Part 12

Corromper, alterar algo. = Pagláin, paggobót, pagbóloc. * Seducir á alguna mujer. = Dahong dahong, limbong, pagdáog sa pagháng̃io, ali ali, coha. * Viciar las buenas costumbres. = Pagdáot, pagtampálas. * Sobornar al juez ó á otra persona. = Hopo, pagálam alam. * Oler mal. = Bahó, anghit, lang̃og.

Corromperse, podrirse algo. = Donót.

Corrosion. = Pagcacágod, pagcahílis, pagcacótcot, pagcalínis.

Corrosivo. = Ang macacágod, ang macahílis, ang macacótcot, ang macalínis.

Corroyente. = Idem.

Corrupcion. = Pagcadonót. * Pagcadáot.

Corruptela. = Idem: batásan ng̃a daútan, mang̃íl-ad.

Corruptibilidad. V. Corrupcion.

Corruptible. = Ang arang madonót, ang adang madáot.

Corrupto. = Ang nadonót, ang nadáot. * Daútan, madáot, mang̃íl-ad.

Corruptor. V. Corrompedor.

Corsario. = Capitan, magbobóot sa sacayán ng̃a andam sa pagbángga ug pagáoay, ug ang maong sacayán.

Corso. = Pagpang̃óbat sa dagat sa mang̃a caáoay.

Cortadera. = Pothao ng̃a maháit ng̃a igapótol sa masigcapóthao.

Cortadilla. = Vaso ng̃a diótay.

Cortado. = Bisan onsa ng̃a ang̃ay, ng̃a oyon, ng̃a mahamótang, ipahamótang ug maáyo.

Cortador. = Ang magapótol, magatábas, icatábas, icapótol.

Cortadura. = Pagcasí-si, pagcabólag, pagcahíoa.

Cortafrio. V. Cortadera.

Cortante. = Ang hing̃aníban ng̃a maháit. * Tauo ng̃a magapatáy sa mg̃a baca, mg̃a calabao, &c., ug magabalígya sa onód.

Cortaplumas. = Labaja ng̃a italája sa mg̃a plumas.

Cortar. = Tabas, potol.

Corte. = Soláb sa mg̃a hing̃aníban, sa mg̃a labaja, &c. * Pagtácbas, pagtígbas.

Cortedad. = Pagcahamóbo, pagcadiótay. * Pagcacábos, pagcaoaláy quinaárman. * Pagcapobres, pagcaháng̃ol.

Cortejante. = Maábi abíhon, ang magaáli ali, ang moábi abi.

Cortejar. = Abi abi, ali ali, obán.

Cortejo. = Pagcaábi abi, pagcaáli ali. * Pagobán. * Paggása, pagregalo, pagmoral sa mg̃a babáye. * Camaáyo.

Cortés. = Maábi abíhon. * V. Afable.

Cortesanamente. = Sa pagcaábi abi. V. Afabilidad.

Cortesanía. V. Afabilidad y Afable.

Cortesano. = Maábi abíhon. V. Afable.

Cortesía. V. Afabilidad y Afable. * Pagcacomostá, pagpang̃omostá.

Cortesmente. V. Cortesanamente.

Corteza. = Panit. * Exterior del coco, fruta. = Bonot, interior de idem. = Bagól.

Cortijo. = Yota ng̃a guinabohátan ug ng̃a guitindógan sa caogalíng̃on ng̃a baláy.

Cortina. = Tabil. * Cota sa talioála sa dohá ca baluarte sa mg̃a lantáoan.

Cortinaje. = Cadaghánan sa mg̃a cortina, sa mg̃a tabil.

Corto. = Hamóbo, diótay. * Malágmit, madágmit, dili madógay. * Cabós.

Coruscante. V. Brillante.

Corva de la pierna. = Locon locon, loco loco.

Corvadura. = Pagcalíad, pagcabalicó.

Corvina. = Isda.

Corvo. = Ang nalíad, ang nabóctot, balicó.

Corzo. = Osa.

Cosa. = Onsa, botang.

Cosecha. = Panúig, panuígan.

Cosechero. = Ang pagaabóton sa panúig.

Coser. = Tahí.

Cosible. = Ang arang tahíon.

Cosido. = Talahíon, tinahí.

Cosmogonía. = Quinaádman sa tong̃ód sa pagbóhat sa Dios sa calibótan.

Cosmografía. = Quinaádman sa tong̃ód sa pagásoy sa ng̃atanán ng̃a nahamótang sa calibótan.

Cosquillas. = Guilóc.

Cosquilloso. = Guidcan, maguilócon, guilídcan.

