Part 98

MŌBĬLĬTER, _Rapidement_, _promptement_. USUS: Animus mobiliter agitatus.

MŎDĔRĀTĒ, _D’une manière modérée_, _avec mesure_. SYN. Modeste, modice, temperate, temperanter, parce, restricte, abstinenter. PHRAS. Dignitate moderate usus est, _il usa de son autorité avec modération_. Modice et scienter usus est; modice et modeste; modeste et abstinenter se in prætura gessit; parce et molliter potestate usus est; in jubendo parcus erat et verecundus; temperate magistratu suo usus est; parce ac restricte potestate sua usus est.

MŎDĔRĀTĬO, ōnis, f. _Modération_, _mesure_. SYN. Modestia, modus, temperantia, mediocritas, temperatio, gravitas. )( Superbia, libido, incitatio. EPITH. Certa, continens, divina, facilis, magna, singularis, summa. USUS: Etiam in jocando adhibenda, tenenda, servanda est moderatio. Ad usum nostrum definita moderatio rei familiaris. Cf. Moderatus.

MŎDĔRĀTOR, ōris, m. _Qui dirige_, _qui gouverne_. SYN. Rector, gubernator. USUS: Tu eris moderator omnium consiliorum meorum. Divina providentia fictrix et moderatrix materiæ.

MŎDĔRĀTUS, a, um, _Modéré_, _sage_, _tempérant_. SYN. Temperatus, æquabilis. )( Asper, durus. PHRAS. Vir est moderatissimus, _cet homme est très modéré_. Vir est summa æquitate, temperantia, et bonitate naturæ; qui rebus in omnibus mediocritatem sectatur; in quo summa verecundia et quidam quasi ornatus vitæ temperantia et modestia; quo justiorem, temperantioremque habemus neminem; vir est moderationis expertæ; medii et moderati consilii; qui et temperare suos impetus, et severitatem comitate miscere pulchre norit. Vir est, qui et iram tenere, et in ordinem sese ipse norit cogere; qui in rebus omnibus consilium et modum adhibeat; in quo nihil materiæ neque ad cupiditatem, neque ad audaciam esse videtur; qui acerbiore in neminem imperio, præterquam in se utatur. Cf. Modestus. USUS: Vir castus, moderatus, sanctus. Nihil in eo, nisi ingenuum, moderatum, pudens, pudicum. Convivium moderatum et modestum.

MŎDĔROR, aris, atus sum, ari, d. _Modérer_; _régler_, _disposer_, _gouverner_. SYN. Modum abhibeo, rego, tempero, guberno, moderationem adhibeo, metior. ADV. Diligenter, vehementer, magnopere. PHRAS. 1. Moderari sibi novit, _il a appris à se modérer_. Novit imperare animo, sibi, cupiditatibus; continere linguam, manus a præcipiti impetu; dare spatium iræ, continere dolorem, odium, etc.; cohibere iram, libidinem; modum figere effrenatæ cupiditati; effrenatos animi impetus tanquam in gyrum rationis ducere. Cf. Cohibeo, Coerceo, Frenum, Domo. 2. Vix moderari mihi possum, quin, etc., _je puis à peine m’empêcher de_... Vix me teneo, vix teneri possum, quin, etc.; vix tempero manibus; vix me retineo; temperatum ægre est. USUS: Te hortor, ut omnia gubernes et modereris prudentia tua. Sententiam suam non sua, sed reip. utilitate moderari. Auditorum aures moderantur oratori.

MŎDESTĒ, _Avec modération_, _mesure_, _modestie_. SYN. Moderate. USUS: Modeste, temperanter et graviter se gessit. Cf. Moderate.

MŎDESTĬA, æ, f. _Modération_, _mesure_, _réserve_, _retenue_, _modestie_. SYN. Modus, moderatio, pudor. EPITH. Singularis, summa, virginalis. USUS: Modestia est in animo continens moderatio cupiditatum omnium, per quam pudor honestus claram et stabilem comparat auctoritatem. Cf. Modestus.

