Part 19

De koperen tabaksdoos, die ter halverwege uit den vestzak te voorschijn komt, wordt nu ter hand genomen. Alles noar den eis: driemoal kloppen op ’t deksel; de deus opengemoakt; langzoam met den middelvinger de tabak ien’t köpke gestopt, en.... „Da’s al ien’t zesde joar dat ie die deus gebruukt. Die deus het ie van Geurtje veur ’en karmis gekregen, ’t erste joar dat ze bij grootvoader ien huus kwiem. Deur Miels de harloziemaker het Geurtje ien’t deksel van de deus loate zetten: Aan Lammert Van Tuil, van Geurtje Ten Bos.—’t Zei niks niemendal, moar, a’j die noams zoo bij mekoar zag staan, dan zou’j al meinen dat ’t wat anders beteikenen most.—’t Is woar, Geurtje het ie wel ’en keer onder de kin gestreken; ’t was en oarige dern um is mee te jollen en te dollen; ’en glad mooi snuutje had ze, en veur grootvoader was ze ’en matjedor; moar—och harrejennig! as ze ien heur fantóazie, lonkse eugskes op hum had, och harrejennig dan was ze glad van den toeter.”—De tabaksdoos is weer ien den vestzak geborgen; de tondeldoos wordt nu langzaam te voorschijn gehaald, de vuursteen er tegenaan gelegd; het slag raakt den steen, en Lammert bespiegelt: „De dernjes zin van gemoed krek as de tuntel; kiek, a’j moar êfkes ketst dan steet ’t ien de gloed; kets! kets! Verdrêjd da’s oarig, nou wil ’t niet—kets!—kets!—ten mienste as ’t ketsgerij goed is.”

„Ho! weerlichse knol!” roept Lammert, dewijl hij met den voet op het ploegrad en steeds meer met den rug tegen den ploeg geleund, bijna door het vooruitrijden van een der paarden zijn evenwicht had verloren en gevallen was. „Duuvels ding! he’k oe geen stilstoan geleerd!” En terwijl hij nu rukt aan den toom, en het driespan daardoor aan ’t voor- en achterwaarts-trappelen raakt, begrijpt hij dat het noodig wordt, ten einde de zijvoren zuiver te houden, het: Allo vort! te doen klinken en—doar geet ie.

Zie, zie hoe het kouter de zware klei in glimmende voren spit; hoe Lammert met krachtige hand den ploeg bestuurt en met juistheid het driespan ment; hoe hij aan het eind van den akker gekomen, behendig de paarden doet zwenken; den ploeg met vasten greep uit de vore in rechthoek brengt, en straks—alweder zwenkende—op den linkeroever der Linge, nogmaals het blanke staal door de zwarte aarde stuwt.

En toch nog nooit van z’n lêven is Lammert den arbeid zoo zwaar gevallen: „Ho, mennekes, ho!” Straks toen ze ien de zon stingen, toen zullen de vlieg’ heur geploagd hebben; hier, nog zoo’n bietje ien de schauw van ’en poar wilgen, hier zal ’t bêter zin. Niewoar, ’t piepke mot ook nog oangestoken....?

’En bietje loater vliegen de mugskes veur den tabaksdamp op zied: „Stomme dinger! as ’en mins eiges den heelen dag mot warken, dan kan zu’k gespuus egoal liggen te dansen en ’en mins tot last wêzen.” Moar—nou zal Lammert dan ook zien rust is goan kriegen; hie kan ’t er heel best alvast is van nemen. Hier op den woaterkant is ’t krek zoo’n ploatske um ’en bietje te liggen: veurover, lankuut op ’t gres; kin en ringboard ien de beie hand’; de elleboog’ as stutters op den grond. Doar leit ie!

„Hei! Lammert! bin gij doar....?” roept na weinige seconden een luide stem op korten afstand.

Wel verdrêjd! is dat schrikken! In één oogwenk is Lammert overeinde: „Nee.... wátblief.... bin gij doar Geurtje?”

„Joa Lammert,” herneemt Geurtje terwijl ze naderbij komt: „’k zag de peerds wel stoan, maar oe kos ik niet gewoar worden; ’k mot oe wat zeggen Lammert.”

