Part 7

Doctor Faustus was tot Bruynswyk ten huyze van eenen Marechal, die toen ter tyd in de teirende ziekte lag, by hem geroepen, om hem te helpen. Nu had Faustus dit gebruyk, dat hy zelden voer, maer ging altyd te voet waer henen hy zoude mogen geroepen zyn. Als hy nu naby de stad was, en die voor hem zag, zoo ontmoete hem eenen boer, met vier peirden en eenen ydelen wagen. Faustus sprak dezen boer vriendelyk aen, op dat hy hem zoude willen laeten opzitten tot voor die stad, ’t welk hy hem weygerde, en zeyde: dat hy zonder dat genoeg in ’t wederkeeren te voeren zoude hebben. Nu was D. Faustus in deze begeirte niet haestig, maer wilde den boer beproeven en zeyde tot hem; Gy plompen ezel, om dat gy my deze onbeleefdheyd bewezen hebt, gelyk ik wel denke dat gy alle andere daer, en zonder twyffel gedaen hebt, zoo moet ik u dat betaelen, en gy zult uwe vier raderen by elke poorte eene gaen haelen. En daer op sprongen de raders in de locht, zoo dat elk rad voor eene bezondere poorte der stad gevonden wierd, zonder dat imand gemerkt had hoe zy daer gekomen waeren. Den boers peirden vielen ook neder ter aerde, al of zy hun niet meer hadden konnen roeren, waer door den boer verschrikte, en hy liet hem anders niet voorstaen dan dat ’t een bezondere straffe was van wegen zyn onbeleefdheyd, zoo dat hy Faustus al weenende, en met gevouwen handen bad, zyne kniën buygende, dat hy hem dit wilde vergeven, en bekende, dat hy al zulke straffe zeer wel verdient had, D. Faustus dan medelyden met hem hebbende, zeyde: dat hy zoude toezien, dat hy zulks niet meer doen zoude mits’er geen schaedelyker dingen was dan onbeleéfdheyd, en hy zeyde hem nog dat hy aerde opnemen zoude, en die werpen op de peirden, waer door zy zouden opstaen, en gezond worden, het welk alzoo geschiede. Daer naer zeyde hy hem nog: Uwe onbeleefdheyd mag niet t’eenemael ongestraft wezen, maer gy moet met gelyker maete betaeld worden, mids het u dogte eene groote moeyte te wezen, dat gy eenen goeden man op uwen ledigen wagen zoude hebben laeten zitten, daerom zult gy uwe vier raders gaen zoeken by vier poorten der stad, alwaer dat gy die vinden zult. Den boer ging daer henen, en hy vondze aldaer gelyk hem D. Faustus gezeyd had, en brogt die met grooten aerbeyd daer den wagen was. Aldus loonde die onbeleefdheyd haeren meester.

_Hoe D. Faustus schenkt de Studenten tot Leipsig een vat wyn._

Zommige studenten uyt Hongariën, Polen en Oostenryk, die met D. Faustus tot Wurtenberg gesproken hadde, badden hem om in de Misse, tot Leipsig met hem te gaen en alles nae te zien, en ook wat kooplieden aldaer te zamen komen, gelyk zy ook aldaer moesten wezen om eenig geld te ontfangen. D. Faustus dede hun gezelschap. Als zy nu tot Leipsig herwaerds en derwaerds gingen wandelen, om de Universiteyt en de stad te bezien, zoo kwamen zy voorby eenen wyn-kelder gegaen, in den welken zommige arbeyders bezig waeren om een vat wyn uyt den kelder te brengen, maer zy konden die niet uytkrygen. D. Faustus dit ziende, sprak hoe staet gy alzoo er suffeld, daer gy-lieden nogtans zoo vele zyt? eenen man alleen behoorde zulks te doen, wanneer hy hem daer naer wist te schikken? de arbeyders dit hoorende wierden gram, en gaven hem veel spytige woorden, mids zy hem niet kende. Maed alzoo den koopman vernam, wat de oore zaeke hunner twist was, zoo zeyde hy tot Faustus en tot zyne gezellen: Wel aen indien’er imand onder U-L. is, die dit vat wyn alleen kan uytkrygen, zoo zal hem ’t zelve geschonken wezen; D. Faustus was haest gereed, en hy trad straks in den kelder, zettende hem boven op het vat, gelyk Bacchus op de ton, en reed daer mede den kelder uyt, waer over hem elk verwonderde. Den koopman verschrikt daer in, want hy dogte niet dat zulk doendelyk was, nogtans moeste hy zyn belofte houden, en Faustus het vat wyn laeten volgen, die het zelve aen zyne gezellen ten besten gaf: en zy noodigden nog meer andere goede vrienden daer toe zoo dat zy zommige dagen genoeg te slampampen hadden.

