Part 64

Guurt voelde „politie” in huis, ’t ergste, bangste, dacht ze, dat er bij fatsoenlijke menschen ooit kon gebeuren.—Ze rilde, schreide, en kermde en zuchtte als ’n oude hond.—Als burgervader, heel-deftig zei, dat men Hassel voor den braafsten man van Wiereland had gehouden, kreeg ouë Gerrit ’t stikbenauwd, pinkelde ’r nog nattigheid in z’n roode uitgehuilde oogen; wou ie al z’n diefstallen wel bekennen, uitschreeuwen. Hij voelde dat ie strak-en-an zou uitkrijschen wie hij eigenlijk was.—Dat ie al veertig jaar lang hier zoo gestolen had, z’n heel leven lang. En hij wou er bij schreeuwen dat ie ’t nooit gedaan had om er lekker van te leven, maar dat ie ’t moèst, moèst doen.—Toch schreeuwde ie nog niet, voelend dat ’t dolheid was, als zij nog niet begonnen te verdenken.—Eerst zou ie wachten, om te hooren wat Guurt zou zeggen, wie ie was, en de kerels. Maar die zwegen en ’t relaas in officiëelen stijl, teemerig opgedreund, onverstaanbaar, zeurde dóór.—De knapen zwegen.

Ouë Gerrit zat verzonken achter den hoekigen magistraats-burgemeester. Nu en dan sluikte z’n oogenwit angstig naar hèm op, bibberden z’n handen erger op z’n meewarig bijeengetrokken knieën. Ouë Gerrit dacht dat heel Wiereland toch te praat kwam, als ze ’m straks, tusschen de agenten zouen zien hangen,.. dat ie ’t om de zorgen gedaan had; alléén om de dolle zorgen.

Dirk keek ’m aan, z’n wijf keek ’m áán, strak, Guurt schreide en sidderde, en Piet liep heen en weer, in drift. Er most ’n end an komme.. Hij zou ’t maar uitschreeuwen wie ie was.... Z’n angst steeg. Hij rilde, rilde voor de klaarstaande handen der helmmannen, om hem op te sleuren. Hij voelde zich als in ’n vlam staan zoo heet, dan inéén weer met water oversmakt, zoo rillig-kil en huiverig. En ’t ergst was, dat ie voelde zich niet meer te kunnen tegenhouen met spreken, hij zich zelf moèst aanklagen. Hij vervloekte zich nou, dat ie niet zwijgen kòn, maar hij moèst vertellen.—’t Was of een treiterig ik, in hem, nou eens sarrend wou laten zien met heet wraakverlangen, wat voor ’n schurk ie was; waar z’n spullen hokten en wat ie uitvoerde.—Maar telkens, nog sluikig opziend naar burgervader, staar-luisterend, voelde ie zich zelf weer verzwakken in eigen aanklacht; kreeg ie weer terug z’n eerste bangheid, weer sterken prikkel van zelfbehoud, zich-zelf wijsmakend, dat de zorgen ’m gek gemaakt, geteisterd hadden z’n heel leven lang.—Nee, hij zou niks, niks, zeggen.. Hij was nooit ’n dief, ’n dief geweest! Hij zou geen sterveling wat zeggen. Als ’t nou Guurt, Dirk, Piet niet zei, en ’t wijf niet, en Gods stem zou niet in één, midden in dreunen, dan was dat bewijs dat hij ook niet hoefde te spreken. En nou maar zèlf vasthouen, z’n gevoel, dat ie uit angstzorgen gestolen had. En al kermde ’t nou ook in z’n keel; smeekte ’t half in ’m, om ’t uit te gillen, te bekennen, eindelijk eens uitstortend, z’n martelende geheime zonde, hij voelde er in klammen worstel tegen in, dat ie tuureluurs was, overprikkeld; dat ie op z’n eigen strot, z’n eigen bek moest gaan zitten; z’n sarrende stem in ’m had weg te drukken, dat ie zich zelf te smoren had; dat ie zich als ’n stuk uitvaagsel uitschelden moest, als ie nòu an de praat gong. Wel wou ie even weg; net doen of ie naar ’n zekere plaats moest, dàn de kelder in, om z’n spullen te verbranden. Maar dat ging nie.. Was pure malligheid. Ze zouen ’m elken stap nagaan. Dat had ie eerder moeten doen, toen ie alleen thuis was gekommen. Maar toen was ie ook halfdood van schrik en angst geweest. En nou zou ie maar afwachten wat gebeuren ging. Voor de helmkerels sidderde ie, en de stem van burgemeester maakte ’m puur akelig van angstige, jagende ellende.

