Part 61

EXERCĬTĀTĬO, ōnis, f. _Action de s’exercer_, _exercice_; _usage_, _pratique_. SYN. Usus, tractatio, actio, meditatio, commentatio, consuetudo, industria, agitatio, curriculum, studium. EPITH. Acerbior, bona, campestris, communis, domestica, egregia, elegans, facilis, forensis, honesta, laboriosa, ludicra, magna, major, maxima, multa, non inutilis, parva, magna, perfecta, plurima, popularis, propria, pene puerilis, quotidiana. Accuratæ, crebræ atque magnæ, laboriosæ, maximæ, modicæ, oratoriæ, rhetoricæ, subitæ. USUS: Ingenii, corporis exercitatio. Consuetudo, exercitatio et intelligendi acuit prudentiam, et eloquendi incitat celeritatem. Nec medici, nec imperatores, nec oratores, quamvis artis præcepta perceperint, quidquam sine usu et exercitatione, magna laude dignum consequi possunt. Exercitatione scelerum assuefieri.

EXERCĬTĀTUS, a, um, _Exercé à_, _habile dans_. SYN. Versatus, exercitatione præditus. )( Rudis. USUS: Homo in Dialecticis, Arithmeticis, in rebus maximis gerendis probe exercitatus. In maritimis rebus exercitatissimus.

EXERCĬTĬUM, ii, n. _Exercice militaire_, _manœuvre_. * PHRAS. 1. Exercitia spiritualia dare, _donner les exercices spirituels_. Sacris exercitationibus aliquem excolere, perpolire; sacris commentationibus instituere, munire; adversus pravas animi affectiones et vitia piis exercitationibus munire, pias commentationes alicui tradere; sacris commentationibus aliquem exercere. 2. Exercitia spiritualia facere, _faire les exercices spirituels_. Sacras commentationes obire; a negotiis avocare sese, et ad divinarum rerum commentationem mentem traducere; rerum divinarum commentationi operam dare; sacris commentationibus excoli, perpoliri; in divinarum rerum contemplatione sese exercere, temporis aliquantum ponere.

EXERCĬTŬS, ūs, m. _Armée_. SYN. Copiæ, manus. EPITH. Amplissimus, certus, clarus, consularis, cunctus, exiguus firmitate, fidelissimus et constantissimus, firmissimus, florentissimus, magnus, imbecillis, incolumis, infirmus, instructus, invictus, magnus et amplus, maximus et fortissimus, melior, novus, vetus, optimus, ornatissimus, parvus, periculosus, pessimus, pulcherrimus, robustus et victor, tiro et collectitius, veteranus, universus. Boni, sed rudes, clari et magni, contrarii, optimi, parati, paratiores et fortiores, permagni, proprii, regii, valentes, veterani. PHRAS. Exercitum parare, _mettre sur pied une armée_. Scribere, conscribere, colligere, cogere, parare, comparare, conflare, facere, conficere exercitum. Contrahere copias, cogere, comparare; militarem manum facere, cogere, milites facere, scribere, conquirere; ingentes peditum equitumque copias contrahere. 2. Exercitum complere, _compléter les cadres d’une armée_. Exercitum reficere, recreare, confirmare, supplere, augere, multiplicare; exercitui supplementum scribere; legiones explere; legiones supplementis integrare, reficere. 3. Exercitum habemus egregium, _nous avons des troupes superbes_. Probe ornatum auxiliis; copias habemus, et genere, et numero et fidelitate præstantissimas; exercitum censemus superbissimo delectu, durissima conquisitione collectum, veteranum, robustum, valentem, victorem; magnam manum pedestrium, et equestrium copiarum. 4. Cæsar exercitum habebat genere potius, quam numero firmum, _dans l’armée de César, les soldats étaient plus vaillants que nombreux_. Frequentes admodum Cæsaris copiæ non erant, sed fortitudine præstabant. Erat in castris Cæsaris virtus, multitudo non erat; numero exiguus Cæsaris exercitus, firmitate amplissimus erat. Non militum copia, frequentia, numero sed, eorum virtute, robore, fortitudine, animi præstantia, corporis viribus valebat Cæsar. 5. Ingentem quidem habet exercitum, sed temere collectum, _à la vérité il a une grande armée, mais elle est composée de mauvais soldats_. Peditum equitumque nubes jactat, et consternit maria suis classibus, sed exercitus est tiro; et collectitius; numerosam quidem trahit, sed naufragorum ejectam ac debilitatam manum. Asiam quidem in nos omnem effundit, sed rarus in tanto exercitu miles, pauci quibus arma, quibus belli disciplina, nullus. USUS: 1. Exercitum scribere, _enrôler_. 2. Exercitum lustrare, recensere, _faire la revue_. 3. Exercitum ductare, ducere, _conduire_. 4. Exercitum adducere, _amener_. 5. Exercitum deducere, abducere, deportare de provincia, _faire sortir_. 6. Exercitum castris continere, _faire camper_. 7. Exercitum distribuere in stativa, _mettre en quartiers_. 8. Exercitum collocare, exponere, instruere, _disposer_. 9. Exercitum trajicere, _faire passer_. 10. Exercitum permutare, deponere, dimittere, _renvoyer_. 11. Exercitum dissipare, dilabi, _licencier_. 12. Exercitum reficere, recreare, supplere, supplementa exercitui scribere, _refaire_, _reconstituer_. Cf. Bellum.

