Part 66

FĒNUS (fœnus), ŏris, n. _Intérêt de l’argent_, _usure_. SYN. Usura. EPITH. Grave, grande, iniquissimum, perpetuum, renovatum, tolerabile. USUS: Fenori dare, locare argentum, _prêter à intérêt_. Pecuniam gravissimo fenore sumere; fenori accipere, _emprunter_. Fenore iniquissimo trucidare cives, _accabler les citoyens par un intérêt exorbitant_. Cf. Usura.

FĔRA, æ, f. _Bête féroce_. SYN. Bestia. USUS: Feræ rationis et orationis expertes.

FĔRĀLĬA, ōrum, n. pl. _Féralies_, _fêtes en l’honneur des mânes_. Dies erant diis manibus consecrati, quod ad tumulos epulas ferrent ibique cœnas agitarent. USUS: Feralibus præfecta est.

FĔRAX, ācis, omn. gen. _Fertile_. SYN. Uber, secundus, fertilis, frugifer. USUS: Nihil feracius ingeniis. Cf. Fertilis.

FERCŬLUM, i, n. _Brancard sur lequel on portait dans les processions les dépouilles ou les objets sacrés_; _par ext. plat_, _services (à table)_. USUS: Pomparum ferculis similis, ita lento gressu ingreditur.

FĔRE, _Presque_. SYN. Ferme, propemodum, prope. PHRAS. 1. Similitudo fere me fefellit, _la ressemblance m’a presque trompé_, Propius factum est nihil, ac ut alterum pro altero compellarem. Prope erat, non multum aberat, parum aberat, ut me similitudo vestra falleret; haud procul, minimum abfuit, quin similitudine vestra fallerer; pene, proxime me similitudo vestra fefellisset. 2. Seditio fere orta esset, _la sédition allait commencer_. Prope seditionem res erat; quid propius fuit, quam ut omnia discordiis miscerentur? res ad seditionem spectabat. Jam in eo res erat, ut seditionibus omnia arderent. 3. Quingenti quatuor fere saucii fuere, _il y eut à peu près 504 blessés_. Ad quatuor et quingenti saucii fuere. USUS: 1. Probabile est, quod fere fieri solet. Nihil ætate, aut fere nihil differunt. 2. Tantum, _seulement_. Hæc fere dicenda habui. 3. Profecto, _certainement_. Non fere quemquam invidia consecuta est. 4. Potissimum, maxime, _de cette façon, surtout_. Ad hunc fere modum; ad hunc maxime modum locutus est. Cf. Quasi.

FĒRĬÆ, ārum, f. pl. _Féries_, _jours de fêtes_; _vacances_. SYN. Dies festi cœlestium, dies quietis. EPITH. Forenses, novendiales, publicæ. USUS: Feriarum festorumque dierum ratio in liberis requietem habet litium et jurgiorum, in servis operum et laborum. Imperare ferias forenses. Feriæ quantum mihi temporis indulserint.

FĒRĬĀTUS, a, um, _Qui est oisif_. SYN. Otiosus, vacans. USUS: Epicurei DEUM feriatum volunt otio torpere. Non putes me feriatum a studiis futurum. Cf. Otiosus.

FĔRĪNUS, a, um, _De bête sauvage_. SYN. Feris communis. USUS: Ferinus victus.

FĔRĬO, is, ire, a. _Frapper_, _tuer_. SYN. Percutio. PHRAS. Securi feritur, _on lui tranche la tête_. Securi percutitur; securis in caput dejicitur; ferro caput demetitur; caput cervicibus abscinditur; jugulum ferro resolvitur; cervix abscinditur, præciditur, inciditur; caput a cervicibus avellitur, amputatur; caput ense aufertur; collum secatur, obtruncatur. USUS: 1. Feriunt hæc aures hominum. Oculi spectris feriuntur. Hostem ferire, _battre l’ennemi_. 2. Ferire fœdus cum aliquo, _conclure un traité, (parce qu’en même temps on immolait une victime)_.

FĔRĬTAS, ātis, f., _Barbarie_, _cruauté_. SYN. Immanitas. )( Mansuetudo animi. EPITH. Humana. USUS: Pars animi, in qua feritas sit, et agrestis immanitas. Ex feritate aliquem ad humanitatem et mansuetudinem transferre. Cf. Crudelitas.