„Zóó, ik dronk moar êfkes,” is het antwoord; en vragende: „Wat wou ie?”

Geurtje werpt ongeloovig een blik over den akker waarin heden—’tgeen duidelijk te zien is—slechts één nieuwe vore geploegd werd, en dan, dan lacht ze vermanend: „Ge kiekt zoo onneuzel Lammert.”

„Ikke....?” zegt de bouwknecht: „’k zou niet weten woarum. Wat hei’j mien te vroagen?”

In weinige woorden verhaalt het meisje wat er met Dolf is gebeurd, en geeft al spoedig haar wensch te kennen, dat Lammert, as ie op ’t Putterserf kumt, alles ten rechte zal sprêken; ’t jungske was wel ien stoat um ’t glad te verdrêjen; ’t most is kwoad kunnen, kwoad veur grootvoader. En voorders, Lammert van zien kant most met wark ook moar oakelik z’n best doen; ze zag ’t nou eiges, ’t proatje dat Vrouw Willems niet arg tevree was, kos wel is woar wêzen: „Jungske, jungske! as grootvoader ’t huusken is uut most.”

Zie nou den lach is van Lammert; krek of ie zeggen wil: a’j niet van giester bint dan bi’j zeker van eergiester:

„Mein ie dat grootvoader uut zien huuske zou motten?” zegt hij langzaam: „Nee, d’r ien blieven zal ie, al z’n lêven! en zonder dat gij of ikke d’r ooit meer ’en hand veur te ruuren het.”

Geurtje begriept er niks van; ien den letsten tied het Lammert wel meer zoo roar kunne proaten, moar nou....?

„’t Mot al ’en oarig spulleke wêzen waar ie mee pacht kunt verdienen zonder ’en hand te verruuren,” zegt ze iets later, en—as ze die tooverhand’ asteblief wel is zien wou.... wég zin ze, ze stèken ien de broekzak’.

„En ik zeg oe dan,” herneemt Lammert, terwijl hij zich weder in de gemakkelijkste houding tegen den ploeg zet: „da’k grootvoader dat eigenste huuske zooveul als prezent doe. ’k Zou oe nog ’en heeleboel meer kunne zeggen Geurtje, moar, zwiegen en sprêken dat geet niet geliek.” Lammert klapt met de tong en kijkt naar de lucht.

„Nou, doar mo’k alêvel over lachen,” zegt Geurtje weder—moar eigenlik, ze most iens-geheel niet lachen; ’t was hoar krek ien’t gevuul asof ze bleik ien’t gezicht wier. As Lammert dát zag! Snel draait zij zich om, en dan as ze gaan wil: „Ge weet ’et van Dolf; wark voorders plezierig.”

„Nee, heur is Geurtje!” roept Lammert,—went ’t is ’en verdrêjd ding, a’j êvel geliek hebt, dat iemand zal meinen da’j gekketoal proat.

Geurtje wou wel blieven: „Wat is d’r Lammert?”

Lammert met half dichtgeknepen oogen: „En a’k oe dan zeg da’k niet warken meer wil, umda’k niet warken meer hoef; a’k oe dan zeg da’k mien al krek zoogoed as boer van ’t Putterserf kan rêkenen—veur de halfscheid ten mienste a’k oe dan nog zeg Geurtje, dat Trieneke giesteren Joa zei, watblief—zu’j’t dan gleuven of niet?”

O God! dat goeng as ’en gluuiende noald deur ’et hart!

Lammert rekt zich de erms, en nog ens: „Watblief?”

Moar Geurtje, ze wist niet wat ze gleufde; ze gleufde ’et wel, moar toch, ze kos.... ze wou ’et niet gleuven. Ze vuulde niet krek woar ze was.... ien huus of op ’t land; ien ’t duuster of ien ’t licht; ien de kark of boven op ’en heujmiet woar ze altied zoo duuzelig wier. Goddank! ’t goeng veurbij.... Ze mot wel oakelik bleik wêzen; moar Lammert ziet ’et niet: hie kiekt noar de locht.—Misschien vuulde ie óok wat, dat ie de oogen van Geurtje vermee.