Wat zou z’n broer lachen.. en Grint en de notaris!.. En nou, te kaik!.. over de stroat... Hoho.. alles kaikt! de gaa’ste.. de dokter.. de netoaris! s’n boel an de poal..—

Eén ellende.... één jammergevoel van diepe, afzichtelijke narigheid overmande hem, doorkerfde z’n trots. Hij voelde te zullen braken van bangheid.... Hij kreeg ’t weer dol benauwd, met zwarten angst voor z’n oogen, alles zwart en grauw. Berouw voelde ie niet. Alleen angst, angst voor de politie, voor den burgemeester, voor God.. als ie daar alleen in de gevangenis zou zitten.. En ’s nachts vooral.. als ie den rug van z’n wijf niet had, om d’r achter te kruipen.. Nou zou ie alleen zijn, met duivelige koppen en ’t groene vuur in ’t donker. Dolbang was ie voor de cel en als ie straks op straat ging, wàt de lui zouden schreeuwen.

Guurt had schreiend in angstwoorden gevraagd aan den burgemeester of ze den boel niet stiekem konden houên.—Ze smeekte, drukte de hand van den burgemeester, van de agenten. Maar burgervader, streng, koel-afgemeten, bewust van z’n macht en hooge roeping, zei stroef, dat ’t recht z’n loop moest hebben, dat men bij hèm niet onderhandelde; dat ’n dief als ’n dief gestraft moèst worden.—

Piet was afgezakt. Z’n jonge stoutmoedige kop, met den dunnen neus en zijne grauwe oogen, stond verbluft in stille gramschap op den Ouë.—Uit stierig-ingebukten stand, kop-vooruit, was Dirk plots op den Ouë afgesprongen, wild, pakte kiel-eind vóór den strot bijéén, en rammelde Gerrit op z’n stoel heen en weer als ’n stroopop, dat z’n baard schommelde, z’n lokken zwierden onder z’n groenig petje uit.—Bulderrauw met onmenschelijk wreed-woeste stem, verstikt in doffe driftklanken, krijschte ie:

—Spraik Ouë hengst!... Wâ hep je daàn, hep je onster feur ’n wail loate hongerlaie!... spraik ouë hengst! smakkert! Smairlap! hep jai onster uitskolde veur dief... mi de vaiftig pop van Kerremis! jai skurk! dief! Op wâ hai je gefigelaird!—

Hij rammelde en bofte ouë Gerrit op z’n stoel, dat diens gezicht òpblauwde in Dirks woesten knuistklem, z’n oogen verdold angstigden als van ’n gepijnigden dwaas die niet weet wat gebeurt. Hassel’s vingers krabden om lucht te krijgen in de knuist van Dirk, die op ’m gedrongen stond, met z’n blond-wreeden kop, vóór Gerrits gewurgde tronie.

Burgemeester mocht dat niet langer aanzien. Hij gaf den helmmannen ’n wenk, die daadlijk Dirk terug sleurden. De knaap, met vergrauwden woedekop liet niet steken, rukte Gerrit bij den strop òp van den stoel, als wou ie z’n vader wurgend vermoorden. De burgemeester sprong deftig bij, en met hun drieën rukten ze den half gestikten Ouë uit Dirk’s schrikkelijken klauw, die nog nabeefde en vingerkrampte van hevige moorddrift. Piet had staan kijken, in aarzeling wie ie helpen zou.—Dirk, met sidderlippen, in Hasselsche razernij, grijnsde, grinnikte, spoog den Ouë, al doller van drift, in ’t gezicht.—Gerrit kromde in, achter de agenten, neergesmakt weer op den stoel, half verborgen z’n bespuwden angstkop, de armen naar boven gekneld, in de boei-pooten der helmmannen.—

Piet staarde ’t raampje uit, grauwbleek, en Guurt snikte, snikte zacht tegen den muur.

