Part 59

ĒVĔHO, is, vexi, vectum, ere, a. _Transporter_, _emporter_. SYN. Tollo, effero. USUS: Signa plaustris evecta et asportata.

ĒVELLO, is, velli _vel_ vulsi, vulsum, ere, a. _Arracher_; _déraciner_. SYN. Exstirpo, convello. )( Infigo. ADV. Difficilius, penitus, radicitus, timide. USUS: Novas opiniones evellere. Hunc mihi ex animo scrupulum; has spinas e memoria non evelles. Omnia mala e republica funditus evellit. Cf. Adimo, Libero.

ĒVĔNĬO, nis, vēni, ventum, ire, n. _Sortir de_; _arriver_, _avoir lieu_. SYN. Evado, obvenio, cado, fio, obtingo, exitum habeo, accidit, usu venit, intercedo. ADV. Bene, casu, contra, facile, fauste, feliciter, male, nec opinato, optime, perraro, profluenter, prospere, rare ac insolenter, temere, vulgo. PHRAS. 1. Verebar ne res ita eveniat, _je craignais que la chose n’arrivât ainsi_. Ne ita cadat; ita contingat; eo evadat; ne ea, quæ prædixi, consequantur; ne ex illo consilio hæc emanent; ne id quod usu venturum opinione præceperam, incidat. 2. Res ea mihi feliciter evenit, _l’affaire a bien tourné_. Fauste, belle, prospere cecidit; ex sententia cessit; prospere processit; lepide sub manus successit, exitum optabilem habuit. Cf. Cedo. 3. Id consilium male evenit, _nos desseins ont échoué_. Male cessit; secus cecidit, ac ominabamur; bona initia non similes exitus habuere; haud quaquam prospere, cum ad effectum operis ventum est, cœptis successit; secus omnia processere, nec quod intendebamus, effecimus; haudquaquam ad consilium eventus respondit. Cf. Cedo, Accidit, Fortuna, Successus. USUS: Nihil nobis adversi evenit. Multa improbis incommoda eveniunt. Recta consilia haud bene evenerant. Mihi omnia, quæ ago, lepide prospereque eveniunt.

ĔVENTUM, i, n. _Evénement_, _résultat_, _effet_. SYN. Eventus, exitus, casus, res, fortuna. EPITH. Commune, dubium. USUS: Eventa magis quam causas quæri oportet. Plerique consilia eventis ponderant. Causæ eventorum magis movent, quam eventa ipsa. Conscribe historiam eventorum meorum.

ĒVENTŬS, ūs, m. _Événement_, _issue_, _dénoûment_, _conclusion_. SYN. Exitus, casus, eventum. EPITH. Dubius, fatalis, humanus, incertus, adversus, secundus, prosper, varius. PHRAS. 1. In omnem eventum, pugnam committere, _livrer bataille à tout hasard_. Rem in casum pugnæ ancipitis committere; rem in prœlii casum dare; ad incertum casum et eventum acie confligere; rem omnem in incerto pugnæ eventu collocare; in pugnæ casum demittere; ad casum objicere; rem communi Marti relinquere. 2. In omnem eventum aliquid peculi reservare, _se réserver quelque argent pour n’importe quelle circonstance_. Ad incertum casum et eventum; ad subita rerum; ad incertos rerum exitus; ad omnes casus subsidia parare. Cf. Casus. USUS: Eventus est alicujus exitus negotii. Consilia primum, deinde acta, postremo eventus. In omnem eventum forti animo et paratum esse. Cf. Accidit, Successus.

ĒVERRĬCŬLUM, i, n. _Sorte de filet de pêche_. Ab everrendo dictum. USUS: Indicium, everriculum malitiarum omnium, _jugement qui englobe toutes les malversations_.

ĒVERRO, is, i, raum, ere, a. _Balayer_, _nettoyer_; _dépouiller_. USUS: Omnes domos everrit.

ĒVERSĬO, ōnis, f. _Renversement_, _destruction_, _ruine_. SYN. Ruina, casus, pernicies, excisio, excidium. USUS: Rerum publicarum eversiones. Omnis vitæ eversio.

ĒVERSOR, ōris, m. _Destructeur_. USUS: Eversor civitatis, regnorum.

