Part 34

Χαιρεφών 182. Χαιρήμων 280 σημ. Χαρίτων 411. Χάρων 130. _χασμωδία_ 336. Χιωνίδης 283. Χοιρίλος 70, 212. χορηγός 214. χορικά 98, 100, 211, 218. χορός 101, 210, 210.

Ώροι 128, 398.

ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ

_Φωνητική των σημερινών Κυπρίων_, (Αθηνά, τόμ. ΣΤ' (1894), σ, 145-173).

_Η γενική κατά Κυπρίους_, (Αθηνά, τόμ. Η' (1896), σ. 435,-450).

_Κυπριώτικα τραγούδια_, (Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τόμ. Ε' (1897), σ. 327-346).

_Γαλλικαί μεσαιωνικαί λέξεις εν Κύπρω_, (Αθηνά τόμ. ΙΒ' (1900) σ. 360-384).

_Λεμεσός_ (Νέα Ημέρα, 8/21 Φεβ. 1903, αρ. 1471 (2459).

_Η Ρήγαινα_, (Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τόμ. ΣΤ' (1903), σ. 117-148.

_Περί των ονομάτων των Κυπρίων_, (Αθηνά, τόμ. ΙΣΤ' (1904). σ. 257-294).

_Θρήνος της Κύπρου_, (Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τόμ. ΣΤ' (1906), σ. 405-432.

_Τοπωνυμικόν της Κύπρου_, (Αθηνά, τόμ. ΙΗ' (1907), σ, 315-421).

_Επιγραφαί Ροδίων αμφορέων, ευρεθέντων εν Πάφω_, (Παναθήναια, 15 Μαΐου 1907.

_Where did Aphrodite find the body of Adonis_ (Journal of Hellenic Studies, Vol. XXVIII(1908), σ. 133-137).

_The Value of Byzantine and Moderne Greek in Hellenic Studies_, Oxford The Clarendon Press. 1909).

_Ο εναρκτήριος του κ. Μενάρδου_, (Παναθήναια, 15 Φεβρ. 1909).

_Επιτύμβιοι επιγραφαί εκ Κύπρου_, (Αθηνά, τόμ. ΚΒ' (1910), σ. 113-146.

_Γολγοί και Εβραίοι_, (Αθηνά, τόμ. ΚΒ' (1910) σ. 417-425).

_Η Αγία Ελένη εις την Κύπρον_, (Λαογραφία τόμ. Β' (1910) σ. 266-298).

_Δύο Ζακυνθινοί ποιηταί_, εν Αθήναις 1910.

_Κυπριακή Γραμματική_, (Επετηρίς Πανεπιστημίου (191-13) σ, 133- 161).

_Χολλά_, (Επετηρίς Πανεπιστημίου (1913-14).

_Η εν Κύπρω Ιερά Μονή της Παναγίας του Μαχαιρά_, (Επετηρίς Παρνασσού τόμ. Γ (1914), σ. 117-168).

_Φουντάνα Μορώζα_, (Επετηρίς Πανεπιστημίου).

_Μπεργαδής_, (Επετηρίς Παρνασσού).

_Εμμανουήλ Ροΐδης_, εν Αθήναις, 1914.

_Ιστορία των λέξεων τραγωδώ και τραγωδία_, (Αφιέρωμα εις Γ. Χατζιδάκιν (εν Αθήναις, 1921) σ. 15-32).

_Τρεις λόγοι_, 1891-1921, εν Αθήναις 1921.

_Το τραούδιν της Ζωγγραφούς_, (Λαογραφία τόμ. Η' 1921) σ. 180- 200).

_Ιστορικαί παροιμίαι των Κυπρίων_, (Λαογραφία τόμ. Η' (1922)

* * * *

1) Ιστορία Ελλήνων ποιητών και συγγραφέων εν αλφαβητικούς πίναξι. Τόμ. Α' (Α-Ζ) εν Αθήναις 1850.

2) Στοιχεία Ελληνικής γραμματολογίας προς χρήσιν των γυμνασίων. Εν Αθ. 1886.

3) Ελληνική Γραμματολογία από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι των υπό των Τούρκων αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως. Εν Αθήναις τόμ. Α' 1894 τόμ. Β' 1897.

4) Μεταφρασθείσα υπό Α. Κυπριανού, Εν Αθήναις 1867, Έκδ. β' 1884.

5) Εξελληνισθείσα υπό I. Ν. Βαλέττα εις 2 τόμ. εν Λονδίνω, 1871.

6) Μεταφρασθείσα υπό Χρ. I. Μαντζάκου Εν Αθήναις, 1886.

7) Μεταφρασθέν και πλουτισθέν υπό Κ. Γαλάνη (δ' έκδ.). Εν Αθήναις 1889.

8) Μεταφρασθείσα υπό _Λ. Χ. Κώνστα_ (Α' τόμ. 1900) και _Ν. Γ. Πολίτου_ (Β' τόμ. 1905. Του έργου του _W. Christ_ εδημοσιεύθη νεωτέρα, έκτη έκδοσις unter Mitwirkung von Otto Stählin bearbeitet von Wilhelm Schmid, München, εις 2 τόμ. Ο α' 1912 ο δε β' 1911.