Er stond voor ’t raam al wat popelend volkje, knapen en kerels, die de agenten met burgemeester hadden zien instappen, en gehoord dat ouë Hassel als dief op heeterdaad betrapt was.

Guurt smeekte den burgemeester dat ze den Ouë tegen den avond zouën weghalen, maar dat wees hij af, streng, koel-stroef, hoog-officiëel.

—Dat zal niets geven meisje! Iedereen weet het reeds in Wiereland, dat gaat als ’n vuurtje. Bovendien.. met ’t oog.. op de driftbuien van uwe broeders.. wordt mijne verantwoordelijkheid grooter.. Ze zouden ’m kunnen dooden in drift.. uitbarstingen.. neen.. mannen! In naam der wet.. arresteert en.. boeit hem.

De langste helmman, barre snorrebaard, rammelde z’n paternoster uit den achterzak, draaide in ’n striemenden kronkel, den zwaren ketting om Hassels polsen vast.—

Ouë Gerrit sidderde, waggelde neer op den stoel.... half-wezenloos. Z’n gezicht kermde nu, afzichtelijk verminkt van schrik.—De boeien om!.. dat sloeg ’m in één neer.... Guurt gilde van angst en ellende, voelde dat ’r heel leven in één vermoord was.. de Ouë zóó op straat! Ze wist niet meer wat ze deed van benauwing, woede, schaamte, beroerdigheid. Nou had ze mèt Dirk, den Ouë liever doodgetrapt, voor ie wegging.—Wat zou d’r galant van de sekretarie zeggen!

De twee agenten trokken den machteloozen ineengeschrompelden Ouë Gerrit òp van den stoel, die als ’n half-verlamde, wien de krukken onder de oksels zijn weggeslagen, tusschen hen bleef inhangen.—Z’n oogen schuin naar den grond, bang nog voor ’n nieuwe ranseling van Dirk of Piet, in martelenden angst, schrompelde ie mee, de morsige, bevende, steelzieke handen opeengewrongen, verkrompen in den boei.—Piet keek ’t raam uit en Guurt schreide weer. Alleen Dirk met wraak in z’n kop, keek naar den Ouë minachtend, woest, alsof ie ’m met één vuistslag wou neerdollen.—

Plots van ’t raam, in zenuw-snellen tred, sprong ’t lijf van vrouw Hassel wèg, stortte zich op Ouë Gerrit in ’n kreetsnik, en in krizis-stijging van éven oplevend bewustzijn, gilde ze, razend:

—Main Gerrit! main Gerrit, je gain nie van je waif!

Ze schrokken allen. In maanden had vrouw Hassel geen beweging gemaakt, en in ’n jaar bijna, niet wat uit-zich-zelf gezegd. En nou, met stuipige krizis, stònd ze, in toevloei van laatste zenuwkracht, rechtop, smakte ze zich op Ouë Gerrit met ’n vastzuigende hevigheid dat de agenten ’r niet konden losrukken.

—Helpt toch kerels, donderde de burgervader, die ’t dwarse hinderde van die familie.

Piet schoot toe, en rukte z’n kermende moeder met ’r lèvend smartmasker, nu bewust, waarin zenuwdolle oogen licht vraten, van den Ouë af, geholpen door de agenten. Ouë Gerrit wist niet wat ie zag.

Hij had plots z’n vrouw op zich gevoeld, zonder ontroering voor haar stuipige herleving, maar in angst dat ze ’m bedrogen had; dat zij alles wist. Ze had z’n kop gezoend, betraand, z’n lokken en baard vastgehouen, maar hij had ’r met z’n ellebogen mee afgeweerd.. Z’n eigen schaamte en sidder voor de boeien was verschokt achter den angst voor haar stem, haar loopen, haar spreken en herkènnen;.. dat ze zeggen zou.. dat ie spullen had.. al voor jaren.—Nòu waa’s tie ’r tug bai....

In laatsten stamel van angst, half-verstikt stotterde ie uit:

—Goan weg waif! goan weg!.. jai weut d’r wie ’k bin.. sai is d’r daas, puur daas!

