Part 75

HŎNOR, ōris, et HŎNOS, ōris, m. _Gloire_, _estime_. SYN. Ornamentum, laus, gloria, decus, amplitudo, dignitas, honestas. )( Ignominia. EPITH. Ambitiosus, amplior, communis, contumeliosus, debitus, diuturnus, extraordinarius, falsus, honestissimus, incredibilis, infimus, jucundus alicui, justus, magnus, paternus, popularis, pristinus, senatorius, singularis, summus, tantus, utilior, usitatus pervulgatusque. Honores amplissimi, divini immortalesque, eximii, leves, meriti et debiti, necessarii, tanti, viles, vulgares. PHRAS. 1. Majoribus honorem tribuere decet, _nous devons honorer les personnes de haut rang_. Decet majores colere; honore, observantia, studio prosequi; convenit, ut majores honore afficias, observantia colas; ut iis honorem habeas, præstes, exhibeas; ut observantiam iis ac studium præstes. Majores revereri, observare, honorare necesse est; oportet unumquemque erga majores esse reverentem; se gerere cum majoribus reverenter; reverenter cum iis agere. Debet quisque majoribus pie reverentiam, quam merentur, atque observantiam præstare, exhibere, deferre. Majoribus debetur honos, observantia, reverentia, veneratio; majores in honore sint, necesse est; æquum est, ut majores omni officii genere prosequamur; decet nos majoribus reverenter assurgere; majorum rationem summam ducere; eos in parentum loco habere; præcipuo in honore habere; omni genere honoris pro merito prosequi, producere; multum deferendum est majoribus; summa erga majores observantia esse te velim; majores summa observantia complecti convenit; honorificos nos esse in majores decet. 2. Honorem amplissimum consequeris, _vous obtiendrez de grands honneurs_. Si cursum institutum tenebis, omnia, quæ sunt in republica amplissima, consequeris; præmium feres tuæ virtutis, eximios honores; ad summos honores viam tibi aperies, patefacies, strues, munies; honorem in republica nullum frustra petes, multi etiam non petenti deferentur; optima consequetur fama, hominum existimatio; ad ea, quæ summa sunt in republica, tua te virtus efferet; merces tuorum meritorum erit amplissima dignitas; in magno apud omnes honore eris; summum dignitatis gradum tenebis, obtinebis; gloria circumflues; ad summum gloriæ fastigium eveheris; ampla honorum accessione augebere; locaberis, collocaberis in amplissimo dignitatis gradu; amplissimi honores in te conferentur, effundentur; honoribus procedes in dies amplioribus; honores omnes in te confluent; plus in dies honoris ad dignitatem tuam accedet; auctam dignitatem tuam amplificatamque intuebere; cumulaberis gloria, et ad altissimos honorum gradus provehere; omnes honorum gradus assequere, ad amplissimum honoris gradum ascendes, evolabis; summus honoris et amplitudinis culmen conscendes. Cf. Dignitas, Altus. 3. Honori tuo favebo, _je prendrai soin de votre gloire, je l’augmenterai_. Omnia in te ornamenta a me proficiscentur; nullum in te ornando, honestando, colendo locum, aut tempus prætermittam; favebo tuæ dignitati, existimationi, honori nullo non loco, nullo non tempore, quibuscumque rebus potero; conferam, referam, intendam ad honorem ac dignitatem tuam omnia mea studia, officia; omnem meam industriam, curam, operam diligentiam configam in amplificanda dignitate tua; omnia mea studia in tua dignitate figam et locabo; augebitur meo studio dignitas tua, tuæ dignitatis accessiones meo studio consequeris; meum studium tuo honori nullo loco deerit; serviam ubicumque res feret, dignitati et existimationi tuæ; rationibus tuis, nominisque amplitudini pro virili parte consulam; omnia in te ornamenta congeram; ampliabo honorem, amplificabo auctoritatem tuam, quibuscumque rebus potero; si quid gratia, vel auctoritate possum, ut ad summam dignitatem pervenias, perducaris, satagam; nervos omnes ac vires contendam, dabo operam diligenter, enitar omni studio ac industria, ne quis in republ. honoris gradus sit, ad quem aditus tibi non patescat. 