Costa. = Bili sa bisan onsa ng̃a guipálit. * Báibay, baibáyon, yota sa daplin sa dagat.

Costado. = Quilid, loyo.

Costal. = Poyo poyo ng̃a dagcó, balóyot.

Costalada. = Pagcahágbong con madál-os ug madalín-as ang magalacát.

Costanero. = Bisan onsa ng̃a nahatong̃ód sa baybáyon sa dagat.

Costar. = Pagbíli.

Coste. = Bili.

Costear. = Pagsacáy ug hadóol sa yota, sa baibáyon. * Pagbáyad sa quinahánglan sa pagcáon, sa pagbisti, &c.

Costera. = Ang quilid, ang luyo sa too con sa oála sa bisan onsa.

Costilla. = Gosóc. * Ang caugalíng̃on ng̃a asáoa, licód. * Mg̃a ligazon sa mang̃a sacayán.

Costillar. = Ang cadaghánan sa mg̃a gosóc.

Costilludo. = Táuo ng̃a may licód ng̃a halagpád, sa dagcóng hosog.

Costo. = Bili, bayad, paggasto.

Costosamente. = Sa pagcamahál.

Costosísimo. = Mahál caáyo.

Costoso. = Mahál, sa dagcóng bili.

Costra. = Cogan.

Costroso. = Ang may cogan.

Costumbre. = Gaoi, batásan. * Ang batásan sa bulan bulan ng̃atanán sa mg̃a babáye, saquít sa pagcababáye.

Costura. = Tinahí, tinahían, talahíon. * Lotac sa mg̃a papán sa mg̃a salog, ug sa mg̃a sacayán, pagcang̃áng̃a sa mang̃a papán ng̃a dili managdápat ug maáyo.

Costurera. = Babáye ng̃a mananáhi.

Costuron. = Ang guitahí sa daótan ng̃a pagtahí; olat sa mg̃a samad.

Cota. = Batong batong.

Cotejar. = Tandi, tandig, sanglet. * Pesos y medidas. = Sibo.

Cotejo. = Pagcasíbo, pagcatándig, pagcatándi, pagpanánglet.

Cotilla. = Solosinína, ng̃a guibísti sa mg̃a babáye, arón masígpit ug mamanípis ang ilang laoas.

Coto. = Timáan ng̃a ibótang sa caotlánan sa mg̃a yota sa mg̃a longsod, sa mg̃a tanáman, sa mg̃a cabalánan, &c.

Coton. = Panápton sa gapas ng̃a linabráhan.

Cotonía. = Idem.

Cotorra. = Loro, perico ng̃a diótay, abócay.

Covacha. = Lang̃ob ng̃a diótay.

Coy. = Doyan.

Coyunda. = Corea, panit holohalágpad ng̃a guicahígot ug guicalang̃áquit sa mg̃a torong baca, sa mg̃a baca, sa mg̃a calabao, &c., sa yogo, liógan. * Paghiósa sa mg̃a miño.

Coyuntura, articulacion de un hueso con otro. = Loha loha. * Ocasion de decir ó hacer algo. = Cahigayónan.

Coz. = Tindac, sindol. * Pagcasíbog sa mg̃a lothang sa pagbóhi caníla.

CR

Cráneo. = Bagol bagol sa olo.

Crápula. = Pagcahobóg.

Crapuloso. = Hing̃ínom caáyo, hobgánon, palailínom.

Crasamente. = Sa pagcaoaláy quinaárman, sa pagcaoaláy boot.

Crascitar. = Pagtíng̃og sa ooác.

Craso. = Matámboc, mahágcot, espeso, sa daghan ng̃a manteca, tamboc.

Cráter. = Bába sa mg̃a bolcan ng̃a aguían sa caláyo, sa asó, &c.

Cratícula. = Talámboan ng̃a diótay, ng̃a pagcalaoátan sa mang̃a monja sa santos oyámut ng̃a laoas sa atong Guinóong Jesucristo.

Crea. = Panápton ng̃a potíon.

Creable. = Ang arang boháton, himóon.

Creacion. = Ang pagbóhat sa Dios sa ng̃atanán ng̃a guibóhat nia. * Sinógdan sa bisan onsang bag-ong cahímtang. * Pagbóhat ug paghing̃álan sa Santos ng̃a Papa sa mg̃a Cardenal.

Crear. = Pagbóhat, paggáma, paghímo sa bisan onsa: ang̃ay lamang sa Dios.

Crecedero. = Tomolóbo, ang arang magtobó.

Crece. = Tobó, pagdagcó, dogang, sopang.

Creces. = Tobo, capin. * V. Crecedero.