ĒVERTO, is, ti, sum, ere, a. _Détruire_, _ruiner_. SYN. Deturbo, destruo, eversionem infero. )( Statuo, constituo, confirmo. ADV. Funditus, penitus, plane, sigillatim. PHRAS. 1. Regnum evertit, _il ruina le royaume_. Delevit, sustulit; ejus viribus labefactus regni status concidit, exstinctus est, periit; ejus armis ac potentia fractæ sunt regni opes; vires afflictæ; oppressa libertas; obtrita populi jura; urbes armorum vi perculsæ atque prostratæ. 2. Domum evertit, _il renversa la maison_. Ædes diruit, dissolvit, demolitus est, disturbavit; tecta solo æquavit, adæquavit; ab imo subruit; ad solum diruit. Cf. Destruo. 3. Evertit consilia hominis, _il ruina les desseins de cet homme_. Consilia dissolvit, disturbavit; consilia fregit; consiliis intercessit, occurrit. USUS: Sua confirmare, adversarii evertere. Vi me decrevit, et impressione evertere. Aliquem fortunis omnibus evertere. Virtutis lumen exstinxit; virtutem penitus evertit. Cf. Destruo, Vasto, Ruina, Populor.

Ē VESTĬGĬO, _Sur le champ_, _à l’instant même_. SYN. Mox, repente. USUS: E vestigio eo sum profectus. Cf. Statim, Continuo.

ĒVĬDENS, entis, omn. gen. _Visible_, _clair_, _manifeste_. SYN. Clarus, certus, perspicuus. )( Obscurus, occultus, dubius. USUS: Evidens est, de quo inter omnes convenitur. Narratio evidens. Res evidentes et perspicuæ. Argumentis agam evidentibus, et signis omni luce clarioribus. Cf. Perspicuus.

ĒVĬDENTER, _Évidemment_, _clairement_. USUS: Harum rerum tam evidenter pœnituit.

ĒVĬDENTĬA, æ, f. _Clarté_, _évidence_. SYN. Perspicuitas. USUS: Græci energiam, nos evidentiam appellamus. Nulla oratio illustrior est evidentia.

ĒVĬGĬLO, as, avi, atum, are, n. _Se réveiller_. SYN. Vigilo, elaboro, incumbo. )( Indormio. PHRAS. Hoc mane maturius evigilavi, _ce matin, je me suis éveillé plus tôt que de coutume_. Temporius experrectus; ex somno excitatus; somno excitus; somno solutus sum; maturius me somnus reliquit. USUS: In tuo negotio curæ meæ omnes et cogitationes evigilant. Cf. Vigilo, Dormio, Somnus.

ĒVINCĬO, is, inxi, inctum, ire, a. _Ceindre (la tête)_. SYN. Vincio. USUS: Corona tempora evincire.

ĒVINCO, is, vīci, victum, ere, a. _Vaincre complétement_; _obtenir_. SYN. Vinco, pervinco; multa importunitate impetro. USUS: Verres tot testibus evictus.

ĒVISCĔRO, as, atum, are, a. _Éventrer_. SYN. Viscera eximo, confodio, discerpo. USUS: Ut tu unquam saxis fixus asperis evisceratus latere penderes.

ĒVĪTĀTĬO, ōnis, f. _Action d’éviter_, _fuite_. SYN. Declinatio. USUS: Evitatio incommodorum.

ĒVĪTO, as, avi, atum, are, a. _Éviter_, _fuir_, _échapper_ à. SYN. Vito, effugio. )( Expeto. USUS: 1. Dolores omnes evitari non possunt. 2. Vitam evito, vitam eripio, _ôter la vie_. Cf. Vito.

ĒVŎCĀTĬO, ōnis, f. _Levée_, _appel en masse_. USUS: Evocationes hominum.

ĒVŎCĀTOR, ōris, m. _Qui appelle aux armes_. USUS: Evocator servorum et civium perditorum.

ĒVŎCĀTUS, a, um, _Enrôlé_, _levé_. SYN. Miles auxiliarius et externus, ex diversis locis coactus. USUS: 1. Evocatorum firma manus. 2. E patria evocatus, non expulsus, arcessitus, _appelé_.