„Zoo Lammert,” zegt ze eindelijk met vaste stem: „nou kan’k ’et begriepen, ook wóarum da’j hier ien stee van te warken, de luioard speult. Geluk d’r mee Lammert!” En dan, dan wendt zij zich om; klopt het paard—dat den hals rekt om een wilgetak te bereiken—op den rug; zegt schijnbaar luchtig: „’t Is bitter jungske!” en neemt zoo haastig zij kan den terugtocht aan over den stoppeligen akker.

En Lammert, als Geurtje den akker verlaat, dan heeft hij niet meer zooals straks, de oogen ten halve gesloten naar boven en van haar afgewend. Neen, turend ziet hij haar na, totdat zij het damhek achter zich toetrekt, en—zonder ook slechts een enkele maal naar hem om te zien—in de peppellaan verdwijnt. Met blijkbaren wrevel werpt hij zich nu opnieuw in het gras aan den Linge-zoom neder.—Dat is heel anders gegoan as ie gedocht het. Had ie niet gemeind dat Geurtje d’r arg kapot af zou wêzen. Het ie krek dóarum geen opzien gehad um grootvoader of hoar de rechte woarheid te zeggen. Lochtig was ze weggegoan; krek asof ie hoar niet dukkels um ’t kinneke had gestreken, zacht, o zoo zacht! En nou, nou goeng ze lochtig, en kos nog smêlen dat ie ’en luioard was.—„Goed zoo derne! best zoo derne! heb d’r moar niks geen spiet af. Ikke ook niet. De luioard speulen! Of gij oe ien’t zweit zoudt goan warken, a’j woart zooas ikke. Toe moar! veuruut moar! Wês jij moar lochtig, heel lochtig; Lammert zal ’et óok zin!”

En—of ze lochtig was....? Joa, zie dan: Vigelant stapt ze de peppelloan deur; links en rechts kiekt ze rond, went, niewoar.... z’ is lochtig, heel lochtig! Ien’t veurbijgoan mêjt ze gresbluumpkes met de hand, en stêkt er éen met ’t stêlje ien den mond.—Vlugger loopt ze, went de koffie veur grootvoader mot ze verdig moaken en ’t weitebeslag veur de koek die Lammert zoo gern.... Zie, wat klemt ze de tand’ op mekoar, zóó stark dat ze’t blomstêljen afbiet.... ’t bluumpke velt op den grond, en—heur voet trooit ’et plat.—Lochtig geet ze wiejer; rechts ’et Lingebrugsken over; links ’et smalle poadje af dat noast ’et revierke langs Weijers huuske vortgeet tot ’t Putterserf.... ’t Putterserf!.... Of ze schrok van den kikkert, die vlak veur hoar voet óp en ien ’t woater sprong....? Efkes blieft ze stoan.... moar nou, niewoar, lochtig geet ze weer wiejer; den olm bij grootvoaders erfke langs; de lêge deur van ’t huusken ien.— Grootvoader is d’r niet, hie zal bij de koei op de dêl wêzen.—Nou steet ze ien’t keukenje; straks kiekt ze noar ’t vuur op de ploat; ’en oogenblik later vliegt ze de vlierink leer op.—Hier is heur kämerke; ’t bovenste loai van ’en loaitoafel trekt ze ópen: ’en snoerketting van rooje kroal’ griept ze d’r uut.—’t Kämerken af; van de leer noar umlêg.—Nou steet ze weer stil ien de keuken; nou—nou smiet ze den ketting ien ’t knappende vuur,—lochtig, heel lochtig! En zie, zie dan, doar velt ze met bei’ heur erms op de klaptoafel neer; heur knie’ op den grond en ’t heufd ien de hand’; nou snikt en nou schreit ze.

Zie Lammert, en luuster: nou snikt en nou schreit ze!

Omstreeks een uur vroeger bevinden wij ons op ’t Putterserf. Manke Jan de arbeider, die buiten aan ’t uitmesten was, heeft Dolfke, toen hij van Weijers huisje terugkwam, goed en wel zien voorbijgaan; maar Dolfke, toen hij ’t achterhuis binnenstapte toen is ie ’t spulleke begonnen.

„Och heere, wat is d’r!” schrok moeder Willems toen ze Dolfke zoo oakelik schrauwen heurde, en—haastig is ze naar de deel gevlogen.