Crecida. = Bahá, bon-og.

Crecidamente. = Sa pagcatobó, sa pagcacápin.

Crecido. = Dagcó. * Daghan, daghánan. * Hamtong.

Creciente. = Ang motobó, ang modagcó, ang madághan. * Pagcatibúoc sa bulan, pagcatáob sa dagat, taob.

Credencia. = Lamesa ng̃a diótay ng̃a natopál sa altal ng̃a pagamisáhan, ng̃a pagabotáng̃an ug pagatongtóng̃an sa bisan onsa ng̃a quinahánglan sa pagmisa.

Credencial. = Camatoódan.

Crédito. = Pagtóo. * Otang. * Maáyong dong̃og.

Credo. = Mitóo acó.

Credulidad. = Pagcasáyon sa pagtóo.

Crédulo. = Ang motóo sa madalí. * Ang masáyon motóo, matoóhon.

Creedero. = Ang arang toóhan, tolohóan, toloóhan, toóhan.

Creedor. V. Crédulo.

Creencia. = Pagtóo. * V. Creedero.

Creer. = Too. * Paghúna huna, pagtáhap.

Creible. V. Creedero.

Crema. = Tamboc sa gatas. * Atóle ng̃a pagaboháton sa gatas, sa binócboc sa trigo, sa itlog ug sa asúcar, ng̃a pagasacóton ug maáyo ug paglotóon.

Crémor tártaro. = Tambal maíng̃on ing̃on sa binócboc con sa apog, sa pagcapóti, ng̃a magámit sa purga ng̃a mahómoc.

Crepúsculo. = Caaláman dáman, calámdag cutub sa caadláuon hasta sa pagsobáng sa adlao, ug cotob sa pagcasálop sa maong adlao hasta sa gabíy, hasta sa cagabihíon.

Cresa. = Binhi sa mg̃a lang̃ao, olod ng̃a guican sa iang itlog.

Crespo. = Colóng̃on.

Cresta. = Pasong, parong. * Tapay. * Tadong.

Creyente. = Ang mutóo.

Criada. = Babáyeng sologóon. * Binatónan.

Criado. = Sologóon ng̃a laláqui, binatónan. * Táuo ng̃a guitodlóan ug guitoónan ug maáyo.

Criador. = Magbobóhat, magbolóhat: mahatong̃ód lamang sa Dios.

Crianza. = Pagcabáton, binatónan.

Criar. V. Crear: nahatong̃ód lamang sa Dios. * Pagbáton, pagbóhi. * Pagtóon, pagtódlo. * Pagalíma.

Criatura. = Binóhat. * Bag-ong báta, báta ng̃a bag-ong táuo, ng̃a guiánac ug bag-o.

Criba. = Nigo ng̃a binohóan, alig-ígan.

Cribar. = Alíg-ig.

Cribo. V. Criba.

Crímem. = Salá, sayóp ng̃a dagcó.

Criminal. = Saláan, masaláipon.

Criminoso. = Idem.

Crin. = Cadaghánan sa mg̃a balahíbo ng̃a motodóc sa ibábao sa liog sa mg̃a cabayo, &c.

Criollo. = Ang táuo ng̃a anac sa mg̃a Europeo, sa mg̃a catsila, ng̃a natáuo sa América.

Crisis. = Pagcaáyo con pagcadólog sa saquét ng̃a guibáti sa táuo ng̃a masaquét.

Crisma. = Santos ng̃a lana ng̃a sináctan sa bálsamo ug guibendicionan sa Señor Obispo sa Jueves santo. * Mao ang icadíhog sa mg̃a táuo sa pagbóñag ug pagpirma caníla, ug sa mg̃a Obisbo ug sa mang̃a Padre, sa pagconsagra ug pagordenal caníla.

Crismera. = Vaso, sodlánan sa santos ng̃a lana.

Crisol. = Sodlánan sa yota ng̃a pagatonáuan sa mg̃a tombága, sa bolánan, sa salapí ug sa cristal, sa salamín.

Crisólito. = Bató ng̃a mahál.

Cristal. = Salamín.

Cristalino. = Bisan onsa sa salamín. * Ang maíng̃on íng̃on sa salamín.

Cristianamente. = Sa pagcacristianos.

Cristiandad. = Catilíngban sa mg̃a binoñágan. * Pagcatóman sa batásan ni Jesucristo.

Cristianismo. = Pagcacristianos, Pagtóo, religion ni Jesucristo. * V. Cristiandad.

Cristiano. = Cristianos, binoñágan. * Ang miángcon sa pagtóo cang Jesucristo, sa pagbóñag canía.

