Part 60

EXCĬPĬO, is, cēpi, ceptum, ere, a. _Excepter_; _recevoir_. SYN. Excludo, secerno, accipio, suscipio, recipio. ADV. Extrinsecus, fortiter, humane, nominatim, nunquam, simillime, plane. PHRAS. 1. Ille quoscunque benigne excipit, _il les reçut fort bien tous_. Summa lætitia, benigno vultu, incredibili honore ac amore, ingenti favore, hospitaliter, perhumaniter accipit, complectitur, quicumque illum honoris causa adeunt, accedunt; omni genere humanitatis, quod vultu ac verbis exprimi potest, quam fieri potest, humanissime; incredibili comitate, eo vultu, qui facile gratiam ineat; benevolentiam conciliet; hominum animos amore devinciat; hominum animos ad amandum alliciat, excipit, recipit; dexteram porrigit; laute indulgenterque habet; laute prolixeque; liberaliter indulgenterque colit. Cf. Tracto, Hospes, Accessus, Aditus. 2. Excepto Lælio omnes adfuere, _tous étaient présents, excepté Lélius_. Si Lælium removeris; si a Lælio discesseris; excepto Lælio; præter unum Lælium; Lælium si demas, excipias, omnes adfuere; nemo nisi Lælius, præter Lælium abfuit; omnes præsto erant, excepto quod Lælium morbus impediret. 3. Male verbis excepit hominem, _il reçut fort mal cet homme_. Asperius hominem appellavit; graviore verbo appellavit; acerbe invectus est; contumeliosius, vehementius invectus est in hominem; indignis modis hominem accepit. USUS: 1. Ille ita edixit, ut me et Lælium nominatim exciperet et secerneret. Præter Xenophontem excipio neminem. 2. Sustineo, _soutenir_, _empêcher de tomber_. Labentem aliquem excipere. Se a lapsu in poplites, in pedes poplitibus excipere. 3. Suscipio, _supporter_, _endurer_. Amicorum causa magnos labores, molestias, luctus excepit. 4. Sequor, succedo, _succéder à_, _remplacer_. Una calamitas alteram excipit. 5. Intercipio, _surprendre_. Litteras hostium; aliquem in fuga excipere. 6. Recipio, capio, arripio, _recevoir_, _recueillir_. Herculis virtutem immortalitas excepit. Dicta mea omnia magna gratia accepit. Omnia magistri verba excipere et litteris mandare. Beatam patriam, quæ hunc virum exceperit! Rumores, ultimum filii spiritum excipere, _recevoir_. Omnia tela, omnem vim improborum meo corpore excepi. Aliquem e fuga excipere et confirmare.

EXCĪSĬO, ōnis, f. _Ruine_, _destruction_. Excisio tectorum. Cf. Excidium.