Och! a’j ’t gedrêj en ’t gelieg van ’t jungske, en ’t gesus van moeder geheurd hadt!

Nee zeker, as ’t heufd nog zoo’n pien dee dan hoefde ie te middag niet noar school, en mergen ook niet. Hier, hier had ie ’en stukske koek, en joa, welzeker, hie most moar ’en bietje op den heujbarg ien ’t heuj goan liggen, moar niet van de leer vallen, heur!

Wàt! zou ze zich deur dien ouwen Weijer loate koejeneeren, aldat ie dan oud was; zou ze van hém motte heuren wát ze as moeder verpliecht was! Dát—nooit van z’n lêven!

De boerin zet nu met zenuwachtige vaart hare werkzaamheden voort. ’t Was alsof zij zich wreken wilde.... op zich zelve misschien? In de kleine achterkeuken, doorgaans „de geul” genoemd, overtuigt zij zich dat er de groote pot met varkens-aardappels te vuur hangt. Jans de meid ziet er hoe de boerin eiges ’en zwoare bos rieshout op ’et vuur gooit—zij had ’t toch moar veur ’t zeggen gehad.—Straks in den kelder zijn het de zware keien op de Keulsche potten, die bij het ververschen van den inmaak, de krachtige hand der boerin ondervinden; en later, dan spoedt zij zich naar de kaaskamer om er de kazen, waarmee zij ter markt wil, op het aanrecht te zetten.

Onbegriepelik! Triene schient van mergen niet bij de kês’ te zin gewêst; déez en dié hadden gekeerd motte worden. Zou ’t spulleke van „ezelje duut niks” hoar ook al goan lieken! Was ’t dan misgerêkend dat warkzame Triene ’en hêkel oan Lammert zou kriegen as ze ’en oog op zien luiheid kreeg? En—schreeuwend naar buiten klinkt het: „Triene!” En straks op de deel: „Hei! Trieneke! Triene!”—Wat deksel woar zat ze!

Zie—doargunder kumt ze de deur van hoar kämerken uut. Ze kiekt zoo’n klein bietje beduusd: moar ook, ’en oogenblikske loater kiekt ze asof ze prakkeziert bij zich eiges: „Allo Trieneke: ’t heufd ien de flank!”

Perjen, ge mengt wel is êfkes noar Trieneke kieken. Ze het zich eiges ien ’t Zundagse pak gestoken; verdrêjd, hoast krek ’en juffer uut stad. ’En fleurig mutske met rooje strikskes het ze op ’t heufd: gouwe bellekes ien d’ oor’; over ’t kerset ’en gruun merrenos japon met frunzeljes op de erms; stoffe schoen’ oan de vuut’. ’k Weet niet of Triene den angst kreeg toen moeder heur riep, en hoastig ’t kleedoazie weer uut wou smieten, ten mienste: de bovenste hoak’ van ’t japon zitten los, en ’t zwart zieden schort sleupt heur noa langs den grond.

Trieneke van ’t Putterserf is altied mooi, moar nou—schuchter en op z’n Zundags—is ze oakelik mooi. Alêvel, de Linge ziet heur toch liever met bloote erms ien ’t witte borstrok en ’t rooje duukske d’r onder, den blauwstreepsen rok um de been’, as ze met forse hand de roomtesten of de melkkannen schuurt.

’t Kan best woar wêzen.

„Wat is d’r moeder....?” vraagt het meisje reeds op eenigen afstand.

„Wel zoalige zinnen!” roept de weduw met verbazing, terwijl ze met de linkervuist in de zij en de rechterhand boven de oogen, Triene langzaam naderen ziet: „Zeg, bin ikke glansbliend ien d’ oogen of gij, heb gij de kramp in oe harsens?”

„Wat blieft oe moeder?” herhaalt Triene met zekere fierheid, alsof zij dien uitval niet hoorde.

„Wat mien blieft, wat mien blieft....!” spreekt de moeder met bevende stem: „mien blieft da’k weten wil woar dat noar toe mot, met oe neie kleed en oe goud in de ooren....? Mein ie dat ’t Zundag is, of hei’j ’en karmis-afsproak.... Zeg?”