_Hoe D. Faustus tot Erfurt den Homerus gelezen en de Grieksche Helden zyne toehoorders gewezen en voorgesteld heeft._

Doctor Faustus heeft hem ook zommige jaeren tot Erfurt opgehouden, in de hooge Schole gelezen, en veel avanturen aldaer aengeregt, gelyk’er nog vele persoonen geweest zyn, die hem aldaer gekend en veel avanturen van hem gezien hebben, en die ook met hem geëten en gedronken hebben. Als hy nu zyne toehoorders eens den Griekschen Princelyken Poëet Homerus voorgelezen had, die onder andere historien ook den thienjaerigen kryg van Troyen (die van wegen de schoone Helena, onder de Grieksche Princen veroorzaekt was) is beschryvende, in welke historien alle deze krygs-helden als: Menelaïs, Achilles, Hictoris, Pryamis, Alexander, Ulysses, Ajacis, Agamemnonis en meer andere geagt word.

Alle welke persoonen hy haerder gedaente en haer wezen alzoo heeft beschreven, dat zy zeer hebben verlangt, en dikwils gewenscht, dat zoo verre als ’t hunnen leeraer mogelyk waere hem de zelve te laeten zien. D. Faustus zulks vernemende, heeft U-L. het zelve toegestaen en in de naeste lesse aengezeyd, dat alle die de zelve zouden begeiren te zien, dat hy die hun zoude voor oogen stellen; waer over ’er eenen grooten hoop studenten zyn te samen geloopen, gelyk gemeynelyk de jonge jeugd tot al zulke simme spel meer lust heeft, als tot ieds goeds te zien en te leeren. En als nu de ure gekomen was, en D. Faustus in zyne lesse voordgevaeren hadde en gewaer wierd, dat het van wegen zyne belofte’er meer toehoorders waeren als ’t plagt, zoo heeft hy in het midden zyn’er lesse beginnen te zeggen: wel lieve studenten mids gy lust hebt te zien alle de beroemde krygs-vorsten, die onzen Poëet in zyne historie gewagt heeft, als: hoe dat zy alsdan hebben geleeft, gegaen en gestaen, zoo zal U-L. zulks gebeuren, waer op straks alle de helden, in hunne gewoonelyke krygs-rusting in ’t Dectorium getreden, den eenen naer den anderen, ziende herwaerds en derwaerds aen alle kanten, gelyk of zy half toornig geweest hadden, waer naer straks volgde, den grouwelyken reuse Polyphemus, die maer een ooge in ’t midden zyns hoofds had, en eenen langen vuerigen baerd, die eenen man, die hy opgeëten had, nog met de beenen uyt zynen mond hangende had, en zag’er zoo grouwelyk uyt, dat alle menschen de hairen des hoofds over eynde stonden, en nauwelyks wisten waer zy door angst en benouwtheyd zouden vlugten. Waer over D. Faustus wel hertelyk lachte, en noemde-ze met hunne naemen den eenen naer den anderen. En alzoo hy die, den eenen voor en den anderen naer tot hem geroepen had. Alzoo heeft hy ook die, den eenen voor en den anderen naer, doen weg gaen, gelyk zy deden, uytgenomen den een oogigen reuse, die maekte, als of hy blyven wilde, om nog eenen of twee op te eten, waer door de studenten des te meer beangst en verschrikt waeren, en hy met zyne groote yzere spisse, die zoo dik was als eenen wevers boom, zoo tegen de aerde stietede, dat het geheel Colegium daer van daverde. Maer D. Faustus wenkte hem met den vinger, en hy ging ook te deuren uyt, en daer mede sloot D. Faustus zyne lesse, waer mede de studenten al te samen zeer wel te vrede waeren, en zy hadden daer van genoeg, van den angst en benouwtheyd waer in zy geweest waeren.