EXHĀLĀTĬO, ōnis, f. _Exhalaison_. SYN. Vapor, anhelitus terræ, afflatus ex terra, exspiratio, aspiratio. USUS: Cœlum humidum et caliginosum propter exhalationes terræ cujus exspirationibus aer alitur. Vapores, qui a sole ex agris tepefactis, et ex aquis excitantur.

EXHĀLO, as, avi, are, a. _Exhaler_, _rendre (par le souffle)_. SYN. Spiro, exspiro, emitto. USUS: Crapulam exhalare, _cuver son vin_. Flores exhalant odorem; afflantur e floribus odores.

EXHAURĬO, is, hausi, haustum, ire, a. _Épuiser_, _enlever_. SYN. Aufero, minuo, exinanio, perfero, absumo. )( Repleo. ADV. Facile. PHRAS. Provinciam totam exhausit, _il ruina la province_. Quidquid potuit, sanguinis detraxit, et nudam, consumptam, enectam successori tradidit provinciam; quantas prædas exsorbuit? quot fana spoliavit, domos exinanivit? quot tributis civium vires attenuavit, opes egessit? Cf. Vasto, Spolio. USUS: 1. Ex Africa quas opes, quas ex ærario exhausit. 2. Minuo, _diminuer_. Malim meas laudes omnes ad te transferre, quam de tuis minimum exhaurire. 3. Exequor, _exécuter_. Mandata mea exhaurias. 4. Exinanio, spolio, _vider_, _tarir_, _épuiser_. Dilapidat pecuniam, ærarium exhaurit, minuit vectigalia. Sentinam exhaurire. Civitates omnibus rebus exhaustæ. 5. Profero, sustineo, _épuiser (la fortune, les forces, etc.)_. Labores omnes, ærumnas, sollicitudines, tædia, sumptus tua causa exhausi. 6. Voro, ingurgito, _boire_. Tantum vini exhausit, ut necesse esset vomere.

EXHĒRĒDO, as, avi, atum, are, a. _Déshériter_. SYN. Hereditate privo, abdico; submoveo ab hereditate, jure hereditatis privo; hereditate excludo. USUS: Pater filium exheredare cogitabat.

EXHĒRES, ēdis, omn. gen. _Déshérité_. SYN. Hereditate exclusus, in nullam sortem bonorum natus. USUS: Egit lege in hereditatem paternam testamento exheres filius.

EXHĬBĔO, es, ŭi, ĭtum, ere, a. _Montrer_, _faire voir_, _produire_. SYN. Profero, ostendo, gero, præbeo. )( Occulto. PHRAS. Semper me tibi exhibui amicissimum, _je vous ai toujours montré une grande affection_. Omnibus de rebus ita tractavi, ut intelligeres me tibi amicissimum; æquissimum me tibi semper præbui; eum me tibi præstiti, eo in te animo fui, quo solent amicissimi; talem me exhibui tuis in rebus, ut mihi pro intimo esses. Ita me tractavi, ita gessi, nemo ut, quin amicissimus tibi essem, dubitaret. Optime semper ostendi me. Cf. Præsto. USUS: 1. Exhibe, cedo tabulas, _produire_. 2. Facesso, _causer_, _occasionner_. Exhibere molestiam, curam alteri. 3. Gero me, ago, præbeo, _montrer_, _présenter_. Auctorem salutis; supplicem se alicui exhibere. Mitem senatorem egit, se gessit, se exhibuit. Affectum patris alicui exhibere. 4. Ostendo, _faire voir_. Artis specimen exhibere, artes edere.