9) Δημοσιεύσας μακράν βιβλιογραφίαν εν Journal des Savants σ. 134-141 και 193-202.

10) Εν τω προλόγω του Pour qu' on lit Platon

11) Της Σαπφούς, του Αλκαίου και του Πινδάρου εδημοσιεύθησαν και άλλα εξ Οξυρύγχου αξιόλογα κομμάτια τω 1914 και 1919. Ο υπ’ αριθ. 1281 (τόμ. Χ (1914) σ. 20) πάπυρος έφερεν εις φως μέρος του α' βιβλίου της ποιητρίας, εξ ου αναγινώσκονται σχεδόν ολόκληροι έξ στροφαί, αναφερόμεναι εις την φίλην Ανακτορίαν. Οι μεν, (λέγει η Σαπφώ, τούτο λέγουσι κάλλιστον, οι δε άλλο «_εγώ δε κείν' όττω τις έραται_». Άλλο απόσπασμα είναι προσευχή προς την Ήραν, όπου η ποιήτρια εύχεται (κατά την συμπλήρωσιν του Εdmonds) «_άγνα και κά[λ' εν Μυτιλανάαισι] παρθ[ένοις με δραν_) Εξ άλλου τεμαχίου μανθάνομεν νέαν φίλην _Γογγύλαν «ταν κάλαν»_. Άλλος πάπυρος (αρ. 1232 σ. 44 εφανέρωσε μέρος του β' βιβλίου (_Σαφύς μέλη_) εν Σαπφικώ πενταμέτρω δεκατετρασυλλάβω· εκ τούτου αναγινώσκονται 20 στίχοι αναφέροντες πως ο Έκτωρ ήγαγεν [_εξ ιάρας Πλακίας, άβραν Ανδρομάχαν επ' άλμυρον πόντον_. Κατά τους εκδότας το α' βιβλίον της Σαπφούς περιείχε 330 στροφάς, ήτοι 1320 στίχους, ώστε τα λοιπά οκτώ θα περιελάμβανον τουλάχιστον άλλους οκτακισχιλίους.

Και του Αλκαίου τα τεμάχια είναι πολλά, (αρ. 1233 και 1234 σ. 50-81) αλλά κατά μέγα μέρος εφθαρμένα. Έν των αρτιωτέρων αποτείνεται προς τον φίλον Μελάνιππον, εις όν, ως γινώσκομεν εκ του Ηροδότου Ε' 95, ο ποιητής εξήγγειλε «_το εαυτόν πάθος_» δηλαδή την εν Σιγείω φυγήν του· ενταύθα προτρέπει αυτόν «_αλλ' άγι, μη μεγάλων επιβάλλεο_», φέρων παράδειγμα την αποτυχίαν του Σισύφου. Άλλο κομμάτιον περιέχον τέσσαρας εν Σαπφικώ μέτρω στροφάς, αναφέρεται εις την Ελένην, ήν αντιπαραβάλλει προς την Θέτιν· τάλλα τεμάχια φαίνονται διαφόρου ύλης και μέτρου, ώστε το βιβλίον τούτο του ποιητού θα ήτο συμμιγές. Αλλ' ο δεύτερος πάπυρος περιέχει μόνον «στασιωτικά», όπου πολλάκις διασύρει ο ποιητής τον «_κακοπάτριδα_ «_Φίττακον_, αναφέρων τον γάμον αυτού και τας προς τον Μυρσίλον σχέσεις· εν τω 3 αποσπάσματι περιγράφων κακόν πλουν, επιφέρει «_ούτων λελάθων, ω φ[ίλε, βάλλομαι], συν τ' ύμμι τέρπ[εσθαι και πεδά Βύκχιδος_».

Του δε Πινδάρου ευρέθησαν διθύραμβοι, — ών εστερούμεθα μέχρι τούδε — δημοσιευθέντες εν Oxyr. Pap. XIII (1919) σ. 27-49 αρ. 1604. Εκ των πολλών στίχων αναγινώσκονται σχεδόν ακέραιοι 30, φέροντες την επιγραφήν _Θρα[σύς] Ηρακλής ή Κέρβερος Θηβαίοις»_. Εν αυτώ μνημονεύει του «Βρομίου»· _ δε κηλείται χορευούσαισι κα[ι θηρών αγέλαις, εμέ δ' εξαίρετον | κάρυκα σοφών επέων | Μοίσ' ανέστησ' Ελλάδι_». Εις τον Διόνυσον επίσης αναφέρεται και μέρος του 3 αποσπ. Ώστε οι διθύραμβοι του Πινδάρου είναι ό,τι αρχικώς ήσαν τα τοιαύτα ποιήματα, δηλαδή ωδαί Διονυσιακαί, ενώ οι του Βακχυλίδου έχουσιν άλλους ήρωας. Ούτω, συμπεραίνει ο _Grenfell_, «οι νεωτερισμοί, οι εισαχθέντες (εις τον διθύραμβον) κατά τον πέμπτον π. Χ. αιώνα δεν ήσαν του Πινδάρου».