4. Hæc lædunt honorem tuum, _tout cela nuit à votre réputation_. Hæc honori tuo adversantur, dignitati tuæ adversa sunt; hæc tuis laudibus nocent, officiunt, labem inferunt, maculam aspergunt; hæc splendori nominis tui tenebras offundunt, damno sunt, jacturam afferunt, notam inurunt; hæc lædunt, imminuunt, turpi labe inficiunt, obscurant honorem tuum; tua dignitas hæc non patitur. 5. Nihil potest nocere honori tuo, _rien ne peut nuire à la considération dont vous jouissez_. Nihil potest nominis splendori officere; nihil potest nominis tui splendorem perstringere; tui nominis lumini officere; nomen tuum obscurum reddere; tui nominis splendori tenebras obducere, offundere; tuo nomini lucem eripere; tuo nomini obscuritatem afferre. 6. Hoc unum cura, ne honori tuo ipse officias, _prenez bien garde de ruiner vous-même votre gloire_. Incumbe toto pectore, tuasque huc vires omnes confer, ne quid adversi tua dignitas patiatur; ne de tua dignitate detrahatur; ne quod in tua dignitate damnum facias; ne quid in honore tuo feras detrimenti; ne jacturam facias dignitatis tuæ; ne qua labe aspergatur, inficiatur; ne quam labem suscipias, contrahat honor tuus; ne splendor dignitatis tuæ obscuretur; ne quid agas unquam, quod contra tuam existimationem esse queat. 7. Aggreditur honorem meum, _il attaque mon honneur_, _il me calomnie_. Existimationem oppugnat meam; impugnat dignitatem meam; venit contra existimationem meam; existimationem meam violat, imminuit. Cf. Detraho. 8. Honor meus periclitatur, _ma gloire s’obscurcit_. In discrimen existimationis venio; agitur existimatio mea; in eo fama atque existimatio mea vertitur; ad famam nominis mei hoc pertinet, ne, etc. Cf. Periclitor. 9. Paupertas aditum multis ad honores intercludit, _la pauvreté empêche bien des hommes de parvenir aux honneurs_. Inopia sæpe in causa est, ut honoribus procedere non liceat; ut cursum tenere in honorum via, ut honores consequi, ut emergere atque ad altiorem honoris gradum progredi, ascendere non possint. Prohibet, submovet, arcet ab honoribus rei familiaris inopia. Impedimento egestas est, quominus ad ea, quæ sunt in republ. amplissima liceat pervenire; aditum ad honores intercludit rei domesticæ difficultas. Euntibus ad honores magnas difficultates objicit, magna impedimenta opponit, viam obstruit inopia. Imparatis a re domestica honores obtinere non facile est, multi negotii, magni operis est. Repulsam ut plurimum pauperes ferunt, accipiunt in petitione honorum; non patent honores inopiæ. 10. Honoribus spoliatus est, _il a été dépouillé de ses dignités_. Honore dejectus, honoris insignibus, ornamentis, titulis spoliatus est; sublata eidem sunt omnia dignitatis ornamenta, vel certe minuta; honoribus privatus est, et in ordinem redactus. Cf. Dignitas, Depono, Abdico. USUS: 1. Honoris mei causa id feci. Honoris causa illum nomino. 2. Honores deferre, _combler d’honneurs_. Viris fortibus merito honores decernuntur, deferuntur, tribuuntur, mandantur. In viros fortes merito honores amplissimi conferuntur, effunduntur. 3. Honores petere, affectare, _rechercher les dignités_. 4. Honores consequi, _arriver aux honneurs_. Ad honores ascendere; ad honores obrepere, _se glisser aux honneurs par surprise_. Honorem consequi, recipere. 5. Honores administrare, _remplir les fonctions les plus importantes_. Honoribus fungi, uti, florere. 6. Honoribus augeri, abundare, procedere, _être comblé d’honneurs_. 7. Honores missos facere, _mépriser les honneurs_. 8. Honore dejici, _être dépouillé de ses dignités_. 9. Honorem alicujus imminuere, depeculari, honore privare, _priver qqn de sa charge_. 10. Honorem præfari, cum aliquid obscœni dicendum est, _demander pardon d’une expression_. Cf. Dignitas, Magistratus, Ornamentum, Existimatio, Fama.

