guicoít-an, sa guicáptan.
Desagraciado. = Ang oaláy caang̃áyan.
Desagradar. = Pagpasobó, pagpasocó.
Desagradecer. = Dili pagtamód.
Desagradecidamente. = Sa pagcaoaláy pagtamód.
Desagradecido. = Ang dili magatamód, higalaódan.
Desagrado. = Pagcacólang sa pagábi abi. * Casobó, casocó.
Desagraviar. = Paghátag ug casayódan sa daótan ng̃a guibóhat, pagquigpasáylo.
Desagravio. = Pagquigpasáylo.
Desagregar. = Pagbólag sa usá ca botang sa lain ng̃a botang.
Desaguadero. = Alaguían, balaháan sa tobig ng̃a dili quinahánglan.
Desaguador. = Alaguían, balaháan sa tobig ng̃a igabó-bo sa mg̃a tanáman.
Desahijar. = Pagbólag sa mg̃a mananáp ng̃a diótay sa loyo sa ilang mg̃a inahán.
Desahitarse. = Pagcóha sa calóod sa guinháoa.
Desahogado. = Táuo ng̃a díli maólao caáyo. * Lugar, solód, &c., ng̃a dagcó, ng̃a maháoay, ang díli pagasamócan sa bisan onsa.
Desahogar. = Pagoalá sa mg̃a calisdánan ug mg̃a cahágo ng̃a nacayógot sa húna húna ug sa casing casing sa táuo. * Pagbáyad sa mg̃a otang. * Pagásoy, pagsáyor sa isigcatáuo sa mg̃a casáquet. * Pagsógid sa isigcatáuo sa mg̃a calisód ug casaquétan ng̃a guibáti sa bisan cansa.
Desahuciado. = Ang masaquét ng̃a guicoháan sa pagláom ng̃a macóha ang saquét nia. * Ang táuo ng̃a guipapaháoa sa guipúy-an nia ng̃a baláy con yota.
Desahuciar. = Pagpaoalá sa pagláom sa bisan cansa. * Pagtáhap sa mg̃a mananámbal ng̃a dili mabóhi ang masaquét ng̃a guitambálan nila. * Pagpaháoa sa omalábang sa baláy, sa yota, &c., tong̃ód cay dili mobáyad sa hingtóngdan ng̃a abang.
Desahumado. = Vino, aguardiente ug bisan onsang ilímnon ng̃a natáb-an, ng̃a guicoháan sa caísog cay nahong̃áo.
Desahumar. = Pagcóha sa asó.
Desairadamente. = Sa pagcaoaláy caang̃áyan.
Desairado. = Ang oaláy caang̃áyan.
Desajustar. = Pagbótang ug bisan onsa ng̃a dili topóng, ng̃a dili macaígo sa lain ng̃a botang. * Pagsíbog, paggobá, pagláin, pagbálhin sa gicaoyónan, sa guisabótan ng̃a daan.
Desalar. = Pagcóha sa asín sa bisan onsa.
Desalentar. = Pagcótas, pagguinháoa ug molomalisód tong̃ód sa pagcacápoy. * Pagpahádloc, pagpatálao.
Desaliento. = Calóya, pagcacólang sa gahóm, sa cosóg.
Desaliño. = Cagobót, pagcaoaláy ang̃ay sa bisan onsa ng̃a dili maáyo ang pagcabótang.
Desalivar. = Paglóa, paglóda, pagláoay.
Desalmado. = Mabáng̃is. * Sa oaláy Pagtóo.
Desalojar. = Pagbía sa pinoyánan ng̃a daan.
Desalquilar. = Pagbía sa bisan onsa ng̃a guiabáng̃an. * Pagóndang sa pagábang.
Desalumbradamente. = Sa pagcabóloc.
Desalumbrado. = Ang dili magatóltol sa iang pagaboháton.
Desamable. = Ang dili tacós ng̃a higogmáon, ng̃a palanggáon.