„Nee, iens-geheel niet moeder,” zegt Triene, en haar blos is nog sterker dan anders. Wat zachter, maar toch met fierheid: „’k Wil niet langer zoo schooiig deur ’t huus loopen, moeder.”

De boerin staat een oogenblik als verbluft. Wou Triene heur Zundagse kleer’ op warkendag droagen! „Wel zoalige zinnen!” barst ze eindelijk los: „hei’j ook misschien de roazende mot in oe heufd! Mooie kleer’ oan ’t lief’ hangen, um de beest’ ien ’t land te goan melken, um te karnen, um botter te knêjen, um....”

„Da’s ook eigenlik meidswark moeder,” valt Triene iets heftiger in: „Zou’j ’et dan oan wille zien da’k nog langer beproat en belachen wor? A’j riek bint zooas welluu moeder, dan mo’j....”

Heur ie wel hoe Lammerts proat al dieper bij mooi Trieneke is gegoan as ze eiges ien ’t erste wel meinen wou.

„Dan mo’j,” roept de boerin in woede, „dan mo’j de kês’ moar loate zwellen niewoar! en alles op slof loate goan! Zeg onneuzele dern, het den Lammert oe dát ien de ooren getoeterd, ou Triene, die altied zoo lochtig kos zingen bij ’t wark? Allo, schoam oe vort, en die kleeren van ’t lief. Den Lammert za’k spreken, en gij—zurg veur ’t êten!”

Trieneke was op stikken af toen ze terugging: Weggejoagd as ’en kiend! En—weerum proaten het ze niet gekost; ’t was krek asof ze de klem ien d’r mond had.

In ’t voorbijgaan ziet ze ginder Jans de werkmeid en Gijs den knecht ook al lachen. Als ze in haar kamertje weerkomt, dan—dan griept ze de muts van ’t heufd; dóár, klets! ien ’en hoek! De hoak’ en oog’ van ’t japon scheuren uut zoo hard as ze ’t lostrekt. De bellen uut de oor’ gedoan dat ze zich zeer dee, en vort! gesmeten op de toafel!

Triene, Trieneke! ’t is onverstandig da’j zoo kwoad bint.

„Onverstandig! Is dát verstandig zooas moeder heur kiend behandelt, as ’en bloag, as ’en meid! Is dát verstandig dat moeder heur krek belacht as zoo’n kriel van ’en Geurtje, en heur grieft ien ’t gevuul? Nee, Lammert het geliek, doar mot ’en eind oan kommen!”

Trieneke gooit zich achterover op een stoel; haar mooie blonde haren vallen los op haar blanken schouder, en, als zij met haar kinnetje in de hand strak voor zich heen ziet, dan spreekt zij weer zachtjes het woord onverstandig. En joa, krek, as ze noadenkt dan viendt ze ’t óók; ’t was onverstandig—niet dat ze kwoad was op moeder en allegoar; niet umdat ze ’t verdrêjde nog langer te warken as ze doardeur ander ten spot wier. Nee, onverstandig was ’t dat ze niet liever nog erst wat gewacht had, eiges en onneudig het ze moeder nou opgebloazen tegen Lammert; dát was onverstandig, heel onverstandig!

Wanneer Lammert, zooals nu op het land is, dan regeliert ie zich, um te goan schoften, noar de zon. As ie meinde dat de zon hoog genoeg sting, dan goeng ie, aldat de klok nog niet had gesloagen; en krek zoo: as de klok zei dat ’t schoftuur veurbij was, dan figelierde ie weer op de zon, en zag dan meesttieds, dat ’t heel best nog ’en bietje kos vêlen.—Zoo’n klok was moar drêj-spul.

Nu Lammert met zijn ploegpaarden, nog meer dan een half uur vóór schofttijd, ’t hek der hoeve komt binnengereden, is manke Jan ginds bij de schuur nog druk bezig met uitmesten.

Manke Jan is ’en mins van ’en groot begriep; letst op ’en keer het ie heel goed begrepen dat ’en mins ten achterste veuren niet lêven kos, umdat ie dan op de rechte stee geen mond veur ’t êten had; dát had ie best begrepen, moar—begriepen dee ie niet, dat ie geen errebeier op ’t Putterserf zou wêzen, as ’t niet um zien bliende moeder was.