ĒVŎCO, as, avi, atum, are, a. _Attirer_, _inviter_; _causer_, _produire_. SYN. Elicio, invito, excito, exsuscito. ADV. Magnopere. USUS: Misericordiam oratione evocare. Mercede probitas evocatur. Nulla turpitudo, nullum damnum est, quod non eliciatur et evocetur voluptate. Cf. Voco, Provoco, Cieo.

ĒVŎLO, as, avi, atum, are, n. _S’envoler_; _s’échapper_, _s’enfuir_. SYN. Avolo, aufugio. ADV. Altius, impune. USUS: 1. E vinculis corporis tanquam ex carcere evolare. Evolavit jam e conspectu nostro; evolavit e judicum severitate, ex illa judicii flamma. Tantus cursus verborum fuit, et adeo evolavit oratio. 2. Ascendo, _s’élever_. Consultum non est, ut ille altius evolet. 3. Vito, effugio, _fuir_, _se soustraire à_. Pœnam vix evolabit.

ĒVŎLŪTĬO, ōnis, f. _Action de dérouler_, _lecture_. SYN. Lectio. USUS: Poetarum, librorum evolutio.

ĒVOLVO, is, volvi, vŏlūtum, ere, a. _Déployer_, _dérouler_; _exposer_, _expliquer_. SYN. Explico, expono. )( Complico, ADV. Accuratius. USUS: 1. Hujus rei nec principium reperire, nec exitum evolvere possum. Involutam animi sui notionem evolvere; incubantes alienis thesauris ex præda clandestina evolvere. 2. Expendo animo, _pénétrer_. Evolvere naturam omnium rerum. Cf. Explico.

ĒVŎMO, is, ŭi, ĭtum, ere, a. _Vomir entièrement_, _rendre_, _rejeter_. SYN. Foras projicio, vomitu egero. ADV. Verius. USUS: Odium, virus acerbitatis suæ in me evomuit. Evomet hanc pestem patria. Quas devorarat pecunias, luxu evomet. Cf. Vomo.

ĒVULGO, as, avi, atum, are, a. _Divulguer_, _publier_. SYN. Vulgo, PHRAS. Evulgare rumorem, _répandre un bruit_. Differre famam, rumorem; dissipare sermones, rumorem; efferre alterius ineptias. Cf. Differo, Vulgo, Divulgo. USUS: Civile jus evulgavit, _il vulgarisa le droit civil_. Cf. Edo, Spargo, Rumor.

EVULSĬO, ōnis, f. _Action d’arracher_. USUS: Æsculapius primus dentium evulsionem invenit.

EX, _De_. USUS: 1. Notat causam efficientem et occasionem, ex qua, a quo, quocirca, unde. Peperit e Pamphilo. Gaudium tibi ex me præstabo. Nunquam ex me doluisti. Ex te duplex me sollicitudo afficit. Ex lege, ex decreto, e formula, e testamento. 2. Materiam designat, _la matière_, _la composition_, _le mélange_. Poculum ex auro; e gemma. Simulacrum ex ære. 3. Parti jungitur, _la cause occasionnelle_, _le motif_. Laborat e renibus, ex oculis, capite. 4. Ad numerum, _seu_ multitudinem refertur, _la subdivision_. Ex intimis unus. Unus ex plebe. Homo ex disertis. 5. Ab, _de_. Ex illo scivi; ex te totum negotium pendet. 6. Post, _après_. Diem ex die exspectare. Ex intervallo regustare litteras. Ex qua ætate, qui exerceri solent, laudantur. 7. Propter, _à cause_. Ex Cnei litteris te in amicitiam recipio. Ex doctrina clarus. 8. Secundum, _suivant_, _d’après_. Hic status maxime est e natura. Vita e Philosophiæ præceptis acta. E sua natura alios fingere. E communi hominum opinione hoc dixit. 9. Modum significat, _la manière_. Ex insidiis; ex improviso; ex insperato hoc mihi gaudium oblatum est; ex occulto. 10. Ex animo, ex animi sententia, _avec cœur_. 11. Ex tempore capere consilium; effutire aliquid, _à temps_.

EXĂCERBO, as, avi, atum, are, a. _Aigrir_, _chagriner_. SYN. Irrito, ad iracundiam provoco. USUS: Exacerbata superbia. Cf. Ira, Irrito.