EXCĬTO, as, avi, atum, are, a. _Allumer_, _enflammer_, _exciter_. SYN. Adhortor, inflammo, impello, invito, incito, allicio, commoveo, concito, stimulo, stimulos admoveo, soporem discutio. ADV. Coram, omnino, sensim, valde, vehementius, aliquando, acriter, extrinsecus, maxime, facilius, improviso, latius, obscœnius, populariter. PHRAS. 1. Epistola tua me ad litteras vehementer excitavit, _votre lettre a éveillé en mon âme un ardent amour des lettres_. Ignes mihi subjecit, admovit; miram in me litterarum cupiditatem inflammavit. Calefecerunt me tuæ litteræ; faces admovere; discendi studia in me vehementer commoverunt; me ad discendum accenderunt; litterarum cupiditatem mihi moverunt, injecerunt; ingens mihi stimulus erat ad labores studiorum omnes superandos; acuere meam industriam; discendi ardorem, qui resederat, innovarunt; litteræ tuæ magno mihi incitamento fuere; animos meos arrexere; intendere ad litterarum studia ardentius persequenda; omnem mihi segnitiem et socordiam excussere; industriam mirifice auxere; ex torpente incensum me, et ex desidioso acrem ac industrium fecere. 2. Præfectorum rapacitas seditionem excitavit, _l’avarice des gouverneurs a excité une sédition_. Ejus seditionis fax erat præfectorum rapacitas; rapacitas ignem ac materiam seditioni subdidit; hæc illa fax erat, quæ tam triste excitavit incendium; qua tanquam flabello seditionis, furentis illa populi concio est ventilata; quæ armatas jam in cædem manus, ardentesque animos inflammavit. Irritatio animorum prima præfectorum rapacitas fuit; hanc tanquam furiam facemque hujus tumultus principia habuere; his irritamentis evocata est plebis audacia; hæc acriores ad ciendum tumultum faces subdidere. 3. Excitare mortuos, _ressusciter les morts_. Excitare ab inferis mortuos; a morte in vitam revocare; vitæ reddere, restituere mortuos; mortuis vitam reddere, restituere; revocare ab inferis; vitam donare mortuis; mortuos ad vitam revocare. USUS: 1. Dormientem excitare. Cunctantem et diffidentem laude, monitis, præmiis ad virtutem excitare. Memoriam alicujus ad recordationem priorum calamitatum excitare. 2. Confirmo, erigo, sublevo, consolor, _relever_. Confirmare et excitare animos; afflictos, abjectos, jacentes excitare, et ad pristinam dignitatem revocare. 3. Concilio, occasionem præbeo, _exciter_, _faire naître_. Risum ea res, clamorem, admirationem, excitavit. Incendium excitare. Sapientia, si videretur, magnos sui amores excitaret. Bellum, tempestatem, tragœdias excitare. Fletum, dolorem, iram excitare alicui. Cf. Hortor, Impello.

EXCLĀMĀTĬO, ōnis, f. _Éclats de voix_, _cris_; _exclamation_. SYN. Acclamatio, clamor. USUS: Exclamatio vel admirationis est, vel conquestionis.

EXCLĀMO, as, avi, atum, are, n. _Élever la voix_, _s’écrier_. ADV. Majus, nominatim, temere. USUS: Non possum, quin exclamem.

EXCLŪDO, is, clūsi, clūsum, ere, a. _Ne pas laisser entrer_; _repousser_, _chasser_. SYN. Arceo, prohibeo, extendo, portas alicui claudo. )( Includo, recipio, admitto. ADV. Aperte, nominatim, undique. PHRAS. Exclusit, hostem mœnibus, _il repoussa l’ennemi des murailles_. Aditu prohibuit, aditum præclusit hosti; submovit hostem, eliminavit, foras exegit. Cf. Arceo, Prohibeo. 2. Exclusit e scholis, _il le chassa de son école_. Ex corum, qui ludum frequentant, numero ejecit, sustulit, sejunxit; numero scholasticæ juventutis exemit; e scholis exegit; ex albo litterariæ juventutis erasit, delevit; e scholis exturbavit. 3. Sollicitus eram, ne excludereris consulatu, _je craignais que l’on ne vous exclût du consulat_. Ne civitatis gubernaculis excluderere; ne spe honoris dejicerere, ne consulatus a te abiret; ne honoris ille aditus tibi præcluderetur. USUS: 1. Aliquem mœnibus, a republica excludere. Supplicem a se absterrere et excludere. Ratio vitia culpamque excludat. Aliquem præmiis, honoribus, hereditate excludere. 2. Excipio, _admettre_. Legati recepti, nec Pompeius exclusus. 3. Tempore excludor, quin, etc., _le temps m’empêche de...._

EXCŌGĬTĀTĬO, ōnis, f. _Action d’imaginer_, _invention_. EPITH. Difficilis, diligens et considerata. USUS: Ea res non habet excogitationem difficilem.

