Part 93

LUCTŬS, ūs, m. _Deuil_, _affliction_. SYN. Mœstitia, mœror, squalor, sordes, lacrimæ, fletus. EPITH. Acerbissimus, continuatus, domesticus, gravissimus, impudens, magnus, publicus, summus, tantus, tristis. PHRAS. Civitas universa in luctu erat, _toute la cité était plongée dans le deuil et la consternation_. In squalore erat civitas; in sordibus, lamentis luctuque jacebant omnes; luctu occupati erant omnium animi; luctu conficiebantur; squalebat urbs tota, in luctu erat, versabatur; luctus non continebatur parietibus unius domus, sed totam urbem pervadebat; quem luctum hauserint, perceperint cives omnes, sordida scissaque veste alii, alii lacrimis ac querelis testabantur; concessum in omnem formam luctus est; jacebant alii in squalore et sordibus, alii lacrimis prope ac gemitibus contabescebant. Cf. Lugeo, Lacrimor, Gemo, Mœror, Tristitia. USUS: Luctus est ægritudo ex ejus, qui carus fuerat, acerbo interitu. Habet ea res luctum. Nolo te in eumdem luctum vocare. Incidere in maximos luctus. Luctum levare, sedare, tollere. Luctum deponere.

LŪCŪBRĀTĬO, ōnis, f. _Veillée_; _travail fait la nuit_. SYN. Vigiliæ nocturnæ, commentatio.

LŪCŪBRO, as, avi, atum, are, n. et a. _Travailler la nuit_. SYN. Elaboro, elucubro. USUS: Accipe opusculum his contractioribus noctibus lucubratum, _reçois donc ce petit opuscule, fruit de mes veilles pendant ces nuits déjà plus courtes_. Cf. Compono.

LŪCŬLENTĒ, _Très bien_, _parfaitement_. SYN. Copiose, splendide. USUS: Luculente scribere, dicere.

LŪCŬLENTER, _D’une manière excellente_, _magnifique_. SYN. Luculente, egregie.

LŪCULENTUS, a, um, _Clair_, _brillant_; _excellent_, _remarquable_; _digne de foi_. SYN. Elegans, præstans, insignis, grandis. USUS: Luculentus scriptor. Luculentam plagam mihi inflixit. Homo luculentus.

LŪCUS, i, m. _Bois sacré_. SYN. Nemus sacrum. EPITH. Sanctus.

LŪDĬBRĬUM, i, n. _Jeu_; _plaisanterie_; _outrage_. SYN. Irrisio. PHRAS. Ludibrio aliis esse nolo, _je ne veux pas être l’objet de la risée publique_. Ludibrio, irrisui, despectu esse nolo; nolo ad contumeliam os præbere aliis; nolo spectaculo esse aliis et traduci per ora hominum, ludibrio haberi nolo; nolo vulgi ludibria experiri. USUS: Ludibria fortunæ expertus. Cf. Contemptus, Irrideo.

LŪDĬBUNDUS, a, um, _Qui plaisante_, _qui folâtre_. SYN. Alacer, per jocum et ludum. USUS: Omnia ludibundus perficies.

LŪDĬCRUS, alum, _Divertissant_, _récréatif_. SYN. Jocularis. USUS: Sermo ludicrus. Armorum exercitatio ludicra.

LŪDĬFĬCĀTĬO, ōnis, f. _Moquerie_, _plaisanterie_. USUS: Omni ludificatione senatum remoratur. Ludificatio in usum venerat.

LŪDIFĬCO, as, avi, atum, are, n. et a. _Se jouer_, _se moquer de_. SYN. Illudo, decipio. USUS: Si quis latere et ludificare diutius velit. Cf. Decipio.

LŪDĬUS, ii, m. _Histrion_. SYN. Histrio.

LŪDO, is, lusi, lusum, ere, a. et n. _Jouer_. SYN. Ludo utor, animi causa exerceor. ADV. Jocose, satis, familiariter, lautissime, lepide, studiose, multum ac diu. PHRAS. Non libenter ludo, _je ne joue pas volontiers_. Ludo non delector, non capior; non soleo libenter ludo indulgere, ludis operam dare; non libenter me ludendo exerceo; non multum reperio in ludendo voluptatis; exiguam ex ludo voluptatem capio; magnam ex ludo non haurio voluptatem. USUS: 1. Pila ludere. 2. Deludo, _se jouer_, _se moquer_. Lusit in me, ut solet. 3. Jocor, _plaisanter_. Ludens id dixeram. 4. Operam in re ludere, _perdre_, _employer_, _consumer inutilement son temps et sa peine_.

