Chapter 2

Tiệc rồi từ tạ ra đi, Buộc yên, cột ngựa, hai hề theo sau. Thảnh thơi thơ túi, rượu bầu Thẳng dong dặm liễu, vó câu bước dồn. Gập ghềnh cách trở quan san, Kìa non Thúy lĩnh, nọ ngàn Tương dương. Xa xôi muôn dặm đường trường, Tuấn Khanh thoắt đã tới phương kinh kỳ. Tìm anh Đỗ Tử, Soạn Chi, Trước mừng, sau nữa hoan hùy giải oan. Tử Trung thoắt thấy ngọc nhan, Chân hài giở gót miệng khoan khoan chào. Rằng: "Xin quí hữu tạm vào, Tha hương ngộ cố biết bao là mừng. Hai người trò chuyện tưng bừng, Kẻ vui cố hữu người mừng tân quan. Cùng nhau đồng tịch đồng bàn, Tuấn Khanh hỏi: "Ngụy tôn nhan đâu rày ?" Tử Trung bèn mới kể bày, Rằng: "Anh Ngụy Soạn từ ngày thấy tên. "Bảng vàng chiếm được khôi nguyên, "Thẳng dong xe ngựa về miền bên anh." Tuấn Khanh nghe rõ chân tình, Làm thinh kẻo sợ sự mình hở hang, Rằng: "Tôi muôn dặm đường trường, "Thành đô chẳng gặp, Ngụy chàng vinh qui. "May còn quí hữu đây thì, "Thương em xin nặng lòng vì phụ thân." Tuấn Khanh kể hết vân vân, Tử Trung nghe rõ ân cần duyên do. Hỏi rằng: "Phải kẻ oán thù, "Cho tôn bá phải oan tù gian truân. "Anh thì làm một bản văn, "Để tôi tâu với thánh quân cửu trùng. "Thiên triều khi ngự thung dung, "Xin soi chẳng để oan vòng kẻ ngay. "Tôi xin gánh sức việc này, "Gọi là kẻ mỏng, người dày giúp nhau!" Tuấn Khanh mới giải mạch sầu, Bèn làm sớ tấu đệ hầu quan nhân. Tử Trung xem hết phân vân, Cân đai áo mũ rời chân tức thì. Tuấn Khanh mới bảo tùy nhi, Đi chơi cho biết kinh kỳ tẻ vui. Mảng còn xem ngắm mọi nơi, Lâu rồi, Trung đã gót rời chủ gia. Nhác trông bên gốc chiếu hoa, Tiểu hàm bỏ ngỏ, người đà vắng tanh. Đến liền xem của Tuấn Khanh, Giở ra thấy sớ tính danh nữ hài. Khen rằng thực đáng nữ tài, Bấy nay ai biết rằng ai là gì ? Trung bèn lấy sớ cất đi, Tiểu hàm lại để như y bao giờ. Nực cười tơ tưởng ngồi chờ, Tuấn Khanh đâu đã ngẩn ngơ trở về. Tử Trung rằng hội giai kỳ, Giắt tay cười mãi ngồi kề với nhau. Rằng: "Anh em đã bấy lâu, "Bây giờ đã phỉ sở cầu từ đây!" Tuấn Khanh biết ý nào hay, Gẫm mình, mình lại ngại thay sự mình! Nghĩ khi cử động, ngôn, hành, Thôi ta giữ chẳng lộ hình khi nao! Họa chăng một chút má đào, Nương long song đã cao cao vừa tày. Ví mà chàng có biết hay, Lả lơi thì đã đến đây làm gì. Vậy nên phải nói lảng đi, Việc chi quí hữu cười, chê, dạy cùng" Tử Trung rằng: "Buổi tương phùng, "Ai ngờ công tử là chàng nữ nhân. "Khi xưa đã thấy sự chân, "Ước gì biến dịch Châu, Trần một khi. "Mới hay nhân nguyện thiên tùy, "Lọ là đòi hỏi làm chi nữa mà!" Tuấn Khanh đã tỏ bệnh ra, Phải thầy diệu thủy Pháp loa khôn đành. Nhưng mình phải biết sự