Part 12

In de werkelijk eenigszins onappetijtelijke kamer begon ze woedend met hoed en mantel aan, te ruimen, zette de po in de alkoof, raapte kinderkleertjes van den grond, wreef de tafel, die pap van kruimels en koffie was, stopte ’t brood, ’t mes, de borden in ’n groote kast, waar alles lag, nam ’n kam en ’n borstel van den schoorsteen, liet de gordijnen neer.

„Juffrou-ou!”

„Joe-oe!”

„Hebbu nog hout?”

„Hout? Nee, niks meer! Mag ’t ’n lange turref zijn?”

„Geef maar op!”

„Ga je nog je kachel anleggen?” vraag ik.

„Nou, ’t is hier aardig kil. Ik stook al ’n week. Staat ’r niet ’n sigarenkistje achter je? Zóó. Zoo helpen wij ons.”

Vlak onder ’t licht van de lamp, snee ze ’t sigarenkistje an reepen.

„Dat brandt niet,” zeg ik.

„Je mot me noodig leeren ’n kachel anleggen.”

„’n Beetje petroleum op de turf is veel beter,” adviseer ik.

„Daar zèg je zoo iets. Juffrou-ou! Breng de petroleum is mee!”

„Joe-oe!”

Juffrouw Bok draagt op ’n oud, roestig blad een grooten witten kop en ’n kleineren gebloemden. An d’r pink bengelt de petroleumkan.

„’k Hé-d’r zelf maar suiker en melk in gedaan. Mot u nog meer turref?”

„Geef u nog ’n paar zware.... Toe Alf, stel je nou niet zoo an! Blijf jij nou van de kachel af.... Wat ’n ràre ben jij toch! Niet zoovèèl olie op de turf!.... Voorzichtig.... Wees nou voorzichtig.... Laat de vlam niet in je gezicht slaan.... Kijk je nou is ’n handen hebben.... Hier hè-je mijn zakdoek.... ’k Heb d’r m’n neus nog niet in geveegd”....

„Zie je—zóó maak ik mijn kachel an. Zoo brandt-ie in ’n wip,” zeg ik.

„Drink nou je thee.”

„Als je an tafel komt zitten en je hoed en je mantel uitdoet.”

„Is ’t zóó naar je zin?.... Nou is ’t hier wel gezellig, hè?... Hoe is de thee?.... Jezis Christus wat ’n gootewater.... Wat ’n beroerde smaak is ’r an, hé?.... Je kan niks an dat mensch overlaten. Laat ’m maar staan.... Drink ’m nou maar niet om mij pleizier te doen!.... Wil je wat anders?...”

„Nee. Doe geen moeite,” zeg ik, terwijl ik theevuil en bruine suiker uit het lauwe water bagger.

„’k Zal je ’n konjakkie geven.”

„Blijf nou zitten.”

„Wel allemachtig!... D’r was toch nog in de flesch.... Daar durf ik ’n eed op doen! Juffrou-ou!”

„Joe-oe!”

Weer sloft juffrouw Bok door de gang met ’n zware turf in elke hand.

„Is ’r iemand an me konjak geweest?”

„Zoover ik weet niet.”

„Nou maar d’r is van gesnóépt!”

„Daar zal ik niet née op zeggen.... Uw vader is de eenige die hier was.”

„O, is me vader hier geweest? Kan de kleine meid effen ’n maatje halen?”

„’k Zal d’r hier zenden.”

„Haal ’t nou niet voor mij,” zeg ik nog eens.

„Hè, zanik zoo niet!”....

Op ’t gegil van juffrouw Bok, die de vuile, kleffe handen an haar voorschoot op den drempel staat af te vegen, komt ’n meisje van ’n jaar of twaalf, met ondeugend pittig gezichtje en zwart gefladder van haren boven zwarte oogjes.

„Annetje ga jij is gauw ’n maatje konjak halen!”

„Mo’k poffen, moe?”

„Nee. Hier hebbie geld.”

„Mot ’t bèste wezen?”