LŪDUS, i, m. _Jeu_. SYN. Munus, spectaculum, ludicrum; _item_: Schola; jocus. EPITH. Campestris, compitalitius, gladiatorius, jucundus, novus, talarius. Ædiles, amplissimi, antiquissimi, apparatissimi, magnificentissimi, casti, solemnes, castissimi, lætiores, magni, grati, maximi, mediocres, plebeii, primi, publici, Romani, sanctissimi, scenici, summi, sumptuosi, votivi. PHRAS. Ludi magnifice sunt curati, _les jeux publics se firent avec une grande magnificence_. Ludi dati sunt magnificentissimi; ludi more institutoque habiti, editi, commissi sunt apparatissimi. Maxima fuit ludorum celebritas, apparatus, splendor; maxima munerum fuit magnificentia; spectacula præbita sunt luculentia; ludi opulentius instructiusque, quam antehac, sunt celebrati. USUS: 1. Ludos publicos apparare, curare, edere, committere, _commencer_, _engager les jeux_. Ludos instaurare, intermittere. Ludos spectare. 2. Exercitatio ludicra, _jeu_, _passe-temps_, _récréation_. Detur aliquis ludus illi ætati; exercitatione ludoque campestri uti, _aller aux exercices du champ de Mars_. 3. Jocus, _plaisanterie_. Per jocum et ludum aliquem evertere. Ista perdiscere ludus est. 3. Schola, _école_. Ludum aperire. Ex eo ludo ac pueritiæ disciplina multi clari viri profecti sunt. Ludus et officina discendi.

LŬES, is, f. _Peste_, _contagion_. SYN. Pestis. EPITH. Impura. TRANSL. Morum contagio. Cf. Pestis, Contagio.

LŪGĔO, es, luxi, ere, n. et a. _Pleurer_, _être triste_. SYN. In luctu sum, squaleo, mœreo. )( Lætor. PHRAS. Mortuum merito omnes lugebant, _c’est à bon droit que l’on pleurait la mort de cet homme_. Flebant de morte tanti viri; mortuum lugubri lamentatione et fletu prosequebantur; mœrebat senatus, tota civitas confecta senio, squalebant municipia, afflictabantur coloniæ, agri denique tam mansuetum, tam beneficum civem desiderabant. Propter unum hic totus civium squalor, hic luctus, hæ sordes susceptæ sunt. Eluxere eum gravius et diutius, quam ulla mater unicum filium. Tanti luctus gemitusque fiebant, ut acerbissimus tota urbe luctus versari videretur. Complorata mors viri totam urbem lamentis implevit. Nemo unquam dolentius deploratus est; mœrebant boni omnes, et in luctu vivebant; accepto ejus mortis nuntio nemo erat, qui lacrimas teneret; qui lamentis non se dederet; qui in questus se flebiles non profunderet; lacrimis justoque comploratu mortuum non prosequeretur; audita ejus morte lamentis, ploratuque urbs tota personabat, ubique comploratio et flebiles voces exaudiebantur, coortæ ubique lacrimæ et voces doloris indices, nec deerant, qui muliebres in fletus se projicerent, qui lacrimis, querelis, sordida scissaque veste totam urbem planctu lamentisque implorarent; concessum in omnem formam luctus, nec lamentis parcebatur. Cf. Luctus, Mœror. USUS: Lugere mortem filii, fortunam reipublicæ.

LŪGŬBRIS, e, gen. com. _Relatif au deuil_, _lugubre_. SYN. Funebris. USUS: Fratris mei lacrimæ sordesque lugubres. Cf. Tristis.

LUMBUS, i, m. _Rein_. USUS: Lumborum tenus.

LŪMEN, ĭnis, n. _Lumière_. SYN. Lux. )( Tenebræ. EPITH. Æternum, altum, autumnale, bonum, clarum, dilucidum, breve, probabile, illustre, suave, divinum, gravissimum, honestum, lætum, magnum, mediocre, obscurum, perpetuum, plenum, rutilum, summum, supremum, tenue, tenuissimum, varium, vernum, certum, fervidum, vitale, volitans. USUS: 1. Lumen alicui in tenebris præferre. Tabulæ pictæ in bono lumine collocatæ. Animi, consilii, ingenii lumen porrigere ac tendere. Luminibus alienis obstruere, _masquer la vue_. Luminibus officere, _idem_. 2. Fenestra, _fenêtre_. Credebat ab ædium venditore mutata lumina. 3. Oculus, _œil_, _vue_. Amissis luminibus.