MŎDESTUS, a, um, _Modéré_, _modeste_, _réservé_, _sage_. SYN. Pudens, minime ambitiosus, commodus. PHRAS. 1. Homo est perquam modestus, _cet homme est on ne peut plus réservé_. Modestissimis est moribus; summo pudore ac temperantia; ad omnem modestiam compositus; ita compositis est moribus, ut nec manum, nec oculum sine causa moveat, et decorum in statu ac incessu teneat; motu omni, ac statu pudorem, ingenuitatemque præstat; modestiæ speciem præ se fert pulcherrimam; commendat hominem verecundus pudor, index probitatis, virtutumque custos. 2. Homo est animo perquam modesto, _cet homme est très modéré_. Minime ambitiosus est; animo egregie imperare novit; is est, qui et fortunæ magnitudinem possit capere, nec insolentius se efferre; qui fortunam utramque modeste ferat; qui a cupiditate remotissimus; cujus ex ore nunquam neque insolens, neque gloriosum quidquam exire soleat; qui a fastu omni, ac supercilio absit quam longissime. USUS: Modestus et frugi vir. Cf. Moderatus.

MŎDĬCĒ, _Dans la mesure convenable_, _discrètement_; _médiocrement_. SYN. Moderate, mediocriter, modeste. USUS: Modice et scienter honore usus est. Modice illum laudabo, aut etiam intra modum.

MŎDĬCUS, a, um, _Médiocre_, _modique_. SYN. Mediocris, paucus. ADV. Valde. USUS: 1. Pecunia mea est ad vulgi opinionem mediocris, ad meam modica. 2. Mediocris, temperatus, _moyen_, _tempéré_. Genus dicendi modicum. Esca modica uti. Cf. Paucus.

MŎDĬFĬCĀTUS, a, um, _Mesuré_, _modifié_. SYN. Ad certum modum traductus. USUS: Verba ab oratore modificata et inflexa quodammodo, _mots dont le sens a été modifié et en qq sorte détourné par l’orateur_.

MŎDĬUS, ii, m. _Mesure pour le blé_; _boisseau contenant 16 setiers ou la sixième partie d’un médimne grec_. SYN. Sexta pars medimni. EPITH. Multi, pleni.

MŎDO, _Récemment_, _tout à l’heure_, _naguère_. SYN. Paulo ante, memoria nostra, nunc, solum. USUS: 1. Modo uno tempore tot viri clari interiere. 2. Saltem, _au moins_, _du moins_. Qui hæc mediocriter modo considerarit. 3. Nunc, _maintenant_. A studiis ante solatium, modo salutem petimus. 4. Tantummodo, _seulement_, _exactement_. Hæc omnibus, si ea mediocriter modo considerentur, pertractata esse possunt.

MŎDŬLĀTĒ, _D’une manière mesurée, cadencée_. SYN. Concinne, numerose, composite. USUS: Fidibus modulate canere.

MŎDŬLOR, aris, atus sum, ari, d. _Mesurer_, _diriger_, _régler_. SYN. Metior, moderor. USUS: Hominum auribus vocem natura modulatur ipsa. Ipsa natura quasi modulatur hominum orationem. Cf. Cano.

MŎDŬLUS, i, m. _Petite mesure_. SYN. Parvus modus. USUS: Metiri se quemque suo modulo ac pede verum est, _il est vrai que chacun se mesure à sa taille et se chausse à son pied_ (PROV.).