FERMĒ, _Presque_. SYN. Fere. USUS: Mihi ferme acta est ætas. Cf. Fere.

FERMENTUM, i, n. _Levain_. SYN. Portio farinæ subactæ acida. USUS: Uxor tota in fermento jacet, vehementer irata est, _ma femme est toute fâchée, tout en colère_.

FĔRO, fers, tŭli, lātum, ferre, a. _Porter_. SYN. Porto, gero. ADV. Abjecte, acerbe, acerbissime dissidium, ægre, æque adversam fortunam, aperte, apte, atrociter, clam, clementer, constanter, continenter, de integro, difficilius, diutius, egregie, facile, familiariter, fortiter, graviter humane, humaniter, jam dudum, immoderate, indigne, insolenter, læte, lente, levius, leviter, libenter, mediocriter, mirabiliter, moderate, modice, moleste, molliter, negligenter, nominatim, obscure, obviam sese, omnino, pariter, patienter, placate, placide, plane, pulcherrime, quam humanissime, quam lenissime, quiete, recte, remissius, sane, sapienter, sedate, stulte, submoleste, tacite, toleranter, tranquille, valde, graviter, vere, vitiose. PHRAS. Ferre non possum hanc injuriam, _je ne puis supporter cette injure_. Concoquere hanc injuriam non possum; grave est, hominis tot ineptias ac injurias devorare; acerbe me accipere hanc injuriam quid mirum? cujus indignitatem nullius nec oculi, nec aures ferebant. Cf. Patior, Sustineo. USUS: 1. Terra fert fruges. 2. Opinor, conjicio, spero, _permettre_, _admettre_. Ut mea fert opinio; ut conjectura fert. 3. Constituo, nuntio, decerno, _proposer_. Ferre ad populum de re aliqua. Ferre legem. 4. Patior, tolero, perfero, _supporter_, _souffrir_, _subir_. Æquo, _vel_ iniquo animo; modeste, _vel_ parum modeste; leviter, graviter; molliter, indigne; fortiter, sapienter, quieto animo; immoderate, adversos casus ferre. 5. Requiro, postulo, volo, jubeo, _demander_, _exiger_, _vouloir_. Uti natura, consuetudo tulerit. Si tuum commodum ita fert. Ita credebam, reipublicæ tempora ferre. Ut amor tuus fert, perscribe. 6. Reporto, percipio, _obtenir_, _remporter_, _recueillir_. Palmam, primas, prædæ partem tulit; responsum tulit; fructum ex ea re maximum tulit. 7. Affero, do, _porter_, _apporter_, _procurer_. Opem, auxilia, præsidium suffragium ferre. Hæc ætas primum oratorem tulit. 8. Obtineo, consequor, _avoir_, _obtenir_. Quot suffragia tulisti? 9. Amo, _aimer_. In oculis aliquem fero. 10. Celebro, laudo, _élever_, _porter_. In cœlum te omnes laudibus ferunt. 11. Dico, prædico, _dire_; _annoncer_, _prétendre_. Homo, ut ferunt, ut fertur, acerrimus. 12. Attribuo, adscribo, _porter au compte de_. Ferre alicui expensum.

FĔRŌCĬA, æ, f. _Orgueil_, _insolence_; _fierté_. SYN. Ferocitas. EPITH. Effrenata, intoleranda, tanta. USUS: Quos illorum animos, quos impetus, quam ferociam, quam intolerandam arrogantiam fuisse putatis? Cf. Insolentia.

FĔRŌCĬTAS, ātis, f. _Orgueil_. SYN. Ferocia. USUS: Ferocitatem illius et audaciam frangere, reprimere.

FĔRŌCĬTER, _Avec dureté_, _orgueil_. USUS: Maledicta in aliquem aspere, ferociter et libere dicta, _paroles hautaines_, _dures et hardies_.