LŪMĬNAR, āris, n. _Lumière_, _flambeau_. SYN. Lumen. USUS: Incolumi senatu, nondum tot luminaribus reipublicæ exstinctis.

LŪMĬNŌSUS, a, um, _Bien éclairé_; _brillant_, _distingué_. USUS: Partes maxime luminosæ et quasi actuosæ.

LŪNA, æ, f. _Lune_. EPITH. Major, nova. PHRAS. 1. Luna nova, _nouvelle lune_. Luna nascens; luna cum se curvat in cornua; cum cornua lunæ eminent. 2. Luna plena, _pleine lune_. Luna, cum totum orbem sidere impleret; cum orbem sidus impleverit; cum recessu, digressu longissimo a sole lumen accipit plenissimum. 3. Luna crescens, _lune dans son croissant_. Luna adolescens; luna se reficiens; luna cum flexu modico sinum facit. 4. Luna decrescens, _lune en décours_. Luna senescens; cum exiguo jam cornu fulget luna. Luna deficiens. 5. Eclipsis lunæ, _éclipse de lune_. Luna laborante; luna deficiens, cum primum nitorem sideris sui conderet; cum sanguinis colore suffuso lumen omne fœdaret. Lunæ defectio. Cf. Eclipsis. USUS: Luna summa humilitate fertur, prope contingens terram. Accessu suo et recessu solis lumen accipit. Solis annuam lustrationem menstruo spatio consequitur. Ortus et obitus lunæ. Luna crescens et decrescens. Luna ortus nascentium moderatur; maritimorum motuum accessus et recessus motibus suis gubernat; accretione et diminutione luminis fastorum dies notat et significat.

LŪNĀRIS, e, gen. com. _Relatif à la lune_, _lunaire_. USUS: Lunaris et infimus cursus.

LŬO, is, lŭi, ere, a. _Payer_; _expier_, _porter la peine_; _nettoyer_, _purifier_. SYN. Persolvo pœnas, pœnas do; _item_: expio, abstergo. PHRAS. 1. Unus ille luet culpam pro omnibus, _seul, il sera puni pour tous les autres_. Ille pro omnibus pœnas pendet, persolvet; de unius tergo satis fiet populo; pro omnium peccato unus ille supplicium sufferet; omnes omnium pœnæ in eum expetunt; unius pœna defungendum erit senatui; unus ille piaculum fiet pro cæteris. 2. Statim luit temeritatem suam, _aussitôt il porta la peine de sa témérité_. Non celerius, quam timeri poterat, fortuna deprehendit ejus temeritatem. Non effugit pœnam temeritas; erroris sui mox pœnas dedit, dependit, solvit. Cf. Pœna, Punio.

LŬPĪNUS, a, um, _De loup_, subst., _lupin_, _légume_. USUS: Folliculus lupinus.

LŬPUS, i, m. _Loup_. USUS: Lupus in fabula, _c’est le loup de la fable, quand on parle du loup, on en voit la queue (quand on parle de qqn il arrive)_. (PROV.)

LURCO, ōnis, m. _Gourmand_, _mangeur_, USUS: Lurco tribunus plebis.

LŪRĬDUS, a, um, _Pâle_, _blême_, _livide_. SYN. Supra modum pallidus. USUS: Corpus luridis maculis deforme.

LUSCUS, a, um, _Qui n’a qu’un œil_, _borgne_. SYN. Uno captus oculo, cocles.

LŪSĬO, ōnis, f. _Jeu_, _récréation_. EPITH. Laboriosæ, multæ. USUS: Pueri lusionibus laboriosis delectantur, senibus ex tot lusionibus tali demum relinquuntur.

LŪSOR, ōris, m. _Joueur_; _railleur_. SYN. Qui ludit, aut decipit. USUS: Lusorem suum deludere.

LUSTRĀLIS, e, gen. com. _Qui sert à purifier_, _expiatoire_. USUS: Sacrificium lustrale.

LUSTRĀTĬO, ōnis, f. _Expiation_; _action de parcourir_. SYN. Peragratio. USUS: Peragratio, itinerum lustratio municipiorum.