HŎNŌRĀBĬLIS, e, gen. com. _Honorable_. USUS: Hæc ipsa sunt honorabilia.

HŎNŌRĀRĬUM, ĭi, n. _Somme versée au trésor public par ceux qui obtenaient une charge_. SYN. Munus honoris causa datum. USUS: Vi extortum non potest dici honorarium.

HŎNŌRĀRĬUS, a, um, _Honoraire_; _par ext. officieux_. USUS: Honorarius arbiter. Honorariam operam alicui accommodare.

HŎNŌRĀTĒ, _Honorablement_. SYN. Honorifice. USUS: Honorate de aliquo loqui.

HŎNŌRĀTUS, a, um, _Honoré_, _honorable_. SYN. Qui in honore et pretio est. )( Inglorius. ADV. Valde. PHRAS. Vir honoratus, _un homme honorable_. Vir honestus et honoratus amplissima dignitate, semper in laude versatus, insolens infamiæ, circumfluens gloria; omnibus præsidiis ornatus, florens in urbe; cui omnes exhibeant levia quidem illa, sed honorabilia: salutare, appetere, assurgere, deducere, reducere, consulere; de quo omnes mirabiliter loquuntur et sentiunt. Vir communi omnium laude, magnificentissimis sæpe decretis honestatus. Vir in maximis muneribus spectatus, cui præcipuus honor habetur; qui magna cum dignitate vivit; qui splendore vitæ, ac dignitate plerosque superat; summis functus honoribus; cui nullus honor defuit; quem pauci honore antecedunt. USUS: Clarus et honoratus vir. Cf. Clarus.

HŎNŎRĬFĬCĒ, _Honorablement_, _avec distinction_. SYN. Honorate. PHRAS. Honorifice de te sum locutus, _j’ai parlé honorablement de vous_. Mea in te honorifica fuit oratio; verbum nullum ex ore meo exiit, nisi tua cum laude conjunctum; laudavi, extuli, ornavi te; laudes haud parce in te contuli; iis verbis usus sum, quæ ad te honestandum valerent plurimum; honorificis te verbis prosecutus sum absentem. Cf. Laudo. USUS: Liberaliter aliquem et honorifice tractare. Ornate et honorifice de aliquo prædicare.

HŎNŌRĬFĬCUS, a, um, _Qui honore, glorieux_. SYN. Decorus, dignus. USUS: Honorificus in aliquem. Oratio honorifica.

HŎNŌRO, as, avi, atum, are, a. _Honorer_; _récompenser_. SYN. Honorem habeo, adhibeo; honesto, honorificis verbis prosequor; honorem debitum præsto, honore augeo, orno. USUS: Nusquam non virtus honoratur. Cf. Honor.

HŌRA, æ, f. _Heure_. EPITH. Antecedens, consequens, calamitosior, vacua periculis. USUS: Horam consumere, terere. Hora abit, In horam vivere. Hora amplius ludunt. Suis horis uti. Horæ subsecivæ, et quod a negotiis necessariis subtrahitur tempus, _moments perdus_, _loisirs_, (_temps dérobé aux affaires_). Horæ dimidium, _demi-heure_. Horæ dodrans, _trois quarts d’heure_.

Horæ Canonicæ, _Heures canoniques_, _bréviaire_. SYN. Preces horariæ, horarium sacerdotis pensum, divini officii pensum certas in horas distributum, statæ certis horarum intervallis sacerdotum precationes ex Ecclesiæ ritu præscriptæ. PHRAS. Orare ex Breviario horas Canonicas, _dire son bréviaire_. Ex libro precum horarium sacerdotale pensum persolvere; imperatum sacerdotibus precum diurnarum pensum conficere, absolvere; preces, quæ stato horarum intervallo distinguuntur, suadere, peragere; divini officii pensum exsolvere. Cf. Oro.

HORDĔUM, i, n. _Orge_.