„Ja. Loop nou gauw! Neem de flesch mee. Val niet, hoor!... Wat ’n bij-de-hand nest, hè?.... Kaatje lee d’r om half acht in, juffrouw.”

„Heeft ’t kind zich alleen uitgekleed?”

„Welnee. ’k Ben d’r zelvers bijgebleven.”

„Nou, dan heb u ’n rare manier om op zoo’n schaap te letten! De po midden in de kamer en de kleertjes op den grond.”

„’k Was net met d’r bezig toen Piet en Pauline ruzie kregen. Ze hebben me heele olie en azijnstel afgesmeten. ’k Heb ze voor ’n duit gegeven!.... U mot me tafel is zien”....

„Heeft Kaatje de heele dag op straat geloopen?”

„Nee, ’t motregende zoo. ’k Hé d’r hier laten spelen met de kinderen.”

„Ja, dat kan ’k zien. Kijk me dat garen van de naaimachine is.... Jezis nog toe. Me heele machine veruniweeren ze!”

„Hier is de konjak, juffrouw,” roept Annetje.

„Dànk je Annetje. Die centen zijn voor jou. Ook ’n glaassie, juffrouw?”

„Asjeblief. Dan zal ik ’t mee naar achter nemen.”

„Zoo. Goddank. Ze is weg,” puft Georgine.—„Die heeft nou op ’n glaassie staan wàchten, die vuile slobber!”

„Waarom spreek je zoo zachies?”

„Je mot voorzichtig praten as de deur dicht is. Anders hooren ze àlles door de alkoof.”

„Ga nou zitten, kind.”

„Wil je suiker.... Das de eerste maal dat je hier ben.... Proost.... Jouw kamers zien ’r zeker beter uit, he?.... Ik ben maar ’n àrreme chanteuse, hoor.... Zie je dát portret op de schoorsteen?..... Da’s me man.... Die d’r naast is me zwager.... Hoe vin-je dattie ’r uit ziet?”

„Is dàt je man?”

Zonderling die oogen van ’n lief-glimlachenden man met hoog puntboord, mooien das en haar netjes geplakt om ’t vierkant hoofd. Op m’n schouder leunend, vertrouwelijk tegen me angedrukt, kijkt ze mee.

„’n Knap gezicht, niet?”

„Hij ziet er héél fatsoenlijk uit.”

„Zoolang die z’n mond houdt is ie knap, maar als-ie praat.... ’n echt joden spoegspraakie”....

„Wàs je verliefd op ’m?”

„Dat wéét ik niet.... ’k Was zestien.”

„Dus, dà’s de man-met-’t-kontrakt?”

„Wàt zeg je?”

„En dàt je zwager?”

„Ja.”

„Hé-je nog meer familie hier?”

„Nee. Daar heb je Daisy. Da’s ’n gewezen vriendin van me. Mooi koppie, hè? Wat ’n mooi figuur. Dat was nou wat je noemt ’n mooi gebouwde vrouw. Dàt zijn drie chanteuses, Deensche, met wie ’k op één kamer kleedde. Da’s die komiek. Ken j’m niet? Nou en die ken je natuurlijk, da’s Chretienni. Chris noemen w’m. Zet nou ’t portret van me man weer op z’n plaats. ’k Had ’m àllang weggedaan.... Maar me schoonzuster komt wel is hier.”

„Hoe heet-ie eigenlijk?”

„Isaac. Leelijke naam, hè?”

„Wat ’n slaperige oogen heeft-ie.”

„O, ’t was zoo’n suffe.... Draai je nou effen om, zeg. ’k Mot me corset uittrekken. ’k Krijg ’t zoo benauwd op me maag.”

’k Keerde me om, keek naar ’n kleurige prent uit de opera Faust, met ’t mooie onderschrift: „Soll ich Dir, Flammenbildung, weichen? Ich bin’s, bin Faust, bin deines Gleichen”, hoorde de haken van ’t corset een voor een knappen.

„Hè! Dat lucht op. Keer je nou maar weer om.... Nou zal ’k je me Kaatje is laten zien.”