MŎDUS, i, m. _Mesure_; _manière_. SYN. Mensura. EPITH. Amabilissimus, antiquus, aptus, austerus, bonus, certissimus, florentior, gravis, humanus, magnus, bonus, naturalis, novus, simplex, varius. Hostilis, incredibilis, major, mirandus, miserandus, saliaris, servilis; multi, pressi, flebiles, tardiores, toti. PHRAS. 1. Perge, quo cœpisti modo, _continuez à agir de la même façon_. Quam eatenus viam, quam rationem rerum gerendarum secutus es, persequere; quam viam, quam rationem rerum tuarum inivisti, instituisti, ingressus es, tene; quo tenore res tuæ fluere cœpere, eodem ut decurrant, vide. Quæ tibi ratio viaque principio tentata est in rebus tuis, eadem procedant reliqua. Perge tenere viam, quam instituisti. 2. Nunc primum intelligo, quo modo ad honores sit contendendum, _je comprends maintenant comment on peut parvenir aux honneurs_. Qua ratione via munienda sit ad honores; qua via grassandum ad honores; quo artificio, quibus artibus aditus ad honores recludendus. Nunc tandem vias teneo, nosco, quibus ad honores pervenitur. 3. Modus omnibus in rebus servandus est, _en toutes choses, il faut garder la mesure convenable_. Omnibus in rebus tenendus, servandus modus est; modum unicuique rei statuere, constituere, finire, definire, terminare, necesse est; ordo in rebus omnibus adhibendus est, et modus. Omnibus in rebus modum retineas; lineam teneas, necesse est. 4. Cave modum excedas, _prenez garde de dépasser les bornes_. Cave, lineam transeas; fines transeas; modum transgrediaris; modum transeas, excedas; extra modum prodeas. Cf. Transeo. USUS: 1. Id more et modo fecit. Tristitiæ modum res ipsæ terminabunt. Magnum agri modum possidet. Extra, præter, supra modum sumptu prodire. Homo mirum in modum, mirandum, admirabilem in modum, servilem in modum patiens. Modum finire. Modum transire. 2. Finis, _terme_, _bornes_, _fin_. Modum tandem orationis faciamus. Quare faciam modum lugendi. 3. Conditio, _condition_, _genre_. Homines cujusquemodi. Ejusdemmodi labor. Jus prætorum uniusmodi et simplex. 4. In musicis, _les modes en musique_. In musicis numeri et voces et modi.

MŒCHUS, i, m. _Adultère_, _débauché_. SYN. Adulter. Cf. Adulterium.

MŒNĬA, ōrum, n. pl. _Murs de défense_, _remparts_. SYN. Muri urbis. EPITH. Extrema. USUS: Urbes mœnibus sepire, circumdare, cingere, vallare. Mœnia quatere.

MŒRĔO, es, ere, n. et a. _Être triste_, _affligé_; _déplorer_. SYN. Doleo, lugeo, gemo, in mœstitia sum, in mœrore jaceo, voce et querelis dolorem indico, significo. USUS: Filii mortem, de filii morte graviter mœrebat. Cf. Lugeo, Mœror, Tristis, Gemo.

MŒROR, ōris, m. _Tristesse_, _deuil_, _gémissement_. SYN. Mœstitia, tristitia, luctus, squalor, ægritudo. EPITH. Assiduus, communis, dignus, domesticus, incredibilis, infinitus, luctuosus, magnus, novus, major, patrius, quotidianus, summus, tantus. PHRAS. In magno mœrore sum, _je suis accablé de tristesse_. In maximo mœrore jaceo, versor; mœrori me dedi; mœrore laceror, urgeor, conficior, affligor; in mœstitia sum; in squalore et luctu sum; sordibus et squalore obsitus sum. Cf. Luctus, Tristitia, Lacrimæ. USUS: Mœrorem suscipere, _ressentir du chagrin_. Mœrorem minuere, deponere, _mettre un terme à sa douleur_. A mœrore recreari, _être soulagé, ranimé_.

MŒSTE, _Tristement_. SYN. Cum mœrore.

MŒSTĬTĬA, æ, f. _Tristesse_, _chagrin_, _affliction_. SYN. Mœror, tristitia. )( Hilaritas. EPITH. Præsens, tanta. Severitas et quasi mœstitia orationis. Graves modi mœstitiam inferunt. In mœstitia esse. Mœstitiæ resistere. Cf. Mœror.

MŒSTUS, a, um, _Triste_, _affligé_. SYN. Tristis, mœrens, sordidatus, incultus, horridus, capillatus, squalidus. )( Hilaris. USUS: Vultu mœsto, conturbato. Mœstum senem excitavi, in spem erexi. Cf. Tristis.

MŎLA, æ, f. _Farine sacrée_, _c. à d._, _grains de blé torréfié, mêlé de sel, qu’on répandait sur la tête des victimes_. SYN. Far tostum et sale respersum, libatio. USUS: 1. Extis molam simul et vinum inspergunt. 2. Lapis quo frumentum frangitur, _meule_, _moulin_. Rhodi molis potius, quam Moloni operam dedit.

MŌLES, is, f. _Masse informe, grande, lourde_. EPITH. Tanta, major, insana, mirifica. USUS: Moles oppositæ fluctibus. Ad utrumque portus cornu moles jecimus. Molem injuriæ vix sustineo. Molem mali a cervicibus reipubl. depellere. Quas aras ille cæsis lucis, substructionum insanis molibus oppresserat. Moles superba, magnifica.