Desamar. = Pagóndang sa paghigógma.
Desamarrar. = Pagbóhi sa guihóctan, sa guibáat.
Desamistarse. V. Desamar. * Pagóndang sa pagcaábian sa bisan cansa.
Desamor. = Balos, pagbálos ng̃a daótan sa gogma sa isigcatáuo.
Desamorado. = Ang oaláy paghigógma.
Desamorar. V. Desamar.
Desamoroso. V. Desamorado.
Desamorrar. = Pagpaháng̃ad sa nagadocó, nagayang̃ó. * Pagpatíng̃og, pagpabalíbad, pagpatóbag sa nagahílom.
Desamotinarse. = Pagbólag sa mg̃a nanagpacaálsa.
Desamparar. = Bia, dili pagtábang, paglában, paglába.
Desamparo. = Pagcabía, pagcaoaláy tabang, pagcaoaláy magalában, dalángpan.
Desancorar. V. Desaferrar hasta paglóoat.
Desandar. = Pagsíbog, pagisíos, pagísol.
Desangrar. = Pagsangra, pagpagóa sa daghan dogó. * Pagtíti sa tobig sa atábay ug sa bisan díin.
Desanidar. = Pagbía sa mg̃a langgam sa ilang mg̃a salag.
Desanimadamente. = Sa pagcaoaláy guinháoa, cosóg, cásing cásing.
Desanimar. = Pagpahárloc, pagpatálao.
Desanudar. = Hobar, bochad, boscag.
Desañudadura. = Pagcahóbad sa mg̃a balígtos, balíghot.
Desapacible. = Ang macasobó, macasocó, ang dili maáyo sa mg̃a balatían.
Desaparear. = Pagbólag, pagláin sa bisan onsang botang sa iang pares, sa guiparáng̃an nía.
Desaparecer. = Pagoalá.
Desaparecimiento. = Pagcaoalá.
Desaparejar. = Pagcóha sa mg̃a siya ug mg̃a hapín sa mg̃a cabayo. * Pagcóha, paghípos sa mg̃a casangcápan sa mg̃a sacayán.
Desapasionadamente. = Pagbóhat sa bisan onsa ing̃on da sa catadóng̃an.
Desapasionar. = Pagcaoalá sa caíbog, sa gogma ng̃a guibótang sa bisan cansa ng̃a táuo ug sa bisan onsa mg̃a botang.
Desapego. = Pagcaoaláy cahícao, gugma ug caíbog sa mg̃a botang ng̃a calibotánon.
Desapercibidamente. = Sa pagcaoaláy pagtagána, pagándam.
Desapercibido. = Ang oalá magaándam, magtagána, maándam, matagána, ang guicalítan, ang guiahátan.
Desapestar. = Pagtámbal sa mg̃a masaquét sa peste, sa salot.
Desapiadadamente. = Sa pagcabáng̃is, sa oaláy calóoy.
Desapiadado. V. Desalmado.
Desaplicacion. = Pagcatapólan, catápol.
Desaplicadamente. = Sa oaláy cacógui.
Desapoderadamente. = Sa pagcadalí, sa pagcahanáyac.
Desapoderado. = Madalí dalíon, ang dili papogóng, ang dili capónggan.
Desapoderar. = Pagcóha sa bisan onsa ng̃a dihá nahamótang sa ilálom sa gahóm sa isigcatáuo.
Desapolillar. = Pagcóha sa bocboc. * Paglacát sa tiempo sa cahodós sa hang̃in.
Desaposentar. = Pagpaháoa sa bisan cansa sa solód, sa baláy.
Desapoyar. = Pagcóha sa sandígan.
Desapreciar. V. Desamar.
Desaprender. = Paglímot sa guisaólog ng̃a daan.
Desapretar. = Paglóag, paghóbad.
Desaprisionar. = Pagtángtang, paggóa sa bilanggóan, sa presohan.