mình, Hãy còn khép nép dạng hình như không. Sớ trong tay áo Tử Trung, Giở ra hỏi: "Chữ cẩn phong ai đề. "Của này dấu tích còn ghi, Há không dấu tích mà phi bạn này." Tuấn Khanh đỏ mặt, tía mày Nương long giộn giật, giở bài rời chân. Hình như phi điểu thất quần, Lạ lùng khôn nẻo ẩn thân, náu hình. Nghĩ mình tủi xót phận mình, Dám xin bày thực chân tình biết sao ? "Thương hoa xin chớ ngại nào, Hãy khoan khoan để má đào gửi thân. "Ngửa trông bể ái nguồn ân, "Song thời đã trót định thân cùng người. "Lòng tôi ái sắc tham tài, "Hai anh cốt lấy một người kết duyên. "Ngựa nào gác được hai yên, "Cho nên tôi phải gửi nguyền bói tên. "Bắn chim vừa thủa ứng huyền, "Ai mà bắt được thì nên vợ chồng, "Phải tay Ngụy Soạn anh hùng, "Được tên lại viết thư phong, ngọc lành. "Chữ rằng: tòng nhất bất canh, "Chẳng thì dám tiếc tiện hình này đâu!" Trung rằng: "Báo ứng nhiệm mầu, "Lặng nghe ta kể trước sau cho tường. "Nguyên xưa ở chốn học đường, "Nhổ tên đầu tước, thực chàng Tử Trung. "Mới hay thiên địa chí công, "Bây giờ lại tỏ hình dung rõ ràng. "Giũ tên hạ thủ vi cường, "Ngọc này sẵn đợi ngọc trang chăng là ? "Việc xưa phảng phất gần xa, "Nghĩ lâu thì lại nhớ ra rõ ràng. "Đề thơ chim tước bay sang, "Phát tất ứng huyền, chữ ký Phi Nga!" Tuấn Khanh rằng: "Mới dị kỳ, "Thế mà anh Ngụy Soạn Chi nhận càn." Chàng rằng: "Thiên vận tuần hoàn, "Kẻo kêu rằng chịu, kẻo van rằng đừng. "Giục lòng hương lửa tưng bừng, Khen thay nguyệt lão xích thằng xe dây." Trăng trăng, gió gió, mây mây, Kẻ yêu quốc sắc, người say văn tài. Duyên sâu sánh với tình dài, Bõ công đăng hỏa, dùi mài xưa nay. Bỗng đâu giong ruổi đến đây, Tưởng rằng cố hữu, ai hay duyên hài. Trượng phu thiện kính anh tài, Thuyền quyên dẫu đấng vạn loài chẳng tha! Vén cành âu hẳn hái hoa, Khỏi lầu mới gọi nàng Ba bước vào. Chàng liền cởi áo cẩm bào, Thuyền quyên sánh với anh hào Trướng loan nghiêng ngửa gối loan Thắm duyên Thần nữ, phỉ nguyền Tương quân. Vui vầy bể ái nguồn ân, Mưa trên đỉnh Sở, mây vần ngàn Tương. Khắc giờ hơn nợ nghìn vàng, Say sưa vẻ nguyệt, mơ màng giấc mai. Cùng nhau đã phỉ duyên hài, Nàng bèn năn nỉ trình lời vân vân... "Thiếp nay là phận nữ nhân, "Một thân đã phó lang quân cầm quyền. "Lòng còn nghĩ ngợi chưa yên, "Soạn Chi đã trót nhận tên phải lầm. "Ta nay đã hợp sắt cầm, "Ắt chàng Ngụy Soạn tủi thầm không đâu. "Tôi xin đoan một chước mầu, "Tích xưa dĩ mã dịch ngưu hay là. "Nguyên tôi ngày trước đi qua, "Nghỉ Thành đô phủ, gần nhà Phú ông, "Thấy nàng thục nữ hình dung, "Trầm ngư lạc nhạn tuyệt vòng trần gian. "Con Cảnh Tướng quốc ở quan, "Thấy tôi muốn kết phượng