HŎRĬZON, ontis, m. _Horizon_. SYN. Finiens. USUS: Illi orbes, qui cœlum quasi medium dividunt, et aspectum nostrum definiunt, quos Græci ὁρίζοντας nominant, a nobis finientes recte nominari possunt.

HORNŌTĬNUS, a, um, _De l’année_, _produit de l’année_. SYN. Hujus anni, hornus. USUS: Frumentum, vinum hornotinum.

HORNUS, a, um, _De l’année_. SYN. Hornotinus, hujus anni. USUS: Vinum hornum.

HŌRŎLŎGĬUM, ii, n. _Horloge_, _cadran solaire_. SYN. Solarium.

HORRENDUS, a, um, _Horrible_. SYN. Horrificus, horribilis, formidolosus, metuendus, pertimescendus, res multæ trepidationis. Cf. Horribilis.

HORREO, es, ŭi, ere, n. _Craindre_, _avoir horreur_. SYN. Metuo, cohorreo, formido, timeo. ADV. Imbecillius. PHRAS. 1. Naturaliter horremus et formidamus dolorem, _naturellement la douleur ne nous inspire que crainte et répulsion_. Horrore nos dolor perfundit; nomen ipsum doloris horrori est; abhorrent omnes, et ut immanem quamdam ac perniciosam bestiam pestemque refugiunt dolorem; mortis instar putant dolorem; ut ab inimico hoste refugiunt plerique a dolore. 2. Horruerunt omnes ad impii hominis conspectum, _à la vue de cet impie, tous furent saisis d’horreur_. Horror omnes perstrinxit ingens; jamque decedere ab eo, aditumque ac sermonem ejus defugere, ne quid ex ejus contagione incommodi acciperent, velle videbantur. 3. Horreo ad tam atrox spectaculum, _je tremble à la vue de ce spectacle atroce_. Horresco totus, tremo totus; totis artibus contremisco; capilli horrent; horror me perstringit; refugit animus ac reformidat. Cf. Timeo, Terreo. USUS: Horrere minas alicujus. Horreo, quorsum id evadat. Horret corpus frigore.

HORRESCO, is, ere, n. _Avoir en horreur_, _trembler_. SYN. Perhorresco. USUS: Injecto terrore mortis horrescunt. Cf. Horreo.

HORRĔUM, i, n. _Grenier_. SYN. Cella. USUS: Neque in segetibus, neque in areis, neque in horreis.

HORRĬBĬLIS, e, gen. com. _Horrible_. SYN. Horrendus, horrificus, formidabilis. USUS: Hanc tam tetram, tam horribilem, tam infestam ac pertimescendam reipublicæ pestem effugimus. Horribiles et miseri casus aliorum. Cf. Horreo.

HORRĬDĒ, _Sévèrement_, _durement_. SYN. Aspere, duriter. USUS: Inculte, horride dicere, vivere.

HORRĬDŬLUS, a, um, _Un peu inculte_, _négligé_. USUS: Orationes horridulæ, _discours peu soignés_.

HORRĬDUS, a, um, _Rude_, _grossier_, _négligé_, _terrible_. SYN. Incultus, asper, durus. )( Nitens, nitidus. ADV. Omnino, semper, plane. PHRAS. Quam teter incedebat, quam truculentus, quam terribilis aspectu! _Quel aspect terrible!_ Quam agrestis homo et inurbanus! Natura asper et iniquus omnibus, doctrina asperior et durior. Cf. Efferate, Agrestis. USUS: Cum eum incultum, horridum mœstumque vidissem. Horridioribus verbis uti.

HORRĬFER, a, um, _Effrayant_. SYN. Horrificus. USUS: Horrifernum portentum.

HORRĬFĪCUS, a, um, _Terrible_, _affreux_. USUS: Horrificum bellum. Cf. Horridus.

HORRĬSŌNUS, a, um, _Qui fait un bruit horrible, retentissant_. USUS: Horrisonum fretum.

HORROR, ōris, m. _Tremblement_, _agitation_, _frisson_. USUS: Qui me horror perfudit? Cf. Metus, Timor, Terror.