_D. Faustus wilt de verlorene Comedien van Terentius en Plautus wederom aen den dag brengen._

Korts naer dat’er eene promotie in de Universiteyt gehouden was, en zommige tot Magisters genoemd waeren, zoo is’er eene samensprekinge onder de Philosophen geschied van de nutbaerheyd der comedien Terenti, hoe dat men de zelve niet alleen wegens de latynsche spraeke en wegens veele schoone leeringen en sententien, behoorde in de schole te behouden en de jonge jeugd voor te lezen: maer ook dat in de zelve alderleyen staet der weireld, en alle goede en kwaede persoonen der zelve, zoo eygendlyk en zoo aerdig met alle hunne eygenschap beschreven word, en dat niet anders, als of hy in U-L. hert gewoont had en aller menschens zinnen en gedagten als eenen God gekend had, zoo een igelyk wel wist, die den voorzeyden Poëet gelezen had. En dat nog meer is, zoo ziet men daer uyt dat in den zelven tyd, die menschen even gelyk alzoo gezind, en op al zulke maniere geleeft hebben zoo zy nog op den tegenwoordigen dag in de weireld doen, al is ’t dat zulks eenige honderd jaeren voor Christus geborte is geschreven geweest. Dan dat is alleen te beklaegen, dat die comedien des zelven in ’t getal van 108 door schipbreuke zyn verloren gegaen, waerom dat hem ook Terentius tot’er dood toe zoude gekweld hebben, gelyk Ansonius verhaelt. Het zelve ongeluk hebben zy ook van Plato geschreven welkers schriften zoo dierbaer als van Terentius in die scholen behoorden geleert of gelezen te worden; want daer is’er nog wel 41 in ’t getal waer af de reste ook door ’t water of vuer vergaen is. D. Faustus deze samensprekinge lang aenhoort hebbende, en hy meer van deze voorzeyde Poëeten, dan zy al te samen te zeggen wist, ook eenige sententien uyt die verloren comedien wist te verhaelen, waerom hem een igelyk verwonderde, zoo hebben zy hem gevraegt hoe dat hy konde weten, wat in verlorene comedien beschreven stond? waer op hy hun antwoorde, dat zy niet t’eenemael vergaen of verloren waeren, gelyk zy meynden, maer dat het hem ligt wezen zoude, alle deze voorzeyde schriften der Poëeten, ’t zy datze verloren waeren of niet, in ’t ligt en aen den dag te brengen, maer als men die langer behouden wilde, zoo mogt men veele studenten en schryvers te werk stellen, om de zelve altyd te konnen lezen. Het welk men de heeren Theologen en de bezonderste des Raeds die’er tegenwoordig waeren, heeft te kennen gegeven, maer men heeft hem laeten weten, dat zoo verre, als hy niet wilde, nog konde die voorzeyde boeken overleveren, zoo begeirden zy zulks niet, mids men zonder dat genoegzaeme auteuren en boeken hadden, waer uyt de jeugd regt goed latyn leeren konde; want het zoude te vreezen zyn dat den boozen geest in ’t openbaeren dezer boeken, alderleye fyne en ergerlyke exempelen daer onder mengelen mogte, waer door men meer schaede veroorzaeken zoude, als voordeel. Zoo dat de comedien Terenti en Plauti agter gebleven zyn. Waer door dat D. Faustus hier in geen meester-stuk heeft konnen bewyzen.