Cristo. = Ang Anac sa Dios ng̃a nagpacatáuo.

Criterio. = Timáan sa pagíla sa matóod, ihibaló ng̃a maáyo.

Crítica. = Paghóna hóna sa bisan onsa tong̃ód sa mg̃a timáan.

Criticar. = Idem.

Crítico. = Ang maálam maghóna hona, ang macaígo sa iang paghúna huna sa bisan onsa ng̃a botáng̃a.

Criticon. = Ang macatimáan, ang matimaánon sa mang̃a sayóp bisan ng̃a diótay caáyo, ug sa bisan onsa dihá.

Crónica. = Librong sinolátan sa ng̃atanán sa canhing tiempo ug ng̃a ipacasonód sonód ng̃atanán ng̃a nahatábo sa túig túig.

Cronista. = Táuo ng̃a nagasólat sa crónica, sa historia.

Crucero. = Lugar sa dapit sa oalá ug sa toó sa mang̃a Singbahán, hadóol sa altal mayor, ng̃a guibotáng̃an opód osáhay sa mg̃a altal ng̃a pagamimisáhan. * Dagat ng̃a pagabotáng̃an, pagaláoang laoáng̃an sa mg̃a sacayán sa pagátaug ug pagbántay sa mg̃a caáoay.

Crucífero. = Ang may cruz, con ang magadála sa cruz. * Tagsa ca Padre sa caparían sa santa cruz.

Crucificado. = Si Jesucristo ng̃a guidopá sa cruz.

Crucificar. = Pagdopá, paglánsang sa cruz.

Crucifijo. = Si Jesucristo, ang ladáoan ni Jesucristo ng̃a atong Guinóo ng̃a linánsang sa cruz.

Crucifixion. = Ang paglánsang, ang pagpadopá sa cruz.

Crucifixor. = Ang nagapadopá ug nagalánsang sa cruz.

Crudeza. = Pagcahílao, pagcagáhi.

Crudo. = Magáhi, ang oalá malóto ug maáyo. * Bong̃a ng̃a oalá pa mahínog, ng̃a hilao pa. * Quináon ng̃a dili mahílis sa cotó cotó. * Táuo ng̃a mabáng̃is, mamomógos, ng̃a oaláy calóoy. * Mang̃a hobág ng̃a magáhi, ng̃a oalá bomóto, ng̃a oalá pa nomána.

Cruel. = Mabáng̃is, mamomógos, daótan, mang̃íl-ad, malágsot, colang sa calóoy, sa poáng̃od.

Crueldad. = Pagcabáng̃is, pagcadaótan, pagcaoaláy calóoy.

Cruelmente. = So pagcabáng̃is.

Cruento. = Bohat ng̃a guiyabóhan, guiagásan sa dogó.

Crujir. = Agotíot, cagáscas, hagónos, hagódos.

Cruz. = Cruz, timáan sa mg̃a binoñágan. * Casáquet, calisód. * Cabóg-at. * Cayógot, cabalísa.

Cruzada. = Pang̃obátan, cadaguánan sa mg̃a táuo ng̃a magaáoay ug managsócol sa mg̃a moros, ug sa obán pa ng̃a dili cristianos, ng̃a guitogótan sa Santos ng̃a Papa sa daghánan ng̃a mg̃a indulgencia con pagpasáilo sa mg̃a casáquet ng̃a icabáyad sa mang̃a salá.

Cruzar. = Balábag, Pagcúrus. * Brazos. = Coyópos, cológpos. * Piernas. = Quipi, bilíbid.

CU

Cuadernal. = Moton.

Cuadernillo. = Limá ca pliego ng̃a papel. * Ilisípan, tuígan ng̃a Pagagamíton ug pagatágdon sa mang̃a Padre sa ilang Pagpang̃ádyo.

Cuaderno. = Pagcadághan sa mg̃a pliego, mg̃a dahon ng̃a papel ng̃a tinahí sa pagcadágoay sa libro.

Cuadra. = Lasalas ng̃a dagcó, maháoay. * Bolotáng̃an sa mg̃a cabayo ug obán pang mg̃a mananáp.

Cuadrado. = Bisan onsa ng̃a laro, sa opát ca esquina con nauong.

Cuadragenario. = Ang may con nadógay ug capat-án ca túig.

Cuadragesimal. = Ang nanong̃ód sa cuaresma.

Cuadragésimo. V. Cuadragesimal.

Cuadrante. = Horasán sa adlao, ng̃a nagatódlo sa horas tong̃ód sa landong sa adlao.

Cuadrar. = Pagláro. * Pagóyon, pagáng̃ay, gayón, doag.