Uit de donkere alkoof nam ze ’n mooi, vuil kind, dat in z’n slaap de armen om haar heen sloeg en ’t blonde hoofdje heerlijk angstig te schuilen lei tegen den fellen overgang in het licht.

„Dàt is ze nou! Dat is ze nou! Zoo’n groote meid, zoo’n lekkere dikkert!”

Vertroetelend pakte ze ’t meisje om de vette billetjes, zoende haar, probeerde de handjes los te maken.

„Kóm nou Ka. D’r is ’n oome van je. Da’s nou óome Alf.”

Schichtig, schuw, met dichtgeknepen oogjes, keek ’t kind naar de zij van de lamp, schokte weer weg met ’t hoofdje in Georgines hals.

„Hè, Ka, wat ben je kinderachtig. Wil je nou wel is zeggen: Dag oome.”

„’t Schaap is blind van de slaap. Ze kan niet in ’t licht kijken!”

„Ben ik je mamma, snoes?”

Krampachtig wrong ’t kind zich tegen haar aan, om van ’t licht weg te komen.

„Káátje! Kaatje-dot!.... Hé, domme meid, ben je je tong verloren.... Ze het geen tong meer! Sliep uit! ’k Zal is voelen waar je tong zit!.... Ze het geen tong meer! Hè! Hè! Sliep uit!”

Met de oogjes stijf-dicht gerimpeld, stak ’t kind bleekjes-lachend het tongspitsje uit.

„Wil je van mij ’n stukkie koek?.... Dat hè-’k voor d’r gegapt bij Altenburg.... Lekker, hè?.... Lekker?.... Niet zulleke happen.... Zeg-ie nou niks?”

Langzaam wende Ka aan ’t licht, keek me aan met gezwollen oogjes en ’n kinderlijk verrast-verlegen lachje. Ze was sprekend Georgine, sprékend de neus, de snit van ’t gezicht, de inplanting van ’t zelfde blonde haar, sprekend de oogen, die wat jonger-grijs, op blauw af, waren.

„Dag Kaatje. Krijg ’k ’n handje?”

„Nou, geef je oome geen hand?”

’t Vuile, mollige pootje, met de zwarte, scherpe nageltjes lei in m’n hand.

„Ben je bang voor me?”

„Welnee. Ze is niet bang. Zoo’n groote meid. Zeg nou is: Dag oome Alfred.”

„Dag.... oome”....

„Nee: oome Alfred!”

„Dag oome Alfred.”

„Dag snoet. Mag ik ’r effen op me schoot nemen?.... Zoo.... Zoo.... Ze doet toch geen vuil, hé?”

„Hahaha! Da’s weer iets van jou! ’n Kind van vijf jaar!”

„Nou, je kunt nooit weten. Wil je me horloge eens hooren, Ka?.... Tik.... Tik.... Tik-tik.... mooi hè?”

„Niet in d’r handen geven.”

„Zal ik je ’n cadeau meebrengen, als ik terugkom, heerlijke snoet?”

„Watte?”—vroeg zij nieuwsgierig.

„Zeg maar wat je wil”....

„Oome Piet... het me ’n pop beloofd.”

„Da’s Piet... je weet wel.”

„Wat zal ik je nou is meebrengen!”

„Zoo’n pienpien as Pauline het”...

„Wat’s ’n pienpien?”

„Nee asjeblief geen pienpien, Alfred. Daar bedoelt ze ’n tol met muziek mee, zooas de kinderen hiernaast hebben. Da’s om dol te worden.”

„... Goed... ’n pienpien... en wat nog meer?”

„’n Seviesje met koppies... enne bakkies... enne ’n theeketel... enne ’n suikerpot... enne ’n lich-ie... enne ’n melkkan”....

„Zal je ’t heusch niet breken?”

„Nee, oome.”

„En wil je een keuken hebben?”

„... Met ’n kachel?”

„Ja.”

„En met ’n... ’n pan?”

„Met alles er in.”

„Alles, àlles... heelemaal álles?”

„Alles.”

„En mag ik ’r in eten?”