Και του Μενάνδρου εδημοσιεύθησαν εσχάτως νέα αποσπάσματα εκ της κωμωδίας Μισουμένου υπό _Wilamowitz_ εν Sitzungsb. der Berl. Academ. 1918, σ. 747-9 και άλλα τεμάχια της αυτής κωμωδίας υπό _Grenfell_ εν Oxyr. Pap. τόμ XIII (1920) σ. 45 αρ. 1605. — Υπό δε του _Otto Schroeder_ εξεδόθησαν (εν τη σειρά Κleine Texte αρ. 135) Novae Comoediae Fragmenta in papyris reperta exceptis Menandreis, Bonn. 1915.

Των πεζών αξιολογώτατα ίσως είναι τανακαλυφθέντα τεμάχια _Αισχίνου του Σωκρατικού_ (βλ. σ. 181 του προκειμένου βιβλίου) εκ του διαλόγου Αλκιβιάδου. Του φιλοσόφου τούτου επαινούσι το ύφος οι αρχαίοι τεχνογράφοι, ιδίως ο Αριστείδης, ο διασώσας και το μακρότατον των τέως σωζομένων αποσπασμάτων, το περί του χαρακτήρος του Θεμιστοκλέους. Εν τω νέω ο Σωκράτης ερωτά καθώς παρά Πλάτωνι «πότερον δε δοκεί σοι τους ανθρώπους αναγκαίον είναι αμούσους ή μουσικούς γίνεσθαι και πότερον αφίππους ή ιππικούς;» μνημονεύεται δε και το όνομα του Απολλοδώρου πιθανώς ως διαλεγομένου και αυτού. Τα σωζόμενα τέως αποσπάσμ. του Αισχίνου συνέλεξεν εν τη Biblioth. Teubner, ο _H. Krauss_ 1911. τα δε νέα εδημοσιεύθησαν εν Oxyr. Pap. XIII (1919) σ. 88 αρ. 1608.

12) Αι πλείσται των μετά σχολίων εκδόσεων τούτων είναι αλλοδαπαί· αλλά περιττόν είναι να είπωμεν ότι καθώς εν Νορβεγία, Δανία, Ολλανδία, Πορτογαλία και όπου αλλαχού λαλείται περιωρισμένη γλώσσα, αδύνατος είναι και εδώ πάσα επιστημονική σπουδή χωρίς γνώσεως, έστω και θεωρητικής, μιας τουλάχιστον των τριών νεωτέρων γλωσσών, της αγγλικής της γαλλικής ή της γερμανικής.

13) Εμμέτρους μεταφράσεις αρχαίων ποιητών χάριν ευρυτέρου κύκλου, οποίας δημοσιεύουσιν οι πρωτεύοντες των συγχρόνων Ελληνιστών, π. χ. ο Murray καθώς είπομεν, και ο Rogers εν Αγγλία, ο Wilamowitz και Carl Robert εν Γερμανία και ο Romagnoli εν Ιταλία, ελπίζομεν να δημοσιεύσωμεν προσεχώς εις τόμον και ημείς έστω και παλαιάς, νομίζοντες αυτάς αναγκαίας εις την Ελλάδα.

14) Καλλίστην μετάφρασιν της περιληπτικής λέξεως literatura θεωρούμεν και ημείς το _γραμματεία_. Αλλά και ο όρος _γράμματα_, όπου δεν υπάρχει κίνδυνος συγχύσεως, είναι χρήσιμος. Η δε λέξις _λογοτεχνία_, ήν ορθότερον έγραψεν ο Νικήτας ο Ευγενιανός αντί του «τέχνη του λόγου», ο δε μακαρίτης Ιω. Πανταζίδης προέτεινεν ως ισοδύναμον του literatura, δύναται να χρησιμοποιηθεί και χρησιμοποιείται ενταύθα, ως στενώτερος του _γραμματεία_ όρος, περιλαμβάνων όχι πάντα τα γράμματα, καθώς τας επιγραφάς, τα επιστημονικά βιβλία και σήμερον τας εφημερίδας, αλλά μόνα τα έντεχνα είδη του λόγου, ποιήματα, δράματα, μυθιστορήματα κλπ. δηλαδή την «δημιουργικήν φιλολογίαν», ως γράφουσι σφαλλόμενοι πολλοί. Ότι τοιούτος όρος — μετά του επιθέτου _λογοτεχνικός_, του _λογοτέχνης, λογοτεχνώ, λογοτέχνημα_ — , είναι αναγκαίος εις πλουσίαν γλώσσαν, αποδεικνύει το προκείμενον βιβλίον.

15) Die Hommerische Odysee (β' έκδ.) Berlin 1879.

16) Hommerishe Untersuchungen, Berlin 1884

17) Studien zur Ilias, Berlin, 1901.

18) Ηomer and the Epic, London 1893. Νεωτέρα Homer and his age 1906. The world of Homer 1910.