LUSTRO, as, avi, atum are, a. _Purifier_; _passer en revue_; _parcourir_. SYN. Inspicio; peragro. PHRAS. Exercitum lustrare, _passer l’armée en revue_. Copias recognoscere; legiones recensere; numerum copiarum inire; delectum agere, habere militum. USUS: Lustrare oculis, animo totam terram. Lustrare exercitum, populum.

LUSTRUM, i, n. _Lustre_, _espace de cinq ans_. SYN. Quinquennale spatium. Olympias. EPITH. Infelix, superius. USUS: 1. Lustrum condere. Superioris lustri nomina exstinguere. 2. Ganea, popina, _tanièrè_, _repaire_, _bouge_. Emersus e tenebris lustrorum. In lustris ac popinis tempus ætatis omne consumpsit.

LŪTĔUS, a, um, _De boue_, _vil_, _méprisable_. SYN. Nullius pretii _aut_ ponderis, levis, ineptus, homulus ex luto et argilla factus. USUS: Luteum negotium est, nec dignum, in quo, etc. Homo luteus.

LŬTŬLENTUS, a, um, _Couvert de boue_, _fangeux_. SYN. Impurus, luto cœnoque oblitus, luto plenus. USUS: Lutulenta vitia. Humus lutulenta. Ut sus lutulenta in cœno volutatur.

LŬTUM, i, n. _Boue_, _fange_. SYN. Terra humore soluta et putris. USUS: O lutum! o sordes! Homulus ex luto et argilla factus.

LUX, lūcis, f. _Lumière_. SYN. Lumen. )( Tenebræ. EPITH. Aliena, centesima, clara, communis, dulcis, forensis, illustris, insolita, larga, suavissima, supera, tenuis, varia, verissima. PHRAS. Lux iterum rediit serenior, _la lumière est revenue plus pure_. Lucem caliganti mundo reddidit dies, et spissas cœli tenebras serenitate discussit; liquidior lux apparuit. Reddita terris dies est. USUS: Communem lucem accipere. In lucem proferre. Luce privari. 2. Perspicuitas, _notoriété_, _grand jour_. Auctoris sententiæ lucem desiderant. 3. Dignitas, honor, _gloire_, _honneur_. Lucem reipublicæ afferre. In clarissima luce versari. In Asiæ luce degit. Lucem fugere. 4. Dies, _jour_. Luce palam in foro saltare. Ad eum ante lucem veni. 5. Vita, _vie_. Lucis usuram alicui eripere.

LUXŬRĬA, æ, et LUXŬRĬES, ēi, f. _Exubérance_; _faste_, _luxure_, _débauche_. SYN. Luxus, libido. EPITH. Agrestis, nova et inaudita, privata, profusa, singularis, vitiosa, PHRAS. Turpe est luxuriæ se dedere, _il est honteux de se laisser entraîner à la débauche_. Turpe est luxuria diffluere, luxuria solvi, vitio ventris et corporis indulgere, molliter, luxuriose vivere, vitam mollem et confertam voluptatibus vivere, per luxum et lasciviam in Venerem effundi; fortunæ indulgentia ad lasciviam abuti, marcere luxuria, vino scortis lustrisque confectum. Cf. Libido, Impudicitia. USUS: 1. In urbe luxuries creatur, e luxuria avaritia, ex avaritia erumpat audacia necesse est. Per luxuriam sua bona profundere, consumere, effundere. Luxuria cum omni ætati turpis, tum senectuti fœdissima est. 2. Inutilis sine fructu redundantia, _trop grande abondance_, _excès_. Herbarum, frondium, stili luxuries.

LUXŬRĬO, as, avi, atum, are, n. _Prendre ses ébats_, _se livrer à des excès_. SYN. Lascivio, abundo. USUS: Deposito periculorum metu luxuriaverant animi. Mersus secundis rebus luxuriaverat animus.

LUXŬRĬŌSĒ, _Sans retenue_, _avec excès_.

LUXŬRĬŌSUS, a, um, _Excessif_, _immodéré_; _débauché_. SYN. Intemperans. PHRAS. Est luxuriosus, _cet homme est voluptueux_. Effusus in vinum, et quæ ebrietatem sequuntur, mollitia et lascivia diffluit; pudoris profanandi nulla illi est verecundia; in castris veneris veteranus miles. Cf. Libidinosus, Impudicus.