HORTĀTĬO, ōnis, f. _Exhortation_. SYN. Cohortatio. EPITH. Grata, maxima, necessaria. USUS: Non hortatione, neque præceptis, sed precibus tecum fraternis ago. Cf. Monitio.

HORTĀTOR, ōris, m. _Celui qui exhorte_. SYN. Suasor, consuasor, auctor. EPITH. Assiduus. USUS: Auctor, adjutor, hortator ad agendum aliquid. Hortatore non eges, sponte enim exardescis ad litterarum studia. Cf. Auctor.

HORTĀTŬS, ūs, m. _Exhortation_. SYN. Hortatio. USUS: Id feci aliorum consilio, auctoritate, hortatu. Cf. Monitum.

HORTOR, aris, atus sum, ari, d. _Exhorter_. SYN. Adhortor, suadeo, auctor sum, cohortor, excito, impello, acuo. )( Dehortor, deterreo. ADV. Aliquando, amice, etiam atque etiam, jam dudum, magnopere, separatim, vehementer. PHRAS. 1. Non opus est te hortari, _vous n’avez pas besoin d’exhortations_. Hortatione mea non indiges; currentem quid incitem? Hoc non eo dico, ut te oratio mea dormientem excitet, sed potius currentem incitet, atque ad majorem tuorum imitationem cohortetur; cum ad omnem laudem tua sponte properes, non impulsu meo, non est, quod te exhorter ad virtutis studium, quod adhortatione animum firmem, quod ad virtutem arrigam; frustra sim, si longa cohortatione utar, si cohortationem suscipiam, si acri cohortatione ad virtutis studium incitare te velim, si pluribus rationibus ad virtutis studium te impellam; hortatore non eget virtus tua. 2. Parentes filios hortari ad bonas artes debent, _les parents doivent exciter leurs enfants à la pratique de la vertu_. Impellere filios parentes debent ad eas artes, quarum est æterna possessio; debent incitare, consilio, rationibus, argumentis adducere ad eas artes; ostendere filiis parentes debent bonarum artium fructum; debent hortatores esse filiis, laudare eas artes; id consilii dare, ita consulere, ut eas artes complectantur; auctores filiis parentes esse debent, ut ad eas artes, ut ad earum artium studia sese conferant, applicent _seu_ animum adjungant, toto animo incumbant, quarum possessio vitam æquat, quarum nobis fructum una mors adimit. Ea demum est ad filios egregia parentum cohortatio, qua impelluntur ad eas disciplinas, quarum usus interitu tantum vitæ, nulla re præterea terminetur. Decet parentes illos, qui liberis consultum volunt, non eos ad rem cohortari, quam facile, nullo negotio, arbitratu suo tum largitur, tum eripit fortuna, verum ad eas artes, quarum vitæ par usus et possessio est. Cf. Excito, Moneo, Simulo. 3. Formulæ hortantis, _formules d’exhortation_: Age, age vero, agedum; studia, amabo, prosequere. Macte virtute; persequere cœpta, si vir es; sodes, si audes, age, si quid agis.

HORTŬLUS, i, m. _Petit jardin_. EPITH. Jucundior, hortuli propinqui. USUS: Democriti fontibus Demetrius hortulos suos irrigavit.

HORTUS, i, m. _Jardin_. EPITH. Apricus; horti paterni, pretiosi, venales. USUS: Deliciarum causa et voluptatis quosdam in hortis suburbanis suis cum Mitrella sæpe videmus.