In hevigen worstel hadden de kerels vrouw Hassel neergebonkt op den stoel weer voor ’t raam. Met ’n smak leek ’r bewustzijn weg te dolen. Ze staarde weer suffig. Doorgroefd van stom lijden geelde ’r kop weer in ’t raamlicht. De kort-hevige zenuwkrizis was uitgebarsten, slonk. Op den stoel, zat weer ’t ouë vuile wijf, starend, zonder gedachte, zonder wil, met idioten schuwen angst in de doffe oogen.

Burgemeester, koel-deftig, vond ’t lastig, walgelijk volkje, beval hoog-officiëel den agenten te gaan. Ruw stieten ze den strompelenden Ouë Gerrit de deur uit op straat, waar ie van brullend knapengeschreeuw hoonend overstort werd.—

TWAALFDE HOOFDSTUK.

Als ’n fel vuurtje, voortgeblazen en vervonkend rechts en links, door laster en konkelenden schrik, was de betrapping van Ouë Gerrit door Wiereland heengegaan. De tuinders keken elkaar aan in stomme ontzetting, halzige ontdaanheid. Niemand eerst die ’t gelooven wou, als ie Ouë Gerrit zelf niet tusschen de politiemannen geboeid had zien wegvoeren. Die brave ouë Blommepot! die d’r nooit dronk, nooit schold, met z’n ellendig wijf en woeste jongens.... ’t Was d’r puur ’n meroakel!—

De notabelen beplozen ’t gevalletje, weerden even ’t gemeen luchtje dat de diefstal zelf ròndspreidde, bejammerden ’t als uiting van geldnood en zorgen. De fotograaf werd nog al scherp aangekeken, omdat ie den boel zoo gauw had aangegeven. De tuinders zelf, half-vernield van zorg door den boonestorm, uitten zich kregel en smartelijk omdat de Ouë weggevoerd was. Guurt leek gek. D’r sekretarie-heertje keek ’r niet meer aan,—stel je voor, de dochter van ’n dief!—en maakte heele omwegen als ie ’r al van verre zag aankomen.—

Ze was radeloos van verzet en machteloosheid. Ze verbleekte, vermagerde in ’r teer gezicht van chagrijn. Ze had ’m laten schrijven, gepaaid, voor ’m gejammerd, maar ’t hielp niet; hij antwoordde niet eens. Op straat werd ze dikwijls nagejouwd door kereltjes.—

—Je foàder hep stole! jaù foader is d’r ’n laileke dief.... je broer is d’r ’n strooper.... je foàder ’n dief!

Dan wist ze niet waar zich te bergen. Om ’r vroegere trotschheid hadden de Wierelanders weinig meelij met ’r, ze vonden ’t wel wat onbarmhartig van ’t straattuig, maar verschamperden toch lachjes.—Vroegere verwaarloosde vrijers boerden ’r in ’t gezicht, hoonden ’r najouwend. Alleen Jan Grint bleef ’r brandend-jaloersch in stil-ziedende heetheid bestaren.

De boel thuis was al aan den paal geslagen. Alles genummerd, verzegeld, stond op punt van verkoop. D’r zou geen vijftig gulden voor de kerels overschieten.—

Met ’n buffeligen wrok, stom van nijd, en doorknauwd van ellende, hoek-lijnden de zwijgende barsche koppen op hùn werklooze lijven.—Ze zeien niks en deden niks, de knapen; slenterden rond, zonder land als verschoppelingen zoekend naar werk.—Pachtgrond was ook weg. Niemand van de landheeren die de jongens meer geven wou, en borgen maakten ommestraatjes, hielden zich niet thuis.

Overal stootten ze hun kop, om ouë Gerrits diefstal.—

Dirk sprak in ’t donkre huis,—waarin, buiten keldervuil, nu alles opgebroken stond en te kijk, tot zelfs ’n gekneusde mestwagen,—geen stom woord. Hij loerde alleen grimmig op Grint en Geert.—

In zijn kop kookte en suisde ’t van onuitgestorte woede, bruiste ’n passie van haat en vernielzucht, op alles wat ’m hinderde, den voet dwars zette. Hij had lust te trappen, te ranselen, omdat hij zich nu slachtoffer voelde van den Ouë. Hij vloekte ’m nog in z’n hok.—Had hij niet gestolen, dan zouen ze zeker nog wel ’n lapje grond gekregen hebben, zeker in pacht, al was de boel ook aan den paal. Maar nou was z’n vader ’n dief, ’n echte, gemeene dief, zoo maar in de gevangenis gesmakt.—Krengejochies gooiden ook hèm met steenen, scholden en sarden.... „je foader is ’n dief, je broertje ’n strooper!”