Desaprobar. = Dili pagóyon, dili pagáng̃ay.
Desapropio. = Pagdilí, pagáyad sa gahóm ng̃a ang̃ay sa táuo, tong̃ód sa mg̃a dona ng̃a caogalíng̃on nía.
Desaprovechado. = Ang oalá macóha sa polos sa pagestudio nía, sa iang opicio con sa guitón-an nía. * Ang dili macapólos ing̃on sa arang onta.
Desaprovechar. = Pagósic sa bisan onsa.
Desapuntar. = Tastas, bingcas.
Desarbolar. = Pagpócan, pagbalí sa mg̃a taládoc sa mg̃a sacayán.
Desarenar. = Pagcóha sa balás sa bisan díin ug sa bisan onsa ng̃a balasán.
Desarmar. = Pagcóha, pagágao sa mg̃a hing̃aníban sa mg̃a longsod, sa mg̃a cota, mg̃a baluarte, &c., con sa mg̃a táuo. * Pagdíli sa pagdála dala sa mg̃a hing̃aníban, ug pagcóha sa hocom sa mg̃a hing̃aníban ng̃a guidilí.
Desarraigar. = Ibot. V. Arrancar. * Pagaoalá sa mg̃a salá ug sa mg̃a saquét. * Pagpaháoa sa bisan cansa sa iang pinoyánan.
Desarropado. = Táuo ng̃a guibistíhan sa bisti ng̃a daan, noog ug guisi.
Desarrebozar. = Pagpaháyag, pagpadayág sa bisan onsa.
Desarrebujar. = Paghósay, pagsóhay sa nagobót, sa nabódbod.
Desarregladamente. = Sa oaláy cahosáyan, sa pagcaoaláy casadáng̃an.
Desarreglado. = Ang mocáon ug moínom labí sa casaráng̃an.
Desarreglar. = Pagbótang ug bisan onsa sa dili maáyo ng̃a pagcabótang, sa pagcagobót.
Desarrimar. = Pagírog, pagbólag, pagtolór sa nasán dig, sa nahadóol.
Desarrimo. = Pagcacólang sa sandígan, sa sal-ígan, sa dalángpan.
Desarrollar. = Pagbóclar sa liníquit, sa nalóco; pagdagcó sa mg̃a táuo, sa mg̃a mananáp ug sa mang̃a tanom.
Desarropar. = Pagcóha sa bisti, panápton.
Desarrugar. = Hinat, pagcóha sa mg̃a conót.
Desasado. = Bisan onsa ng̃a oaláy caláptan, coloptánan.
Desaseadamente. V. Desadorno.
Desasear. V. Desadornar.
Desasegurar. = Pagcóha sa calig-ónan.
Desaseo. V. Desadorno.
Desasimiento. = Pagcabóhi, pagcalóoat sa guicáptan.
Desasir. = Pagbóhi, paglóoat sa guicoítan, sa guicáptan.
Desasosiego. = Pagcadíli mahamótang.
Desastradamente. = Sa pagcaanógon, sa pagcaaláot.
Desastrado. = Anógon, aláot. * Ang guicalísdan. * Ang táuo ng̃a guiguisían sa bisti, ng̃a nagabísti sa mg̃a noog.
Desatar. V. Desamarrar. * Paglabí sa pagpamólong. * Pagoalá sa caólao.
Desatascar. = Paggóa sa lapoc, sa cayanáng̃an, sa pisácan.
Desataviar. V. Desadornar.
Desatavío. V. Desadorno.
Desate de vientre. = Calíbang, hibólos caólo.
Desatencion. = Pagcaoaláy pagmátng̃on. * Pagcacólang sa pagábi abi. * Pagpalábi labi, pagcapasipála.
Desatender. = Dili pagpamáti, dili pagpatalínghog, dili pagmátng̃on.