EXCŌGĬTO, as, avi, atum, are, a. et n. _Imaginer_, _inventer_. SYN. Cogitando invenio, machinor, fingo, meditor, ineo viam, rationem; consilia struo. ADV. Callide, caute, diligenter, improbe, ingeniose, omnino, vere. PHRAS. Multa præclara excogitasti, _vous avez trouvé de remarquables inventions_. Præclara sunt inventa tua; rara multa pertinaci studio eruisti, meditatione reperisti; commentatus es. Cf. Meditor, Ingenio. USUS: Excogitare mira furandi genera. Igitur cogita, vel potius excogita.

EXCŎLO, is, lŭi, cultum, ere, a. _Cultiver_; _perfectionner_. SYN. Colo, exorno, expolio. ADV. Vehementer. USUS: 1. Animum doctrina excolere. 2. Diligo, _aimer_, _vénérer_. A propensis vehementer excolimur, et amamur.

Excommŭnĭco, as, avi, atum, are, _Excommunier_. PHRAS. Proscribere, ac romanis sacris, societate, commercio, consuetudine, usu, communione, convictu piorum alicui interdicere; a piorum societate secludere, excludere, removere, arcere; ab Ecclesiæ communione repellere; extra Ecclesiæ septa ejicere, sacro fulmine percellere, jugulare; communione sacrorum depellere, secernere, semovere, spoliare, dejicere; sacrorum communionem alicui interdicere; anathemate sacro persequi; anathema dicere; abdicare aliquem; a corpore Ecclesiæ segregare; dirum, grave anathema in aliquem contorquere; a sacris amovere, submovere; execratione devincire; sacrificiis alicui interdicere; in numero impiorum, ac sceleratorum habere, quibus pii omnes decedant, quorum aditum sermonemque defugiant; cœtu, communione recte credentium aliquem movere, arcere, ejicere; usu sacrorum prohibere; ex cœtu piorum et communitate exterminare, extrudere, exturbare; sacro fulmine ferire; sacrum fulmen in aliquem vibrare; sacrorum usu, sacro civilique congressu alicui interdicere; a piorum cœtu communioneque sejungere, disjungere, arcere.

Excommŭnĭcātĭo, ōnis, f. _Excommunication_. SYN. Sacrum Ecclesiæ fulmen, piorum cœtu aliquem moventis. PHRAS. Ab excommunicatione absolvit, _il lui donna l’absolution de son excommunication_. Piorum communioni restituit; Ecclesiæ reconciliavit; pacem illi ecclesiasticam reddidit; diris et execrationibus solvit, exsolvit.

Excommŭnĭcātus, a, um, _Excommunié_. PHRAS. Diro carmine nominatim in ejus caput composito, inferis devotus; communione piorum ejectus; sacer, sacra detestatione jugulatus; piorum communione exterminatus; diris devotus; Ecclesiæ castris horrendo execrationis carmine expulsus.

EXCŎQUO, is, coxi, coctum, ere, a. _Mûrir_; _machiner_. USUS: Excoquere malum alicui.

EXCORS, cordis, omn. gen. _Déraisonnable_, _fou_, _insensé_. SYN. Amens, vecors. ADV. Admodum. USUS: Quæ anus est tam excors? Qui hoc non videt, sentit, excors est. Cf. Amens.

EXCRĔO et EXSCRĔO, as, avi, atum, are, a. _Rendre en crachant_, _cracher_. SYN. Vi quadam, ac cum tussi exspuo.

EXCRŬCĬO, as, avi, atum, are, a. _Torturer_, _faire souffrir_. SYN. Crucio, conficio, exanimo, interimo. ADV. Mirabiliter. USUS: Non me meæ miseriæ magis excruciant, quam tuæ. Cf. Crucio.

EXCŬBĬÆ, ārum, f. pl. _Garde_, _faction_. SYN. Diurnæ nocturnæque vigiliæ. EPITH. Miseræ. USUS: Excubias et custodias capitis mei cognovi, _j’ai reconnu avec quelle sollicitude il veillait sur ma vie_. Excubias agere.

EXCŬBĬTOR, ōris, m. _Sentinelle_. USUS: Castra excubitoribus et firmis præsidiis tenebantur.