FĔROX, ōcis, f. omn. gen. _Fier_, _orgueilleux_, _hautain_; _farouche_, _féroce_. SYN. Vehemens. )( Humanus. PHRAS. Homo viribus ferox, et efferatis longa militia animis, _homme fier de ses forces et rendu farouche par une longue habitude des camps_. Atrox ingenium, et accendi facile; homo truci ingenio; præferocis animi; irarum, et animorum plenus, indomitus, implacabilis; homo ingenio asper; vultu truci, voce accusatoria, stolida audacia ferox; homo vehemens feroxque natura; ferox et indomitum ingenium; ingenio violentus et inexorabilis; torvus et minax, voce, vultu, oculis ardescens. Cf. Audax, Insolens, Agrestis. USUS: Victoria reddidit hominem ferociorem ac impotentem.

FĔRRĀMENTUM, i, n. _Instrument de fer_. SYN. Ferrea instrumenta. EPITH. Bona. USUS: Dicebat se bonorum ferramentorum studiosum. Quæ ferramenta, qui vectes?

FĔRRĀRĬA, æ, f. _Mine de fer_. SYN. Montis caverna, ex qua ferrum extrahitur. USUS: Apud eos magnæ sunt ferrariæ.

FĔRRĀTUS, a, um, _Ferré_, _garni de fer_. SYN. Ferro devinctus. USUS: Hastæ ferratæ.

FĔRRĔUS, a, um, _De fer_; _dur_, _rigide_, _inflexible_. SYN. Durus. USUS: 1. O durum te, ferreum, ac inhumanum, qui ejus periculis non moveris! 2. Impudens, _impudent_. Os tuum ferreum.

FĔRRUM, i, n. _Fer_. Metalli genus durissimum. EPITH. Civile, impium. USUS: 1. E terræ cavernis ferrum elicimus, rem ad colendos agros necessariam. 2. Arma, gladius, _épée_, _javelot_, _arme en gen_. Patriæ igni ferroque minatur. Homines certis locis cum ferro collocati.

FĔRTĬLIS, e, gen. com. _Fertile_, _fécond_. SYN. Ferax, fecundus, uber, frugifer, fructuosus, opimus. ADV. Maxime. PHRAS. Terra fertilis, _terre fertile_. Tam uber et pingue solum est, ut repelli a pastu pecora dicantur, ne satietas perimat; solum pinguissimum, et pabuli fertile, idemque crebris fontibus rigatum. Uberrimum gignendis uvis solum; copiosus ager et opimus, quique et ubertate et varietate frugum facile omnibus terris antecellat; ager frugum fertilis, quem cum obsitum videas, annonæ caritatem non vereare; ager nobilissimæ fertilitatis; abundans omnium copia rerum regio. USUS: Agri opimi, maximeque fertiles. Asia tam fertilis est, ut ubertate agrorum, varietate fructuum, magnitudine pastionis, multitudine earum rerum, quæ exportantur, facile omnibus terris antecellat.

FĔRTĬLĬTAS, ātis, f. _Fertilité_, _abondance_. SYN. Ubertas agrorum, rerumque abundantia omnium, bonitas agrorum et fecunditas. )( Sterilitas agrorum. EPITH. Barbara. USUS: Quæ sit vel sterilitas agrorum, vel fertilitas. Cf. Ager.

FĔRUS, a, um, _Grossier_; _farouche_, _cruel_. SYN. Barbarus, immansuetus, immanis. )( Mitis, mansuetus, cicur. USUS: Homo ferus et agrestis; ferus ac ferreus. Gentes feræ, et omni diritate atque immanitate teterrimæ. Mores feri, immanis natura Scytharum. Cf. Crudelis, Barbarus.

FERVENTER, _Avec ardeur_. SYN. Vehementer. USUS: De damnatione ferventer loqui cœptum, _on commença à parler avec chaleur de sa condamnation_.

FERVĔO, es, bŭi, ere, n. _Bouillir_, _bouillonner_. SYN. Ebullio, caleo. )( Frigeo. USUS: Fervet æstu pelagus. Usque eo fervet, et fertur, et exæstuat avaritia. Lites fervent, calent judicia.

FERVĬDĒ, _Avec chaleur_. SYN. Ferventer.

FERVĬDUS, a, um, _Ardent_, _bouillant_. SYN. Ardens. )( Frigidus. PHRAS. Juvenis est natura fervidus, _le jeune homme est naturellement plein de feu_. Magnum ardorem vultu præ se ferens, animo ferventior; fervore quodam ætatis incitatior; effervescens sæpius; in verba effervescentia facilis; animo ardenti; ardore quodam et impetu ferox; præproperum et fervidum est ingenium. Cf. Præceps, Vehemens, Ferox. USUS: Oratio seria, fervida. Fervida ingenia prudenti et moderato viro adjuncto temperanda sunt.