HOSPES, ĭtis, m. _Hôte_, _celui qui reçoit ou qui donne l’hospitalité_. SYN. Qui divertit, _aut_ apud quem aliquis divertit. DIFF. Hospes, _hôte_, qui gratis et amicitiæ causa alium domo recipit; Caupo, qui pretio _aut_ lucri causa. EPITH. Antiquus, edax, minime edax, tam inimicus cœnæ et sumptuosus, gravis, nobilis, nobilissimus, sanctissimus et splendidissimas ornatissimusque vetus et amicus. PHRAS. 1. Hospitem me in ædibus suis habuit, _il m’a donné l’hospitalité dans sa maison_. Hospitii jus, et amicitiæ officium præstitit; commodo hospitio, hospitali mensa blande et benigne me accepit; domus ejus mihi sociisque hospitibus patuit; hospitem me admisit; suis me ædibus hospitem excepit; hospitio me humanissime excepit; hospitium lautissimum mihi præbuit; hospite usus sum perhumano. 2. Hospes meus, cum Viennæ essem, affinis tuus fuit, _quand j’étais à Vienne, j’avais pour hôte votre parent_. Hospite usus sum affini tuo; ad affinem tuum summa illius voluntate diverti; apud affinem tuum laute admodum diversatus sum; deductus sum ad affinem hospitem; apud affinem tuum collocatus sum; cum affine tuo hospitium jungebam, faciebam. Cf. Excipio. USUS: 1. Ad hospitem divertere. 2. Hospites admittere, accipere, recipere. 3. Orator nulla in re rudis aut tiro, nec hospes, aut peregrinus esse debet. Adeone tu hospes hac in urbe? _Étranger_.

HOSPĬTA, æ, f. _Hôtesse_. EPITH. Vetus. USUS: Ego ipsa sum, inquit, hospita.

HOSPĬTĀLIS, e, gen. com. _Hospitalier_. SYN. Qui libenter recipit. USUS: Domus omnibus apertissima, et hospitalis. (Hospitale, _hôpital_, _vulg. est_) rectius dicetur: Diversorium publicum peregrinorum, _aut_ græco vocabulo: Xenodochium; _aut_, si ægrotis is locus destinatus sit: valetudinarium publicum, græce: Nosocomium, _aut_ Nosodochium, _hôtel-Dieu_.

HOSPĬTĀLĬTAS, ātis, f. _Hospitalité_. USUS: Valde a Theophraste laudatur hospitalitas. Cf. Excipio.

HOSPĬTĀLĬTER, _D’une manière hospitalière_. USUS: Invitari hospitaliter per domos.

HOSPĬTĬUM, ii, n. _Hospitalité_, _logement_; _lien qui unit les hôtes_. SYN. Diversorium, domus, quæ gratis amicis patet, sedes hospitalis; _item_: Familiaritas, amicitia. EPITH. Agreste, avitum, liberale, magnificentissimum, publicum, vetus, vetustum. USUS: Hospitium facere cum aliquo. Hospitio jungi. Hospitio accipere, recipere quempiam. Est mihi vetus cum illo hospitium. Hospitio renuntiare. Cf. Hospes.

HOSTĬA, æ, f. _Hostie_, _victime_. SYN. Victima. EPITH. Maxima, proxima; hostiæ balantes, decoræ gratæque, humanæ, majores. USUS: Diis hostias immolare; humanis hostiis. Deum placare. Præbere hostias ad sacrificandum; hostias adducere, ducere, cædere. Cf. Consecro, Eucharistia.

HOSTĬCUS, a, um, _D’ennemi_, _ennemi_. SYN. Hostilis. USUS: Vagi milites in hostico errabant, _sur le territoire ennemi_. Ensis hosticus.

HOSTĪLIS, e, gen. com. _Ennemi_, _de l’ennemi_. SYN. Inimicus, _infestus_, hosticus. USUS: Hostilem in modum vexare quempiam, _traiter qqn en ennemi_. Hostili in rempublicam animo.

HOSTĪLĬTER, _D’une manière ennemie_. SYN. Inimice, hostilem in modum, infeste, iniquo animo. PHRAS. Hostiliter agere, _se conduire en ennemi_. Hostiliter facere; hostilem in modum vexare; hostiles spiritus gerere, et nullum non genus calamitatis contumeliæque in aliquos edere.

HOSTIS, is, m. _Ennemi (génér. public ou de guerre)_. SYN. Inimicus, perduellis, qui contra rempublicam arma fert, qui patriæ bellum indicit; qui adversus, qui contra arma fert. EPITH. Acerbissimus, acerrimus atque infestissimus, amentissimus, profligatissimus, antiquus, antiquissimus, armatus, capitalis, certus, crudelis, domesticus, externus, ferus et immanis, fœdissimus, importunissimus, impurus, impius, justus et legitimus, nefarius, perditus, perpetuus, potens, præsens, sceleratus, teter, teterrimus, togatus. USUS: 1. Ad hostes deficere, _passer à l’ennemi_. Transire, se conferre, confugere, transfugere. 2. Hostem arcere, _repousser l’ennemi_. Hostem submovere, prohibere vim hostium bellumque defendere, hostes rejicere. 3. Hostes dissipare, _mettre les ennemis en fuite_. Fundere, obterere, prosternere, occidere, delere, _les détruire_. Cf. Inimicus, Adversarius, Infestus.