_Een ander Historie, hoe dat D. Faustus overzins in een gasterie komt._

Tot Erfurt in een huys genaemd den Anker, in ’t welk dat toen ter tyd een staet jonker gewoond heeft, waer van wy hier om zeker oorzaeke den naem niet zeggen wil, by den welken D. Faustus den ganschen tyd dat hy tot Erfurt woonde geconverseert heeft en vele wonderlyke daeden bedreven had. Zoo is ’t gebeurd dat den jonker eenige gasten had, niet t’zynen huyze, maer tot Prag, daer den keyzer was, met den welken den voorzeyden jonker vroyëlyk was. Alwaer hy D. Faustus dikmaels by hem wenschte. Maer alzoo hem zynen weird vermaende, dat al zulke wenschen om niet waeren, mids den voorzeyden Faustus nu zoo verre van hem gezeten was, zoo heeft hy eenen tyd lang daer van stil gezwegen, maer straks daer naer wederom om hem wenschende, zoo is’er eenen onder het gezelschap geweest, die hem geroepen heeft met zynen naem, en heeft hem gebeden by U-L. te komen, deze woorden gesproken wezende, zoo klopt’er eenen straf aen de deur. Den huysknegt loopende naer de venster, vroeg: wie klopt daer? Maer ziende te vensteren uyt, zoo zag hy dat het Faustus was en zyn peird by den toom had, zeggende tot den huysknegt: kent gy my niet? ik ben den genen die men geroepen heeft. Den knegt dit hoorende liep terstond nae zynen meester, al-eer hy de deur open dede, en zeyde hem hoe dat Faustus daer voor de deure was, en geklopt had. Waer op den jonker sprak, dat hy dan moest droomen, want hy wist wel waer dat D. Faustus nu was. Met dies zoo klopt D. Faustus nog eens: en zoo dien Heer nevens zynen knegt ook uytziet, zoo bekend hy, dat men de deure opende, en hem vriendelyk ontfing. Des jonkers zoon bad hem, dat hy straks zoude willen by de gasten komen, en hy nam hem ’t peird uyt de handen, en gebood dat men ’t wel voederen zoude; maer den zoon konde het peird niet houden, hoe vast dat hy het ook hield, gelyk gy alhier zult hooren. Als nu Faustus binnen by de gasten kwam wierd hy eerlyk ontfangen, en aen de tafel gezet, nu zoo vraegden hem de heeren van den huyze, hoe dat hy zoo haest gekomen was, waer op hy antwoorde: daer moet ik myn peird voor danken, en mids my des heeren gasten zoo zeer begeirden, en my zoo sterk geroepen hadden, zoo konde ik niet laeten te komen, en U-L. hier in te gelieven, hoewel ik van zin ben niet lang te blyven, en morgen vroeg wederom te Erfurt zyn moet.