FERVOR, ōris, m. _Ardeur_, _chaleur_; _fougue_. SYN. Ardor, calor. )( Frigus. EPITH. Purior, perlucidior nobiliorque, multo ob eas causas aptior ad sensus commovendos. USUS: Iracundia est fervor mentis. Fervor ætatis, maris, pelagi. Cf. Impetus, Zelus.

FESSUS, a, um, _Fatigué_, _épuisé_, _malade_. SYN. Defessus, languens, de via lassus, defatigatus. USUS: Fessus plorando, de via; fessus inedia. Cf. Fatigo.

FESTĪNANTER, _Avec précipitation_, _à la hâte_. SYN. Omni festinatione; equis velisque; equis et quadrigis. USUS: Nimium festinanter facere aliquid, proficisci, abire. Cf. Celeriter.

FESTĪNĀTĬO, ōnis, f. _Grande hâte_, _précipitation_. SYN. Properatio. USUS: In festinationibus ne suscipiamus nimias celeritates. Habes epistolam plenam festinationis et pulveris.

FESTĪNO, as, avi, atum, are, n. _Se hâter_. SYN. Propero, maturo. )( Moror, commoror. ADV. Valde. PHRAS. Festinandum est, _il faut se hâter_. Maturato opus est; res non recipit cunctationem; abjicienda omnis cunctatio est; summa celeritas adhibenda, suscipienda est; acriter instandum et urgendum; mora nulla interponenda est. Cf. Accelero, Celeritas, Propero. USUS: Jam ad reliqua festinat animus, oratio. Plura scripsissem, ni festinarent nuntii.

FESTĪNUS, a, um, _Qui se hâte_, _prompt_, _rapide_. SYN. Properans. USUS: Festino simillimus decurro.

FESTĪVĒ, _Gaiement_, _joyeusement_. SYN. Belle, apte. USUS: 1. At quam festive crimen contexitur! 2. Accurate, _finement_, _avec esprit_. Belle et festive dicere. Dialectica festive tradit elementa loquendi.

FESTĪVĬTAS, ātis, f. _Allégresse_; _plaisanterie spirituelle_, _délicatesse de style_. SYN. Lepor, jucunditas. USUS: Festivitas, splendor, concinnitudo, lepos hominis, orationis. USUS: Habet ea res festivitatem. Cf. Jucunditas, Lepor. (_Pro_ Die festo, _fête_, _vulg. est_).

FESTĪVUS, a, um, _Gai_, _joyeux_, _plaisant_. SYN. Lepidus, facetus, venustus, omni lepore et venustate affluens, omni urbanitate, lepore, suavitate conditus. USUS: 1. Festivus materculæ suæ filius. Puer festivus. 2. Egregius, eximius, magnus, _aimable_, _gracieux_, _charmant_. Habeo festivam librorum copiam, _j’ai une délicieuse collection de livres_. Festivum acroama, _amusant_, _bouffon_. Cf. Facetus, Lepidus. (Festivus concionator, VULG.), _prédicateur de fête_. Qui festis diebus pro concione dicit.