Hij zou ’r dol van worden; z’n moordlustige knuisten jeukten. En al de Grintjes schuwden ’m als de pest! Dat was ’t ergste van alles wèl. En wat nou met zich-zelf? Uìt z’n tochten naar de groote stad; ùit z’n lekkere zuip, z’n spelen; ùit eigen brok land.... Nou gekommandeerd als ’n hond, geen vijf minuten vrij voor je eigen, en den zoek op naar knechtswerk. ’t Loeide, donderde in ’m, de drift, de schuimende razernij. Als ’n dol dier kon ie overal in bijten.

’n Dag, vóór de verkooping, uit baloorigheid afslenterend van Kees, bij wien ie gehoord had dat Wimpie dien nacht gestorven was, liep ie Klaas Grint tegen ’t lijf, vlak op z’n erf. Klaas wou zich wegdraaien, z’n erfdeurtje insluipen, maar Dirk hield ’m barsch tegen.—

—Nee Kloas! soo komp jai d’r vàst nie van màin òf! pinkebul! denk kie daa’k ’n doodsbidder bin? jai hep main d’r fesoenlik en aa’s ’n kerel te woord stoàn hee en.... nou staik je de mal hee?

—Nou proàtjes legt d’r gain aiers,—ikke hep main tait nie veur ’t leussie en nie veur ’t malle!

—Daa’s net! moar ikke kom d’r om Gairt, sai is maìn maid!

Klaas sprong naar Dirk toe! Nou was ie geen gluiperige hielelikker meer; geen voorzichtige overweger van woorden. De vuisten kramp-hevig de lucht instootend, schreeuwde ie, met verwrongen mond:

—Da lieg jai!.. jouw maid! joùw maid! je mogt ’t wille! dâ sai op de kermis je fieselemie sien hep.. daa’s d’r stomme goeiighaid.. nou ka je ’r an de hiele blaffe.. joù maid! wâ pieterig bedunksel, daa’s malle!

Dirk voelde woede opwrokken, en heeter doorspoog ’m drift.

—Joa, maìn maid.. moak gain proatjes.. je weut dâ bestig! dá’ sai d’r jonk van main hep! Roep de maid.. sel je ’t hoore! Van main jonk! van màin.. van màin.. f’rstoàn!?—

Klaas Grint stond gebluft, grauw gemerkt van woede en geslagenheid. Wat? Wel had ie gehoord dat Geert zwanger van de kermis was thuisgekomen, maar hij dacht alleen, alléén van Willem Hassel. Daarom had ie ’r de deur niet uitgetrapt, omdat ze vanzelf nou wel met Hassel, die d’r bestig bij zat, zou trouwen. Geert had niet durven zeggen dat ze zich aan Dirk had overgeven, in ’n vreemden halfdronken zwijmel hèm juist. Nou kwam daar Dirk, die zag dat de meid ’m den rug toedraaide,—uit den mond van de zusjes al lang had gehoord dat ze met ’n kind van hèm zat,—nou kwam die vent hem in ’t gezicht spuwen. Maar de kerel loog, loog, zoo lang als ie leek.—Hij zou ’r doodschoppen z’n meid, als ’t waar was.—In razende drift holde ie wèg,.. ’t erf op.—Dirk achter z’n hielen aan.—

—Hier maide! hier Gairt, schreeuwde ie, hier hain! woar sit je? hier stoan je vraier! hier!

Klaas gilde heesch, holde in ’t gangetje naar Geert, die verschrikt op ’t erf kwam aanklomperen. Ze hartbonsde toen ze Dirk zag staan, zwijgend, uitdagend woest en grauwbleek, de handen stil in de klepzakken. Klaas stormde op ’r áán, pakte ’r in den nek, en sleurde ’r vóór Dirk.—

—Seg op maid! seg op! daa’k je te morsele hak! heb die skooier jou mit jonk sét? de soon van die vuile dief.... de Blommepot.