„Wat je maar wil... Eerst soep van suiker en melk... Dan vleesch van chocola... met aardappelen van koek, hè?... Dan taart met pruimen en sjelij... Dan weer chocola... Dan krenten en rozijnen met stroop... Dan... Dan... Dan...”

„Je maakt me misselijk, zeg!”—lachte Georgine.

„Dàn suikerboontjes, hè, oome?”

„En dan pannekoeken, hè?”

Met oogjes, schitterend van leven en werkende verbeelding, zat ze in de lamp te kijken.

„Nou Ka, nou weer naar je bed. Geef oome ’n zoentje.”

„Dag oome.”

„Dag snoetje.”

Op de heerlijke, bleeke, vuile koontjes gaf ik ’n zoen, nog een, nog een.

„Nou mamma.”

En Georgine zoende ’t kind op het mondje, op de oogjes, lei ’t te bed.

„Mamma, ’n beetje water.”

„Dan slapen gaan, hoor je?”

„’k Mot nog zoo piesen!”

„Mag je dat zeggen, hè?”

„Nee mamma.”

„Wat mot je dan zeggen?”

„Ik mot zoo pipi.”

„Goed zoo. Piesen is geméén.”

Met de bloote, malsche beentjes zat ze over de po.

„Mamma.... opa het gesnoept.”

„Wat het-ie gesnoept?”

„Van de konjak”....

„Toe schiet nou ’n beetje op.”

„Nou ik druk al”....

„Hahaha! Hahaha!”

„Lach ’r nou niet om. Anders denkt ze nog dat ze aardig is.”

„Opa het gezeid, da’k ’t niet zeggen most... Maar je mag niet snoepen, wel, mamma?”

„Nee, lekker dier. Ben je klaar?”

„Heb u ’n stukkie papier, mamma?”

„Doe ’t maar met je hemmetje, nest.”

Eindelijk lag ze in de alkoof.

„Mamma!”

„Ja, wat is er nou? Ga nou slapen!”

„U heb me niet gezoend.”

„Daar dan!”

„Nou—Hoe vin je d’r?”—vroeg Georgine zacht.

„’n Schat. Wat ’n goddelek kind.”

„Op wie lijkt ze. Op mij of op hèm?”

„Op jou. Enkel op jou.”

„Drink je je konjak niet uit?”

„Ja zeker.”

„Mamma!”—riep Ka nog eens uit de alkoof.

„Nee. Nou mot je slàpen hoor. Anders wor ’k boos.”

„Ik heb zoo’n jeuk.”

„Krab je dan maar!”

„Nou-ou! D’r springt ’n vloo. Kom nou effen krabben”....

„Is ’t zoo goed? Nou slaapies doen.”

„Ben u boos? U ben altijd boos op me.”

„Nee. ’k Ben niet boos. Ga je nou slapen? Dag!”

„Da-aaag!”

„Wil jij niet op de kanapee leggen?”, vroeg ik Georgine. „Ben je moe?”

„Dood op. ’k Weet niet van wat.”

„Van de zeelucht.”

„Kom je bij mij nou ook is?”

„Zachies wat. Ze kunnen achter de alkoof alles hooren.”

„Je ziet bleek. ’k Zal maar heengaan, hè?”

„Liever wel. ’k Heb ’s avonds weinig visite. Zulleke menschen zoeken overal wat achter... Zet je kraag op.... ’t Is buiten koud.... Wil je nog niet eerst ’n konjakkie?”

„Nee.”

„Dag Alf.”

„Dag Georgine.”

„Waarom kijk je me zoo an... Wil je me... Wil je me...”

Halfknielend om bij haar mond te komen, gaf ik haar ’n zoen, ’n verlegen zoen op kouwe lippen.

... „Nee niet meer.... Pas op voor ’t kind.”

„Dag Georgine, dag engel.”

„Dag Alf.... Kun je ’r alleen uit? Laat de deur maar open.... Zet nou je kraag op, dwarskop.... Als je in de gang ben, zeg dan hàrdop goeien avond. Dan hóóren ze je weggaan.”