MŎLESTĒ, _Avec peine, à regret_. SYN. Graviter. PHRAS. Moleste fero nonnullorum stultitiam, _je supporte difficilement la sottise de quelques personnes_. Ægre sustineo; haud satis æquo animo fero; adduci non possum, impetrare a me non possum, dementiam nonnullorum ut animo non iniquo feram. Cf. Ægre. USUS: Rem moleste tulit.

MŎLESTĬA, æ, f. _Peine_, _ennui_, _chagrin_. SYN. Cura, sollicitudo, angor, ægritudo, negotium. EPITH. Consequens, honestissima, incredibilis, ingens, judicialis, magna, minor, par, propria, provincialis, vetus. Undique confusæ, diuturniores, maximæ, inultæ, magnæ, variæ, tantæ. PHRAS. 1. Nolo te molestia afficere, _je ne veux point vous causer de désagrément_. Nolo molestiam tibi afferre, exhibere, aspergere; molestiæ causam dare; molestia afficere; pluribus molestiis implicare; nolo tibi negotium facessere, exhibere; nolo tibi ægre facere; litteris aut querelis aures tuas obtundere; nolo importunis his querelis sæpius tibi obstrepere. 2. Magnam molestiam capio ex perfidia amicorum, _la perfidie de mes amis m’accable de chagrin_. Magnam molestiam traho, contraho, suscipio, habeo ex perfidia amicorum; in magna molestia sum; magnis molestiis conflictor, vehementer angor, discrucior ex tanta amicorum perfidia. Cf. Ango. 3. Epistola tua omnem mihi ademit molestiam, _votre lettre m’a enlevé tout mon chagrin_. Omnem mihi delevit molestiam; omni me molestia expedivit, liberavit; omnem molestiam laxavit, diluit, dimovit, depulit, dempsit, levavit; omni a molestia me vindicavit; animum ab omni molestia abduxit; omnem aculeum, qui me adhuc pupugit, evellit. Cf. Levo, Adimo. 4. Molestia ista me tandem liberavi, _enfin je me suis débarrassé de ce souci_. Exspui tandem hanc animo molestiam; molestiam omnem deposui; a molestiis tandem aberrare cœpi; aberrationem a molestiis tandem reperi. USUS: Hoc molestiæ ea res aspersit. Molestias omnes devoravi; a molestiis absum; vacuus sum molestiis. Ea res mihi renovat, refricat, auget molestiam. Molestiis maximis perfunctus sum. Cf. Molestus.

MŎLESTUS, a, um, _Qui est à charge, embarrassant, incommode, fâcheux_. SYN. Gravis, intempestivus, odiosus, laboriosus, negotiosus. ADV. Omnino, valde, magnopere, sane, diuturne. PHRAS. 1. Molestum mihi illud est, _cela m’est à charge_. Illud me pungit; mordet me illud; illud grave mihi est; oneri mihi illud est; odio mihi illud est, et fastidio; negotium illud facessit, conflat, exhibet; urit me illud gravissime. 2. Non ero tibi molestus litterarum crebritate, _je ne vous ennuierai point par mes lettres fréquentes_. Non obtundam sæpius aures tuas crebritate litterarum; non erunt tam frequentes epistolæ, ut pertimescas; litterarum frequentia multum molestiæ tibi non aspergam; non obstrepam multis epistolis; non obtundam te pluribus epistolis. 3. Non ero molestus pluribus querelis, _je ne vous incommoderai point en me plaignant davantage_. Non obturbabo, nec aures crebritate querelarum violabo; non offendam aures; non gravis ero auribus tuis; non onerabo aures tuas pluribus querelis; non pergam aures tundere querelis odiosis; non obtundam ea de re sæpius; non committam, ut importunitatem meam accusare possis. Cf. Interpello. USUS: Nihil negotiosius aut molestius hac provincia. Amicitia nunquam molesta est. Cf. Odiosus.

MŌLĪMEN, ĭnis, n. _Effort pour atteindre un but_; _grandeur_, _importance_. SYN. Molitio. USUS: Res suo ipsa molimine gravis.