FESTUS, a, um, _De fête_. SYN. Sacer, religiosus, dies festus, feriæ. PHRAS. 1. (Festum est, VULG.), _c’est jour de fête_. Festus dies est; dies religiosus, et a laboribus feriatus. Dies festa, quæque summa religione ac cerimonia celebratur; dies sancti N. _aut_ sanctæ N. memoria sacer; dies sanctorum NN. honoribus consecratus, dicatus. Feriæ Natales Servatoris nostri JESU CHRISTI, _fête de Noël_. Feriæ redivivi a morte Servatoris nostri memoria solemnes, _fête de Pâques_. Feriæ divini Spiritus adventu nobis celebres, _fête de la Pentecôte_. Dies Virgineæ Matris ortu; in cœlum transitu nobis religiosus, _fête de la Nativité, de l’Assomption de la B. V. MARIE_. 2. Festum instituere, _instituer une fête_. Ferias imperare; diem festum instituere, constituere; solemne instituere; diem festum indicere, solemnem esse velle; festa religione ac cerimonia observandum præcipere; ferias indicere. 3. Festum celebrare, _célébrer une fête_. Ferias agere, celebrare; festum diem anniversarium agere, agitare, celebrem omni cerimoniarum genere diem esse populo; diem religioni consecrare. 4. Festum observare, _observer les jours de fête_. Feriatum ab opere, dies festos agere, peragere, celebrare; ferias agere; per otium, sacro in otio agitare; vacuum ab opere diem religioni consecrare; rebus divinis tribuere; stata religione, et solemni ab opere vacatione diem festum celebrare. 5. Festum violare, _ne pas sanctifier les fêtes_. Festæ diei sanctitatem violare; diem festum Christiano ritu religiosum ac sanctum non habere; diei religione non impediri, quo minus servili in opere tempus omne exigatur; indictam ab opere vacationem pensi nihil habere. Manus ab opere solemni die non abstinere; diem servili opere ex sacro profanum facere; diem festum profestumque promiscuum habere.

FĒTŪRA, (fœt.) æ, f. _Temps de la gestation_. USUS: Libertas lactis et feturæ.

FĒTUS, (fœt.) a, um, _Rempli_, _fécond_. SYN. Gravidus. USUS: Terra feta frugibus.

FĒTŬS, (fœt.) ūs, m. _Enfantement_, _production_. SYN. Partus, proles, soboles, fructus. EPITH. Majores, multiplices, uberiores et grandiores. USUS: Fetum procreare, fundere, edere, _mettre bas_, _enfanter_. Nulla ætate poetarum uberior fetus est, _à aucune époque_, _on ne vit plus ample moisson de poëtes_. Edit meliores fetus ager aratus, innovatus.

FĒX, fēcis, _vel_ FÆX, fæcis, f. _Lie_; _tourbe_, _rebut_. SYN. Subsidens purgamentum. TRANSL. Sentina, sordes, eluvies, labes. USUS: Perditissima, infima fex populi. Sordes urbis et fex. Fex vulgi ac urbium purgamenta. Cf. Vilis.

FĬBER, bri, m. _Castor_. SYN. Castor. USUS: Fibri redimunt se ea corporis parte, propter quam maxime appetuntur.

FĬBRA, æ, f. _Fibre_. Fibræ sunt veluti capilli, in extis animalium, radicibus stirpium et aliis rebus. USUS: Non ramos solum amputare, sed et radicum fibras evellere.

FĪBŬLA, æ, f. _Agrafe_, _crochet_. Ornamentum cinguli ad vestem sublevandam. USUS: Prætor fibulis aureis donavit milites.

FĪCTĒ, _Avec feinte_. SYN. Simulate. )( Vere. USUS: Ficte, fallaciter conciliata gratia, _après un semblant de réconciliation_.

FICTĬLIS, e, gen. com. _De terre cuite_, _d’argile_. SYN. Quod ex terra, _aut_ alia materia fictum est. USUS: Vasa fictilia. Urna fictilis.

FICTOR, ōris, m. _Ouvrier_, _statuaire_, _sculpteur_. SYN. Qui ex ære, _vel_ alia materia fabricat. USUS: Pictores, fictores ex cera.

FICTRIX, īcis, f. _Celle qui façonne_. USUS: Divina providentia, fictrix et moderatrix naturæ.

FICTUS, a, um, _Feint_, _faux_. SYN. Commentitius, simulatus, adumbratus. PHRAS. Ficti homines non diu placent, _les fourbes ne plaisent pas longtemps_. Homines ficte et fallaciter virtutem professi; fictæ et adumbratæ virtutes hominum non diu in pretio sunt; ficta illa virtutis species ut flosculus decidit; virtutis ille color facile desinit; virtutis illa simulacra, vana utique, et ostentationi parata, ætatem non ferunt; personatam illam virtutis speciem dies delet; quorum in vita nihil nisi fictum, compositum, coloratum, eorum fama et gratia facile exstinguitur. USUS: Ficti et commentitii dii. Hæc causa a te per summam malitiam et fraudem ficta est. Res fictæ, et fabularum commenta. Cf. Vanus, Simulatio.

FĪCULNĔUS, a, um, _De figuier_. USUS: Ficulneum lignum.