Met de voeten klotsend in ’t portaal, riep ik nog eens hàrdop „Goeien nacht.... Slaap lekker!”—„Dag!” riep Georgine en ’t kind in de alkoof dee ’t ook met heldere kinderstem.... „Da-ág.... oome.... Alfed!”

X.

MOOS VERLOOFT ZICH.

Zaterdagmorgen. De belt rinkelt me wakker. Mijn horloge staat op elf uur. Wie ’r weer zoo onhebbelijk blijft luien! Wat bliksem, als ze zien dat je niet thuis ben, waarom hoepelen ze dan niet op?

„Scherp! Ben je wakker?”—„Wat is ’r!”—„Morgen.”—„Morgen.”—„Zou je niet is kijken!”—„Als ze wat van je noodig hebben, kommen ze wel terug.”—„Hoe laat ben je thuis gekommen vannacht?”—„Half drie.”—„Bij wie was je?”—„Bij niemand. ’k Ben met Trees uitgeweest.”—„Met Trees.”—„Ja.... We hebben tot kwart voor twee in ’t Mosselenhuis gezeten.”—„In ’t Mosselenhuis.... Godverdomme, is ’t nou uit met dat gebel...! Hoe kwam jij an Trees?”—„’k Zag ’r in De Slok.... Wat is dàt ’n engel, zeg.... Ik verzeker je dat ze héélemaal niet bedorven is.... ’k Heb ’r sonnetten van mezelf voorgelezen.... toen heeft zij ’r ook een gelezen, zóó verdomd mooi.... ’k Wist niet dat ’t zóó mooi was.... Hoor die kerel nou is bellen.... Hoor nou is!.... Hoor nou is!”....

„Wat je dat zenuwachtig maakt, hè?.... Nou heb ik moeite om ’r niet uit te vliegen.... Zoo. Nou zal die wel weggaan.... Die Trees is anders....”

„Nee, je mot geen kwaad van ’r spreken.... ’k Ben gewoon verliefd.... Ja, lach jij maar.... ’k Zeg je, die wordt jè eerste actrice.... Hebben we ’r een die verzen kan zeggen?.... Ze komt koffiedrinken, zeg.”

„Mot alles gehaald worden?”

„Alles. D’r is geen brood, geen boter, geen melk.... Wel godverdomme!.... Nou staat-ie ’r nog! Wacht is even!”

In m’n hemd ruk ik de deur open, de buitendeur, schreeuw door den kier:

„Als je godverdomme Afwezig op de deur ziet staan, heb je van de bel af te blijven! Versta je!”

„’k Mot meneer Scherpenzaal”....

Meer hoor ik niet. Scherpenzaal? Scherp? Goeie hemel, als dat zijn vader eens was.... Weer de deur op ’n kier....

„Wìè mot u?”

„Moos Scherpenzaal, woont die hier?”

„Wacht u effen.”

Gehol naar binnen op m’n bloote voeten.

„Scherp! Scherp! Sta op! D’r uit! Daar is je vader!”

In ’n ommezien staat Scherp in z’n hemd op ’t zeil.

„.... Ben je bedonderd!”

„.... Op me woord! ’t Is je ouwe heer.”

„Hoe ziet-ie ’r uit?”

„’n Gouwe lorgnet”....

„.... Je ben dol.... Da’s me ouwe niet.”

„Nou maak dan zelf maar open. Dan is ’t ’n ander. Hij mot jóú hebben.”

„Wie kan dat zijn? Me oom?.... De boekhouer?”....

„Klee je maar an!”

„Zeg ’m dattie terug mot kommen.”

„Je kan toch niet weten wat ze te zeggen hebben. ’k Zal ’m zoolang voor laten.”

In m’n chamberloek, me bloote voeten in pantoffels, ga ik nog eens naar de deur.

„Mot u Scherpenzaal spreken?”

„Jawel. Moos Scherpenzaal.”

„Wie kan ik zeggen”....

„Dat doet ’r niet toe”....

„’k Mot uw naam weten, anders heeft meneer belet.”

„Mijn naam is Kaan.”