Desatentadamente. V. Desadvertidamente. * Sa oaláy pagcatóltol.
Desatentar. = Pagoalá sa boot, díli pagtóltol.
Desatento. = Ang dili magapamátng̃on, dili magapamáti. * Dili magapatalínghog. * Ang dili magaábi abi, ang magapasipála.
Desatesorar. = Paggasto sa salapí ng̃a guitipígan, ng̃a guitagóan.
Desatiento. = Pagcaoalá sa boot, pagcaoaláy pagcatóltol.
Desatinadamente. = Sa oaláy paghóna hóna.
Desatinado. = Ang nagabóhat sa aoláy húna húna ng̃a maáyo.
Desatinar. = Pagpamólong sa mg̃a polong ng̃a oaláy cahológan, sa mg̃a polong ng̃a daótan, díli pagtóltol.
Desatolondrar. = Pagbálic sa maáyong húna húna sa gincaoádan sa boot, paghióli.
Desatollar. V. Desatascar.
Desatontarse. = Pagcóha sa pagcahóng̃ong, sa pagcabóng̃og, pagbálic sa pagcaboótan.
Desatracar. = Pagbólag sa usá ca sacayán sa lain sacayán ng̃a guibangáan, ng̃a guidoólan, con sa lain ng̃a logar ng̃a guidonggóan.
Desatraer. = Pagbólag sa usá ca botang sa lain ng̃a botang.
Desatrancar. = Pagcóha sa tranca sa mg̃a poltahán, mg̃a tacop ug mg̃a talambóan.
Desatrahillar. = Pagcóha sa tangcol sa mg̃a iró.
Desaturdir. V. Desatontarse.
Desautorizar. = Pagcóha sa opicio ng̃a hatáas ug sa gahóm sa bisan cansa ng̃a táuo.
Desavahar. = Pagpatigáyon arón macóha ang caalísng̃ao sa maínit caáyo.
Desavecindado. = Lugar con baláy ng̃a oaláy táuo, ng̃a guicahalínan sa mg̃a táuo.
Desavenencia. = Pagbíquil biquil sa cabobót-on, pagcaoaláy caoyónan, caang̃áyan.
Desavenido. = Ang dili moóyon, moáng̃ay sa pagbóot sa lain.
Desavenir. = Pagsóqui sa lain, dili pagáng̃ay, pagóyon, pagtándo, pagándo canía.
Desaviar. = Pagpasayóp sa lain sa dalan ng̃a tacús unta ng̃a pagalácoan nia. * Pagdíli, pagcóha sa balon sa táuo ng̃a magalacát con sa quinahánglan sa iang pagaboháton.
Desavío. = Pagcasayóp sa dalan, pagcaoalá sa balon con sa obán ng̃a mg̃a quinahánglan.
Desayudar. = Pagólang sa boot motábang, sa arang magtábang sa bisan cansa.
Desayunarse. = Pagcáon sa bisan onsa sa bontag, pagínit.
Desayuno. = Nahaónang pagcáon sa bisan onsa, sa bontag, pagínit.
Desazon. = Pagcaoaláy lamí sa guicáon tong̃ód sa pagcaláin sa bába. * V. Desabor. * Casaquét.
Desazonado. = Ang masaquét, ang nasáquet.
Desazonar. V. Desaborar. * Pagbáti sa saquét ng̃a dili dagcó. * Pagpasáquet, pagpasocó, pagpasobó.
Desbalijar. = Pagcáoat sa nagacalacát sa iang dala.
Desbaratado. = Táuo sa daótan ng̃a batásan. * Ang dili maálam maghópot sa iang panimaláy.
Desbaratamiento. = Pagcabóloc, pagcagobót, pagcagobá.
Desbaratar. V. Arruinarse algo, arruinar. * Paggobót, pagbóloc. * Pagósic. * Pagbóhat, pagpamólong sa dili macaígo, sa oaláy hingtóngdan.