19) Ταύτα εγράφοντο προ εξαετίας. Την περαιτέρω κίνησιν ανέκοψε προσκαίρως ο μέγας πόλεμος. Αλλά την ήδη συντελουμένην πρόοδον προς την πλήρη αποκατάστασιν του Ομήρου αρκεί ν' αποδείξη ο προ τινων μηνών εκδοθείς α' τόμος της Homerische Poetik, herausgegeben von _Engelbert Drerup_ περιλαμβάνων Das Homerproblem in der Gegenwart, Würzburg 1921 (συνεξεδόθη και ο γ', Die Rapsodien der Odyssee von _Franz Sturmer_). Ο _Drerup_, μετά μακράν εξέτασιν του προβλήματος, καταλήγει εις το πόρισμα (σ 480) ότι «Μετά ταύτα ουδεμία απομένει αμφιβολία ότι το υποκειμενικόν ποιητικόν πνεύμα του Ομήρου, όπερ εκ του έργου του συνάγεται μετά πλήρους βεβαιότητος μαρτυρεί αναντιρρήτως περί της προσωπικής υπάρξεως του ποιητού». Εις το μέγα τούτο έργον παραπέμπομεν τους βουλομένους να παρακολουθήσωσι και την νεωτάτην Ομηρικήν βιβλιογραφίαν.

20)Die Interpolitationen in der Odyssee (Ηalle).

21) Εν τη Classical Review XX (1906) σ. 267.

22) La Question d' Homère. Les poèmes homeriques l' archaeologie et la poésie populaire; suivi d' une bibliographie critique par _A. J. Reinach_, Paris 1909. (η βιβλιογραφία είναι αξιόλογος).

23) Die Ilias als Dichtung, Paderborn, 1910 και Die Odyssee als Dichtung und ihr Verhältiniss zur Ilias 1914.

24) Commentationes Homericae, Lugduni Batavorum 1911.

25) Mnemosyne XXIX (1911) σ. 342.

26) _Erich Bethe_, Homer, Dichtung und Sage, I Band Ilias (Teubner) 1914, σ. 369.

27) Homer. Zweite vermehrte Vuflage. Leipzig und Berlin.

28) Homer in der Nenzeit Leipzig und Berlin.

29) Recent Homeric Literature εν τω περιοδικώ Classical Philology VII (1912) σ 190 Chicago.

30) _L. Laurand_ Progrès et Recule de la Critique Paris, 1913

31) Prolegomena ad Homerum sive de operum Homericorum prisea et genuina forma variisque mutationibus et probabili ratione emendandi Scripsit _Frid. Aug._ Wolfius vol. I Editio tertia, quam curavit _Rudolfus Peppmüller_, Halis Saxonum, 1884, (σημειούνται και αι σελ. της α' εκδόσεως εις άς παραπέμπομεν).

32) Έν των σχολίων αναφέρει και πως Πεισίστρατος Αθηναίων στρατηγός» επί ωρισμένω μισθώ» ελάμβανε παρ' ενός εκατόν στίχους, παρ' άλλου χίλιους, παρ' άλλου διακοσίους, «των βιβλίων διασκευασθέντων και φθαρέντων ή υπό πυρός ή υπό σεισμού». Και όμως ο _Wolf_ χρησιμοποιεί τούτο (σ. 147 σημ. 9).

33) Ως εσημειώσαμεν (σημ. 72) ο συγγραφεύς του προκειμένου βιβλίου εξέδωκε τω 1907 τo Rise of the Greek Epic (β' έκδ. 1911) όπου ευφυώς αλλά και τολμηρώς υποστηρίζει ότι η Ιλιάς είναι remaniement παραδιδομένου ποιήματος, συναποτελεσθέντος εκ διαφόρων εποχών, εξ ού εξεβλήθησαν δι' αλλεπαλλήλου καθαρισμού τα χονδρότερα στοιχεία, τα ασχημίζοντα τους άλλους επικούς και τον Ησίοδον.

34) Εξ αντιγραφής τοιούτων εξέδωκεν ο Αθαν. Σακελλάριος τα πλείστα _Άσματα_ των Κυπριακών του. Περί δε του _Τραγουδιού της Ζωγγραφούς_ και των χφ. αυτού βλ. Λαογραφίας τόμ. Η' (1921) — σ. 180-193.

35) Ως αναντίλεκτον απόδειξιν της αγνοίας της γραφής εθεώρουν οι πολύ μεταγενέστεροι την περί γραμμάτων σιγήν του ποιητού, ο δε _Wolf_ δεν ώκνησε να παραθέση (σημ. 54) και το ευφυολόγημα του Ρουσσώ, ότι «η Οδύσσεια θα ήτο συνύφασμα μωρολογιών, όπερ μία ή δύο επιστολαί θα διέλυον». Αλλ' ευφυέστερον αντιπαρετήρησεν ο Lang, ότι και ο Σαικσπήρος (ο δεινότατος των αναχρονιστών) απεσιώπησε το κάπνισμα, αν και τότε ήτο πολύ διαδεδομένον. Και περί λύχνων σιγά ο Όμηρος, αλλ' οι λύχνοι προφανώς ήσαν γνωστοί πολλούς προ αυτού αιώνας. Αλλά δεν αποκλείεται και τούτο, όπερ συνέβαινε κατόπιν εν ταις αραβικαίς αυλαίς, ότι οι μεγιστάνες περιεφρόνουν τους γραφείς ως ασκούντας βαναυσοτέραν τέχνην.