„Kom u soms met ’n quitantie?”, vraag ik angstig.

„Nee, meneer.”

„Wil u dan maar meegaan. Eerste deur links. Meneer komt dadelijk bij u.” Ik laat hem in de voorkamer, neem alle papieren van Scherp mee. Je kunt niet weten. Hoopen menschen gappen brieven van ’n „dichter”.

„Scherp, daar is eene Kaan.”

„Kaan? Me oom! Wat mot die lamstraal?”

Voor den keukenspiegel droogt-ie z’n hoofd, haalt ’n kam door z’n haren, gaat naar de voorkamer. Ik lig languit op de kanapee, lees De Telegraaf.

„Alf! Kom is hier!”

„Wat is ’r?”

„Kom maar binnen. Me neef wou zoo graag met je kennis maken.”

„Ik wist niet meneer, toen u de deur openenmaakte, dat ù meneer Spier ben”....

„Wil u asjeblief niet naar me toilet kijken.... ’k Kom pas uit me bed.”

„Ja, dat heb ik straks gemerkt, hihihi!”

„Da’s nou me neef Tobie ... van wie ik je wel is verteld heb ... herinner je je niet meer?”

Neef Tobie wrijft z’n brilleglazen in zijn zakdoek.

„.... ’t Doet me genoegen, meneer Spier, dat ik is met u kennis maak.... Uw laatste boek heb ik met wèrkelijk genoegen gelezen”....

„Zeg, Tobie, hou nou maar op met je flauwsies. Je doet hèm ’r geen pleizier mee. Zeg maar in eens waarom je hier ben gekommen.”

Neef Tobie wrijft nog altijd de brilleglazen, met voorzichtige, zachte bewegingen, glimlacht dierbaar.

„.... Wees nou ’n beetje kàlm, Moos.... Jij ben altijd zoo zenuwachtig.... Vin u ook niet, meneer Spier?”....

„Hum-hum,” met ’n knikje.

.... „Ik hoor overal goeds van uw roman zeggen”....

„Hum-hum” .... met ’n knikje.

„Dat zegt-ie Alf om niet met de deur in huis te vallen,” knipoogt Scherp.

„Wat ben jij lomp, Moos!” meent Tobias Kaan.

„Dat kan wel. Je ben hier niet op de beurs om commissies op te nemen. Z’n roman was verdomd-ròt. Dat weet-ie zelf wel, al heb jij bij gemeene passages zitten geilen”....

„Hihihi! Wat ben jij toch nog ’n jòngen!.... Hou ik u niet op, meneer Spier? Dan wou ik wel eens kalm”—rustig zet-ie z’n gouden lorgnet op—„over ... een en ander praten.”

„Ik heb den tijd.”

„Voor wie kom je?” vraagt Scherp.

„Ik kom namens de familie.”

„Dan kun je wel weer ophoepelen. ’k Heb niks met jouw familie te maken!”

„’k Spreek tegen meneer Spier, niet tegen jouw,” antwoordt neef glimlachend.

„Wel godverdomme—als jij denkt me op zoo’n manier te behandelen, dan heb je ’t mis hoor! ’k Heb voor hèm geen geheimen. Maar jouw kakkie om me te negeeren, dat gaat hier niet op! Versta je me?”

„Wie zegt ’r nou wat tegen je? Waarom win je je zoo op? Kun je niet fatsoenlijk blijven?.... Meneer Spier, ik beschouw u als een net man.... Ik kan niet gelooven dat u met vóórwetenschap m’n neef die ziek is”....

„Ben ik ziek? Hahaha!”—als een malloot springt Scherp door de kamer.

.... „Die ziek is ... steunt in zijn dwaze handelwijze.... U is een net man, mijnheer Spier.... Ik persoonlijk”....

„Jawèl. Jawèl, meneer” ... zeg ik, ongeduldig.

„.... Ik kan niet aannemen ... dat u ’n jongen, die ’n mooie positie”....

„Hahaha!”, brult Scherp.