Desbarate de vientre. V. Desate de vientre.
Desbarbado. = Ang oaláy bong̃ot.
Desbarbar. = Alot. * Paggónting sa mg̃a tomóy tomóy sa hilo ng̃a molábao sa mg̃a panápton. * Pagpótol sa mg̃a gamót ng̃a magamáy sa mg̃a tanom.
Desbarrigado. = Ang may diótay ng̃a tian.
Desbarrigar. = Pagsámad sa tian.
Desbarro. = Sayóp, bohat con hona hona ng̃a dili maáyo.
Desbastar. = Sapsap, pagbíngcong.
Desbocadamente. = Sa pagcaoaláy caólao, sa oaláy pagtáhod, catahá.
Desbocado. = Capandáyan, paló, gobia, tiguíb, &c., ng̃a guiguibáng̃an, guicabalían sa bába, sa soláb. * Táuo ng̃a naánad sa pagpamólong sa mg̃a polong ng̃a daótan.
Desbocar. = Pagcóha sa bába sa bisan onsa, sa saro, boteya, tinghoy, &c. * Ang cabayo ng̃a mahanáyac sa pagdalágan, sa oaláy tagád sa preno.
Desbravar. = Pagoalá sa pagcaísog, sa mg̃a ilímnon, pagpatáb-an.
Desbrazarse. = Pagtóyod sa linogsánay sa mg̃a bocton, paghíoid ug quinósog caáyo.
Desbriznar. = Pagbóhat sa bisan onsa ug maga tipac ng̃a diótay ug magamáy caáyo.
Desbrozar. = Pagcóha sa sagbot.
Desbulla. = Ang mahabílin sa baláyan sa quinháson, sa nacóha na ang onód.
Descabal. = Ang dili toman, dili topóng, dili igo.
Descabalgar. = Pagcanáog sa cabayo, sa calabáo, sa baca, &c.
Descabelladamente. = Sa pagcabóloc, sa oaláy cahosáyan, sa pagcahóng̃og.
Descabellado. = Ang oaláy cahosáyan.
Descabezadamente. V. Descabelladamente.
Descabezado. V. Descabellado.
Descabezar. V. Degollar. * Pagpótol sa mg̃a tomóy sa bisan onsa.
Descabritar. = Paglótas sa mg̃a anac sa mg̃a canding.
Descabullirse. = Pagbalíbad sa mg̃a polong ng̃a icalícay sa camatóod.
Descaderar. = Pagdáot sa bisan cansa ng̃a táuo sa payod.
Descaecer. = Pagoalá paghínay hínay sa maáyong quinabóhi, sa salapí, sa dong̃og, &c.
Descaecimiento. = Calóya, pagcacólang sa gahóm, sa cosóg.
Descalabrado. = Táuo ng̃a colang sa salabótan.
Descalabradura. = Samad ng̃a diótay sa olo.
Descalabrar. = Pagsámar sa olo.
Descalabro. = Casaquétan, calisdánan.
Descalcez. = Pagcahóbo sa tíil, pagcaoaláy sapín ug sinelas.
Descalzar. = Pagcóha, paghóso sa mg̃a sapín con mg̃a sinelas.
Descalzo. = Ang dili magamedias ug magasapin.
Descaminadamente. = Sa oaláy pagcatóltol, pagsayóp sa dalan, pagsaláag.
Descaminar. V. Desaviar.
Descamino. V. Desavío.
Descamisado. = Táuo ng̃a oaláy sinína, táuo ng̃a hang̃ol caáyo, macalolóoy.
Descampado. = Lugar ng̃a maháoan, ng̃a oaláy samoc, mg̃a sagbot, mg̃a cahoy, &c.
Descansadamente. = Sa oaláy cahágo, cabórlay.
Descansadero. = Lugar ng̃a pagahoáyan, ng̃a pahamodláyan.