EXACTĬO, ōnis, f. _Levée d’impôts_. SYN. Vectigal, tributum, pensio, stipendium. EPITH. Acerbissima, extrema, perfecta, superior, publica. PHRAS. Exactiones facere, _lever les impôts_. Pecunias describere; pecunias imperare. USUS: 1. Exactio capitum et ostiorum acerbissima, _perception odieuse de la cote personnelle et de l’impôt des portes_. Exactio pecuniarum, nominum. 2. Expulsio, _expulsion_, _bannissement_. Cf. Vectigal.

EXĂCŬO, is, ŭi, ăcūtum, ere, a. _Aiguiser_. SYN. Acuo, cohortor. )( Deterreo. USUS: 1. Mucronem exacuere in jugulum reipublicæ. 2. Incito, _stimuler_, _exciter_. Industriam alicujus, mentem hortatibus, stimulis exacuere. Cf. Stimulo.

EXADVERSUM, _En face_. SYN. E regione, ex adverso.

EXÆDĬFĬCĀTĬO, ōnis, f. _Construction_. SYN. Constructio, compositio.

EXÆDĬFĬCO, as, avi, atum, are, a. _Achever_, _mettre la dernière main_. SYN. Ædifico. USUS: Opus institutum exædifica. Templum, navim exædificare.

EXÆQUĀTĬO, ōnis, f. _Niveau_, _égalité_. USUS: Hanc exæquationem dignitatis non ferebat ille.

EXÆQUO, as, avi, atum, are, a. _Égaliser_, _mettre sur la même ligne_. SYN. Æquo, æqualem _vel_ parem reddo, facio. USUS: Amici superiores se cum inferioribus exæquare debent. Pecunia omnem dignitatem exæquat. Pauci pluribus exæquari non possunt. Cf. Æquo, Æquiparo.

EXÆSTŬO, as, avi, atum, are, n. _S’élever en bouillonnant_. USUS: Mare exæstuat. Cf. Ira.

EXAGGĔRĀTĬO, ōnis, f. _Élévation (d’âme)_. SYN. Elatio. EPITH. Altissima, maxima animi. USUS: Animi quam altissimi exaggeratio.

EXAGGĔRĀTUS, a, um, _Élevé_, _sublime_. SYN. Erectus, cumulatus, amplus. USUS: Animus excelsus, auctus virtutibus, exaggeratus. Exaggerata oratio. Cf. Amplus.

EXAGGĔRO, as, avi, atum, are, a. _Accumuler_, _entasser_; _exalter_. SYN. Amplifico, augeo; verbis rem extollo, magnum facio. )( Extenuo. USUS: Beneficium tuum complector, exorno, exaggero. Rem familiarem omni ratione exaggerare; augere, amplificare orationem. Cf. Amplifico.

EXĂGĬTĀTOR, ōris, m. _Qui poursuit_, _qui combat_. SYN. Vexator. USUS: Plato exagitator omnium Rhetorum.

EXĂGĬTO, as, avi, atum, are, a. _Poursuivre_; _inquiéter_, _tourmenter_. SYN. Vexo, divexo, insector, jacto, exerceo. ADV. Scite, palam. USUS: 1. Exagitare aliquem. Exulceratus primum plebis sermonibus, dein palam a consulibus exagitatur. 2. Tracto, commemoro, disceptando excutio, _débattre_, _discuter_. Ea causa, ea dissensio diu fuit exagitata. Fraudes alicujus et fallacias exagitare. Errorem suum exagitare, commovendo augere. Cf. Vexo, Agito.

EXALBESCO, is, bŭi, ere, n. _Devenir blanc_. SYN. Expallesco, extimesco. USUS: Tremere metu et exalbescere. Exalbesco in principio dicendi; objecta re horribili.

EXĀMEN, ĭnis, n. _Essaim_. SYN. Apum congregatio. USUS: Examen apum in scenam venit.