loan duyên lành. "Tôi đà làm chước từ hành, "Song nàng chỉ quyết một tình khăng khăng. "Vậy tôi phải lấy ngọc trang, "Mượn đồ chàng Ngụy đưa sang tức thì. "Gọi là lễ mọn xá chi, "Rắp ranh để kết duyên nghì đủ đôi. "Kẻo tôi đã trót chịu lời, "Bói tên thấy ở tay người biết sao ? "Ai ngờ thiên võng nan đào, "Giẩy giun thiếp bỗng tìm vào tới đây. "Ơn chàng thương đến hậu thay, "Muốn đem nàng ấy vào tay Ngụy chàng. "Khác nào vàng lại đổi vàng, "Kẻ về bên ấy, người sang bên này! "Tử Trung nghe nói mừng thay, "Rằng: "Thi diệu kế ta nay bằng lòng. "Còn đi xem việc Tham công, "Hôm qua đã tấu Cửu trùng ngự coi. "Phán quan Lại bộ tra rồi, "Ta đi xem thử lượng tài làm sao ?" Tử Trung lên tới lầu cao, Gặp quan Lại bộ vừa vào tấu tri. Lượng tâu Tham tướng lão kỳ. Lại ra trọng trấn biên thùy an dân. Thằng Binh Đạo ở bất nhân, Mưu mô phản kẻ trung thần oan khiên. Tội thằng Binh Đạo đương nhiên, Đem đày Đông hải mười niên sẽ về. Họ Văn phủ nội vật gì, Phó hoàn Tham tướng lĩnh về phủ trung. Lại sai trọng trấn đổng nhung, Truyền Công án viện cứ công phụng hành. Tử Trung nghe rõ phân minh, Vợ chồng sắm sửa khởi trình vinh qui. Nhà quan Tham tướng đã về, Ngoài dinh, Ngụy Soạn chực kề đợi tin. Tưởng rằng về đến thì nên, Chẳng ngờ đã phõng tay trên nực cười. Tổ tôm kia mới bất tài, Thập thành ngồi đợi một hai lấy tiền. Tuấn Khanh việc rõ tòng quyền, Đổi thay quần áo như in mọi ngày. Đến mừng Ngụy Soạn trình bày, Rằng: "Em cam chịu lỗi này biết sao. "Nghe tin anh đỗ bảng cao, "Vội mừng kể đã biết bao là mừng. "Cho cam lặn suối qua rừng, "Thần kinh chỉ nẻo tách chừng thăm tin. "Đành hay có chí thì nên, "Khôi nguyên mừng mới, nhân duyên phải thì. "Chữ rằng: "Thiên tải nhất thì, "Lọ gieo lá thắm, lọ xe chỉ hồng. "Nay mừng gặp hội kỳ phùng, "Dám xin tạm trú thong dong mấy ngày. "Em về minh bạch trình bày, "Gửi qua nghiêm phụ người hay sự lòng." Nàng bèn vào lạy Tướng công, Nỗi niềm gia sự thỉ chung trần tình. Rằng: "Con nhân việc lai kinh, "Một mình mình biết, một mình mình hay. "Bởi chưng văn sớ cầm tay, "Tiện khi cầu khấn đêm ngày cho cha. "Bỗng quên bỏ ngỏ hòm ra, Tử Trung xem thấy biết là nữ nhân. "Lộ tình và nặng niềm ân, "Cho nên chàng ép hôn nhân đã thành. "Lạy cha xin thú thực tình, "Chẳng tham hoa nguyệt mà khinh phép nhà." Tướng công mừng rỡ thay là, "Rằng: "Khen gái trả ân cha mới tài. "Mừng con đã đẹp duyên hài, "Việc gì bởi phận, tại trời xui ra. "Có sao thấy gã tân khoa, "Ngựa xe đến chực bên nhà đã lâu ? "Ngày xưa có thấy vào hầu, "Hỏi han xem ý ra màu rắp ranh. "Cha thì giả cách vô tình, "Khách thì vốn dạ đinh ninh một