Geert beefde, snikte, kreunde wat woorden uit, de handen voor huiltronie geschuurd, trappelend op d’r klompen, als ’n angstdol driftig kind. Eindelijk uit d’r snikken, vergilde ze schorre klanken, de vingers tegen den mond òp:

—Ikke waa’s d’r dronke.. puur dronke.. da hebbe sai d’r daàn.. de maàne.. Moàr Willem weut d’r vàn.. enne hai naimt main tog! hai naimt.. main tog!

Dirk verbleekte grauwer. Z’n koeienoogen stonden rood, z’n kop dreigde, z’n nek vooruitgebogen met de stierige wreedheid van schoften, de chineezige kaken sidderend, keek ie ’r áán, z’n handen de klepzakken dieper inwoelend.—

—Jou gemain loeder! jou mestvarke! ikke hep je had! ikke! daa’s màin kind,.. daa’s màin kind! je bent d’r maìn waif! màin.. main màid.. màin.. màin!

Achter ’t erf uit, was vrouw Grint gehold, pas van de straat terug, en vlak met ’r zenuwvuist vóór Dirks gezicht, krijschte ze uitzinnig rauw:

—Wou jai màin dochter ’n gemaine noam gaife? jai sloddervos. Kaik na je loeder van ’n suster.. diefefemilje.. strooperskliek! galgebrok! wou jai.. wou jai.. uitvoagsel van Vainhuis!....

Ze barstte van nijd en verwoedheid, en in hevige zenuwdrift stootte ze Dirk d’r bonkende beverige vuist tegen de kaken, met nog ’n woesten stomp op z’n neus nà, dat ’t bloed spoot om z’n wang en mond. Maar Dirk, in stierige stille kracht, smakte ’r op zij, in één ruk tegen de straat, zonder verder naar vrouw Grint om te zien. ’t Wijf wou weer op ’m afspringen. Maar nu hield Klaas de zenuwtang in bedwang, voelend dat Dirk gelijk had, en blij dat Willem Geert toch nam.

Dirk bekeek Geert die d’r kop gebukt hield, handen voor ’t gezicht, in hevige schaamte. Hij keek, keek, bleèf kijken. Cor, Annie, Trijn, stonden te beven op ’t erf, want die wisten ook alles. En weer, in ontzettenden, uitbarstenden wrok liep Dirk op Geert af, schreeuwde rauw en heesch:

—Kaik, da kind is van maìn!.. main! je bin main waif! main!!.... Nou spuug ikke op je loeder; je bin minder aa’s ’n f’rot kreng!.. ik spuug op je!.. Seg daa’t an Willem!

Pal spoog ie ’r, tot twee maal op de handen, tusschen de kromme vingers, voor ’t gezicht gekneld, en Geert stond te duizelen van ellende en verbijstering. Haar lijf leek weg te zinken in ’n bevende kramp van schaamte.

Klaas stond verstomd in den schrik van ’t gehoorde. Maar rustig toch dat Willem Geert nam, rustig om de rijke vangst.

Dat gescharrel vond ie wel gemeen, maar ’t liep goed af, en daarom nou durfde ie Geert niks zeggen, geen woord.—

Met ’n zwaai van z’n barsch lijf schuurde Dirk, Klaas en Geert voorbij, in beef van minachting, en ruw, smeerde z’n morsige hand over z’n bloedneus en wang, dat z’n vingers als doopten in vermiljoen.

Vrouw Grint stond te klappertanden. Dirk waggelde ’t erf af, langs ’r, zonder dat ze ’n hand meer naar hem durfde uitsteken. Hassel zàg haar niet eens. Hij slingerde ’t pad op, stomdronken van wrok en haat, doorbrand van drift, die naar koeling zocht. Het huilde in z’n woeste driftige wrokborst, ’t steunde en kreunde in ’m, en z’n handen krampten van ziedende gift in z’n heete klepzakken.—

Stom liep ie op de Haven af, waar ie de eerste de beste kroeg instrompelde, neersmakte op ’n stoel. Daar bleef ie drinken tot donker, doodalleen.—

DERTIENDE HOOFDSTUK.