Descansar. = Hoay, hooay, pagpahamódlay. * Paglíngcod, pagsándig sa usá ca botang sa lain ng̃a botang.
Descanso. = Paghóay, pagpahamórlay, pagpoyó.
Descantar. = Pagcóha sa mg̃a bató sa bisan díin.
Descantillar. = Pagbóong, pagdócdoc sa bisan onsa, pagtípac, pagtípic.
Descañonar. = Bolbol, paghimólbol. * Pagálot pagopód sa human na ang pagálot ng̃a nahaóna, sa paghodót sa bong̃ot ng̃a nahabílin. * Paghorót sa salapí, sa sugal con sa lain ng̃a caling̃áoan.
Descaradamente. = Sa oaláy caólao.
Descarado. = Táuo ng̃a oaláy caólao.
Descararse. = Pagatóbang, pagpamólong, pagsoguílon sa oaláy caólao.
Descarga. = Pagcóha sa lolan sa mg̃a sacayán ug sa bisan onsa ng̃a guibála, guipás-an sa mg̃a táuo ug guibalsa sa mg̃a mananáp. * Pagbóhi sa mg̃a lothang ug mg̃a posil.
Descargadero. = Lugar ng̃a guitagána sa pagbótang sa mg̃a lolan ng̃a guiháo-as sa mg̃a sacayán, ug sa bisan onsa ng̃a guibála, guipanagyáyong ug guipás-an sa mg̃a táuo, ug sa guipanagbálsa sa mg̃a mananáp.
Descargar. = Pagháo-as sa lolan sa mg̃a sacayán, pagdáoat ug pagcóha sa mg̃a guidála, guibála, guipás-an ug guiyáyong sa mg̃a táuo ug sa guibalsa sa mang̃a mananáp. * Pagbóhi sa mg̃a lothang, sa mg̃a posil, mg̃a paná, mg̃a bató, &c. * Paggóa sa mg̃a posil ug sa mg̃a lothang sa pólvora, taco ug bala ng̃a guisolód. * Pagbía sa opicio con catongdánan. * Pagtóman sa guitógon sa lain.
Descariñarse. V. Desamar.
Descariño. V. Desamor.
Descarnar. = Pagbólag, pagtáctac sa onód sa mang̃a bocóg, pagdiscárne.
Descaro. = Pagcaoaláy caólao.
Descarriar. = Pagbúlag, pagoalá sa bisan cansa sa íang caobán. * Pagbólag, díli pagóyon sa cataróng̃an.
Descarrillar. = Pagdáot, paggobá sa aping.
Descartar. = Pagáyad sa bisan onsa. * Pagbalíbag sa mang̃a dahon sa baraja ng̃a díli macaígo, ing̃on sa húna húna sa nagasogál * Pabalíbad sa bisan cansang táuo, arón díli ona nía pagaboháton sa guisógo canía.
Descarte. = Mang̃a dahon sa baraja ng̃a guipanagáyad sa mg̃a táuo ng̃a nanagsogál.
Descasamiento. = Pagcabólag sa mg̃a táuo ng̃a guicasál, tong̃ód cay guiásoy ug guisentencia sa hocom sa pagcaoaláy bale sa ilang pagtiáyon.
Descascar. = Palot.
Descaspar. = Pagpanhingáspa, pagcóha sa dalícdic, sa daquí.
Descastado. = Táuo ng̃a oaláy gogma ug colang sa paghináng̃op sa íang mg̃a tigúlang ug mg̃a caobánan.
Descaudalado. = Ang guicahódtan, ang hingcaoád-an sa iang pohónan, sa iang salapí.
Descendencia. = Guinicánan, guilioátan, sinogdánan.
Descendiente. = Ang gomícan sa lain. * Ang manáog.
Descender. = Canáog, naog, togbong. * Pagguícan sa bisan cansa ug sa bisan onsa, sa lain.