„.... ’n mooie positie kan bekleeden, die alleen maar wat zenuwachtig en overspannen is, zoudt willen sterken.... U heeft zeker wat gebeurd is, op eenzijdige wijze hooren verhalen.... We hadden allen ’t beste met hem voor.... Moet dit nu zoo doorgaan?”....

„Ik bemoei mij met niets, mijnheer. Als Moos meent goed te doen door hier te werken, dan kan hij blijven.”

„Moos méént.... Moos méént.... Moos hèèft niks te meenen.... Z’n vader heeft alles voor ’m gedaan.... Z’n moeder.... De familie Scherpenzaal heeft zich altijd behoorlijk gedragen.... Ik verzeker u dat ’t voor de ouders een slag is....”

„En wat wou jij nou hebben? Dat Spier me de deur uitzette? Is dat je googeme toeleg? Denk je leep te doen met jouw rotte jodenstreekjes”....

„Jij moest in ’t bijzijn van meneer niet voor jood schelden. Ben jij soms geen jood?”, zegt neef gepiqueerd.

„Om de bliksem niet!”

„Nou hoort u mijneer, hoe schrikkelijk-zenuwachtig de jongen is.”

„Denk je da’k me jood voel zooals jij? Al is me vader honderdmaal parnes, al was ik duizendmaal besnêjen, dan ben ’k ’t nòg niet! Daar snap jij de ballen van! Ik verdom ’t! Ik wil geen jood zijn. ’k Heb genoeg van jullie zwijnderij, van jullie geknoei! Jij ben ’n jood, jij, jij, jij ... jij met je honderd pop om je eigen kind te versjaggeren! Dat wil hier de les lezen! Meneer heeft z’n kind voor geld verpatst! Denk je da’k in jouw schaduw wil staan, smaus! En als je nog ééns zoo lief lacht, gooi ’k je wat in je smoel! Je heb met geen gek te doen, hoor jij?”....

„Nee, dat weet ik wel. Hou je toch kalm. Ben ik zoo opgewonden? Is mijnheer Spier zoo opgewonden? Je moet nog ’n boel leeren voor je zoo ben als mijnheer Spier. Is ’t niet onzinnig van ’m, mijnheer, om te beweren dat-ie geen jood is.... Zeg ù dat nou is as Chris”....

„Spier heeft niks te zeggen.... Ik zeg je da’k geen jood ben, geen jood wil wezen. In twéé woorden van de Bergrede staat meer, dan in heel júllie gekwijl! Maar jij ben te stom om te begrijpen—al ben je nog zoo’n brani op de beurs—dat ’t úít is met de kerken, uit met de synagogen, uit met de heele oudroestwinkel van vormen en vormenleugens! Stik in de doodshemd! Jij liegt in jouw kerk zoo hard als op je kantoor. Jodengod mot ’n stuip krijgen als-ie jou op je duur betaalde kerkplaats ziet met je vader en me wijze tante Roosje! Smeerlappen! Jodentuig! Blijven jullie maar lurken an je tradities! ’t Duurt zoo lang niet meer, godzalige Tobias, Salomon Kaan!”

„Scherp wor ’n beetje kalm,” vermaande ik op mijn lippen bijtend.

„Hoor je dat mijnheer ’t óók zegt?”

„Hij en jij is wat ànders. Nou kun je thuis zeggen, da’k geen jood ben.”

„Goed dan. Geen jood. Hihihi! Geen jood.... ’k Heb geen baantje, hier, mijnheer Spier. Als ’k ’t niet dee voor mijn oom, dan verzeker ik u, dat ik me heelemaal niet met hem bemoeide. Het spijt me voor ù, dat zulke scènes.... Zou ù zoo beleefd willen zijn eens aan te komen bij oom?”

„Nee. Dat doe ik niet,” zei ik ruw.

„Ziet u—oom zou zoo graag”....

„Nee. Daar dank ik voor,” herhaalde ik beslist.

„Als ù als bemiddelaar”....

„Nee, mijnheer. Ik sta in mijn sympathie aan den kant van m’n vriend. Wil uw oom hier komen, dan ben ik ’s middags thuis”....