Exāmen conscientiæ, _Examen de conscience_. SYN. Recognitio sui ac erratorum suorum; arcana disquisitio factorum dictorumque; quotidiana perscrutatio intimorum animi recessuum. PHRAS. Examen conscientiæ facere, _faire son examen de conscience_. Excutere conscientiam; in semetipsum diligenter inquirere; mente omni alia cogitatione soluta recognoscere delicta sua; recolere errata sua non sine acri doloris morsu; discutere cogitationes, sermones et actiones suas; sua dicta factaque diligentissime recognoscere; seipsum excutere; explorare quotidie latebras conscientiæ, et diurna facta, ad Christianæ legis pietatisque rationem exquirere; quotidiana perscrutatione intimos animorum recessus inspicere; totum diem secum scrutari et excutere; facta dictaque omnia noctu remetiri; cognoscere de moribus suis; quid dixeris, quid egeris, commemorare vesperi; excutere se, et accusatoris primum partiras fungi, deinde judicis; in semetipsum descendere, suæque vitæ rationem a se repetere; dicta, facta, cogitata coram DEO quam diligentissime reputare; seipsum ad calculos vocare; quotidianarum actionum cognitionem exercere.

EXĀMĬNO, as, avi, atum, are, a. _Apprécier_, _juger_, _examiner_. SYN. Perpendo, expendo, pondero, excutio, exquiro. PHRAS. 1. Examinanda est diligenter hominis doctrina, _il faut examiner avec soin la doctrine de cet homme_. Momentis suis ponderanda; cognoscenda accurate; cum rationis ac religionis legibus conferenda; revocanda ad rationis ac religionis leges; lente et fastidiose probanda; ad hujus doctrinæ disquisitionem magnam adhiberi attentionem necesse est; omnia ad rationis leges dirigenda, et ad solidæ disciplinæ præcepta sunt æstimanda. 2. Examinare sub finem anni studiososi, _examiner les progrès des élèves à la fin de l’année_. Quem in litteris progressum fecerint, explorare, perscrutari; periclitari doctrinam; periculum doctrinæ facere; quam studiose didicerint, inspicere, excutere. USUS: Rem suis ponderibus examinare. Rem non populari quadam trutina, sed artificis statera examinare. Cf. Inquiro, Tento.

EXĂMUSSIM, _Régulièrement_, _parfaitement_. USUS: Hic examussim rem narrat.

EXĂNĬMĀTĬO, ōnis, f. _Effroi_, _épouvante_. EPITH. Fracta. USUS: Examinatio est metus subsequens, et quasi comes palloris. In perturbationes et exanimationes incidere.

EXĂNĬMIS, e, _vel_ EXĂNĬMUS, a, um, * _Mort_, _inanimé_. USUS: Ictu exanimem equo præcipitat.

EXĂNĬMATUS, a, um, _Saisi d’effroi_, _épouvanté_. SYN. Consternatus, metu conturbatus. USUS: Exanimatus sum tuis litteris. Exanimatus metu, abjectus, perterritus, mutus; vix vivus relinquebar.

EXĂNĬMO, as, avi, atum, are, a. _Effrayer_, _consterner_, _faire mourir_. SYN. Perturbo, perterrefacio. USUS: Me quidem exanimant et interimunt hæ voces. Tulliæ meæ morbus metu me exanimat. Cf. Terreo.

EXANTLO, as, avi, atum, are, a. _Épuiser_, _supporter_. SYN. Excipio, exhaurio, perfungor. USUS: Omnes labores exantlare. Cf. Perfero.

EXARDESCO, is, arsi, arsum, ere, n. _S’enflammer_, _s’allumer_. SYN. Inflammor. ADV. Acrius, subito, graviter. USUS: 1. Materia facilis ad exardescendum. 2. TRANSL. Amore, libidine, iracundia, libertatis desiderio, cupiditate exardescere. Mira in eum populi benevolentia exarsit. Ingenia multorum contra Stoicos exarsere.

EXĀRESCO, is, ārŭi, ere, n. _Se sécher_, _s’épuiser_. SYN. Exsiccor, exhaurior. )( Reviresco. USUS: Exaruere omnes. 2. TRANSL. Consumor, _disparaître_. Exaruit in me penitus illa dicendi facultas. Vetus illa mea urbanitas plane exaruit, et vereor, ut revirescat.

EXĀRO, as, avi, atum, are, a. _Labourer_. SYN. Aro. ADV. Omnino. USUS: Plus frumenti colligunt, quam exararunt. 2. Scribo, _tracer sur des tablettes_. Hoc epistolium in senatu exaravi.