EXHĬLĂRO, as, avi, atum, are, a. _Réjouir_, _égayer_. SYN. Hilaro. PHRAS. Exhilarat me aspectus vester, _votre présence me réjouit_. Recreat me, reficitque aspectus vester; mira me lætitia, suavitate, voluptate perfundit; in lætitiam me injicit incredibilem; lætitiam objicit mihi nullis verbis exæquandam; lætitia me onerat aspectus vester; ad hilaritatem traducit; lætitia, hilaritate animum complet; liberalissima, et honestissima voluptate cumulat; voluptati mihi est; voluptatem affert. Cf. Gaudium, Lætitia, Recreo.

EXHORRESCO, is, horrŭi, ere, n. _Frissonner_. SYN. Horrore perfundor. PHRAS. Exhorrui ad hoc spectaculum, _ce spectacle me fit frémir d’horreur_. Animo perculsus sum; horruit, cohorruit animus ad id spectaculum; pavore concussus sum; sensus mihi erepti sunt, vultus expalluit, lingua obtorpuit, corpus contremuit; subito pavore pectus mihi perculsum est; commotus, exterritus, perterritus, consternatus sum. Cf. Terreo. USUS: Exhorrescere metu.

EXHORTĀTĬO, ōnis, f. _Exhortation_. USUS: Tua exhortatione impulsus feci.

EXHORTOR, aris, atus sum, ari, d. _Exhorter_. SYN. Hortor, adhortor, cohortor, auctor sum alicui, incito, impello, inflammo, sollicito, cohortatione utor. USUS: Exhortari aliquem ad virtutis studium. Cf. Hortor, Excito, Moneo.

EXĬGO, is, ēgi, actum, ere, a. _Faire payer_, _réclamer_, _exiger_. SYN. Ad dissolutionem cogo, postulo, flagito, extorqueo, de pecunia appello. ADV. Acerbe, acerbius, amplius, facilius, plane, præclare. USUS: 1. Non urgeo, neque exigo, quæ polliceris. Tributa, vectigalia, pensionem, mercedem, benefacta, nomina acerbius exigere. 2. Profligo, pello, ejicio, _pousser dehors_, _renvoyer_. Reges civitate, uxorem toro exigere. 3. Absolvo, perficio, _endurer_. Opus, ærumnam exigere. 4. Trans adigo, _pousser_, _lancer_. Ferrum per medium corpus exegit. 5. Transigo, _passer_. Ævum, ætatem, annos, dies per desidiam exigere. 6. Dispono, dirigo, _placer_, _disposer_. Actiones suas ad normam rationis, columnas ad perpendiculum exigere.

EXĬGŬĒ, _Brièvement_, _faiblement_. SYN. Tenuiter, exiliter. USUS: Epistola, oratio exigue scripta. Exigue et exiliter ad calculos revocare amicitiam. Exigue tibi a principe tributum est.

EXĬGŬĬTAS, ātis, f. _Petite quantité_. SYN. Exilitas. USUS: Exiguitas copiarum recessum magis, quam pugnam suadebat.

EXĬGŪUS, a, um, _Petit_, _court_, _restreint_. SYN. Exilis. )( Ingens. ADV. Valde, sane. USUS: Exiguis finibus provincia. Tenui et exiguo sermone disputare. Exiguo et angusto tempore aliquid absolvere. Tenues opes, facultates exiguæ, nullæ amicorum copiæ. Cf. Parvus, Paucus.

EXĪLIS, e, gen. com. _Petit_, _mince_, _faible_. SYN. Tenuis. )( Plenus, nitidus. ADV. Sane. USUS: Solum exile et macrum. Genus orationis exile, aridum, concisum, minutum. Spinosa et exilis oratio. Cf. Parvus.