Cuadriena. = Bisan onsa ng̃a nadógay ug opát sa túig.

Cuadrienio. = Idem.

Cuadrilla. = Cadaghánan sa mg̃a táuo sa pagbóhat sa bisan onsa.

Cuadrillero. = Pang̃ólo sa tagsa ca cuadrilla con tapoc sa mg̃a táuo. * Ang magabólong ug magaápas sa mg̃a caoatán.

Cuadrimestre. = Pagcadógay, cadogáyan sa opát ca bolan.

Cuadriple. = Ang nahímo sa opát ca botang.

Cuadro. V. Cuadrado y Cuadra. * Ladáoan ng̃a piníntal.

Cuadrúpedo. = Mananáp ng̃a may opát ca tiil.

Cuajada. = Gatas ng̃a natibóoc.

Cuajar. = Cotó cotó. * Balónan. * Pagtibúoc sa vino, sa tobig, sa dogó, &c.

Cuajaron. = Apol.

Cual. = Onsa? quinsa?

Cualquiera. = Bisan quinsa, bisan onsa.

Cuando. = Cun, ug.

Cuando? pretérito. = Anós-a? * Futuro. = Canosa?

Cuantioso. = Daghan, daghánan.

Cuanto? = Pila?

Cuarenta. = Capat-án.

Cuarentena. = Cadugáyan, pagcadúgay sa capat-án ca adlao, bolan con túig. * Cuaresma, cay hisácpan sa capat-án ca adlao sa pagpoása.

Cuaresma. = Tiempo, túig ng̃a calang cutub sa miércoles sa barlis, sa abó, hasta sa Domingo sa pagcabánhao, sa pagcabóhi osáb sa atong Guinóong Jesucristo. * Capat-án ca adlao sa pagpoása. * Cadaghánan sa mg̃a oáli ng̃a itagána sa pagoáli sa cuaresma. * Alta. = Cuaresma ng̃a hatáas, cuaresma ng̃a macaígo ug holohalayó sa sinógdan sa túig. * Baja. = Cuaresma ng̃a obus, cuaresma ng̃a macaígo sa hadóol dool sa sinógdan sa túig.

Cuarta. = Dang̃ao. * Ang icaópat ca bahin sa bisan onsa.

Cuartana. = Hilánat ng̃a mosógod sa taquig, sa icaópat ca adlao, sa tagsa ca tagópat ca adlao.

Cuartanario. = Ang hitaquígan sa tagópat tagópat ca adlao.

Cuartear. = Pagbáhin sa opát ca bahin, sa tagópat, sa tinagópat. * Paglápa. * Pagbalí, paglíqui, paglótac, pagbásag ug bisan onsa.

Cuartel. = Ang icaópat ca bahin. * Mang̃a bahín con mg̃a barrio ba sa mg̃a longsod. * Baláy ng̃a pagapóy-an sa mg̃a soldado.

Cuarteron. = Ang icaópat ca bahin sa bisan onsa ng̃a arang bahínon ug boot. * Anac sa mestiso ug sa babáyeng catsíla, con sa laláqui catsíla ug babáyeng mestiso.

Cuartilla. = Talágsan sa vino sa España. * Ang icaópat ca bahin sa usa ca pliego ng̃a papel.

Cuartillo. = Talácsan sa vino, sa soca, sa lana, &c., sa España. * Ang icaópat ca bahin sa sicápat, cuartiyo.

Cuarto. = Icaópat ca bahin. * Moneda. = Cuarta. * Aposento. = Solod sonogán.

Cuatrero. = Caoatán ng̃a mang̃áoat sa mg̃a cabayo, mg̃a calabáo, &c.

Cuatriduano. = Ang nadógay ug opát ca adlao.

Cuatrinca. = Paghiosá, catilíngban sa opát ca táuo.

Cuatro. = Opát.

Cuatrocientos. = Opát ca gatús.

Cuba. = Solódlan, sodlánan ng̃a dagcó sa cahoy, tináod sa mg̃a papán ng̃a guilíg-on sa mg̃a baclao con bacolóng ng̃a pothao, sa pagbótang dihá sa vino, aguardiente, &c.

Cubeta. = Cuba ng̃a diótay.

Cubeto. = Idem.

Cubierta. = Tabon. * Mg̃a salog sa mg̃a sacayán. * Papel ng̃a sapao, ng̃a postánan sa mg̃a solat. * Hapin, salánig.

Cubiertamente. = Sa pagcatinágo.