Lammert, die zoodanig achter de houtmijt en de hooibergen heeft omgereden dat hij uit de woning niet te zien was, houdt nu stil bij de staldeur ter zijde van de deel en roept er den arbeider, toe: „Jan, ge mot de peerds is êfkes op stal zetten, ’k mot hoastig noar huus toe.” Dat is voor de eerste maal dat Lammert niet zelf zijn paarden bezorgt.

„Goed Lammert,” is het antwoord, en terwijl de bouwknecht zich nu haastig verwijdert vat Jan den voorsten bruine bij den halster; rukt en trekt het driespan achter elkander den stal door ’t lage deurtje in; bindt den voorste met het halstertouw vast aan den kribring; laat ze verder, kop aan staart en staart aan kop, zooals zij waren, en, als hij straks het staldeurtje van buiten sluit, dan zegt hij met een glimlach van innige zelfvoldoening: „’k Zie best kapoabel met peerds um te goan, zoogoed as de beste!”

’t Moet wel een bijzondere oorzaak hebben waarom de zon der dorpsklok heden zoo’n groot eind voor is, en Lammert al verder zoo haastig naar huis wil. Ja, zie maar: langs de Lingezijde der woning, waar slechts Trienes kamertje het uitzicht naar buiten heeft, sluipt Lammert behoedzaam naar den voorgevel der huizing.

De groen geverfde luiken der beide staatsiekamers, die altijd door vrouw Willems zelve tot ’s namiddags voor de zon worden aangezet, glimmen ook nu in de middagstralen der laatste Augustus-zon. Zie, nog even tuurt Lammert rechts en links, maar dan, dan stoot hij een der luiken een weinig ter zij; trekt zijn zakmes te voorschijn, en steekt den rug er van zoover mogelijk tusschen de reet van ’t kozijn en het venster. Wippende met het zakmes, en drukkende met de linkerhand tegen het venster zelf, komt er na weinige oogenblikken rijzing in het eenigszins knellende raam. Door de beide handen nu verder omhooggedreven, piept het venster, en Lammert—verschrikt—ziet haastig weer rechts en links, maar dan—dan slaat hij ook spoedig de beide handpalmen op het kozijn, wipt er zich op, springt naar binnen, trekt net luik weder dicht, doch laat—um dat piepen—het venster maar open.

Doar steet ie dan nou in die koamers. ’t Is er koel en zoo’n bietje schiemerlicht. Toen ie op ’t land was, verdrêjd! as ie’t uut kos houen. Veul gewarkt het ie niet, moar, ook dat liggen is vervêlend geworden; ielkreis was hum de zon tussen de bloajers deur op ’t heufd komme branden; de bijen hadden hum ielkreis langs de oor’ gebloazen met ’en wiend, asof ze hoast hadden. Toen ie ’en klein endje wiejer goeng liggen, toen is ie heelegoar van de wies gekommen, went bij ’en mierennest is ’t êvel zu’k mekkelik liggen niet. Nee, ien die koamers most ie is wêzen, joa ien die koamers! En nou, nou steet ie ien die koamers, en doar—zie, doar stoan de ermstoel’ ook nog. Niewoar, één veur hum en één veur Trieneke. Joa, ’t is oarig da’j as boer van zoo’n hofstêj, nou krek zoo duk a’j moar wil ien zoo’n stoel kunt goan liggen. Hie zal’t moar vast is prebieren.

Behoedzaam en op de teenen loopende neemt Lammert nu een der beide armstoelen van den wand, plaatst dien bij de tafel, aarzelt nog een oogenblik, maar dan, dan vlijt hij zich welbehaaglijk neer in den breeden zetel, strekt de beenen zoover hij kan voor zich uit en peinst: „’t Is verdrêjd toch arg onbegriepelik dat zoo’n boer van ’t Putterserf ’t verstand van zien standoasie niet beet kos kriegen, en, krek as zien wêduw nog toezoers vort, liever sloaven as rusten wou.—Nee! Lammert Van Tuil zal dat spulleke is anders regelieren.”—Een wijle voor zich heen starende, valt zijn oog op ’t portret van Van Speyk aan den wand: „Wat kiekt ie mien oan,” denkt hij voort: „toen ’k ’et heufd noar gundse kant hiew toen dee ie’t, en nou—nou duut ie’t ook.”