Descendimiento. = Pagcanáog, pagós-os, pagtógbong. * Paghógos sa mahal ng̃a laoas ng̃a pinatáy sa atong Guinóong Jesucristo, sa cruz.
Descension. = Idem.
Desceñir. = Paghóbad sa bacos, bagcos.
Descepar. = Pagíbot sa mg̃a cahoy ug mg̃a tanóm obán ang mg̃a gamót.
Descercar. = Paggobá sa alad ug mg̃a cota ng̃a nagalibót sa bisan díin.
Descerrajado. = Táuo sa daútan ng̃a batásan, ng̃a andam sa pagbóhat sa bisan onsa ng̃a daútan ug mang̃íl-ad.
Descerrajar. = Pagíbot, pagtángtang, pagócal sa yaoíhan. * Pagbóhi sa mg̃a lothang ug mg̃a posil.
Descifrar. = Pagásoy, pagsáyor sa cahológan sa mg̃a polong ng̃a dinalí sa pagsólat, ng̃a oalá sangcápan sa mg̃a letra ng̃atanán.
Desclavador. = Capandáyan ng̃a pothao sa pagíbot sa mg̃a lansang.
Desclavar. = Pagíbot sa mg̃a lansang.
Descoagular. = Pogtúnao sa tobig, vino, &c., ng̃a natibúoc. * Paghínis, paglínis.
Descocadamente. = Sa pagcaoaláy caólao.
Descocado. = Táuo ng̃a díli maólao.
Descocar. = Pagpádpad, pagcóha sa mg̃a cahoy ug mg̃a tanóm sa mg̃a olod ng̃a nang̃adáot caníla.
Descoger. = Pagbódbor, paghínat sa nalóco, sa nalíquit ug sa naconót.
Descogotado. = Táuo ng̃a guialótan sa bohóc sa tingcoy, sa tangcógo.
Descolar. = Pagpótol sa icog sa mg̃a mananáp, pagótod.
Descolgar. = Palos, coha, abot, long̃at, dal-os, daliós-os. * Pagcóha, paghípos sa mg̃a tabil, mg̃a pabellon, &c.
Descolmar. = Pagcalés, pagcóha, sa olong.
Descolmillar. = Pagíbot, pagcóha ca tang̃o.
Descolorar. = Pagpalóbar, pagcóha sa color.
Descolorido. = Malospád, malopsád.
Descolorimiento. = Pagcalóbad sa color, pagcalospád.
Descollar. = Labáo, toybo, labí.
Descombrar. = Paghípos, pagcóha sa mg̃a botang ng̃a nasámoc sa bisan díin.
Descomedido. = Táuo ug bisan onsa ng̃a dagcó, ng̃a díli maíng̃on sa obán, díli ing̃on sa casadáng̃an.
Descomedimiento. = Pagcacólang sa pagtáhod ug sa pagábi abi, sa catahá.
Descomedirse. = Pagbóhat ug pagpamólong sa oaláy pagtáhod.
Descomer. = Libang, caólo.
Descompadrar. = Pagoalá sa pagcahigála, sa pagcaábian. * Pagbíquil biquil sa cabobót-on.
Descomponer. = Gobá. * V. Arruinarse algo, arruinar.
Descompostura. = Pagcaoaláy caang̃áyan. * Pagcaoaláy pagtáhor, ug caólao.
Descomulgado. = Daútan oyámot, mang̃íl-ad.
Descomunal. = Ang dagcóan caáyo ug labí sa obán ng̃a isigcaíng̃on.
Desconcertado. = Maosícon, sa daótan ng̃a batásan.
Desconcertar. = Pagbóloc, paggobót. * Pagbíquil sa mg̃a cabobót-on ng̃a nahósay ng̃a daan. * Paglisá sa bocton, sa paa, &c.
Desconcierto. = Pagcabóloc, pagcadáot. * Pagcaoaláy paghópot. * Hibólos calíbang.