Αλλά το ζήτημα της υπάρξεως γραφής ελύθη σήμερον οριστικώς μετά την νεωτάτην υπό τον κ. Κεραμοπούλου εν Θήβαις ανακάλυψιν ενεπιγράφων αμφορέων της νεωτέρας μυκηναϊκής περιόδου εντός αυτών των ανακτόρων του Κάδμου, εξ ής αποδεικνύεται ότι η αρχαία παράδοσις ήτο σοφωτέρα παρά την νέαν κριτικήν.

35α) Γενικώς

36) _J. H. Mackail_ Lectures on Greeκ Poetry, London, ιβ' έκδ. 1911 σ. 13.

37) Σπ. Λάμπρου, Collection de Romans Vrecs, Paris, 1880 σ. 88 και 111-237.

38) Εσχάτως οι «χωρίζοντες» την _Ιλιάδα _ και την _Οδύσσειαν_ είναι ολίγιστοι και ζητούσιν επιχειρήματα μάλλον εκ των γλωσσικών ή των αρχαιολογικών διαφορών, (D. Monro, Odyssey, 1901).

39) Περί του ζητήματος έγραψαν _Δ. Ν Βερναρδάκης_ Τρία μαθήματα περί Ομήρου εν τω περιοδικώ Πανδώρα, (1865) φυλλ. 370-372, _Άγγελος Σ. Βλάχος_, το Ομηρικόν ζήτημα εν Αθ. 1886, _Γεώργιος Μιστριώτης_ Ιστορία των Ομηρικών επών Leipzig 1867, (β' έκδ. εν Αθήναις 1903) _Ι. Βαλέττας_ Ομήρου βίος και ποιήματα, εν Λονδίνω 1867. Ο _Μιστριώτης_ αντικρούει τους Βολφιανούς και εν τη εκδόσει της _Ιλιάδος_ (εις 3 τόμ. Εν Αθήναις 1875-1887). Μόνος ο _Δ. Θερειανός_ γράψας τας άλλως αξιολόγους Νύξεις περί του Ομηρικού ζητήματος, Τεργέστη, 1886, όπου συνώψισε τας έως τότε γνώμας υπερεθαύμασε τον Wolf και (ονόμασε τα Προλεγόμενα «απαράμιλλον αριστούργημα ευσυνειδήτου ιστορικής ερεύνης), (σ. 50). Ο δε _Ψυχάρης_ (Το ταξίδι μου, 1888, σ. 198) έβλεπε «ένα σωρό τραγουδιστάδες» που «διγούνταν παραμύθια του λαού και αθάνατες ιστορίες· είχαν όλοι τους στο μέτωπο γραμμένο το ίδιο όνομα. _Όμηρος_».

40) [Τούτο βεβαίως αληθεύει λεγόμενον περί της Δύσεως, ίσως δε και περί των σκοτεινών χρόνων της παρ' ημίν εικονομαχίας (726- 842 μ. Χ.) διότι από του Φωτίου και εφεξής μέχρι της δευτέρας αλώσεως της Πόλεως η προς την αρχαίαν λογοτεχνίαν στοργή και ο υπέρ αυτής ενθουσιασμός των λογίων λαϊκών και των ανωτέρων κληρικών εχώρει διαρκώς αυξανόμενος, η δε «αναναγέννησις των γραμμάτων» είναι απλώς η εν τη Δύσει εξακολούθησις των σπουδών της υποδουλωθείσης ελληνικής Ανατολής].

41) [Υπόμνημα εις το Ιπποκράτους περί άρθρων. Έκδ. H Schöne, εν Λειψία 1896].

42) [Πολύτιμα βιβλία και καλλιτεχνήματα κατεστράφησαν σωρηδόν κατά την άλωσιν της Αλεξανδρείας υπό των Αράβων (640) και της Πόλεως υπό των Φράγκων (1204)].

43) [Κατά την γνώμην του Max Müller. Πρβ. και το του Roscher Λεξικόν της ελλ. και ρωμ. μυθολογίας. Τόμ. γ' σ. 1602].

44) _Crusius_, Philol. LIV.

45) Ιδίως θ 74, μ 70. α 351. Αι ραψωδίαι της _Ιλιάδος_ σημειούνται διά κεφαλαίων στοιχείων, της δε Οδυσσείας διά μικρών.

46) [Το κελτικόν τούτο όνομα των αρχαίων ποιητών της Γαλατίας και της Βρεττανίας, χρησιμοποιούμενον ήδη γενικώτερον εν τη Δύσει, μετεχειρίσθησαν και παρ' ημίν οι Παράσχοι και άλλοι σύγχρονοί των].