Cubierto. = Ang guitabónan. * Cuchillo, cuchara ug tenedor ng̃a igasílbi sa lamesa ng̃a calán-an, laquip opód ang tinápay, ang servilleta ug ang usá ca pinggan. * Ang atop sa mg̃a baláy ug ang baláy ng̃a guiátpan. * cadaghánan sa mg̃a calán-on ng̃a ibótang ug dong̃an sa lamesa.

Cubil. = Dalángpan sa mg̃a mananáp ng̃a ihálas.

Cubo. = Timba.

Cubrir. = Tabon, tago, salípod. * Ponó. * Pagpang̃asáoa sa mg̃a mananáp.

Cuca. = Olod ng̃a diótay.

Cucaña. = Bisan onsa ng̃a madáng̃at sa táuo sa oaláy cabórlay.

Cucañero. = Ang macadáng̃at sa guitóyo nía sa oaláy cabódlay, guican lamang sa iang pagcamalaláng̃on, sa iang pagpatigáyon.

Cucar. = Pagyobit.

Cucaracha. = Oc oc, ipus.

Cuclillas (en). = Pongco, pióngco, poc-ong.

Cuclillo. = Langgam. * Ang bana sa babáye ng̃a nacasalá sa lain ng̃a laláqui, sa camaáyo.

Cuco. = Maníndot, sisirico.

Cuculla. = Tabon sa panápton sa olo.

Cucurucho. = Papel ng̃a liníquit ug tomóyan sa luyo, ng̃a pagapóstan ug pagasódlan sa mg̃a matám-is ng̃a sico, ng̃a magáhi, ug sa bisan onsa.

Cuchara. = Loag, cosara, looag, sandoc.

Cucharada. = Bisan onsa ng̃a nagaponó sa cosara, sa loag, ang macóha sa looag. * Paghilábot sa mg̃a sogilon sa isigcatáo, sa oaláy ug catungdánan ug quinahánglan.

Cucharero. = Ang magbolóhat ug magabalígya sa mg̃a looag.

Cucharita. = Looag looag, looag ng̃a diótay.

Cucharetear. = Pagcabó, pagcóha sa bisan onsa sa loag. * paghilábot sa mg̃a bohat sa isigcatáuo sa oaláy ug quinahánglan.

Cucharon. = Looag ng̃a dagcó.

Cuchichear. = Paghónghong, paghalaoáhao.

Cuchicheo. = Pagcahónghong, pagcahalaoáhao, sa pagcahínay ng̃a ting̃og.

Cuchilla. = Sondang, bolo.

Cuchillada. = Pagtígbas, pagtácbas, pagsóntoc.

Cuchillería. = Lugar ng̃a pagabohátan ug pagbaligyáan sa mg̃a sondang.

Cuchillero. = Ang nagabóhat sa mg̃a sondang.

Cuchillo. = Sondang, sipol.

Cuellicorto. = Ang may liog ng̃a hamóbo.

Cuellilargo. = Ang may liog ng̃a hatáas.

Cuello, parte del cuerpo. = Liog. * De camisa, &c., abertura. = Liab. * Lista de paño, lienzo, &c., que se pone en la abertura de las camisas, chaquetas, &c. = Asintos. * Parte superior y mas angosta de alguna vasija. = Liog.

Cuenca. = Sodlánan sa yota ng̃a pagabotáng̃an sa cán-on. * Bohó sa nauong ng̃a guisódlan ug guibotáng̃an sa mg̃a matá.

Cuenco. = Sadlánan sa yota ng̃a halálom, sa oaláy ng̃abil.

Cuenta. = Pagcuenta, pagísip, pagíhap. * Tagsa ca malíng̃in sa salamín, sa corales, sa boláoan, &c., ng̃a itohog sa mg̃a cuentas, mg̃a rosarios.

Cuentista. = Táuo ng̃a may daótan ng̃a batásan sa pagdála dala sa mg̃a soguílon, arón managbolobiquil ang mg̃a cabobót-on sa íang mg̃a isigcatáuo, tabían.

Cuento. = Soguilon, pananglitan.

Cuerda. = Pisi ng̃a tinóyoc, ng̃a guigáma sa daghan ng̃a mg̃a pising magamáy, sa daghánan ng̃a mg̃a labid.

Cuerdamente. = Sa pagcaboótan, sa pagcaálam, sa quinaádman.

Cuerdo. = Ang boótan, ang may boot, ang may salabótan, ang nagahúna huna sa maáyo.

Cuerna. = Vaso, ilimnánan ng̃a pagaboháton sa usá ca pinótol sa song̃áy sa mananáp, sa baca con sa calabáo. * Song̃áy ng̃a libon, ng̃a oaláy ug bohó, ng̃a dili bohóan.