EXCŬBO, as, bŭi, bĭtum, are, n. _Monter la garde_, _faire sentinelle_. SYN. Vigilo, vigilans sum, excubias ago. USUS: Animo hic semper excubandum est, ut nihil improvisum possit accidere. Ego excubo pro salute vestra, nec partem ullam quietis capio. Cf. Vigilo.

EXCŪDO, is, di, sum, ere, a. _Produire (par le travail)_, _exécuter_, _composer_; _forger_. SYN. Compono, elucubro. USUS: Excudam tibi aliquid commentarii de gloria.

EXCULTUS, a, um, _Orné_, _paré_; _cultivé_. SYN. Ornatus, decoratus, præditus, institutus. USUS: Ingenia disciplinis exculta. Græcorum litteris et inventis, legibus et institutis omnem vitam excultam constitutamque habemus.

EXCURRO, is, curri, cursum, ere, n. _Courir hors_; _faire une sortie_; _s’étendre_. ADV. Longius, pariter, immoderatius. USUS: Excurrere ex Africa. Campus, in quo excurrere virtus et cognosci possit. Oratio producta et excurrens.

EXCURSĬO, ōnis, f. _Excursion_; _invasion_. SYN. Decursio, incursio. EPITH. Moderata, nocturna. USUS: Tueri fines suos ab excursionibus hostium, et latrociniis. Nocturnam excursionem facere, populabundi magis, quam justi belli more. Latrocinii modo procursare.

EXCURSOR, ōris, m., _Émissaire_, _espion_. SYN. Emissarius.

EXCŪSĀTĬO, ōnis, f. _Justification_, _excuse_, _prétexte_. SYN. Purgatio, satisfactio, causa. )( Accusatio. EPITH. Facilis, justa, justa et idonea, legitima, magna, misera quidem, sed tamen justa, sapiens et probabilis, similis, turpis. PHRAS. 1. Excusationem suam afferre, _apporter des excuses_. Excusatione justa et idonea uti; probabili excusatione rem defendere; excusationem afferre legitimam. Cf. Excuso. 2. Excusationem accipio, _je reçois vos excuses_. Probo excusationem tuam; admitto excusationem tuam; honesta oratio est; excusationem suo loco relinquo. Cf. Causa, Causor. USUS: Excusationem quærere, parare. Excusationem audio, non accipio. Excusationem ut parum probabilem refellere, rejicere. Ignosco illi, qui vel pietatis, vel ætatis, vel necessitatis excusationem affert. Pravorum consensio amicitiæ excusatione tegenda non est. Officii prætermissi, vel cessationis culpa imprudentiæ vel negligentiæ excusatione detenditur. Stultitiæ peccatum excusationem non habet.

EXCŪSO, as, avi, atum, are, a. _Excuser_, _justifier_; _alléguer_, _donner pour prétexte_. SYN. Purgo, excusatione utor, excusationem affero, satisfacio, crimen removeo, culpa libero, a culpa eximo, excusatione rei tego. )( Accuso. PHRAS. 1. Excusat absentiam suam per invaletudinem, _il excuse son absence par une indisposition_. Excusat valetudinem, quin una veniat; causam in valetudinem confert; morbi excusatione absentiæ crimen depellit; purgat ille se, et firmissimo propugnaculo utitur, quod valetudine retineatur; morbum suæ absentiæ prætendit, prætexit, in morbum noxam suam avertit; titulum morbi suæ desidiæ præfert, prætexit, etsi sexcentas causas colligere possit, morbi excusatione se purgatum cupit; quominus præsto sit, morbum causatur; morbi excusatione absentiæ crimen amoliri, diluere cupit; culpam de se demoliri satagit; absentiæ culpam morbi excusatione defendit; absentiæ suæ excusationem hanc dat, affert, quod morbo esset impeditus. Absentiæ culpam ut levet, absentiæ noxam ut purget, morbi excusatione utitur; absentiam culpæ ut eximat, ut eam a se culpam dimoveat, ut ea se culpa liberet, morbi speciosus titulus præfertur. 2. Res non facile excusari potest, _on ne peut facilement justifier cela_. Res excusationem non habet facilem; non est facile id expurgatu; atrocitatem facti non facile verbis lenias; purgare factum, facinus id levare, colore quodam diluere, honesta aliqua specie tegere, non tam pronum est, aut expeditum; haud in promptu est, quo rem tantam a culpa eximas; de ea re haud facile satisfacies; in re tam ancipiti non video, quid excusationi tibi esse possit; quo excusationem tuam judici probare modo possis; culpam eam non facile præstabis; novam difficulter elues. 3. Non est, cur te excuses, _il n’y a point de quoi vous excuser_. Excusatione, satisfactione, expurgatione, purgatione minime opus est. Non opus est, ut excusatione apud me utaris; ut mihi te purges, ut excusationem proponas; expurgationem afferas; satisfactionem pares. Supervacanea est apud me tua excusatio; excusandi officium sine causa suscipis. Causam excusandi nullam habes; minime necessaria est excusatio tua; tuam excusationem non desidero, non requiro, non exigo, non exspecto. USUS: Atticæ ita me excuses, ut omnem culpam in te transferas. Quod te excusat, tuas causas nosco. Excusare tarditatem litterarum. Propinquitatem excusavit, antequam sententiam diceret.