lòng. "Vắng con cha chẳng nói cùng, "Bây giờ đã vậy khách mong nỗi gì ?" Nàng bèn thưa thớt vân vi : "Bói tên chàng Ngụy toan khi lộn sòng. "Được tên là Đỗ Tử Trung, "Con đà tra thực thỉ chung rõ ràng. "Trình qua nghiêm phụ được tường." Soạn Chi đến quán chào chàng Tử Trung. Rằng: "Tôi thấy sự lạ lùng, "Cho nên tôi đến trình cùng quí huynh. "Nguyên tôi giao với Tuấn Khanh, "Chị chàng tôi đã rắp ranh Tấn Tần "Giao rằng chiếm được bảng xuân, "Trở về rồi sẽ hôn nhân kết nguyền. "Nay tôi đã chiếm khôi nguyên, "Cứ lời giao ước cho nên tới hầu. "Ngỡ là y ước sở cầu, "Ai ngờ biến cải ra màu bạc đen. "Nỡ nào ở thế cho nên, "Nhẹ bên đai ấn, nặng bên má hồng. "Thuyền quyên nỡ phụ anh hùng, "Để anh hùng luống chốc mòng thuyền quyên. "Phiền anh gắng sức một phen, "Gửi qua Tham tướng có nên chăng tường." Thấy lời chân thực khá thương, Tử Trung mới bảo rõ ràng cho hay : Rằng: "Trang tình nghĩa xưa nay, "Há rằng mới có một nay ru mà! "Lần lần năm đã kể ba, "Tuy hình nam tử, thực là nữ nhân. "Bởi chưng để lộ sớ văn, "Cho tôi mới biết ân cần hỏi tra. "Nàng bèn sự thực nói ra, "Cùng tôi lời đã giao hòa kết duyên. "Mới hay thành sự tại thiên, "Một lời nói cợt mà nên vợ chồng! "Nàng thì đã vẹn chữ tòng, "Chị thì chẳng có, anh hòng làm chi ? "Rõ ràng còn có giấu gì ? "Anh em là nghĩa lan chi bạn vàng " Soạn Chi nghe nói bàng hoàng, Giục hề sắm sửa lên đường hồi gia. Giận rằng sa kế đàn bà, Soạn Chi nghĩ lại tưởng mà hổ ngươi. Tìm lời chữa thẹn đỡ thời, Một ngày mắc tiếng, muôn đời tạc bia, Thế gian họa hổ họa bì, Tri nhân, tri diện, ai thì tri tâm. Sự nay ta đã trót lầm, Vậy bèn kể lể nghĩ thầm xưa sau: "Sắc tài ai kém ai đâu, "Rủi may là phận, ai hầu biết sao ? "Sắt cầm duyên những ước ao, "Lượng công trình kể biết bao công trình. "Vô tình thay, khách vô tình, "Nỡ đem lòng bạc mà khinh nghĩa vàng! Thấy lời than thở cũng thương, Tử Trung mới bảo Ngụy chàng cho hay : "Đã nên may khéo là may, "Lễ nghênh hôn đã đặt bày vừa xong, "Phiền anh vào gửi tướng công, "Cho vào làm lễ cúc cung từ đường. "Tiệc rồi em lẻn lên đường, "Thì anh sắm sửa vinh hương cũng vừa." "Soạn Chi mặt mũi ngẩn ngơ, "Đười ươi giữ ống hẫng hờ tính sao ? Chẳng đi ra ý làm cao, Đi thời còn mặt mũi nào mà đi! Thôi thôi ở cũng mà chi, Lời rằng chữ vị là vì quản bao! Gọi hề sắm sửa cho tao, Văn cân đai cước, cẩm bào nghiêm trang. Bèn vào Văn tướng từ đường, Cứ trong hôn lễ phần hương khấn cầu. Nguyện xin báo ứng nhiệm mầu, Họ Văn, họ Đỗ cùng nhau thọ tràng. Tướng công mở tiệc giữ giàng, Khuyên mời tân khách họ hàng no say. Đương khi tiệc yến vui vầy, Tráp trầu nàng mở sắp bày