„U zult toch moeten toegeven—u is ’n ontwikkeld man—dat het geen pas geeft weg te loopen en ’n vreemde—u permiteert mij de uitdrukking?—boven zijn ouders te stellen.”

„Daar blief ik me niet over uit te laten.”

„Ik merk wel dat u inziet dat ouders rechten hebben.... ’t Gaat toch niet aan dat onze neef op uw zak blijft teeren”....

.... „Wat raakt jou dat?” viel Moos uit.

„Dat kan voor ’n paar maanden goed gaan” ... vervolgde Tobie ongestoord—„maar later, niet waar mijnheer Spier? Het leven stelt zijn eischen, niet waar?.... Verzen maken is heel goed. Ik houd er wel van, al begrijp ik niet veel van die nieuwe school.... Maar je kunt toch niet van de wind leven. Vind u niet mijnheer Spier? Heb ik daar ongelijk mee?.... Is dat onredelijk gesproken?”

„Nou zal ik jou één ding zeggen!” barstte Moos los: „Ik heb genoeg van jouw ge-ouwe hoer! Ik heb van jòù niks te leeren. Als je eerst je schooierstreek met dat wurm van ’n kind goed gemaakt heb, geniepige ploert, kun je weer is bij me komme. Ben ik baas op me eigen kamer, Alf,—ja of nee?”

„Ik ben bij jou op visite,” zei ik.

„Dan heb jìj op te donderen, verwaande kwast!”

„Ik verzoek je fatsoenlijk te blijven. Van mij heb je nog geen onvertogen woord gehoord”—zei Tobie sussend.

„Ik wil van jòù niks hooren, niks vertogens, niks onvertogens. Donder op! Jij ben ’n sjaggeraar. Ik ’n dichter. Dat heeft niks met elkaar gemeen. Grabbel jij in je Shares! Verneuk de kluit voor mijn part! Jij komt toch op je pootjes terecht in ’t leven. Ik nooit! Wat ’n bof voor je, dat je de baas wordt van Kaan en Scherpenzaal! Toe, donder op, of ik pak je in je kraag!”

„Scherp!” vermaande ik.

„Als u met handtastelijkheden dreigt”.... zei Tobias opstaand.

„’k Heb lang de pest an jòù gehad, verdomde eerzame neef. Die is godbeterme geëngageerd! Ongeluk!”, schold Moos.

„Je ben me te min om je antwoorden. Ik heb geen moeder die den heelen dag om me huilt!” zei Tobie wit wordend.

„Jouw moeder is ’t doodtrappen niet waard!” vloekte Moos.

„Zeg dat nòg is!”

„Jouw moeder? Heb jij óoit ’n móéder gehad? Als ze niet an je vader gesjaddend was, bij toeval, zou ze je moeder niet geweest zijn. Jij ben ’n kapitalistisch foetes!”

M’n bloote beenen kneep ik tegen mekaar om ’t bij dit schoone beeld niet uit te schateren.

„Meneer,” zei Tobie bleek: „mènéér, ik trek me handen van je af. Ik ken je niet meer. Mijnheer Spier—het zal me altijd aangenaam zijn. Als u eens langs komt, houdt ik me voor een bezoek aanbevolen.” Bleek, geheel ontdaan ging hij heen.

„Je ben wel wat ruw geweest, Scherp,” zei ik.

„Niks te ruw. Je kent ’m niet. Da’s ’n gewetenlooze patser, die neef van me! Eerst ’n meid ’n kind maken! Dan zich nètjes engageeren! En hoe netjes! D’r gaat geen week voorbij of de vuilik loopt naar ’n hoerenkast! Z’n laatste confidentie was dat-ie me ’t adres vroeg van ’n specialiteit in huidziekten. Dat gaat trouwen! Dat mot ras geven! Kleine joden Tobietjes met loopende oogen en klieren! Dat wil mij op den goeien weg helpen! Is me ouwe heer niet krankzinnig of rijp voor Meerenberg, dat ie me zóo’n vuns als zedemeester zendt?”

„Je ouwe heer zal ’m niet kennen.”