EXCŬTĬO, is, cussi, cussum, ere, a. _Secouer_, _renverser_; _chasser_. SYN. Agito; exploro, examino; depello, rejicio. ADV. Radicitus. USUS: 1. Scrutari et excutere sigillatim omnes. 2. Examino, _examiner avec soin_, _rechercher_. Decemviri nostros magistratus excutiant. Non metuo, non excutio te. Explicare et excutere aliquod verbum, _scruter_. Cf. Discepto. 3. Rejicio, _repousser_. Excutiamus omnes eorum delicias, et ineptias. 4. Excito, _exciter_, _secouer_. Explica et excute intelligentiam tuam, ut videas. 5. Aufero, eripio, abigo depello, _chasser_, _détourner_, _arracher_. Excutiam hanc tibi opinionem, jactationem. Omnem tibi mœrorem ex animo, studia manibus excutiam. Cf. Eripio.

EXĔCRĀTĬO, ōnis, f. _Imprécation_, _malédiction_. SYN. Diræ, imprecatio. USUS: Pompeius omni cautione, fœdere, execratione me devinxerat. Exierunt malis ominibus, et execrationibus duo vulturii. Cf. Execror.

EXĔCROR, aris, atus, sum, ari, d. _Maudire_, _charger d’imprécations_. SYN. Imprecor, male precor, abominor, detestor. PHRAS. Omnes illum execrati sunt, _tous l’ont chargé d’imprécations_. Omnes illi pestem optarunt; omnibus precibus detestati sunt, diris omnibus devoverunt; diras, exitium illi imprecati sunt; infaustis vocibus illum prosecuti sunt; infaustas voces in illum jactarunt. Cf. Abominor, Odium. USUS: 1. Omnes te oderunt, tibi pestem optant, execrantur, tibi male precantur. 2. (Execro, execratio, _dépouiller du caractère sacré_, _vulgi sunt_), Latine: Exauguro, exauguratio. Exaugurare sacella statuit.

EXĔCŪTĬO, ōnis, f. _Poursuite judiciaire_, SYN. Persecutio. USUS: Quæritur, an actionem, petitionem ejus rei, et executionem habeat. Cf. Officio.

EXĒDO, edis _vel_ es, edit _vel_ est, ēdi, ēsum, edere _vel_ esse, a. _Manger_, _dévorer_; _ronger_, _miner_. SYN. Consumo, conficio, corrodo. USUS: Ægrituto lacerat, exedit animum, planeque conficit. Mœrores animum exedunt, conficiuntque curis.

EXĔDRA, æ, f. _Salle de réunion, de conversation_. SYN. Locus, ubi sedes multæ paratæ. USUS: Offendi eum sedentem in exedra. Tamen illa moveor exedra.