MŌLĬOR, īris, ītus sum, iri, d. _Mettre qqchose en mouvement_, _préparer_, _disposer_. SYN. Ago, struo, conor, machinor, paro, comparo. ADV. Aliquando, amplius, maxime, nefarie, occulte, obscure, palam. PHRAS. Molitur magnum aliquid, _il entreprend qqchose de grand_. Nihil medium, sed immensa omnia volvit animo; rem suscipit, aggreditur, sibi sumit plenam periculi et laboris. Cf. Magnus. USUS: Moliri alicui calamitatem, bellum, periculum, insidias, pestem, corruptelam judicii. Moliri semper aliquid et agere. Moliri e terra naves. Cf. Conor, Contendo.

MŌLĪTĬO, ōnis, f. _Travail difficile_, _entreprise pénible_; _moyens d’action_. SYN. Machinatio, fabricatio. EPITH. Nova, tanta. USUS: _En parl. de la création du monde_: Quæ molitio, quæ ferramenta, qui vectes, quæ machinæ, qui ministri tanti muneris fuerunt? _Quels puissants moyens d’action, etc._ (_a dû employer l’Architecte du monde_).

MŌLĪTOR, ōris, m. _Celui qui disposé, constructeur_. SYN. Machinator, fabricator, architectus. USUS: Effector mundi et molitor DEUS, _DIEU créateur et architecte de l’univers_.

MOLLĬO, is, īvi et ĭi, ītum, ire, a. _Rendre mou, amollir, assouplir_. SYN. Mitigo, mulceo. )( Durum facio. USUS: Poetæ molliunt animos et effeminant.

MOLLIS, e, gen. com. _Mou_, _flexible_; _efféminé_. SYN. Tener, tractabilis, flexibilis, effeminatus. )( Durus. ADV. Nimis. PHRAS. Homo est nimium mollis et effeminatus, _cet homme est trop mou, trop efféminé_. Homo est mollitia liquescens et fluens; unguentis oblitus; vino luxuque languidus; coma calamistrata, quique omnia ad voluptatem corporis referat; qui unguentis niteat; cui capilli compti, madentes cincinnorum fimbriæ, fluentes, cerussatæque buccæ; cujus domus cantu et cymbalis semper personat; bomo cogitationibus mollissimis effeminatus; enervato animo ac muliebri; mollis natura, cultu mollissimo; cujus animus umbris, deliciis, otio, languore, desidia dudum infectus. Cf. Voluptas. USUS: Philosophus mollis, enervatus, languidus. Infima auricula mollior. Oratio mollior. Modestior et ad præcepta capienda mollior adolescens.

MOLLĬTER, _Mollement_; _de bonne grâce_. SYN. Cum luxu. )( Duriter. USUS: 1. Molliter ac delicate vivere. Molliter recubare. 2. Quod ferendum est molliter sapienti, _ce que le sage doit supporter de bonne grâce_.

MOLLĬTĬA, æ, et MOLLĬTĬES, ēi, f. _Sensibilité_, _délicatesse_, _défaut d’énergie_, _mollesse_. SYN. Mollitudo, teneritas. )( Duritia. USUS: Civitatis mores lapsi ad mollitiem. Quæ ista animi est mollities. Ejicienda enim vero hæc mollities animi. Liquescimus fluimusque mollitia. Cf. Mollis.

MOLLĬTŪDO, ĭnis, f. _Souplesse_, _flexibilité_. EPITH. Spongiæ similis. USUS: Mollitudo corporis, vocis, pulmonum.

MŌMENTUM, i, n. _Moment_; _poids_, _importance_. SYN. Punctum temporis, pondus, vis. EPITH. Magnum, parvum, par, perleve. PHRAS. 1. Momento evanuit, _il disparut en un clin d’œil_. Ad punctum temporis; momento temporis; puncto temporis; e vestigio temporis evanuit. 2. Res est magni momenti, _l’affaire est très importante_. Res est, in qua existimatio agitur; multum in ea re momenti est; magnum habet ea res momentum; agitur salus multorum, aguntur vectigalia, etc., ea in re; agitur, geritur negotium anceps et periculosæ plenum aleæ. Cf. Gravis, Magnus. USUS: 1. Minimis momentis maximæ fiunt temporis inclinationes, _les plus petites causes amènent les plus grandes variations_. Observare omnia temporis momenta. 2. Pondus, _valeur_, _prix_, _cas_, _importance_. Res æstimare, suisque momentis ponderare. Si quid habet momenti commendatio mea. Magno momento est ad beate vivendum. Nihil in his est momenti. Rei alicui momentum facere, _faire grand cas de qqchose_. Hujus testimonium propter turpitudinem vitæ nullius momenti putatur, _son témoignage est considéré comme de nulle valeur, n’a aucune autorité_.