LŪXŬS, ūs, m. _Intempérance_, _faste_, _excès_, _dissolution_. SYN. Intemperantia profusioque in victu et cultu corporis, cultus opulentia. Cf. Consumo, Nepos. USUS: Luxu fluentem et liberalius sibi indulgentem repente calamitas oppressit.

LY̆CĒUM, i, n. _Lycée_, _gymnase où Aristote donnait ses leçons_; _école_.

LYCHNĬCUS, i, m. _Porte-lampe_. SYN. Quod lucernam sustinet. USUS: Ad lychnicum ligneolum scripsi.

LYCHNUS, i, m. _Lampe_. SYN. Lucerna. USUS: Alia solis lux et lychni.

LYMPHĀTĬCUS, a, um, _Furieux_. SYN. Furiosus. USUS: Pavor lymphaticus.

LYMPHĀTUS, a, um, _Jeté dans le délire_, _troublé_, _fou_. SYN. Furens, insanus. USUS: Velut lymphati et attoniti munimentis se continebant. Cf. Furens.

LYNCĒUS, a, um, _Qui a la vue perçante_, _clairvoyant_. SYN. Perspicax. USUS: Quis est tam lynceus, qui in tantis tenebris nihil offendat, nusquam incurrat?

LY̆RA, æ, f. _Lyre_. SYN. Fides. USUS: Lyra canere.

LY̆RĬCUS, a, um, _Lyrique_. USUS: Poeta lyricus.

M

MĂCELLUM, i, n. _Marché_. SYN. Locus, in quo venduntur omnia, quæ in urbem vescendi causa afferuntur.

MĂCER, cra, crum, _Maigre_. )( Pinguis. PHRAS. Valde macer est, _il est très maigre_. Macie extenuatus, ac prope confectus est; macie exesus est; macie deformatus; umbra hominis videtur, fame ac illuvie enecti; facie lurida, refugientibus introrsum oculis habitum refert corporis pallore et macie perempti. Cf. Macies. USUS: Solum exile et macrum.

MĀCĔRĬA, æ, f. _Mur de clôture qui entoure un jardin ou une vigne_. SYN. Murus in agro _aut_ vinea.

MĀCĔRO, as, avi, atum, are, a. * _Amollir_, _attendrir_, _macérer_. SYN. Attenuo, contero. USUS: Aliquem sollicitudine, fame macerare. Curis, invidia confici et macerari. Nos fame macerant, _il nous épuisent par la faim_.

MĀCHĬNA, æ, f. _Instrument_, _machine_. SYN. Machinatio. USUS: 1. Hæc tota lex ad te evertendum quasi machina comparatur. 2. Astutia, dolus, ars, _ruse_, _artifice_. Adhibere, comparare, commoliri dolum, machinam, fallaciam, præstigias.

MĀCHĬNĀMENTUM, i, n. _Machine_. SYN. Machina. USUS: Varia quatiendis muris machinamenta.

MĀCHĬNĀTĬO, ōnis, f. _Machination_, _ruse_. SYN. Artificium. USUS: Judex velut machinatione quadam et solertia in rei partes est flectendus.

MĀCHĬNĀTOR, ōris, m. _Mécanicien_, _architecte_. SYN. Architectus, fabricator.

MĀCHĬNOR, aris, atus sum, ari, d. _Inventer_; _machiner_, _ourdir qqchose de mal_. SYN. TRANSL. Struo, molior, excogito. PHRAS. Machinatur dolum, _il médite quelque ruse_. Dolum comparat; fraudem molitur; monstri aliquid alit; flagitii aliquid conficit; fallaciam portat homini. Cf. Fraus, Dolus, Decipio. USUS: Sibi ipsi pestem, aliis necem _vel_ calamitatem machinari. ADV. Jamdiu, scelestissime.

MĂCĬES, ēi, f. _Maigreur_. SYN. Corporis siccitas, gracilitas, tenuitas. EPITH. Grandis. USUS: Equi macie corrupti. Homo macie torridus. Corpus macie contabuit, extabuit, consenuit. Macie tabescere et consenescere.

MĂCĬLENTUS, a, um, _Maigre_. SYN. Macer, macie extenuatus. Cf. Macer.

MĂCRŎCŌLUM, i, n. _Papier de grand format_, _papier royal_. SYN. Charta, membranula.