Gouden schijn brandde herfstig over Wiereland. Laatste Oktoberdag gloeide zacht, in wonder legende-rood; brooze zonnekoester, teer aanguldend ’t groen.—Akker-wijd, in de teere pracht van purper en fluweelkarmijn, oranje en wit, goudgeel en zwartrood van dahlia’s, doorwemelden de herfstbloemen de velden. En wijd-rondom, de zachte schitter en zilt-doorgeurde herfstlucht vlamde nog laat-zomersch áán, boven hel-rood kamgesidder van gladiolen en vurigen gloed van mombresia’s. De hemel blauwde rag en zacht, koesterend verstovend warmte-wasem.—

Op de bollenlanden, in frisschen omwoel van akkers, hurkten de rooiers en planters, in zwaar gebaar tegen ’t lage luchtblauw, met de felle blinking van hun schalen, den worp van hun bollen in gebukten mandsjouw, op gekromde ruggen, bezond in den fijnen teeren schitter van ’t licht.

Mestkarren van allen kant ratelbonkten over de paden, vergeurden hooizoet in de lucht, en de kaalgeplukte tuinderijen, met nog wat òpgroei van boerenkool, prij, biet en laat gewas, lagen rondom in groezelig geflakker van verlept groen, verstild en wijd in de herfstpracht.

Daar, achter de verdofte hagen, vèr, heel vèr, strekte de bronzing van omgespitte akkers, paarsig brons en terrakottig-warm in ’t weeke, fijne, glans-uitspinnende herfstlicht, zonnige aarde-glanzing, wisselend in de goudbruine stapeling van gevulde manden, omspeeld van ’t vlammige burrie-rood en den zilveren schalenfonkel.

Den laatsten Oktober draaide ’t weer. De gouden dagen, in braambrand van fijn-schitterende kleuren, uitvloeiend door boschjes, laantjes en tusschen boomen toovertinten van goudrood en goudbruin verspelend, vergleden tegen den stillen noen, in zilvering van zacht uitstroomend licht, levende wonderen wevend onder stammen en struiken.—

Regenbuien zongen, en alsof lichtzilver door de luchten heengespuid werd, zoo, grijs-fijn, in zilte pracht, dropen de dagen de hemelen uit.

De wolken zeilden en in trillend vocht glansde ’t land, tusschen den regen, strekten de akkers in zonnige borreling van licht volgestort.—

Zilverig geglans en nattig geglimmer overal op de bladeren; fijn gesproei van vocht tusschen den hoogen kleurgloei van boomen.—

In wonder ongedurig spel, na en onder elke bui, goudde hèl de herfstzon, in ’n zilveren lichtdamp, overstreelend de akkers met vloeiend goudlicht.—

De verhallende laantjes van Wiereland, volgemorst van goud-bruinen bladerval, doorflonkerden in hèlzonnigen toover tusschen en om de saffierige pracht van ’t àfstervende groen, zacht doorvlamd, nattig, en teer van gouden schijnsels omkranst.

Als spelonken waar doorheen spuide een fijn-ijle damp van goud en rood, zoo gloeilichtten zacht de laantjes en bosch-brokken in den sprook-zachten, vlamkleurigen knetter van herfstbrand.—Laantjes in goud-verven, als kapellen waar ’t heilige licht intrilde, waar één gouden droomesprook in zachtsten tintenschitter legendeerde. Laantjes in doorgloeid bruingoud en rood, in glansen òverstreeld van hel-meloengoud, trillend in ’n omvloeiing van magischen gloed. Laantjes in heilig rood; bladerenkransen in gloedbrons en kopering, en takgroepen in primitieve kleurselen oud-geel en purperig scharlaken, als op mantels van heiligen en bisschoppen.

En voòrop, in Wiereland-Duinkijk de beukenlaan, met hoogen omgloei en statigen trots van de aangevlamde kastanjeboomen, diep in ’t laanfond, in den groen-gouden en meloengeel uitbrandenden kleurgloei, verdaverend in pracht tegen ’t beuken-goudrood. En overal doorschemering tusschen het brandend getwijg, van zilverende luchtblauwing en buiige wolkvaarten.