EXEMPLAR, āris, n. _Original_, _exemple_, _modèle_. SYN. Exemplum, imago, species ad imitandum proposita. USUS: Homo exemplar antiquæ religionis. Fabricator magni operis perfectissimum sibi exemplar proponat, in illud intueatur, ne ab illo deficiat; ut illud sequatur, exprimat, curet, si præclarum opus efficere velit. Cf. Exemplum.

EXEMPLUM, i, n. _Exemple_, _type_, _modèle_. SYN. Exemplar, imago, factum, documentum, specimen, clarissimis monumentis testata consignataque antiquitas. EPITH. Acerbum, brevissimum, domesticum, facile ac pervulgatum, generatum, æternum, illustre, insigne, laudabile, præstans, novum, maximum, pessimum, perditum, perniciosum, perspicuum, præclarissimum, rarum, recens, superius, vetus. Aliena, antiqua, gloriosa, grandiora, gravissima, honesta, innumerabilia, majora, maxima, mirabilia, notiora, oratoria, optima, perpauca, perspicua, grandi vitio prædita, plena dignitatis et antiquitatis, plurima, præsentia atque viva, tot, tanta ac tam nova, vetera. PHRAS. 1. Cato exemplum innocentiæ, virtutis, etc., _Caton fut un modèle d’innocence, de vertu, etc._ Specimen, documentum fuit virtutis; quem sibi omnes documento sumant; imitatione exprimant, in cujus vitam, ut in speculum, omnes intueantur. Cato viri præstantis simulacrum; specimen honestatis; documentum virtutis posteritati. 2. (Exemplum bonum dare, _seu_ ædificare alios, VULG.), _donner le bon exemple_, _édifier_. Documentum, in documentum, documento esse aliis; exemplum præbere, relinquere aliis antiquæ virtutis; exempla edere virtutum, in quæ posteritas omnis respiciat; exemplo esse ad virtutem; virtutis exempla non vulgaria prodere; exemplo ad virtutem, prælucere aliis; præclari exempli facem præferre; disciplinæ esse aliis; documenta dare virtutis singularis. Exemplum esse salubre juventuti; exemplo ad virtutem præire cæteris; exempli esse rectissimi; hominem esse, in quo multa adhuc antiquæ pietatis vestigia remanserint. Cf. Ædificatio, Ædifico. 3. Multa exempla exstant inconstantis fortunæ, _nous avons bien des preuves de l’inconstance de la fortune_. Documenta humanorum casuum proferri multa possunt; nobilia maxime sortis mortalium exempla spectantur plurima; nova identidem, inauditaque rebus humanis aperiuntur exempla; humanorum casuum exemplis abundamus; multi sunt, qui exemplo suo, ac exitio humanum genus doceant fortunæ inconstantiam. 4. Exemplum sumere, _prendre un exemple_. Exemplum capere, sumere; documentum capere; documento sibi habere; exempla sibi ab aliis petere; imitatione alterius se erudire; inspicere, tanquam in speculum, in mores aliorum; studio sibi habere, ad aliorum exemplum sese componere; mores ex moribus fingere; ante oculos sibi constituere aliquem, ejusque exemplum ad imitandum sibi proponere; imitatione exprimere. 5. Malo exemplo esse, _être un mauvais exemple_. Ætati maxime lubricæ et incertæ exempla nequitiæ præbere, offensionem præbere; periculosam exempli imitationem reliquis prodere, pessimo exemplo alios corrumpere, perniciem creare exemplo suo; exemplum perniciosum prodere; vitia sua in civitatem infundere; exempto aliis nocere. Cf. Scandalum. 6. Exemplum statuere in improbis, _faire un exemple pour effrayer les méchants_. In posterum documentum statuere, ne quis, etc.; insigne documentum mortalibus dare vindicis scelerum justitiæ; exemplum edere, prodere, constituere in improbos. USUS: 1. Refertur ad supplicium, et animadversionem, _exemple_, _punition exemplaire_. Severitatis, exemplum edere, prodere, statuere. 2. Ad litteras, _copie_, _modèle_. Exemplo eodem duas epistolas scribere, dare, _écrire deux lettres d’après la même formule_, (eadem forma, VULG.). Epistolæ exemplum mittere, _envoyer une copie d’une lettre_, (VULG. Copiam epistolæ). 3. Sua peculiari significatione. Exemplum rem ornatiorem reddit. Exempla clara et illustria a summis viris petam, ut ego sim liberis meis nobilitatis initium, et virtutis exemplum. Vitiosi principes, quod non solum vitia concipiant ipsi, sed ea etiam infundant in civitatem, plus exemplo, quam peccato nocent. Exemplum capere, expetere ab antiquitate. Exemplum prodere. Exemplo non probabili factum est. Quod exemplo sit, jure sit. Res in exemplum ibit, _la chose servira d’exemple_. Cf. Imitor.