đưa ra. Lễ mừng hai họ gần xa, Rồi nàng lại trở gót hoa về phòng. Vợ chồng vào lạy tướng công, Tạ cùng Ngụy Soạn, giải lòng vân vi; "Nàng ba là nghĩa lan chi, "Phiền anh tạm trú đợi thì sẽ hay. "Để tôi tuyển trạch được ngày, "Cùng nhau ta sẽ vui vầy vinh hương." Soạn Chi ngồi lặng tư lường Ra chiều có ý bẽ bàng lắm thay! Giờ lâu Soạn mới thưa bày, Trình rằng: "Đợi một vài ngày thì vâng!" Vợ chồng Đỗ thị vào phòng, Sắm sanh đồ đệ Tử Trung lên đường. Vó câu khoan bước dặm trường, Trỏ thành đô phủ chốn hàng ngày xưa. Mong sao gặp mặt tiểu thư, Nạp nghênh hôn lễ mà đưa nàng về. Gả cho anh Nguỵ Soạn Chi, Cùng nhau ta sẽ lưỡng qui nhất đoàn. Những mong than thở sự duyên, Thành đô phủ ấy gần miền tới nơi. Bỗng nghe tiếng nhạc vang trời, Giục lòng thiếu nữ viễn hoài nhớ mong. Vội mừng ngỡ tiểu tướng công, Nào ngờ Đỗ Tử vào trong sảnh đường. Phú ông sắm sửa vội vàng, Ra hầu quí khách chưa tường duyên do: "Tôi là già lão hèn ngu, "Việc gì xin chỉ giáo cho mừng lòng ?" Bấy giờ chàng Đỗ Tử Trung, Khuyên mời quan lão tướng công cùng ngồi: "Tôi xin trình gửi vài lời, "Có tin hỉ sự vầy vui đó mà! "Rằng anh Ngụy Soạn Thám hoa, "Đồng song vả lại đồng khoa bảng vàng. "Ngày xưa có gửi ngọc trang, "Vốn đem duyên kết cùng nàng tiểu thư. "Lễ nghênh hôn cậy tôi đưa, "Trình quan lão tướng chọn giờ lên xe." Mấy lời lão tướng ngồi nghe, Rằng: "Tôi tuổi tác hàn vi bất tài. "Có con cháu gái nữ hài, "Nguyên xưa đã kết Tú tài họ Văn. "Chàng còn dở việc nghiêm quân, "Cho nên chưa định hôn nhân đưa về "Gửi trình lời thực lòng quê "Còn không lão dám tiếc chi nói càn." Tử Trung rằng vốn ngọc trang, "Tuấn Khanh đã đổi cho chàng Soạn Chi. "Họ Văn đã hẹn vu qui, "Lại làm một bức thư đưa rõ ràng. "Phiền người đưa đến cho nàng, "Nhận xem tự dạng mới tường sự duyên. "Nàng nhìn trong bức thư tiên, Thì bài thơ họa quả nhiên của mình. Song hiềm một nỗi Tuấn Khanh, Bấy lâu vắng bóng phong thanh cá nhàn Ước ao thấy mặt tiểu quan Cho cam công khách hồng nhan đợi chờ. Quải người thay, bấy ông tơ, Xe duyên chểnh mảng, thẫn thờ niềm đơn. Ước gì rõ được căn nguyên, Thắm phai cho biết, bạc đen cho tường. Nhân sao chiếm nhận ngọc trang, Xưa nay ai biết Ngụy chàng là ai. Rày chi những sự trái tai, Thiên duyên chẳng lọ vật nài ép duyên! Ví mà ỷ thế cậy quyền, Thì đành bình thủy, hoàng tuyền thấy ai ? Phiền ông ra gửi lại người, Phú ông lại cứ như lời trình qua. Tử Trung thấy nói thực thà, Sai quân về đón hầu bà tới nơi. Dẫn cho rõ nỗi niềm tây, Trước sau minh bạch chuyện này mới xong. Nàng vâng lĩnh mệnh thẳng dong, Lên xe bèn tới Phú ông thảo đường. Nực cười thay