47) [Το παρά Στοβαίω ΣΤ? η', 29 σωθέν απόσπασμα αμφισβητείται εις ποίον Σιμωνίδην ανήκει· αλλ' ευλόγως ο _Bergk_, Potae lyr. gr. ΙΙΙ σ. 1146 αρ. 85, και ο _Wilamowitz· Moellendorff_, Sappho und Simonides, (Berlin, 1913) σ. 273 θεωρούσιν αυτό ως ποίημα του Αμοργίνου].

48) Αθηναίου Η' σελ. 347 Ε.

49) Αι άλλαι είναι η τριλογία _Μυρμιδόνες, Νηρηίδες, Φρύγες_, η _Πηνελόπη_ και οι _Ψυχαγωγοί_.

50) _Wilamowitz· Moellendorff, Phil. Unters._ 7, σ. 260.

51) [σ. 228 β «και τα Ομήρου έπη πρώτος ενόμισεν εις γην ταυτηνί και ηνάγκασε τους ραψωδούς Παναθηναίοις εξ υπολήψεως εφεξή, αυτά διιέναι, ώσπερ νυν έτι οίδε ποιούσιν»].

52) [«υμών οι πατέρες». Λυκ. κατά Λεωκρ. 102].

53) Ηροδότου Ε' 67. «Κλεισθένης γάρ Αργείοισι πολεμήσας . . . ραψωδούς έπαυσε εν Σικυώνι αγωνίζεσθαι των Ομηρείων επέων είνεκα, ότι Αργείοι τε και Άργος τα πολλά πάντα υμνέαται».

54) [κατά Τιμάρχου 128].

55) [Εν τη συλλογή Flinders Petrie [Papyri I. London 1891],

56) [Εν τη Revue de Philologie 1894 [σ. 101-111].

57) [Ως λέγομεν εν τω προλόγω, η θεωρία αύτη περί της εν Αθήναις συμπήξεως των Ομηρικών επών δεν επικρατεί πλέον εν τη επιστήμη].

58) Του δευτέρου Αλκιβιάδου εξαιρουμένου ως νόθου

59) Grote, Plato, κεφ. VI

60) _Kirchoff_, Alphabet 4 ** σ. 92.

61) Βλ. την απάντησιν του Cauer εις τον Wilamowitz, Grundfragen der Homerkritik, σ. 69 κεξ.

62)[Και η θεωρία αύτη περί μεταγραφής των ομηρικών επών εις το αττικόν αλφάβητον δεν είναι σήμερον αποδεκτή. Βλ. τον πρόλογον].

63) [Πρβλ. το εις Πινδάρου Νεμ. β' 1 σχόλιον «επιφανείς δε (ραψωδοί) εγένοντο οι περί Κύναιθον, ούς φασι πολλά των επών ποιήσαντας εμβαλείν εις την Ομήρου ποίησιν· ήν δε ο Κύναιθος Χίος.]

64) θ 73 κεξ., 500 κεξ., α 326

65) [Πρβλ. Πλάτωνος Ίωνα σ. 530].

66) [Ο στίχος ούτος παραδίδεται ως η αρχή της Αιθιοπίδος του Αρκτίνου].

67) Π. χ. «Fρέζομεν αθθανάτοισι τοί όρρανον εύρυν έχοισιν»· «Χόλος δέ μιν άγριος άγρη» (=ήρει)·

68) Cauer, Grundfargen σ. 203.

69) Thornton Romances, Camden Soc. 1844, σ. 289.

70) Εθανατώθη επί της ακτής, η δε μήτηρ του καλείτο Ψαμάθη [Ησιόδου Θεογ. 1004].

71) _Duncker_ Greece, κεφ. VIII.

72) [Τας θεωρίας ταύτας, στηριζομένας επί των εργασιών του _Bethe_ και του _Fick_, ανέπτυξε κατόπιν ευρύτερον ο συγγραφεύς εν σειρά δέκα αναγνωσμάτων, δημοσιευθέντων υπό την επιγραφήν _Gilbert Murray_, The Rise of the greek epic, Oxford, 1907 και β' έκδ. 1911].

73) [Περί πάντων τούτων βλ. τα πολύτιμα έργα των Ελλήνων αρχαιολόγων _Χρ. Τσούντα_, Μυκήναι και Μυκηναϊκός πολιτισμός, Αθ. 1893 (αγγλική μετάφρ. London 1903) και _Π. Καββαδία_ Προϊστορική Αρχαιολογία. Εν Αθ. 1914].

74) Των Λαιστρυγόνων εν τω κ. 80-86.

75) Εν τη Psyche σ. 35 κεξ.