EXENTĔRO, as, avi, atum, are, a. _Ôter les intestins_; _vider la bourse_, _dévaliser_. USUS: Seni marsupium exenteravit.

EXĒO, is, īvi, _vel_ ii, ĭtum, ire, n. _Sortir de_, _s’en aller de_. SYN. Egredior, prodeo, progredior, pedem effero; foras me do, procedo, excedo, emergo, erumpo, emano, mano, evolo, evado, orior, nascor. ADV. Commodius, similiter, tuto. PHRAS. Repente domo exivit, _il sortit tout à coup de la maison_. Se domo proripuit; pedem limine extulit; domo se ejecit; in publicum processit; e domesticis tenebris emersit; ex latebris erupit; portis egressus est; extra ædes, _vel_ ex ædibus se dedit, movit; duxit, eduxit se foras; foras se proruit; ex ædibus se penetravit. Cf. Prodeo. USUS: Exire legatum in provinciam. Consideratum nihil ex tuo ore exit. Exire urbe, patria, de navi, ex patriciis. Exiit de potestate mentis, _il est devenu fou_.

EX ĔO, _De là_, _de ce que_. SYN. Inde, ideo, idcirco, ea re, quia. USUS: Si quid in me est, ex eo est, quia. Ex eo, quod multa committeret, sæpe in judicium vocabatur.

EXERCĔO, es, cŭi, ĭtum, ere, a. _Exercer_, _pratiquer_; _travailler_. SYN. Colo, excolo, exercitatione utor, versor in aliqua arte, consuetudinem atque exercitationem capio, artem facio. ADV. Acerrime, familiariter, nimium, scienter, vehementer, vehementissime, latine, studiose, studiosissime. PHRAS. 1. Demosthenes se exercendo clarus orator evasit, _Démosthène par l’exercice devint un brillant orateur_. Meditando, quasi ludicra exercitatione prædiscendo inclaruit; dum industrius est ac diligens in exercitationibus, dum in quotidianis commentationibus multum operæ ponit, ad summam laudem pervenit; exercitatione usuque discendi, consuetudine, agitatione mentis, litterarum tractatione assidua tantus orator evasit. 2. Munus suum egregie exercet, _il s’acquitte parfaitement de son emploi_. Munus præclare gerit; munere suo magna cum laude fungitur; personam suam, partes suas egregie sustinet; eo in munere pro dignitate elaborat. Cf. Munus, Fungor. USUS: 1. Exercere memoriam, vocem, vires, corpus. Quotidianis se commentationibus exercere. Armis exerceri. In arte se studiose exercere. 2. Affligo, _tourmenter_. Fortuna variis illum casibus exercet. Me litteræ tuæ, me fatum reipublicæ valde exercent. 3. Affectibus malis tribuitur, _poursuivre_, _persécuter_. Iracundiam in victos, inimicitias cum civibus, crudelitatem suam cum aliquo exercere. 4. Ago, facio, factito, tracto, _exercer_, _pratiquer_. Exercere jus civile. Vectigalia exercere et exigere. Judicium, quæstionem exercere. Exercere, facere piraticam, argentariam, medicinam.