EXĪLĬTAS, ātis, f. _Ténuité_, _faiblesse_, _sécheresse_. SYN. Tenuitas, jejunitas. USUS: Qui discernes horum copiam, et ubertatem ab illorum exilitate et penuria?

EXĪLĬTER, _Faiblement_; _avec sécheresse_. SYN. Tenuiter, jejune. USUS: Exiliter et jejune disputare.

EXĪLĬUM, ii, n. _Bannissement_, _exil_. SYN. Patriæ, _vel_ civitatis privatio, exterminatio, pœna exilii, proscriptio. PHRAS. 1. In exilium mittere, _envoyer en exil_. In exilium ejicere, projicere, pellere, mittere; in exilium agere; patria extorrem expellere; exilio mulctare; in exilium expellere; exilio afficere; projicere in exilium; amandare aliquem in ultimas terras; aqua et igni alicui interdicere; ex urbe ejicere, exterminare; urbe regnoque expellere, pellere, exigere. Relegare aliquem. 2. In exilium proficisci, _partir pour l’exil_. Ire, abire, proficisci in exilium; exulatum abire; in exilium deportari, exportari; in ultimas maris terrarumque oras devehi; urbe cedere, excedere. Egredi, migrare; solum vertere, mutare; patriam relinquere exilii causa. Exilium sibi consciscere; exilio se mulctare, in voluntarium exilium secedere, _s’exiler volontairement_. 3. De exilio redire, _revenir de l’exil_. De exilio reduci; exilium patria sede mutare; in patriam revocari. 4. Cicero in exilium missus est, _Cicéron fut envoyé en exil_. Exilii causa solum vertere jussus est. Fluctibus reipublicæ expulsus, in terras alias exportatus exulavit. Extorris patria, expulsus, ejectus, finium interdictione mulctatus est; urbe, domo, penatibus, foro, luce, congressu æqualium prohibitus, relegatus est; damnatus exilio Thessalonicam habitatum concessit. Cf. Exul, Exulo. USUS: 1. In exilium mittere, pellere, ejicere. Exilio mulctare, _punir du bannissement_. 2. In exilium ire, proficisci, exportari, _aller en exil_. 3. In exilio esse, _être banni_. 4. Exilio reduci, _être rappelé de l’exil_.

EXĬMĬĒ, _Supérieurement_; _beaucoup_. SYN. Egregie. USUS: Eximie me dilexit, _il a eu pour moi une affection toute particulière_. Cf. Valde.

EXĬMĬUS, a, um, _Excellent_, _éminent_, _distingué_. SYN. Egregius, præstans. USUS: 1. Ea, quæ eximia aliis ac præclara videntur, parvi ducere. Pompeii singularis ac eximia virtus. Eximium ingenium. Eximia pulchritudo. 2. Exceptus, _exempté_, _privilégié_. Tu unus eximius es? Eximium facient neminem, (nemo exceptus est, neminem excipient), _ils n’y aura d’exception pour personne_. Cf. Egregius, Summus, Clarus.

EXĬMO, is, ēmi, emptum, ere, a. _Tirer de_, _enlever_; _délivrer de_. SYN. Excludo, excipio, libero, absolvo. PHRAS. 1. Hominem eo onere exemit, _il délivra cet homme de ses obligations_. Immunitatem homini dedit civilium munerum; vacationem a muneribus dedit; legibus eum solvit; legum vinculis exsolvit; gratiam legis homini fecit; exemptum eo onere fecit; eo onere levavit. 2. Exemptus erat muneribus publicis, _il était exempté des charges publiques_. Immunis erat muneribus; muneribus vacabat; immunitatem habebat; vacationem habebat, nactus erat munerum publicorum; vacabat a publicaram rerum curatione et administratione; solutus erat ac liber ab iis muneribus. Cf. Immunis, Privilegium. USUS: 1. Exime e rebus humanis amicitiam, urbs nulla stare poterit. 2. Libero, _délivrer de_, _soustraire à_. Aliquem e vinculis, e culpa, miseria, servitute eximere. Nomen alicujus de tabulis, ex reis, ex ærariis eximere. Curas alicui, suspicionem, opinionem, scrupulum, lassitudinem eximere. Rem miraculo exemit, _il enleva à cette chose son caractère prodigieux_. 3. Consumo, produco, protraho, _faire perdre_. Diem, horam, tempus dicendo exemit, ne ad negotii caput perveniri posset. Cf. Libero.