MŎNĂCHUS, i, m. _Moine_, _solitaire_. PHRAS. Monachus factus est, _il se fit moine_. Rebus humanis et caducis, vitæ hujus commodis ac voluptatibus nuntium remisit; omnia vitæ hujus blandimenta abjecit, deseruit, despexit, conculcavit; rebus mortalibus valere jussis, DEO se in sacra familia devovit; in sacram ac religiosam se familiam dicavit; sacræ familiæ instituta professus est; ad religiosorum virorum ordinem animum appulit; christianæ militiæ sub vexillo ac nomine Sancti N. nomen dedit; religiosa castra secutus est; in ordinem, sacram familiam S. N. adscitus, adscriptus, cooptatus est. Religiosæ familiæ se addixit, sacramento se obligavit, auctoratus est. In familiam sacram, in cœnobium se contulit religionis causa; in Religiosorum domicilium se inclusit; in cœnobium se conclusit: ad Christi vexilla confugit, convolavit; religiosæ militiæ sacramento se obligavit, Christo duce stipendia meriturus. In familiam se sacram abdidit; inter sacri ordinis homines nomen professus est; in familiam DEO dicatam aggregatus est.

MŎNĒDŬLA, æ, f. _Choucas_, _oiseau_. Avis monetæ cupida, et sic dicta, quod aurum furetur. USUS: Non plus aurum tibi, quam monedulæ committebant.

MŎNĔO, es, ŭi, ĭtum, ere, a. _Faire penser à_, _avertir_; _exhorter_, _engager_; _instruire_. SYN. Admoneo, suadeo, hortor, præcipio, prædico, auctor sum _vel_ fio. ADV. Acrius, accuratissime, amice, diligenter, identidem, magnopere, prudenter, recte, sapienter, sero, temere, varie. PHRAS. 1. Monere non desistam, _je ne cesserai de vous avertir_. Monitis, consiliis perurgebo; officii te commonere, commonefacere non desistam; auctor hortatorque tibi ubique adero; instabo monitis, consiliis, hortatibus; non deero, monebo, prædicabo, denuntiabo, testabor DEUM ac homines. 2. Monuit me amicus de visendo patruo, _mon ami m’a engagé à aller voir mon oncle_. Amicus in eam mentem me impulit, eam mentem dedit, mentem injecit, ut patruum inviserem; amicus auctor mihi fuit, ut patruum salutarem. Amici admonitu et invitatu patruum accessi. USUS: Accuratissime me de re monuit. Cf. Hortor, Impello, Incito, Excito.

MŎNĒTA, æ, f. _Surnom de Junon, dont le temple à Rome était le lieu où on fabriquait la monnaie_; inde metaph. _Hôtel des monnaies_; _monnaie_. USUS: Juno moneta.

MŎNĒTĀLIS, e, gen. com. _Relatif à la monnaie_, _monétaire_. SYN. Qui monetam cudit. USUS: Triumviri monetales, _triumvirs monétaires_, _directeurs de la monnaie_.

Mŏnĭălis, is, f. _Religieuse_. PHRAS. Virgo Christo consecrata; virgo DEO sacra _vel_ dicata; quæ virginitatis sponsione DEO sese obligavit; virginitatem suam in perpetuum DEO consecravit; quæ se in sacrarum virginum collegium abdidit; quæ se a profanarum rerum strepitu, amore abstractam uni DEO sacras inter virgines devovit; quæ virginitatem suam uni DEO consecratam religiosos inter parietes conclusit. Cf. Monachus.

MŎNĪLE, is, m. _Collier_, _ornement_. USUS: Monile ex auro et gemmis.