MACTE, _Courage!_ _bien_, _bravo!_ Vox hortantis. USUS: Macte virtute et hac pietate in patrem patriamque! macti virtute milites estote! macte animo.

MACTO, as, avi, atum, are, a., _Sacrifier_, _immoler_; _affliger de_. SYN. Neco, interficio. USUS: Æternis suppliciis mactabuntur improbi. Quam lentulo victimam gratiorem mactabis? Majori aliquem malo mactare, afficere. Cf. Hostia.

MĂCŬLA, æ, f. _Tache_. SYN. Labes, probrum, dedecus, vitium. )( Splendor. EPITH. Insignis, magna, minuta; maculæ æternæ. PHRAS. 1. Macula afficere, _souiller d’une tache_, _imprimer une tache_. Maculam alicui et notam inurere; macula aliquem _vel_ maculam alicui aspergere; labem inferre, aspergere; labe afficere, fœdare. 2. Maculam delere, _effacer_, _laver une tache_. Maculam eluere et delere; abolere nova gloria flagitii memoriam; turpitudinem delere; sarcire infamiam; flagitium, incommodum expiare; maculam abstergere. 3. Maculam contrahere, _se tacher_, _se souiller_. Maculam ex re aliqua concipere, suscipere; labem contrahere. Cf. Dedecus, Ignominia.

MĀCŬLO, as, avi, atum, are, a. _Marquer_; _souiller_, _déshonorer_, _flétrir_. SYN. Macula afficio, contamino, commaculo, inquino, polluo, fœdo, labem infero, maculis aspergo. USUS: Omni dedecore maculare splendorem alicujus. Cf. Macula, Commaculo.

MĀCŬLŌSUS, a, um, _Tacheté_; _souillé_. SYN. Maculis aspersus, respersus. USUS: Maculosa vestis. Maculosi senatores.

MĂDĔFĂCĬO, is, fēci, factum, ere, a.; pass. Madefio, is, factus sum, fieri, _Rendre humide_, _humecter_, _mouiller_, imbiber, _etc._; _gorger_, _enivrer_. SYN. Perfundor, respergo. Imbuti sanguine gladii vel madefacti potius, _glaives abreuvés ou plutôt enivrés de sang_. Vaticinatus est, madefactum iri minus triginta diebus Græciam sanguine, _qu’avant trente jours la Grèce serait inondée de sang_.

MĂDĔO, es, ŭi, ere, n. _Être humide_, _dégoutter_. SYN. Madefio.

MĂDĬDUS, a, um, _Humide_, _mouillé_. SYN. Perfusus. USUS: Fasciculus ille totus aqua madidus redditus est.

MĂGĬCUS, a, um, _Magique_. USUS: Carmen magicum.

MĂGIS, _Plus_. SYN. Plus, plusque, mage. )( Minus. USUS: Semper magis magisque suspicor. Annos natus magis quadraginta. Magis est, quod lugent, quam quod, etc.

MĂGISTER, tri, m. _Maître_. SYN. Præceptor, doctor, auctor. )( Discipulus. EPITH. Bonus et eruditus, familiaris, gratissimus, imbecillis, magnus et sapiens, molestus, novus, præstantissimus, perfectior, senior, summus, exquisitus, germanus, ineptus rhetoricus. USUS: Magistrum habere; aliquo magistro uti. Apud magistrum pueri excercentur. Dux et magister ad faciendum aliquid. Plato auctor et magister intelligendi, virtutis, animi. Stilus perfector dicendi et magister. Timor non diuturni magister officii. Sub haud pœnitendo magistro litteras didicit. Cf. Doctor.

MĂGISTĔRĬUM, ii, n. _Fonction de chef, de surveillant, de gouverneur_. SYN. Magistri munus, officium, cura, dignitas. EPITH. Novum, nequissimum. USUS: Magisterium morum. Magisteria a majoribus instituta me delectant.

MĂGISTRA, æ, f. _Maîtresse_, _celle qui guide_. USUS: Legis æternæ vis, quasi dux et magistra vitæ et officiorum.