Daer op dienden zy hem wat eten voor, en dronken hem sterk toe, dat hy wel beschonken was, en begonst zyn guychelrye te dryven, vraegende U-L., of zy geenen lust hadden om eenige vremde wynen te drinken? daer op antwoorden zy, ja. Hy vraegde wat zy voor eenen wyn begeirde, ’t zy franschen, spaenschen, rhynschen, malvesie of eenigen anderen wyn? waer op eenen antwoorde dat het al te samen goede wynen waeren, en hy begeirde dat men hem een brood zoude doen brengen, met de welke hy begint vier gaten in de tafel te booren, in welke gaten hy tapkens stak, zoo als men in de wynstukken doet, en wilde dat men hem twee versche glazen zal geven, de zelve gekregen hebbende, zoo trekt hy het een tapken naer het ander uyt, en tapt uyt elk gat dat hy in de tafel geboord had, al zulken wyn als elk begeirde: waer door die gasten zeer lachten, en vroyëlyk waeren. Naer dit zoo komt des jonkers zoon, en zeyde: Heer Doctor uw peird eet al of het dul waer, ik hadde liever 10 of 20 peirden te voederen, dan het uwe alleen, want het heeft my alreede zommige picoteyns haver opgeslokt, en nog ziet het om, of’er niet meer voor den dag komt. Waer over dat niet alleen D. Faustus lagchende wierd, maer ook alle de andere gasten. Maer toen hy zeyde, nogtans zal ik hem genoeg geven, ingevolge myne beloften, al zoude het my kosten alle de haver die hier in huys is, waer op Faustus hem antwoorde, dat hy het laeten blyven zoude, mids hy wel wist, dat ’t genoeg had, want het zoude anders wel al de haver die hy op zynen zolder had, opgeëten hebben, want het was zynen geest Mephostophiles, die, gelyk voorzeyd is, hem zomtyds in een peird met vleugelen veranderde, als D. Faustus ergens met’er haeste reyzen wilde: met dusdanige en diergelyke perten bragten zy den avond door tot in den middernagt toe, dan brieste Faustus peird zeer luyde, dat men het door ’t geheel huys hooren konde. Toen zeyde D. Faustus, nu moet ik den goeden nagt zeggen, maer zy hielden en badden hem, dat hy nog wat tyds by U-L. blyven zoude: met dit zoo knoopte hy eenen knop aen zynen riem, en hy belofde nog een ure te blyven. Maer toen deze ure voorby was, zoo brieste het peird wederom zeer luyde, en hy wilde wederom op, maer hy liet hem nog eens bewegen een ure te blyven, en maekte wederom eenen knoop, maer als deze ure wederom verloopen was, en zyn peird de derde reyze brieste, zoo wilde hy niet langer blyven, nog hem langer laeten ophouden, hy nam vervolgens zyn afscheyd, en sprak: Nu moet ik voord, zy leyden hem tot aen de poorte, en lieten hem zyn peird, zette hem op het zelve en reed alzoo weg.

Maer toen hy ontrent vier of vyf huyzen verre gereden had, vloog het peird met hem in de logt, en dat met zulke snelheyd dat hy U-L. straks uyt de oogen was, en kwam alzoo wederom eer het dag was tot Erfurt, alwaer hy zyne zaeken voltrok, en bragt nae eenige weken vele schriften en nieuwe tydingen mede uyt ’s keyzers hof.

_Hoe dat D. Faustus zelve een Gasterye had._

Als nu D. Faustus van Prag wederom t’huys gekomen was, en uyt het hof van Oostenryk, en van vele vorsten, graeven en heeren, die in ’s keyzers hof waeren, veel geschenken met hem gebragt had, zoo gedenkte hy aen dat goede gezelschap die hem tot Prag in den Anker zoo getracteerd had, welkers gezelschap hy wederom hoogelyk begeirende was, tot welken eynde, op dat hy met de zelve die hem eensdeels onbekend waeren, breeder kennisse maeken mogte, en tegen U-L. dankbaer wezen, zoo bad hy de zelve al te samen in zyn logement te gast, gelyk hy niet verre van het groot Collegie gelogeert was. Zy kwamen al t’samen zeer geirn, en dat niet alleen om eten en drinken, maer om dat zy hopten wederom eenige vremde perten van hem te zien, gelyk ’t ook geschiede. Want als zy kwamen, en d’een na d’ander inging, zoo zagen zy nog vuer nog rook, nog eten nog drinken, of ied anders voor de hand, maer zy lieten het niet merken, en waeren lustig, en zy dogten dat zynen weird wel wist, hoe dat hy zyne gasten behoorde te tracteeren.