Cảnh thư nương, Nhác trông xa ngỡ em chàng Tuấn Khanh. Ghé nom trong bức mành mành, Nhìn xem nhan sắc dáng hình như in. Nghĩ rằng nàng tới đem tin, Ắt là ta hẳn phỉ nguyền từ đây, Vội vàng bèn trở gót giày, Mời rằng nương tử vào ngay trong phòng. Ong mừng bướm, bướm mừng ong, Kẻ mong tin nhạn, người mong thư truyền, Hỏi thăm công tử bình yên, Đến đây nương tử hàn huyên việc gì ? Tuấn Khanh rằng phận nữ nhi, "Chấp kinh quyền cũng phải tùy mới thông. "Tôi đà phận đẹp cỡi rồng, "Muốn cho nàng cũng chữ đồng vinh hoa. "Thực là ngày trước đi qua, "Trá hình nam tử nay ta rõ ràng. "Bởi chưng có việc nghiêm đường. "Cải tang cho tiện đường trường xông pha. "Nay tôi đã vẹn thất gia, "Phu quân là Trạng tân khoa nhà ngoài. "Còn chàng Ngụy Soạn quốc tài, "Chưa nơi nào đẹp duyên hài xứng cân. "Thấy nàng đáng giá phu nhân, "Cho nên tâm sự ân cần đem sang. "Vốn ngày xưa chiếc ngọc trang, "Thực là của Ngụy Soạn chàng vấn danh. "Bởi tôi ngày trước trá hình, "Nên bây giờ phải thân hành thưa qua. "Nàng nên sắm sửa bước ra, "Chào quan Hoàng bảng tân khoa lấy lòng. "Trở vào lạy tạ Phú ông, "Chị em ta cũng đều cùng vinh qui." Mấy lời nàng Cảnh ngồi nghe, Nghĩ rằng chưa tỏ Soạn Chi dạng hình. Nhưng mà khoa mục tướng khanh, Có hình thì mới có danh ắt là. Nàng bèn minh bạch trình qua, Phú ông nghe nói lòng hòa mừng thay. Truyền làm yến tiệc vui vầy, Lễ nghênh hôn cũng đặt bày nghiêm trang. Nàng vào bái tạ từ đường, Lạy ông thôi mới mời chàng Tử Trung, Tiệc rồi thầy tớ thung dung, Xe xe, ngựa ngựa, thẳng dong lên đường. Vui chân chẳng ngại dặm trường, Đến nơi gia tướng Ngụy chàng văn nhân. Nhìn xem quốc sắc mười phân, Nghĩ rằng khách cũng là xuân càng mầu. Mừng lòng đã thỏa sự cầu, Người xe chỉ thắm, ta xâu hạt vàng, Song song anh, yến, phượng, hoàng, Cùng nhau mở tiệc lên đàng vinh qui. Tiệc bày hồng nhạn tứ vi, Họ hàng thân thích, hả hê vui vầy. Xướng ca đàn hát ba ngày, Tiệc rồi ai nấy chia tay ra về. Tử Trung mới hỏi Soạn Chi: "Ngọc trang đã hợp, nào thì trúc tiên ? "Giao hoàn cho phỉ sở nguyền, "Các tuỳ kỳ tiện mới yên dạ này." Trúc tiên Soạn đã cầm tay, Vâng lời bèn mới gửi ngay trả chàng. Giao rằng bốn họ vinh xương, Có người khoa mục, có nàng thục nhân. Đời đời xuân lại gặp xuân, Dõi truyền Đỗ, Ngụy, Cảnh, Văn bốn nhà.

Truyện này dù thực dù ngoa, Cứ trong tiểu thuyết diễn mà chép chơi. Miễn là lầm lỗi theo lời, Chẳng ca Bạch tuyết, chẳng tài Thanh liên. Ít nhiều chắp chảnh một thiên, Ai chê mặc ý, ai khen mặc lòng. Dõi truyền phúc, lộc, thọ chung, Kiêm toàn bách phúc, hưởng đồng thiên xuân.

Thể loại:Truyện Nôm Thể loại:Lục bát