MĂGISTRĀTŬS, ūs, m. _Magistrature_; _magistrat_. SYN. Dignitas, honor, potestas, fasces, procuratio muneris publici; qui cum potestate est; qui potestatem gerit. )( Privatus. EPITH. Æquus, amplus, annuus, certus, furibundus, levissimus et divulgatus, mutus, lex loquens, patricius, provincialis, sanctissimus, summus. Amentes, annui, avariores, egregii, improbi et rapaces, inepti, liberi, maximi, ministri, minores. PHRAS. 1. Magistratus honorem, cu, vuti, tribuit, _il donne à qui il veut, les honneurs de la magistrature_. Honores, quibus vult, mandat; imperii summam, quibus vult, tradit, committit; imperium, quibus vult, mandat, defert; magistratum, quibus vult, dat, committit, mandat; reipublicæ, quos vult, præficit; summam rerum, quibus vult, permittit; summum imperium potestatemque rerum omnium, quibus vult, committit; summam rerum ad eos, quos privata necessitudo potiores efficit, pro libidine defert; summam rerum dat; reipublicæ principatum iis concedit; principes in republica ponit; in summo imperio locat, quos non merita, sed privata necessitudo commendat. 2. Multos magistratus gessit, _il exerça de nombreuses charges_. Multos honores gessit; imperii summam sæpe tenuit; imperium gessit sæpe; sæpius cum imperio fuit; in magistratu fuit sæpius; summa rerum sæpe ad ejus arbitrium rediit; sæpius summo magistratu reipublicæ præfuit; non raro summa imperii ad hunc virum respexit; principatum suæ civitatis sæpe obtinuit. 3. Ad summum magistratum pervenies, _vous parviendrez au souverain pouvoir_. Summum, atque altissimum civitatis gradum obtinebis; ea consequeris, quæ in republica sunt amplissima; honestissimo loco, summo loco tua in civitate futurus es; in magistratum venies; in summo imperio locabere. 4. Quis in tanta perturbatione temporum magistratum suscipere audeat? _Qui au milieu de tant de révolutions oserait prendre possession de qqc charge?_ Quis magistratum capere, rempublicam capessere, quis attingere rempublicam, magistratum inire impendentibus tot periculis audeat, animum inducat? USUS: Munus est magistratus, intelligere, se gerere personam civitatis, debereque ejusdem decus, et dignitatem sustinere, servare leges, jura describere, eaque fidei suæ commissa meminisse. Magistratum petere. Magistratum creare, ordinare, constituere. Magistratum alicui mandare. Magistratum assequi, adipisci, accipere. Magistratum gerere. Magistratum deponere; magistratu abire. Cf. Dignitas, Honor, Officium, Imperium.

MAGNĂNĬMĬTAS, ātis, f. _Grandeur d’âme_, _magnanimité_. SYN. Magnitudo animi, animi celsitas, amplitudo, præstantia, altitudo; magnus animus et excelsus. PHRAS. 1. Novi magnanimitatem tuam, _je connais votre grandeur d’âme_. Novi animi tui firmitatem, constantiam, vim, fortitudinem, excellentiam, sublimitatem; novi, quam non humili et fracto sis animo; quam ad omnem eventum, ad omnes casus ferendos, ad omnem fortunam, omnes temporum motus ac vicissitudines stabili ac parato sis animo; quæ in te sit indoles virtutis; quæ amplitudo animi ac consilii. Novi, quod animi tibi robur sit; nihil esse tam arduum, aut periculi plenum, quod aut non alto quodam aggrediaris animo, aut consilii præsentia non perfringas. Cf. Animus fortis.

MAGNĂNĬMUS, a, um, _Noble_, _généreux_, _magnanime_. SYN. Magni animi vir et excellentis. USUS: Vir fortis et magnanimus. Cf. Animus, Altus.

MAGNES, ētis, m. _Aimant_. SYN. Lapis ferrum ad se alliciens.

MAGNĬFĂCĬO, is, fēci, factum, ere, a. _Faire grand cas de_, _priser_. SYN. Magni æstimo. PHRAS. Tui libri passim magnifiunt, _vos livres sont fort estimés de tout le monde_. Tui libri apud omnes in pretio et honore sunt; egregia de tuis libris opinio, existimatio est; præclare de tuis libris omnes existimant, sentiunt, judicant; tui libri omnium judicio probantur, omnium laudibus ornantur, omnium in manibus versantur, omnibus manibus teruntur, omnium sinu foventur, circumferuntur, circumgestantur, assidue tractantur et lectitantur. Cf. Æstimo.

MAGNĬFĬCĒ, _D’une manière magnifique, noble_. SYN. Splendide. USUS: Magnifice ac splendide convivium ornare, laudari ab aliquo. Ample, laxe, magnifice habitare. Magnifice loqui, se jactare.