1. FĪCUS, i, f. _Figue_. SYN. Pomum fici.

2. FĪCŬS, ūs, f. _Figuier_. SYN. Arbor fici. USUS: Suspendit se de ficu.

FĪDĒ, _Avec fidélité_. USUS: Fidissime et amantissime te horum admonitum volui.

FĬDĒLĬA, æ, f. _Grand vase_; _jarre_. SYN. Vas Samium ad plurimos usus. USUS: Duos parietes de eadem fidelia dealbare, _faire d’une pierre deux coups_ (PROV.).

FĬDĒLĬS, e, gen. com. _Fidèle_. SYN. Fidus, qui fidem suam præstat, fide præditus. ADV. Egregie, maxime. PHRAS. Famulus fidelis esse debet, _un serviteur doit être fidèle_. Fide officioque singulari esse debet; oportet, ut famulus non sit ambigua fide, non fluxa, non levi, sed nota et explorata, sed optima et præstantissima; ut fidem colat; ut is sit, cui omnia credi possint. In famulo probo ac frugi fides potissimum requiritur; in famulo fidelitas præcipue spectatur; is sit famulus, in quo fidelitatem nemo desideret. Famulus ea fide sit, cui permittere se herus tuto possit; fidem colere vel cum periculo capitis famulum decet; famuli cavere debent, ne fluxam fidem gerant. Famulus frugi, studio ac fide erga dominum cedat nemini, oportet. Famulus in fide stet, oportet; fidem ad ultimum conservet; inviolatam fidem præstet; fide ad ultimum invicta sit; ultima pro fide experiatur. Famulus magna, eximia, præcipua in herum fide sit, oportet; famulus ejusmodi sit, in quo fides sita sit egregia. Cf. Fidem servare. USUS: 1. Firmus et fidelis amicus. 2. TRANSL. Ager, domus, doctrina, ars fidelis. (_Pro_: Christi legem ac disciplinam professo, _un fidèle_, _un chrétien_, fidelis, _vulg. est_).

FĬDĒLĬTAS, ātis, f. _Fidélité_. SYN. Fidei sanctior observatio. )( Perfidia, infidelitas. EPITH. Perutilis, summa. USUS: Amicorum me fidelitas et benevolentia custodit. Nunquam iis fidelitas erga me defecit. Quantum studio ac fidelitate consequi possunt, nutui præsto sunt. Nunquam eorum operam et fidelitatem requisivi, desideravi. Cf. Fides, Fidelis.

FĬDĒLĬTER, _D’une manière fidèle_, _sûre_, _loyalement_. SYN. Summa, constanti, integra, integerrima fide. USUS: Prædia tua fideliter curabuntur.

FĪDĒNS, entis, omn. gen. _Confiant_; _audacieux_, _intrépide_. SYN. Audens. )( Dubius, timidus. USUS: Animus prudentia et consilio fidens. Fidenti animo ad mortem gradi. Dubitans magis de suis rebus, quam iis fidens.

FĪDENTER, _Avec audace_. SYN. Audacter. )( Timide, dubitanter. USUS: Fidenter respondere; fidenter agere, aggredi, colloqui.

FĪDENTĬA, æ, f. _Confiance_, _audace_. SYN. Securitas, fiducia, confisio. )( Diffidentia. USUS: Fidentia est firma animi confisio. Fidentia est scientia quædam et opinio gravis non temere assentiens, per quam magnis in rebus multum ipse animus in se fiduciæ certa cum spe reponit. Cf. Securitas.