HUC, _Ici (avec mouv.)_. SYN. Ad hoc, ad hanc rem. USUS: 1. Huc te pares, hæc cogites. 2. Horsum, _çà et là_, _de tous côtés_, _en tous sens_. Huc hominem et illuc rapere. Rem huc adduxi.

HUI, _Oh! Ho!_ Admirationis et optationis vox. USUS: Hui, quam hoc velim scire!

HŪJUSMŎDI, _De cette sorte_, _tel_, _semblable_. SYN. Id genus, hujus exempli.

HŪMĀNĒ, _Humainement_. SYN. Humaniter, benigne. USUS: Fecisti humane, quod.

HUMĀNĬTAS, ātis, f. _Humanité_, _douceur_, _bienveillance_. SYN. Lenitas, facilitas, comitas, urbanitas, suavitas morum, morum atque sermonum lepos, benignitas, placabilitas, mansuetudo; _item_: Eruditio, doctrina; _item_: Natura humana, indoles, ingenium humanum. EPITH. Communis, digna scientia, in aliquem excellentior, mira, multa, politior, singularis, summa, tanta. PHRAS. Cæsar rara erat erga omnes humanitate, _la bonté de César pour tout le monde était prodigieuse_. Cæsar præter multas virtutes, quibus floruit, ea fuit humanitate, ut nihil supra posset; ejus humanitatis fuit, ut nemo cum illo conferendus, comparandus, æquandus esset; ea præditus fuit humanitate, ut nemo par illi fuisse videatur. Humanitate Cæsar excelluit, omnibus antecelluit, præstitit; omnes vicit, superavit. Nihil Cæsare humanius. Humanitatem Cæsar ita coluit, ut nemo magis. Cæsare nemo fuit ad humanitatem propensior. Cæsar proprio quodam naturæ munere factus ad benignitatem videbatur. Singularem in comitate morum, ac præcipua quadam laude dignum jure Cæsarem duxeris. Laudem suavissimæ comitatis præter cæteros Cæsar tulit. Laus humanitatis et comitatis uni maxime Cæsari debetur. Qui sit Cæsari humanitate præferendus; qui plus habeat, ostendat humanitatis; in quo plus, quam in Cæsare humanitatis sit, resideat; Cæsare qui magis ad humanitatem propendeat; qui humanitatis laude sit Cæsare præstantior; qui præstaret, antecelleret humanitati Cæsaris, neminem reperiri posse puto, neminem adhuc novimus. Nemo Cæsarem humanitate vincere potuit. Nemo unquam Cæsare humanitate magis abundavit. Nemo fuit Cæsare humaniore sensu. Cf. Humani mores. USUS: 1. Nemo Catone commodior, comior, moderatior fuit ad omnem rationem humanitatis et morum suavitatem; humanitatem alicui tribuere, habere. Difficillima est illa societas gravitatis cum humanitate. 2. Natura humana, ingenium, indoles humana, _affections de l’homme_, _sentiments humains_, _bonté_. Humanitatem omnem exuere, abjicere, exstirpare. Petere veniam errato ex humanitatis communis jure et misericordia. Omnem humanitatis sensum amittere. 3. Eruditio, doctrina, artes politiores, _instruction_, _éducation_, _politesse_, _urbanité_. Artes, quibus ætas puerilis ad humanitatem erudiri solet. Homo humanitate politus, neque communium litterarum et politioris doctrinæ expers. Cf. Humaniores litteræ, _les humanités_, _classe de belles-lettres_. _Pro_: humanitatem assumere, _prendre la forme humaine_, rectius dices: humanam induere naturam, hominum se natura formaque induere. Cf. Humanus.