MŎNĬMENTUM et MŎNŬMENTUM, i, n. _Monument_, _souvenir_, _tout ce qui rappelle le souvenir d’une personne ou d’une chose_. SYN. Memoria, litteræ, commentarii, moles, opus publicum, tropæum. EPITH. Æternum, amplissimum, celeberrimum, clarum, gloriosum, gratum, illustrissimum, immortale, amplissimum, marmoreum, atticum, certum, gravissimum, perenne, ære perennius. Pauca, plena, præclara, publica, pulcherrima, religiosa, sempiterna, summa, tecta, vetera. USUS: 1. Cupio, res meas monimentis litterarum commendari, mandari. Amplissimis monimentis consecrare memoriam nominis. Monimentis proditum testatumque reperimus. Publicis monimentis rerum gestarum, annalium monimentis celebrare. Monimentum statuere, ponere, relinquere, præbere; in animis condere et collocare. Testimonium ac monimentum virtutis, honoris, gloriæ, rerum gestarum. 2. Sepulcrum, _tombeau_. Sepulcrorum monimenta et elogia. Aditus monimentorum suorum carminibus exornare.

MŎNĬTĬO, ōnis, f. _Avertissement_, _avis_, _exhortation_. SYN. Admonitio, monitum. USUS: Monitio acerbitate, objurgatio contumelia vacare debet.

MŎNĬTOR, ōris, m. _Celui qui avertit_, _qui fait souvenir_. SYN. Admonitor. EPITH. Fatuus. USUS: Cæsar auctor et monitor hujus sententiæ.

MŎNĬTUM, i, n. _Avis_; _conseil_. SYN. Præceptum, monitio. PHRAS. Monitis tuis parui, _j’ai obéi à vos conseils_. Meæ aures tuis monitis semper patuere; præcepta nequaquam surdis auribus cecinisti; tuis monitis ac præceptis ducendum me præbui; tuis monitis auscultavi. Cf. Obedio. USUS: Tuis monitis et consiliis nitar. Cf. Consilium.

MŎNĬTŬS, ūs, m. _Avertissement_. SYN. Monitio. USUS: Divino monitu.

MONS, tis, m. _Montagne_. SYN. Alpes. EPITH. Communis, altus, apricus, sacer; altissimi, impendentes, patrii, silvestres, vestiti. PHRAS. 1. Regio tota undique montes habet, _tout le pays est couvert de montagnes_. Perpetuis montibus continetur; perpetuo jugo montis asperi et prærupti includitur; regio cincta, circumvallata montibus; regio circumjectis montibus tanquam vallo septa. 2. Mons altus, _montagne élevée_. Mons editi in altitudinem ingentem cacuminis; jugum montis cœlo junctum; mons in ingentem altitudinem exsurgens, surgens. 3. Mons in acutum cacumen desinens, _montagne finissant en une cime aiguë_. Mons in angustum dorsum cuneatus; mons, cujus jugum in acutum cacumen exsurgit. 4. Mons rupibus horridus, _mont couvert de rochers_. Mons præruptus, saxisque et cotibus impeditus, mons vastus ab natura et humano cultu. USUS: Infimæ radices montis, _le pied d’une montagne_. Jugum montium cepit, quorum perpetuum jugum in Persidem excurrit. Edita montium occupat. Qua se montium jugum paulatim demittit. Dorsum ejus montis æquum satis, sed angustum. Danubius molli et clementer edito montis jugo effusus.

Mons Calvariæ, _Le Calvaire_. PHRAS. Mons morientis in cruce Servatoris nostri memoriæ consecratus. Mons obitu acerbissima Christi morte ad memoriam insignis.

MONSTRO, as, avi, atum, are, a. _Montrer_, _indiquer_, _désigner_. SYN. Demonstro, commonstro, ostendo, doceo, patefacio, digitum ad rem, in aliquem intendo. ADV. Benigne, comiter, non gravate. USUS: Viam erranti comiter monstrare. Monstrabis, quæ non intelligo. Cf. Ostendo.

MONSTRŌSĒ _vel_ MONSTRŬŌSĒ, _Monstrueusement_, _contre nature_. USUS: Nihil tam incondite, tam præpostere, tam monstrose cogitari potest, quod non possimus somniare.

MONSTRŌSUS _vel_ MONSTRŬŌSUS, a, um, _Prodigieux_, _monstrueux_. SYN. Portentosus. USUS: Monstrosus partus. Vita scriptisque monstrosus.