Cuerno. = Song̃áy.

Cuero. = Panit.

Cuerpo. = Laoas. * Catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a nanaghiósa sila sa bisan onsa ng̃a ilang boboháton.

Cuerva. = Langgam ng̃a maíng̃on ing̃on sa ooác.

Cuervo. = Ooác.

Cuesco. = Lisó sa mg̃a bong̃a. * Otot.

Cuesta. = Bang̃ílid, baquílid, hanáyhay.

Cuestion. = Pagsolosámbag sa pagásoy sa matúod, arón maháyag ang camatúod. * Pagcaáoay, pagcalális.

Cuestionable. = Ang mag doha doha, ang guidóha doháan ang tacús ng̃a pagasolosambágan.

Cuestionar. = Pagsolosámbag, pagíndig indig.

Cueva. = Lang̃ob. * Baláy ng̃a pagadángpan sa mg̃a táuo ng̃a daútan.

Cuévano. V. Banasta, banasto y canasta.

Cuezo. = Dolang.

Cuidado. = Cacógui, pagbántay, pagsingcámot.

Cuidadosamente. = Sa pagcacógui, sa pagcasingcámot.

Cuidadoso. = Macógi, magasingcámot, magbalántay, bantay, maghohópot.

Cuidar. = Bantay, singcámot, hopot, alíma, cogui.

Cuita. V. Afliccion.

Cuitado. = Ang guicayógtan, guilísdan, guicasaquítan, ang nasobó.

Culada. = Pagcahágbong sa sampot, sa ililíngcod, ogsang.

Culantro. = Colantro, panácot.

Culata. = Ang catapúsan sa baláyan sa mg̃a posil ng̃a isándig ug idápat sa abága, sa pagbóhi na.

Culatazo. = Pagcasíbog sa mg̃a posil con pagabohían, sa pagpócpoc sa abága.

Culcusido. = Tinahí, tinahían ng̃a daútan.

Culebra. = Saoa, biting, halas. * De mar ó rio. = Taguioálo, tanquig.

Culebrear. = Paglíco lico, pagsíco sico.

Culebrina. = Lothang ng̃a hatáas ug sa diótay ng̃a bohó.

Culebron. = Táuo ng̃a malaláng̃on.

Culo. = Sampot, ililíngcor. * Lobót, boli, ilóhan.

Culpa. = Salá, sayóp.

Culpabilidad. = Pagpacasalá, pagcasayóp, pagsayóp.

Culpable. = Ang nacasalá, ang arung macasalá, macasasalá, masaláypon.

Culpablemente. = Sa salá, sa tinúyo sa buot.

Culpadamente. = Idem.

Culpado. = Macasasalá, ang nacasalá, ang nasayóp.

Culpar. = Pagsáng̃il, pagsománg̃il.

Cultamente. = Sa pagcaáyo.

Cultivar. = Pagbóhat sa yota, pagdáro, pagcále, pagbónglay, &c.

Cultivo. V. Cultivar.

Culto. = Pagsíngba, pagtáhod. * Táuo ng̃a quinaadmánon, mang̃ialáman, batid.

Cultura. V. Cultivar. * Pagpamólong, pagsólte sa maáyo, sa oaláy pagcasalicoáoot, sa mg̃a polong ng̃a piníli.

Cumbre. = Casalpóng̃an, quinabongtólan. * Catapúsan sa pagcahigála, sa caálam, sa pagcabóang, &c.

Cumpleaños. = Adlao ng̃a hingtóngdan sa pagcatáuo sa bisan cansa.

Cumplidamente. = Sa pagcatóman, sa pagcahíngpit, sa pagcaáyo sa pagcamáo.

Cumplido. = Bisan onsa ng̃a hatáas, ng̃a capin. * Bisan onsa ng̃a igo, toman, hingpit. * Pagábi abi sa isigcatáuo. * Matinománon.

Cumplimentar. = Pagvisita, pagdóao. * Pagtóman sa mg̃a sogo.

Cumplimentero. = Táuo ng̃a maábi abíhon, coti cotíhan. * Matinománon ng̃a lacad na.

Cumplir. = Toman. * Paghátag sa isigcatáuo sa iang quinahánglan. * Pagtápus, paghóman, pagtibáoas.

Cumulador. = Ang nagatápoc, nagaípon, nagating̃ób, nagapóndoc.

Cumular. V. Acumular.

Cúmulo. = Tapoc, ogdo, pinóndoc.

Cuna. = Higdáan ng̃a diótay, ng̃a pagacolánan sa mg̃a báta. * Lugar ng̃a guicatauóhan sa bisan cansa. * Guinicánan, guiliuátan. * Sinógdan, sinogdánan sa bisan onsa.