1. FĬDĒS, ei, _Fidélité_, _foi_. SYN. Constantia, promissum. )( Perfidia, fraudatio. EPITH. Alma, apta, bona, clara, communis, consularis, egregia, singularis, incredibilis, infirmior, insignis, jucunda auditu, magna, mala, melior, mira, optima et speratissima, præstans ac singularis, prompta, publica, sancta. PHRAS. 1. Fidem dedi nemini, _je n’ai engagé ma parole à personne_. Fidem nemini obstrinxi, obligavi; in eam pactionem fidem meam non interposui; nemini fidem dedi; vadem me nemo habuit. 2. Fidem, quam dedi, servabo, _je garderai la parole que j’ai donnée_. Fidem, quam dedi, præstabo; bona fide agam; stabo, perstabo in fide; tenebo, retinebo fidem; fidem meam liberabo, solvam; fidem, quam dedi, colam integerrime; salvam præstabo; fides, quam dedi, constabit mihi; fidem integre exsolvam, exonerabo; promissis stabo. 3. Qui fidem publicam violat, humanam societatem convellit, _celui qui viole la foi publique ruine les fondements de la société_. Qui fidem publicam frangit, prodit, violat, mutat, per scelus abrumpit; is, per quem stat, ut fides civitatis concidat, labefactetur; fluxa ac vana sit, ut fides publica labet, fluctuet, fluitet, infirmetur, concutiatur, angustior sit; commercium generis humani tollit, omnium commune præsidium oppugnat. 4. Fidem alicujus minuere, _diminuer le crédit de qqn_. Fidem infirmare, elevare; vanam facere alicujus fidem; alicui abrogare, imminuere, labefactare, derogare, concutere. 5. Fidem non habet, _on ne le croit pas_. Fundata leviter ejus fides est; fidem non facit; fides illi non habetur; fluxa fide est; testis est haud sane locuples, haud fide dignus; non is est, quo satis certo auctore stetur; fluxa et vana hominis fides est; angustior illi fides est, sublesta fide est. 6. In fidem alicujus se dare, _se mettre sous le patronage de qqn_. In alicujus se fidem conferre, tradere, permittere; alicujus se fidei mandare; in tutelam se tradere; tutelæ se commendare, se subjicere. Cf. Commendo, Cliens. 7. Fidem Christianam negare, _renier sa foi_, _apostasier_. A Christo desciscere; religionem omnem ejurare; Christo fidem cultumque renuntiare. Cf. Apostata. USUS: 1. Fides, dictorum conventorumque constantia et veritas. Fidem dare, _donner sa parole_. Fidem servare, præstare, _garder sa parole, ses engagements_. Fidem violare, frangere, _manquer à la foi jurée_, _violer son serment_. 2. Auctoritas, firma opinio, persuasio, confirmatio, _garantie_, _authenticité_, _témoignage_. Fidem facere, _affirmer_. Fidem alicui habere, _croire qqn_. Fidem et auctoritatem afferre; fidem affirmare, _affirmer positivement_. Fidem infirmare, abrogare, _ne pas garantir_, _rétracter_. 3. Tutela, patrocinium, clientela, defensio, _protection_, _appui_, _assistance_. In alicujus fidem se tradere, _se mettre sous le patronage de qqn_. In fidem accipere, recipere, _prendre sous sa protection_. In fide et clientela alicujus esse, _être le client de qqn_. Cf. Fido, Fidelis.

2. FĬDES, ĭum, f. pl. _Instrument à cordes_, _lyre_. SYN. Lyra. EPITH. Contentæ, plurimæ. USUS: Dicere, canere fidibus, fidibus scire; fides pulsare.

FĬDĬCEN, ĭnis, m. _Joueur de lyre_. SYN. Qui fidibus, lyra canit, lyricus. EPITH. Nobilissimus. USUS: Nobilissimus fidicen.

FĬDĬCŬLA, æ, f. _Petite lyre_. SYN. Lyra parva. USUS: Fidiculæ numerose sonantes, et tibiæ modulate canentes.

FĪDO, is, fisus sum, ere, n. _Se fier_, _avoir confiance_, _croire_. SYN. Credo, confido. PHRAS. Fortunæ ne nimium fidas, _ne vous fiez pas trop à la fortune_. Spem certam in fortuna ne reponas; fortunæ ne nimium credas, confidas; fidem ne habeas; ne te fortunæ credas, committas; ne multum in fortuna ponas, a fortuna exspectes; ut caute agas cum fortuna; minimum tibi de fortuna pollicearis; spem nullam in fortuna constituas, ne fidam, stabilem, firmam, constantem, certam fortunam ducas; auctor tibi sum, ut fortunæ instabilitatem, levitatem, inconstantiam, varietatem, mutationem, varios casus, vicissitudinem pertimescas, extimescas; fortunæ fidem ne habeas; salutem resque tuas non credas. Cf. Credo, Confido. USUS: Somniis, amicorum præsidiis fidere. )( Diffido, Dubito.