Met een smadelijken lach wendt Lammert zijn oogen ter zij; maar toch, hie mot er nog ens en alweer noar kieken. Met eenige zelfoverwinning knikt hij den starenden zeeheld toe, en dan, dan zegt hij—ofschoon onhoorbaar:

„Dag Van Spiek; dag menneke. Joa, krek, Lammert is d’r ook. ’k Bin net zoo veul mans as gij; toen gij ’t werken muuj wier toen hei’j d’r den brand ien gestoken. Joa menneke, dat eigenst kos ik ook wel is doen.”—Lammert heeft zijn pijp en tabaksdoos reeds te voorschijn gehaald.—„Moar mien eiges veur Kozak of Spanjool ien de locht loate vliegen.... doar za’k niet van gediend wêzen. Joa messeu Van Spiek—’t is verdrêjd zooas zoo’n ding oe oankiekt—ikke zal dan nou is krek zóó blieve zitten, joa! en zie, nou stop ik ’en piepke, joa! en zie, doar zet ik nou den tabaksdeus op de toafel, joa! en—of ie ’t nou gleuven wilt of niét, nog moar ’en klein bietje geduld en dan zu’j den Lammert Van Tuil hier alle doag’ van ’s mergens tot ’s oavends, ien den ermstoel veur ’t open roam piepkes zien rooken, en ’s weinters bij den knappenden heerd. Joa menneke, en dan zu’j ’em noar dat eigenste kammenet zien goan, dóar, en zie je, doar het ie dan bestier over; da’s bêter as ien de locht hê? veul bêter!”

Van Spiek begint zoo oakelik strak te kieken.

„En a’j mien dan vervêlen goat,” vervolgt Lammert bijna hoorbaar, „dan drêj ik oe um; ten achterste veuren.—’t Is ’en oakelik gezicht zoo’n kerl die niks duut as kieken.” Veur ’t oogenblik zal Lammert zich eiges moar umdrêjen. Bestig! Nou ziet ie Mezeppa.

„Wat leit die kerl doar toch lui op dat peerd! Mo’j al ’en heele rijer veur wêzen. Ien zoo’n ermstoel is ’t mekkelikker, veul bêter. Alêvel ’t wordt tied um noar huus te goan êten.—Och! ’t kan wel loater. Geurtje zal ’t wel werm houen..... Och! harrejennig!”—Lammert rekt zich de leden: „Geurtje, wat goeng ze lochtig; met hóár was ie nooit ien zoo’n koamer gekommen; altied den eigenste sloaf gebleven.”—Geeuwend: „Och harrejennig!” De armen slaat hij achter om ’t hoofd,—went die bovenste leuning van ’t stoel is toch hard. De beenen strekt hij nog verder uit. Hakende met de punt van zijn vetleeren schoen, trekt hij den meest nabijzijnden stoel bij de sport naar zich toe en legt er de beenen op. De oogleden vallen dicht, lodderig gaan ze weer open; open en dicht; en—als een mug hem soezende piept langs het oor, en eindelijk juist op zijn voorhoofd komt zitten, dan blaast hij zoo telkens eens even naar boven, went—de erms het ie nou eenmaal um ’t heufd gesloagen. En——alles soest! en ’t schrauwt ien de verte: Ho peerd, stoa stil! went zie: Trieneke leit gunds op ’t peerd van Mezeppa; en ’t soest en ’t schrauwt nog starker, en—allebei de koamers ze vliegen met ’t schip van Van Spiek ien de locht; en Van Spiek met Gehrtje ien den erm wat lacht ie, hoe oakelik lacht ie! En—Heer ien den hemel! nou schrikt ie wakker.

In een oogwenk is Lammert overeinde. ’t Was hum krek asof ie en iesbad over ’t lief kreeg.... Doodsbleek van ontsteltenis en van verontwaardiging tevens, staat daar de vrouw van ’t Putterserf op den drempel der pas ontsloten kamerdeur.