Als zy nu alle t’samen gekomen waeren, bad hy U-L., dat zy ’t hun niet zouden laeten verdrieten, zy zouden straks gaen eten: Daer naer klopte hy met een mes op de tafel, en daer kwam eenen in de kamer getreden gelyk of ’t zynen dienaer geweest had, en zeyde: wat belieft u Mynheer? D. Faustus vraegde den zelven: zyt gy gauw in ’t loopen? Hy antwoorde ja. Zoo loopt gauw als eenen pyl uyt den bogen is vliegende. En Faustus liet eene scheet, dat de stad daverde, en Faustus zeyd: ô neen, gy zoud my niet dienen, gaet wederom van daer gy gekomen zyt. Daer naer sloeg hy nog eens op de tafel, en daer kwam eenen anderen dienaer in de kamer, die ook vraegde wat zyne begeirte was? tot wien hy zeyde: zegt my, hoe snel dat gy in ’t reyzen zyt? Hy antwoorde: gelyk den wind. Dat is nog wat, zeyde D. Faustus, nogtans gy kond my niet dienen, ergo vertrekt van daer gy gekomen zyt: Korts daer naer zoo klopt hy wederom de derde reyze, en daer kwam nog eenen anderen ingetreden, die geheel zuer zag, en zeyde: wat wilt gy van my? D. Faustus vraegde: hoe ras zyt gy? dezen antwoorde; ik ben zoo ras en zoo snel als de gedagten der menschen. Dit is den regten man, zeyde Faustus, hy stond op en ging met hem buyten de kamer, zond hem uyt en beveelde hem wat hy voor eten en drinken haelen zoude, waer mede hy zyne lieve gasten alderbest mogte tracteeren. En als nu de tafel gedekt was, ging hy tot zyne gasten, vraegde of zy hun beliefden te wasschen, en daer naer aen de tafel te zitten? Dit geschied wezende, zoo kwam straks zynen dienaer in de kamer, met twee andere gezellen, en zetten 9 schotels op de tafel, d’een naer d’ander ten dry reyzen, en die schotels waeren boven toegedekt, gelyk men ten hove doet: in welke schotels dat alderleye goede spyze was, gelyk als gestofde spyze, pasteyen en alderleye gezode en gebraede gedierten, die al te samen ten alderkostelykste toegerigt waeren, zoo dat’er 37 soorten van spyze waeren, zonder de banketten die men op ’t leste opdient. Alle schalen, bekers en kannen wierden ledig op de tafel gezet. En als’er imand drinken wilde, zoo vraegde D. Faustus, wat zy voor wyn of bier begeirende was, al zulken drank die wierd straks in de kamer, buyten de venster staende, gebrogt, die zoo versch was als of hy straks in den kelder getapt had geweest. Boven al deze dingen, was’er ook alderleye snaerspel; waer op een van zyne dienaeren zoo perfect was, dat men zyns gelykte niet vond. Ja hy konde ook alderleye snaeren spel onder malkanderen doen gaen, zoo dat de luyte, den krom-hoorn, de dwers-pype, de violen, de harpen, enz. al onder malkanderen gingen, en nogtans zag men niemand dan hem alleen. Aldus bragten zy den geheelen nagt over tot dat het klaer dag was, en dat een igelyk wederom naer zyn huys ging.