EXIN, _De là_; _des lors_, _ensuite_. SYN. Exinde.

EXĬNĀNĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Épuiser_, _détruire_. SYN. Exhaurio. )( Impleo, repleo. USUS: Agros, domos vastare et exinanire. Cf. Exhaurio, Nihilum.

EXINDE, _De là_, _ensuite_, _alors_. Exin, deinde.

EXISTĬMĀTĬO, ōnis, f. _Opinion_, _jugement_; _estime_, _considération_. SYN. Auctoritas, fama, honestas, opinio, commendatio. EPITH. Bona, mala, cara, communis, facilior, gravis, honesta, incertissima, integra, magna, optima, perpetua, popularis, præclara, sanctissima, summa, tacita, turpis. USUS: 1. Existimationem colligere, _recueillir la considération_. Bonis artibus in magnam existimationem venire, _acquérir l’estime_. In existimatione esse, _être estimé_. Mei labores ad hominum existimationem dimanant, _obtenir le renom_. Existimationi consulere, et dignitati servire, _veiller à la réputation de qqn_. Omnium existimationi satisfacere, _donner satisfaction à l’attente générale_. Agitur existimatio ingenii, _il y va de ma réputation d’homme d’esprit_. In discrimen existimationis venire, _être en danger de perdre sa réputation_. 2. Alterius existimationem oppugnare, imminuere; venire, facere contra existimationem alterius, _attaquer, ternir, flétrir, déchirer la réputation de qqn_. Existimationem omnem amittere, perdere, _perdre sa réputation_. 3. Existimationem reconciliare, _recouvrer l’estime_. Existimationem conservare, _conserver sa réputation_. Suam existimationem alteri committere, _confier à qqn le soin de sa réputation_. Existimationi hominum se venditare, _rechercher l’estime des hommes_. Cf. Fama, Opinio, Honor.

EXISTĬMĀTOR, ōris, m. _Connaisseur_, _appréciateur_, _juge_. SYN. Judex, arbiter, opinator. EPITH. Acerrimus, doctus et intelligens. USUS: Existimator alicujus artificii; acerrimus, non stultus existimator.

EXISTĬMO, as, avi, atum, are, a. _Juger_, _apprécier_. SYN. Puto, reputo, sentio, æstimo, opinor, duco, judico, persuasum est animo. ADV. Bene, contra, falso, longe aliter, longe secus, male, melius, minus, optime, pejus, prorsus, recte, secus, valde, vere, usque eo, invidiose, privatim, vulgo, publice. PHRAS. Existimo potius errorem, quam culpam fuisse, _je pense que ce fut plutôt une erreur qu’une faute_. Magis adducor, ut errorem credam, quam culpam fuisse; in opinionem venio; in eam opinionem adducor; in opinione ea sum, id factum errori magis, quam culpæ tribuendum. Cf. Opinio, Judico, Puto. USUS: Rem male, de aliquo minus bene existimare, _avoir mauvaise opinion de qqn_. Quid ex istis malim, non facile existimare possum. Alios suis moribus existimare. Ex eventu de consilio existimare. In existimando prudens.

EXĬTĬĀBĬLIS, e, gen. com. _Funeste_, _pernicieux_. USUS: Bellum exitiabile. Cf. Noxius.

EXĬTĬĀLIS, e, gen. com. _Funeste_, _fatal_. SYN. Mortifer, calamitosus. USUS: Exitus exitiales.

EXĬTĬŌSUS, a, um, _Funeste_, _pernicieux_. SYN. Perniciosus. USUS: Exitiosum consilium.

EXĬTĬUM, ii, n. _Ruine_, _perte_. SYN. Pernicies. EPITH. Crudelissimum, publicum, commune, summum, luctuosissimum. PHRAS. Ille multis exitio fuit, _cet homme causa la ruine d’un grand nombre de citoyens_. Multos in casum traxit; ejus ruina multi concidere; multorum ille salutem afflixit, perdidit; multos ejus ruina involvit, oppressit; in hanc omnium deterrimam miserrimamque conditionem adduxit; multis exitium peperit; perniciem attulit; calamitatem ac pestem importavit. Cf. Ruina, Affligo, Destruo. USUS: Qui de huius urbis exitio, de nostro interitu, de reipublicæ pernicie cogitant. Exitium alicui comparare, dare; exitio esse.