EXASPĔRO, as, avi, atum, are, a. _Hérisser_; _aigrir_, _exaspérer_. SYN. Asperiorem facio; exacerbo, exulcero, irrito, accendo, commoveo. USUS: Animo exasperatus. Comprimere ac sedare animos exasperatos.

EXAUCTŌRO, as, avi, atum, are, a. _Licencier_. USUS: Milites omnes exauctoravit. Cf. Dimitto.

EXAUDĬO, is, ivi, _vel_ ii, ītum, ire, a. _Écouter_, _exaucer_. SYN. Audio. PHRAS. (DEUS preces nostras exaudiat, VULG.), _que DIEU exauce nos prières_. Latine: DEUS ne aversetur; ne respuat; ne contemnat, ne despiciat; DEUS admittat; æquis auribus accipiat, suscipiat, perficiat; ne aversis auribus audiat preces nostras. DEUS nostris precibus flectatur, moveatur. Aures ne claudat DEUS; pateant aures DEI obsecrationibus nostris. DEUS nostris precibus aures det, præstet, præbeat; DEUS votis nostris precibusque annuat; preces nostras ratas habeat; precibus cedat nostris, relinquat locum; DEUS exorari se precibus nostris patiatur. USUS: Dicam voce clarissima, ut omnes exaudiant. Progressus aliquantulum, subito exaudit hinnitum. (Exaudio, _exaucer_, vulgi est). Cf. Audio.

EXCÆCO, as, atum, are, a. _Aveugler_, _rendre aveugle_. SYN. Sensu videndi orbo, privo; oculis orbo, privo, oculos alicui eripio, eruo, effodio, excludo, exsculpo, exturbo. PHRAS. Palustris cœli vitio excæcatus est, _l’air des marais le rendit aveugle_. Oculorum sensu destitutus est; oculis captus est; aspectum amisit; oculorum aciem amisit; cæcitatem contraxit, conscivit; cæcitate affectus, videndi sensu, luminibus orbatus est; exstincta est illi oculorum acies; adempta, erepta videndi facultas; usu oculorum privatus est. Cf. Cæcus.

EXCANDESCENTĬA, æ, f. _Emportement_, _excès de colère_. SYN. Ira nascens, repentina.

EXCANDESCO, cis, dŭi, descere, n. _Prendre feu_, _s’enflammer_. SYN. Exardesco. USUS: Excanduit, et me inimicitiarum causam quærere clamavit Cf. Impetus, Erumpo.

EXCARNĬFĬCO, as, avi, atum, are, a. _Tourmenter_, _torturer_. SYN. Discrucio, lacero omnibus, quæ pati corpus ullum potest, suppliciis. USUS: Democritus a Cyprio tyranno dire excarnificatus. Cf. Crucio, Torqueo, Crudelis.

EXCĂVO, as, atum, are, a. _Miner_, _creuser_. USUS: Trulla excavata cum manubrio aureo.

EXCĒDO, is, cessi, cessum, ere, n. _Excéder_, _dépasser_. SYN. Emineo, præsto, abeo, emigro. ADV. Celerius. USUS: 1. Ejus virtus modum virtutis humanæ excedit. Partium nulla extra excedit. 2. Abeo, _se retirer_, _s’en aller_, _partir_. Cum animus e corpore excesserit. Cum primum e pueris, ex ephebis excessit. Qui e vita excessere. Id mihi nondum e memoria, nondum cura e pectore excessit. Cf. Exeo.

EXCELLENS, entis, omn. gen. _Qui surpasse_, _supérieur_, _distingué_. SYN. Præstans, præstabilis, præcellens, eximius, egregius, excellenti animo et virtute. )( Vulgaris. USUS: Vir excellens omni genere laudis. Excellenti animo et virtute vir. Pulchritudine excellens formæ muliebris. In arte illa excellens. Cf. Egregius, Præclarus.

EXCELLENTER, _D’une manière supérieure, remarquable_. SYN. Magnifice, excellenti quadam ratione. USUS: Quæ magno animo, et fortiter, et excellenter facta sunt.

EXCELLENTĬA, tiæ, f. _Supériorité_, _grandeur_, _élévation_. SYN. Præstantia. ADV. Magna. USUS: Animi excellentia et magnitudo. Personam nobis natura imposuit magna cum excellentia et præstantia reliquorum animalium. Cf. Præstantia, Virtus.