Cundir. = Honób. * Pagdághan sa bisan onsa. * Pagdagcó. * Pagóna. * Tacód.

Cuña. = Sisip, badyet.

Cuñado, cuñada. = Bayáo.

Cuñete. = Bariles ng̃a diótay.

Cuño. = Imalárca, marca, patic.

Cupo. = Tampo, tampa, amot.

Cúpula. = Catapúsan sa mg̃a dagcóng baláy ug sa mg̃a singbahán, ng̃a malíng̃in dápit sa ibábao.

Cura. = Cura. * Pagbótang sa mg̃a tambal sa pagáyo sa mg̃a saquét. * Catungdánan sa mg̃a Padre cura.

Curable. = Ang arang ayóhon, ang omaláyo, ang arang tambálon.

Curacion. = Pagcatámbal, pagtámbal.

Curado. = Ang magáhi, ang quinórti.

Curador. = Ang nagabántay sa bisan onsa. * Magbalántay, ang magaalíma sa mg̃a báta ng̃a ilo ug sa ilang mg̃a dona.

Curar. = Pagtámbal, pagáyo. * Paghátag, pagbótang sa mg̃a tambal sa mg̃a masaquét. * Pagasín sa onód, sa carne con sa isda, arón gomáhi.

Curativo. = Tambal, bisan onsa, ng̃a igatámbal.

Curato. = Ang longsod, ang mg̃a sacop ng̃a pagabantáyan ug pagaalimáhan sa mg̃a cura. * Yota ng̃a hingtóngdan sa tagsa ca curato, longsod.

Cureña. = Capandáyan sa cahoy ng̃a pagatongtóng̃an ug pagataólan sa mg̃a lothang.

Cureñaje. = Pagcadághan, cadaghánan sa mg̃a cureña.

Curia. = Hocmánan sa mg̃a holosáyon sa mg̃a Padre.

Curioso. = Maquisayódon, ang mahagúgma magquisáyor, ang macógui, cacoguíhan, curiosos, macóti coti.

Currutaco. = Padayégon sa pagbísti.

Cursado. = Ang naánad, hingcaándan.

Cursar. = Pagádto, paglacát sa masóbsob sa bisan asa, sa bisan diin. * Pagátang, pagtámbong sa escolahán.

Curtidos. = Mg̃a panit ng̃a quinórti.

Curtidor. = Ang nagacórti.

Curtir. = Corti, apog.

Custodia. = Bantay. * Casangcápan sa salapí con sa baláoan ng̃a pagabotáng̃an sa Santísimo Sacramento.

Custodiar. = Pagbántay.

Custodio. = Bantay. * Ponúan sa mg̃a Padre sa caparían ni san Francisco.

Cútis. = Panit sa laoas sa mg̃a táuo.

Cuyo. = Cansa.

CH

CHA

Cha. = Sa, cha.

Chabacanería. = Pagcadaótan ng̃a pagbótang sa bisan onsa, pagcabáol.

Chabacano. = Baol, mabága.

Chacota. = Sabá, banha ng̃a sinácot sa mg̃a pagtíao tiao.

Chacotear. = Pagbánha, pagsabá, pagtíao tiao, pagtístis.

Chafarote. = Hing̃aníban ng̃a hamóbo ug halagpád.

Chal. = Paño ng̃a dagcó ng̃a guibísti sa mg̃a babáye.

Chaleco. = Sopa sa oaláy manggas.

Chalupa. = Sacayán.

Chambergo. = Calo sa pacó ng̃a halagpád ug malíng̃in.

Chamorra. = Ang olo ng̃a guigontíng̃an sa bohóc.

Chamorro. = Ang guigontíng̃an sa bohóc sa olo. * Ang natáo sa Marianas.

Chamuscar. = Salab, halob.

Chamusquina (oler á). = Angtod.

Chancear. = Tiao, tistis, solog solog, dola.

Chancero. = Tigtíao, matístis, tigsólog solog.

Chancillería. = Hocmánan ng̃a dagcó ug labí.

Chancletas (andar en). = Pagbísti sa sapín sa dili isóol ang ticód, sinelas.

Chanclo. = Sapín con sinelas ng̃a may cahoy sa tolónban, sa itolónob.

Chanza. = Pagcatíao, pagcatístis.

Chapa. = Pothao con tombága, salapí con boláoan ng̃a manípis, sa pagdáyan dáyan sa bisan onsa.

Chaparron. = Olan ng̃a mabáscog ng̃a masólog, ug ng̃a dili madógay.