76) Quellen der Odyssee, 1887

77) [&Εκδόσεις& νέαι των Ομηρικών επών πλην των κειμένων αυτών, άπερ αναδημοσιεύει η Bibliotheca Teubneriana (υπό _G. Dindorf_ και _C. Henze_) η Bibliotheca Schenkeliana (Ιλιάς υπό _Α. Rzach_ και Οδύσσεια υπό Ρ. _Cauer_, 1894-5) και η Bibliotheca Oxoniensis (_Ιλιάς_ υπό _D. B. Monro_ και _T. W. Allen_. Οδύσσεια υπό _Τ. W. Αllen_, 1908), αξιόλογοι είναι η του _Arthur Ludwig_ (Teubner) Ιλιάς Α-Μ. 1902, Μ-Ω 1907 και Οδύσσεια α-μ. 1889 ν-ω 1891 μετά εκτενούς αναγραφής των διαφόρων γραφών (λατιν.) και αι μετά σχολίων υπό _Ameis-Henze_, Ιλιάς (λατιν.) και Οδύσσεια (γερμαν.), Leipzig, η Iλιάς υπό _W. Leaf_, London 1900-2 (αγγλ.) η Οδύσσεια α-μ υπό _W.W. Merry_ και _J. Riddel_ και ν-ω υπό _D. B. Monro_, Oxford,, 1901, (αγγλ. _Ιλιάς_ υπό _J. Van Leeuwen_, Lugduni Batavorum. Α-Μ, 1912. Μ-Ω 1918· (λατιν.).

Των εις Ιλιάδα παλαιών σχολίων _G. Dindorf_, Scholia graeca in Iliadem (Teubner) 1875-77 εις 4 τόμους. Συμπλήρωσις υπό _Ernest, Maass_, Scholia graeca in Homeri Illiadem Townleyana, Lipsiae, 1988 δύο τόμοι. — _J. Nicole_, Les scholies génevoises de l' Illiade, Paris 1888 δύο τόμοι. Tων εις _Οδύσσειαν_ σχολίων _G. Dindorf_ Scholia graeca in Odysseam, Oxonii 1855 δύο τόμοι. Των Ομηρικών ζητημάτων του Πορφυρίου κριτική έκδοσις _Η. Schrader_ (Teubner) των μεν εις Ιλιάδα 1880-2, των δε εις την _Οδύσσειαν_ 1890].

78) _Jahn Michaelis_, Bilder-Chroniken. Η Tabula Iliaca εν _Baumeister_, Denkmäler [des Klassischen Alterums τόμ. 2, πιν. XIII, αρ. 775. πρβ. και τόμ. 1 σελ. 716)

79) Βλ. _Bethe_ εν Hermes, 26.

80) [Κατά τον _O. Immisch_ ο Πρόκλος ούτος είναι αυτός ο νεοπλατωνικός φιλόσοφος· πρβ. και _F. Stein_, De Procli chrestomathia, Bonn. 1907].

81) [_Εκδόσεις_ του επικού κύκλου _G. Kinkel_, Epicorum graecorum fragmenta (Teubner) 1877, και _D. B. Monro_ Homeri opera, Oxonii 1896.

Τα δε λείψανα της του _Πρόκλου_ Γραμματικής Χρηστομαθίας εν τη παρισιανή εκδόσει των Ομήρου ποιημάτων (Didot) 1838 σ. 581-601 και _R. Westphal_, Scriptores metrici graeci (Teubner) 1866 τόμ. I. σ. 229-250].

82) Πινδάρου Νεμ. β'. Πρβ. Οδ. θ 499.

83) [Υπό του Ρώσου φιλολόγου C.F, Matthaei]

84) [_Εκδόσεις νέαι_ των Ομηρικών ύμνων: _A. Goodwin_ Hymni Homerici Oxonni, 1893 — _Allen Sikes_, The Homeric Hymns, London, 1904. — _T.W. Allen_ Homeri Opera, Oxonii, 1912].

85) [_Έκδοσις_ κυριωτάτη της Βατραχομυομαχίας _A. Ludwich_. Die Homeriche Batrachomachia des Karers Pigres, (Teubner) 1896. — Ο σύντομος τύπος _Βατραχομαχία_ είναι του αρίστου των χειρογράφων].

86) [Ποιητικής 4 σ. 1448 β 30].

87) [Τοσαύτη προς την παράδοσιν δυσπιστία φαίνεται υπερβολική. Ουδέν εμποδίζει να πιστεύσωμεν ότι τουλάχιστον τα _Έργα_ παρεδίδοντο μετά του ονόματος του ποιητού των, όπερ είναι πραγματικόν όνομα. Αμφίβολος αληθώς ήτο ανέκαθεν ο χρόνος καθ' όν έζησεν ο Ησίοδος, ένεκα του προς τον Όμηρον συσχετισμού. Ο μεν Ηρόδοτος δηλ. (Β' 53) εθεώρει αυτόν σύγχρονον του Ομήρου, ο δε Έφορος (κατά τον Ομήρου βίον 1,2) πρεσβύτερον, ο δε Ερατοσθένης (κατά Στράβωνα Α' 14 σ. 23), μεταγενέστερον διότι εγίνωσκε περισσότερα του Ομήρου περί «Αίτνης και Ορτυγίας . . και Τυρρηνών» (βλ. Θεογον. 860). Η γνώμη αύτη των κριτικών της Αλεξανδρείας κατίσχυσε και υπολογίζεται ότι ο Ησίοδος έζη μετά την εν Σικελία ίδρυσιν των αποικιών της Χαλκίδος, και ουχί πολύ προ του Στησιχόρου, ήτοι 700-675 π. Χ.].