EXCELLO, is, lŭi, ere, n. _Être élevé au-dessus_, _être supérieur_. SYN. Præsto, antecello, emineo, eniteo, princeps sum, præcello, antesto. )( Inferior sum. ADV. Jam diu, longe, maxime, mirabiliter, quam maxime. PHRAS. Longe excellit inter æquales, _il est de beaucoup supérieur à tous ses égaux en âge_. Ingenio præstat; multum ad honorem antecellit; ingenio exsuperat; animi viribus antestat; eminet inter omnes; ingenio primus habetur. Nobilis inter æquales fertur, clariusque exsplendescit, quam condiscipuli ferre æquo animo possint. Quem longe ingeniosissimum ætas nostra tulit; qui ingenio priorem neminem patiatur, plerosque anteveniat. Haud dubie ingenii palmam possidet. USUS: In arte pictoria Zeuxis omnibus excellit. Excellere ingenio, doctrina, in aliquo genere virtutis.

EXCELSĒ, _Avec élévation, grandeur_. SYN. Magnifice. USUS: Excelsius dicere.

EXCELSĬTAS, ātis, f. _Grandeur d’âme_, _sentiments élevés_. SYN. Celsitas, altitudo. USUS: Excelsitas animi, et magnitudo.

EXCELSUS, a, um, Élevé, _haut_. SYN. Altus, sublimis. )( Humilis. USUS: Excelsi colles. Vir magnus et excelsus, et humana despiciens. Animi excelsi invictum robur. Excelso et illustri loco sita est laus tua. Cf. Altus, Egregius.

EXCEPTĬO, ōnis, f. _Exception_, _restriction_, _réserve_. EPITH. Absurda, quæstuosa, vetus atque usitata, prætoria, tacita. USUS: Est inter nos rerum sine exceptione communitas. Quid attinet, hominibus luxuriosis exceptionem, privilegium dare? Non patiar, te cum exceptione laudari. Præcise, et sine exceptione id mihi, quod petebam, negavit. Quædam tacitis exceptionibus caventur.

EXCEPTO, as, are, a. _Prendre_, _recueillir_. SYN. Excipio, extraho.

EXCERPO, is, cerpsi, cerptum, ere, a. _Extraire_; _détacher_, _recueillir_. SYN. Decerpo, deligo. USUS: Non solum ex malis minima eligenda, sed ex his etiam excerpendum est, si quid boni inest. Cf. Colligo.

EXCESSŬS, ūs, m. _Action de sortir_. SYN. Abitus. USUS: Romulus post excessum suum, _après sa mort_. (Excessum facere in vino, _vulgare est_), _faire des excès de vin_. Latine: Intemperantius bibere, se ingurgitare vino, largius se invitare. _Pro_ Excessu, _excès_: Immoderatio, immoderatus usus in re, aberratio a modo, a Latinis adhibetur.

EXCĔTRA, æ, f. _L’hydre de Lerne_. USUS: Mactare excetram.

EXCĬDĬUM, ii, n. _Ruine_. SYN. Eversio. USUS: Excidio urbis magnum cæteris terrorem injecit. Cf. Destruo.

1. EXCĬDO, is, excĭdi, ere, n. _Tomber_; _échapper_. SYN. Elabor, fluo, defluo. ADV. Fortuito, omnino, repente. USUS: 1. Gladius excidit, delapsus est de manibus. Nullum probum verbum ex ore hujus unquam excidit. Victoria excidit de manibus. 2. Obliviscor, _sortir de l’esprit_, _être oublié_. Ista mihi dudum exciderant. Ex animo, e memoria mihi ista exciderant. Cf. Obliviscor. 3. Spe plane omni excidi. Mens illi et oratio excidit, effluxit; non constat sibi, _il perd la mémoire_. Cf. Amitto, Perdo.

2. EXCĪDO, is, cīdi, cīsum, ere, a. _Couper_, _abattre_. SYN. Cædo, exscindo; excisionem, excidium infero. ADV. Penitus. USUS: Locum, urbem, tectum excidere. Urbes excidit, expugnavit, incendit. Cf. Everto, Destruo.

EXCĬO, īs, cīvi, _vel_ cīi, cĭtum, cire, a. _Appeler_, _exciter_. SYN. Evoco. USUS: Juventutem ad arma excire.