EXĬTŬS, ūs, m. _Terme_, _résultat_, _effet_. SYN. Eventus, casus, finis, terminus. )( Initium. EPITH. Calamitosus, difficilis, dignus vita ac factis, dubius rerum, facilis, felix, perniciosus judici, fortunatus, gloriosus, incertus, iracundus, lautus, maritimus, molestus, notabilis, optabilis, perspicuus, prudens, similis, simillimus principio. Adversi, secundi, boni, contrarii, difficiles, diversi, exitiales, extremi, exitiosi. Fatales, gravissimi, improvisi, incerti, innumerabiles, maritimi, meliores, mirabiles, plurimi, prosperi, recentes, similes, spissi et producti, tristes, necessarii, utiles. USUS: 1. Contigit rebus nostris exitus, quem optabamus; bonum exitum et felicem habuit hæc æstas. Fugam quærebamus, quæ tamen exitum non habebat. Belli exitus semper incerti. Consulatus tuus in exitu est. Exitum exspectare debemus. 2. Finis, _fin_. Vitam turpem honesto exitu conclusit. Quæ pollicitus es, exitu præsta. Cf. Eventus, Finis.

EXLEX, lēgis, omn. gen. _Qui n’est pas soumis à la loi_. SYN. Qui lege aliqua non tenetur. USUS: Non quod Syllam exlegem putarent. Cf. Dissolutus.

EXŎLESCO, is, ēvi, ētum, ere, n. _Se dénaturer en vieillissant_, _dépérir_. SYN. Quasi inveterasco. USUS: Ætas tua jam exolevit.

EXŎNĔRO, as, avi, atum, are, a. _Décharger_. SYN. Allevo, onus detraho. USUS: Exonerare aliquem. Cf. Levo.

EXOPTO, as, avi, atum, are, a. _Désirer vivement_. SYN. Opto. USUS: Ut ea res tibi laudi sit, exopto. Cf. Opto.

EXŌRĀBĬLIS, e, gen. com. _Qui se laisse fléchir_. SYN. Placabilis. )( Inexorabilis. USUS: Exorabilis iracundia.

Exorcismus, i, m. _Exorcisme_. PHRAS. Dæmones exorcismis e corporibus pellere, _chasser les démons du corps_. Malos dæmones ex corporibus exturbare, exigere, profligare; correptos, vexatos a malo dæmone liberare; ex obsessis corporibus malum genium depellere; sacris carminibus malos genios ex miserorum corporibus ejicere, fugare. Cf. Diabolus.

EXORDĬOR, iris, orsus sum, iri, d. _Commencer_. SYN. Ordior, exordium capio, principium capio, duco. )( Perficio. ADV. Bene causam, gloriose, potissimum. USUS: Ab alio principio exorsus sum dicere. Exordiri a re ipsa. Pertexe, quod exorsus es. Initium, Inchoo.

EXORDĬUM, ii, n. _Commencement_; _exorde_. SYN. Principium, exorsus, proœmium, dicendi initium, vestibulum et aditus ad causam. EPITH. Commune, commutabile, difficillimum, exile, nugatorium, vulgare, facillimum, separatum, longum, translatum, vehemens, pugnans. PHRAS. Exordium longius petam, _je reprendrai la chose de plus haut_. Altius repetam rationem consiliorum meorum; longinqua repetam, ut apertius exponam consilia mea; longe repetam mei sermonis initium, quo pateant illustrius consilia mea. Longinquum exordium capiet hic sermo, quem de meis consiliis habiturus sum. USUS: Difficillimum est in omni conquisitione exordium. Exordium ab aliqua re capere, ducere. Longum et alte petitum proœmium.

EXŎRĬOR, eris, ortus sum, oriri, d. _Naître_, _se lever_, _éclater_. SYN. Orior, exsisto, erumpo. )( Occido. ADV. Longius, paulum, repente, plane, perraro. USUS: 1. Ante exstinctum sidus, quam plane exortum, natumque esset. Repente exorta est Catilinæ nefaria libido. 2. Sumo animum, recreor, levo, _se relever_. Ego nunc paulo exorior e litteris Roma allatis. Qua gloria commotus Epicurus exoritur.