88) [Η περιγραφή αύτη συγκρινομένη προς την υπό του Ομήρου (εν τω Σ της Ιλιάδος) περιγραφήν της κατασκευαζομένης ασπίδος του Αχιλλέως διδάσκει πολλά περί της προόδου και της διαφοράς της καλλιτεχνίας. Αλλά και γλωσσικούς νεωτερισμούς περιέχει τόσους η _Ασπίς τον Ηρακλέους_, ώστε λίαν αμφιβάλλεται αν είναι του ποιητού των _Έργων_].

89) [_Εκδόσεις_ του Ησιόδου νέαι πλην της αρίστης εν τη Ζωγραφείω ελληνική Βιβλιοθήκη του _Καρόλου Σιττλ_, Ησιόδου τα άπαντα, Αθήνησιν, 1889, η του _Rzach_ Hesiodi Carmina (Teubner) 1902, και η του _αυτού_ εν τη Biblioth. Teubner. 1908. Των σχολίων _Hans Flach_ Glossen und Scholien zur Hesiodischen Theogonie mit Prolegomena, (Teubner) 1876].

90) [Θουκυδίδου Ζ' 50, 4).

91) _Έκδοσις_ νεωτέρα των Ορφικών ύμνων μετά των του Πρόκλου υπό _E. Abel_, εν τη Biblioth. Schenkel. 1885].

92) [Πολιτείας Β' σελ. 364 Ε].

93) [_Αριστοφάνους_ Ιππ. 1003].

94) [Ηροδότου Δ' 36].

95) [Ηροδότου Δ' 13-16].

96) Ιλ. Ζ, 132-140. [Ο Διόνυσος αναφέρεται και Ξ 325, λ 325, ω 74].

97) «Ζαγρεύ τε θεών πανυπέρτατε πάντων»].

98) [_Παυσανίου_ Θ' 5,4].

99) _Wilamowits Möllendorff_, Euripides Herakles I, 66 (β' έκδ.).

100) [«Νυν δ' ότι πάντα δέδασται» παρ' _Αριστοτέλει_ Ρήτορ. Γ' 14, σ. 1415 α 3].

101) [_Horatii_ Epist. II, I, 232].

102) [_Cicero_ Brut. 51. Διαφόρως ο _Πλούταρχος_ Λυσάνδρ. 18].

103) [&Εκδόσεις& των αποσπασμάτων του _Ασίου_, _Πεισάνδρου, Πανυάσιδος, Χοιρίλου και Αντιμάχου_ εν τη παρισιανή εκδόσει του Ησιόδου υπό _Fr. Dübner_ (Didot) 1841 και εν τη Biblioth. Teubner υπό _G. Kinkel_ Epicorum Graecorum Fragmenta, 1877].

104) [Ανθολ. Θ' 26. Τα εν τη Ανθολογία φερόμενα επιγράμματα της Ανύτης είναι 22, εξ ών ιδίως τα εις αποθανούσας κόρας είναι περιπαθή].

105) Το περί Σαμίων [παρ' Αθηναίω ΙΒ' σ. 525 e] απόσπασμα φαίνεται μάλλον άλλου ποιητού όχι Σαμίου.

106) [Πρβ. _Lucretii_ De rerum natura Ι,726]

107) [Πρβ. _Διογένους Λαερτίου_ Η' 69].

108) [_Εκδόσεις_. Ταποσπάσματα του _Ξενοφάνους Παρμενίδου_ και _Εμπεδοκλέους_ περιέχουσι πλην της παλαιωθείσης παρισιανής _F. G. Mullach_, Fragmenta Philosophorum Graecorum (Didot) Α' τόμ. 1860 (_Ξενοφ_. σελ. 101-108. _Παρμ._ 105-126. _Εμπεδ_ 149, αι δυο νέαι του _H. Diels_, Po4etarum Philosophorum Fragmenta, Berollini, 1901 (_Ξενοφ._ σελ. 20-47 _Παρμ_ 48 — 73 _Εμπεδ._ 74 — 168) και Die Fragmente der Vorsokratiker, Berlin, τόμ Α' (β' έκδ.) 1906 (_Ξενοφ_. σελ. 31-54 _Εμπεδ_. 105-126)_Παρμ._ 149- 219 και γ' έκδ. τω 1912].

109) [Περί των ιαμβικών στροφών του Αισχύλου βλ. _Σεμιτέλου_ Ελλ. Μετρικήν σ. 453].

110) [και πολλοί ρυθμοί, ως ο _χορείος_, ο _βακχείος_, και ο _προσοδιακός_].

111) [Το εκ του ονόματος του Τερπάνδρου επιχείρημα δεν φαίνεται πειστικόν· ως ορθώς παρετήρησεν ο _Weil_, (Journal des Savants 1902 σ. 137) ο Τ. ηδύνατο είτε να ονομασθή τοιουτοτρόπως υπό του πατρός του, εάν αυτός ήτο μουσικός, είτε να μετονομασθή κατόπιν υπό των συμπολιτών του, καθώς ο Στησίχορος· τέλος δυνατόν η σύμπτωσις του ονόματος να ήτο και τυχαία, καθώς η του Δημοσθένους].