_Hoe eenen Monik wilde D. Faustus bekeeren._

Deze wonderlyke avanturen en guychel spelen van D. Faustus wierden niet alleen tot Erfurt rugtbaer, maer ook door ’t gansche land; waerom vele edelluyden en heeren der omliggende landen naer Erfurt by hem kwamen, om met hem kennisse te maeken en wat wonderlyks te zien en te hooren. En mids deze samenkomste zoo groot was, dat het te bedenken was, dat hun de jonge jeugd daer in zoude mogen verergert hebben, en daer door zouden hebben vervoerd geweest, gelyk die ligtelyk tot al zulke zwarte konsten lust krygen, om datze al zulke dingen maer voor eene genoegte en voor een guychel-spel agten, en niet weten dat hunne zaligheyd daer aen gelegen is, zoo waeren’er zommige verstandige mannen, die eenen Minne-Broeder, doctor Klinge genoemd, toespraeken, mids dat hy zeer geschikt was, en met D. Luther en D. Lange wel bekend was, die D. Faustus ook wel kende, op dat hy dezen D. Faustus wel ernstelyk vermaenen, en van al zulke ligtveirdigheyd zoude straffen, om te zien of hy hem nog uyt des duyvels hand had konnen trekken. Dezen Monik nam den last aen, en ging by D. Faustus, hy sprak hem in ’t eerste vriendelyk aen, daer naer hard en zeer straf, hy verklaerde hem den toorn Gods, en de eeuwige verdoemenisse over hem, zoo lang als hy in al zulk duyvels wezen bleef aenhouden, en zeyde: dat hy een fyn geleerd man was, die hem wel anderzins met God, en met eere konde leven, daerom dat hy al zulke ligtveirdigheyd zoude verlaeten, waer toe hy hem mogelyk in zyne jongheyd door den duyvel, die eenen leugenaer en moorder is, had laeten verleyden. Dat hy ook zyne zonden voor God zoude belyden, en om genade bidden, mids dat de genade Gods altyd open stond, en bermhertig is. D. Faustus hoorde neirstelyk nae ’t gene den Monik hem zeyde, tot dat hy t’eenemael uytgesproken had, en toen zeyde Faustus: _Mynen goeden heer! ik geloove wel dat gy het geirn goed met my zaegt, ik wete ook zulks al zeer wel, wat gy my voorzeyd hebt, dan ik heb my al te zeer verloopen, en met mynen bloede my aen den helschen duyvel verschreven, dat ik met lyf en ziele hem inder eeuwigheyd toebehooren zoude, hoe kan ik dan van hem vry wezen? of hoe kan ik geholpen worden?_ Den Monik antwoorde: _Zoo verre als gy God om zyn genade, van herte aenroept en bid, waeragtig berouw krygt en boete doet, God bid om vergiffenisse van uwe zonden en de zelve afstapt, als ook van al zulke tooverye en duyvelsche gemeynschap onthoud, en niemand verergert nog verleyd, dit doende zullen wy Missen voor u in onze kloosters doen, waer door gy zeer wel van den duyvel zult ontslagen worden._ Misse hier, Misse daer, zeyde Faustus, myne belofte heeft my al te hard verbonden, daer toe zoo heb ik God moedwillig veragt, en meyneedig en trouwloos aen hem geworden, den duyvel meer toevertrouwt als hem, daerom dat ik niet meer tot hem durve komen, of zyne genade, die ik veragt heb, geraeken kan. Daerom zoo waer ’t niet eerlyk en roemlyk, dat men my naer zoude zeggen, dat ik myne obligatie en mynen zegel die ik met mynen bloede onderteekent en geschreven heb, wederroepen zoude, ook heeft my den duyvel eerlyk gehouden, ’t gene dat hy my toegezeyd heeft, daerom dat ik hem ook wil houden ’t gene ik hem toegezeyd en verschreven heb. Toen dit den Monik hoorde, wierd hy gram, en sprak vaerd dan alzoo voort, gy vervloekt duyvels kind, dewyl gy u hier niet wilt laeten helpen, en niet beter wilt laeten aenstellen; hy scheyde alzoo van hem en gaf zulks den Rector van de Universiteyt en het Magistraet te kennen, waer door hem geboden wierd uyt de stad te vertrekken. En aldus kwam hy van Erfurt weg.

_Van vier Tooveraers, die malkanderen het hoofd af hielden en wederom opzetteden, waer van D. Faustus ook het zyne dede._