EXORNĀTĬO, ōnis, f. _Ornement_; _amplification_. SYN. Ornamentum, ornatus, conformatio, lepor, concinnitas, festivitas. EPITH. Egregia. USUS: Sine exornatione aliquid simpliciter exponere.

EXORNĀTOR, ōris, m. _Qui orne_, _qui embellit (les faits)_. USUS: Cæteri non exornatores, sed tantummodo narratores fuere.

EXORNO, as, avi, atum, are, a. _Orner_, _embellir_. SYN. Expolio, illumino, illustro. )( Deformo. ADV. Ample, dilucide, magnifice, plane, privatim, publice. USUS: Exornare orationem. Pythagoras Italiam artibus exornavit. Exornare triclinium magnifice. Aliquem magistratu; urbem munimentis exornare. Cf. Orno.

EXŌRO, as, avi, atum, are, a. _Prier avec instance_; _fléchir par des prières_. SYN. Impero. ADV. Semel. USUS: Aiunt Stoici, viri non esse exorari, aut placari. Exoravit me frater, ut huc venirem. Cf. Preces, Deprecor.

EXORSŬS, ūs, m. _Exorde_. SYN. Exordium.

EXŌSUS, a, um, _Qui hait_; _qui est détesté_. Qui odio habet, _aut_ habetur. USUS: Jupiter Trojanos exosus. Omnibus exosum esse. Cf. Odium.

EXŌTĬCUS, a, um, _Étranger_. SYN. Peregrinus, peregrini moris homo, adventitius. Cf. Peregrinus.

EXPALLESCO, is, ŭi, ere, n. et a. _Pâlir_; _redouter_. SYN. Exalbesco, pallore suffundor. USUS: Expalluisse, erubuisse, titubasse. Cf. Pallesco.

EXPĀVESCO, is, pāvi, escere, n. et a. _Être épouvanté_; _redouter_. USUS: Ensem expavescit muliebriter. Cf. Metuo, Timor, Paveo.

EXPECTŎRO, as, are, a. _Chasser du cœur_. SYN. Pectore ejicio, expello. USUS: Pavor mihi omnem ex animo sapientiam expectoravit. Cf. Apertus.

EXPĔDĬO, is, īvi, _vel_ ii, ītum, ire, a. _Dégager_, _délivrer_. SYN. Libero, explico, extrico. )( Impedio, induo me in laqueos. ADV. Brevi, breviter, elegantissime, facile, perspicue, plane, vehementer, celeriter. PHRAS. Expediendum tibi sine cunctatione id negotium est, _il vous faut terminer promptement cette affaire_. Cunctandum non est in eo negotio; producenda, differenda, proferenda, proroganda, protrahenda, longius ducenda res non est; immorandum non est; facienda mora non est; omnis in ea re abjicienda mora est; languor omnis abjiciendus est; sine mora tentanda res est, sine cunctatione, sine ullo temporis intervallo, aggredienda res est; immorari, cunctari, lente agere, indormire huic negotio non oportet. USUS: 1. Se omni molestia, occupatione, cura, suspicione expedire. Animum metu, mœrore expedire, _délivrer_. 2. Absolvo, _finir_, _terminer_. Negotia, rei institutæ exitum expedire. Nodum implicatum expedire. 3. Promptum facio, impedimenta abjicio, _démêler_, _débrouiller_, _expliquer_. Peto a te, ut eam expedias. Me aliud ex alio impedit, sed si me expediero, etc. Expedire se et evolvere negotiis. Cf. Explico.

EXPĔDIT, imp. _Il est avantageux_, _utile_. SYN. Utile est, conducit. USUS: Cæsaris id consilium ad diuturnitatem dominationis non expedit. Dubitat, quid sibi expediat. Cf. Emolumentum, Commodum, Utilis.

EXPĔDĪTĒ, _Facilement_, _aisément_; _vite_. SYN. Plane, prompte. USUS: Expedite explicat quæstionem.

EXPĔDĪTĬO, ōnis, f. _Développement_, _exposé_. SYN. Absolutio. USUS: 1. Habes hic breviter comprehensam multarum rerum expeditionem. 2. _Préparatifs de guerre, expédition._ Educere exercitum in expeditionem.